تازه های سلامت روان بزرگسالان


حس آمیزی یا سینستزیا، یک اختلال است. در افراد مبتلا به حس آمیزی یا سینستزیا تحریک یک حس به صورت اتوماتیک باعث تجربه حسی دیگر می شود.

حس آمیزی یا سینستزیا synesthesia و علائم و علت آن

افراد مبتلا به حس آمیزی یا سینستیت ها (Synesthetes)  می توانند طعم صدا ها را بچشند، رنگ ها را بو کنند یا عطر ها را ببینند و تحقیقات وجود این افراد را به اثبات رسانده است، که جمعیت شان 4 درصد از مردم را شامل می شود و واقعیت ها را به صورتی کاملا متفاوت تجربه می کنند.

من  میدانم که عدد 4 زرد است، ولی دوستی دارم که اصرار می کند عدد 4، قرمز است. همچنین می گوید که 4 شخصیتی مادرانه دارد، ولی 4 من هیچ شخصیتی ندارد، هیچ کدام از اعداد من ندارند. ولی همه اعداد من رنگ دارند، همچنین کلمه های من، روز ها و ماه ها. من و دوستم هر دو سینستزیا (synesthesia) یا مبتلا به حس آمیزی هستیم، شرایط ادراکی که در آن تحریک یک حس به صورت اتوماتیک باعث تجربه حسی دیگر می شود. سینستزیا یا حس آمیزی می تواند فقط بین ترکیب حواس یا مسیرهای شناختی اتفاق بیافتد.

سینستیت (یا افرادی که سینستزیا دارند) ممکن است صداها را ببینند، کلمات را بچشند یا زمانی که بویی خاص می شنوند روی پوست شان احساسش نمایند. همچنین ممکن است مفاهیم انتزاعی را ببینند، مفاهیمی از قبیل طرح زمان در فضای اطراف شان، مثل تصویر پایین.

با حس آمیزی یا سینستزیا اختلال وینسنت ون گوک آشنا شوید

 بسیاری از سینستیت ها شرایطی که تجربه می کنند، بیشتر از یکی است. به عنوان مثال، من و دوستم حس آمیزی رنگ گرافیکی داریم، اعداد و حروف باعث تجربه رنگی برایمان می شوند، حتی به نظرم تجربه من و او با هم متفاوت است. چون اعداد او دارای شخصیت هستند، ضمن این که او دارای نوعی سینستزیا به نام تجسم شخصیت زبانی ترتیبی است.

دانشمندان سابقا تصور می کردند که سینستزیا یا حس آمیزی بسیار نادر است، ولی در حال حاضر می دانند که 4 درصد افراد به نوعی درگیر این شرایط هستند.

سینستزیا یا حس آمیزی چگونه است؟

دیوید ایگلمن (David Eagleman) دانشمند عصب شناس و مدیر آزمایشگاه ادراک و عمل در دانشکده پزشکی بیلور، یک سینستیت یا فرد مبتلا به حس آمیزی نیست، ولی اغلب برای توضیح پدیده ها از این قیاس استفاده می کند. زمانی که عکس زیر را می بینید، احتمالا به رئیس جمهور اوباما فکر می کنید حتی با وجودی که این کلمات درهیچ کجای این عکس نوشته نشده است. مغزتان به صورت اتوماتیک و ناخواسته این ارتباط را ایجاد می کند، دقیقا مشابه مغز من که بین عدد چهار و رنگ زرد ارتباط برقرار می کند. 

با حس آمیزی یا سینستزیا اختلال وینسنت ون گوک آشنا شوید

ایگلمن در مستند دوشنبه های قرمز و هالاپینوی قیمتی (Red Mondays and Gemstone Jalapenos) می گوید: این حالت اصلا توهم نیست و در واقع دخالت در توانایی دید آن ها هم نیست، درست به همان شکلی که شما می توانید تصویر یک کدو تنبل بزرگ نارنجی را که جلوی شما نشسته ببینید، ولی این دید مانع این نمی شود که ببینید در گذشته چه شکلی بوده یا بعدا به چه شکلی در خواهد آمد.

سینستزیا یک پدیده حسی است که به حافظه مربوط نمی شود، پس اگر یک سینستیت نیستید، مثلا می توانید برای ارتباط برقرار کردن بین رنگ و یک عدد خاص به خودتان آموزش دهید، ولی مغزتان مانند یک سینستیت پاسخ نخواهد داد. به عنوان مثال، یک فرد بدون سینستزیای رنگ گرافیکی، زمان خیلی بیشتری برای انتخاب 2 های سیاه از 5 های سیاه در تصویر پایین خواهد داشت. ولی اگر اعدادتان رنگی باشند تقریبا بلافاصله مثلثی که عددهای 2 ساخته اند را خواهید دید. ولی این وظیفه برای کسی که سینستیت رنگ گرافیکی دارد، خیلی راحت تر خواهد بود.

با حس آمیزی یا سینستزیا اختلال وینسنت ون گوک آشنا شوید

دانیل اسمیلک (Daniel Smilek) استاد روان شناسی دانشگاه واترلو، دو گروه سینتیت را شناسایی کرد، آنهایی که رنگ ها را به حروف و کسانی که رنگ ها را به اعداد مربوط می کنند. فراتاب ها (projectors)، که حروف چاپ شده در مقابل شان رنگی می شوند و همکاران (associators) که رنگ ها را در ذهن شان می بینند، مثل من.

علت ابتلا به حس آمیزی یا سینستزیا چیست؟

تقریبا 40 درصد سینستیت ها نسبت درجه اول با سینستزیا دارند و اغلب آن ها تا جایی که به خاطر دارند، سینستزیا همراه شان بوده است. به گفته سین دی (Sean Day)، یک سینستیت که رنگها را با صدا و مزه همراه می کند، من مطمئنم که از 5 یا 6 سالگی با آن بازی می کردم، چون به خاطر دارم که قفسه نوار های والدینم را برای پیدا کردن آهنگی که دوست دارم جستجو کرده و به خاطر رنگ ها به آن ها گوش می دادم.

آزمایشگاه ایگلمن در حال تحقیق روی ژن های عامل سینستزیا است و در حال حاضر منطقه کروموزومی 16 را که با سینتزیای گرافیکی رنگ مرتبط است، شناسایی نموده است.

محققان تصور می کنند که این پدیده ناشی از یک نوع سیم کشی در مغز است و مغزهای سینستیت احتمالا ارتباطات عصبی بیشتری نسبت به سایر افراد دارند. دافنه مورر (Daphne Maurer) روان شناس دانشگاه مک مستر، فکر می کند که همه ما با ارتباطات عصبی که اجازه بروز سینستزیا را می دهند متولد می شویم، ولی اغلب ما حین رشد این ارتباطات را از دست می دهیم.

ایگلمن اذعان می کند که در مغز غیر سینستیت ها ممکن است ارتباطات سینستیتی وجود داشته باشد، ولی تا زمانی که آن را تحریک نکنند از آن بی اطلاعند. به عنوان مثال، او به آزمایشی به نام آزمون bouba/kiki اشاره می کند. آزمایشی که در آن ارتباط غیر قراردادی و نانوشته ای بین صدای انسان و یک شکل خاص برقرار می کنند. زمانی که سوال می شود دو شکل برای "bouba" و "kiki" اغلب مردم برای kiki یک شکل زاویه دار و برای bouba یک شکر دایره ای انتخاب می کنند.

با حس آمیزی یا سینستزیا اختلال وینسنت ون گوک آشنا شوید

همچنین این تحقیق نشان داد که افراد تمایل دارند که بگویند صداهای بلند تر نسبت به صداهای آرام تر، روشن تر هستند و مایعات تیره تر بوی قوی تری از مایعات روشن تر دارند. ایگلمن در کتاب خود چهارشنبه ها به رنگ آبی نیلی است (Wednesday Is Indigo Blue)، می گوید این مثال ها اثبات می کند که این تقابل ها، در واقع از قبل در روابط وجود دارند. به این ترتیب، انجمن های سینستیت یا افراد مبتلا به حس آمیزی اجداد ما که مدت ها پیش تاسیس شده بودند، به عبارت های انتزاعی که امروزه میشناسیم تبدیل شدند و به همین دلیل است که استعاره ها معنی پیدا کردندبا این حال، سینستزیا از این مثال جداست، زیرا تجارب حسی این گروه به صورت خودکار و بی نظیر ست و با افکار استعاری ما متفاوت. این حالت یک پدیده طبیعی است و افراد مبتلا به آن در واقع جهان را به شکلی متفاوت تجربه می کنند.

حس آمیزی یا سینستزیا چگونه آزمایش می شود؟

پیگیری یکی از بهترین روش ها برای آزمایش سینستزیا یا حس آمیزی است. اگر به من بگویید که حرف J یک سایه خاص از پودر آبی است، من می توانم آن را روی شما آزمایش کنم و شما دقیقا سایه ای که بیشترین همخوانی با رنگ مورد نظرتان دارد را انتخاب می کنید. اگر فقط به صورت استعاری یا شاعرانه از خودتان چیزی ساخته باشید نمی توانید برای بار دوم همان رنگ را انتخاب کنید. ولی اگر واقعا سینستیت باشید، حتی یک سال بعد هم دقیقا دوباره همان رنگ را انتخاب خواهید کرد.

محققان همچنین مغز سینستیت ها را بررسی کرده اند. آنها با استفاده از توموگرافی، نشر پوسیترون و عملکرد تصویر برداری رزوناس مغناطیسی از مغز سینستیت ها متوجه شدند، مثلا افرادی که گزارش داده بودند در موسیقی رنگ ها را تشخیص می دهند، در پاسخ به صدا در بخش بصری مغز، افزایش فعالیت داشتند. تصویر پایین، مناطقی در مغز که در سینتزیای گرافیک رنگ، فعال شده است را نشان می دهد.

با حس آمیزی یا سینستزیا اختلال وینسنت ون گوک آشنا شوید

مزایا و معایب ابتلا به حس آمیزی یا سینستزیا

برخی از افراد مبتلا به حس آمیزی می گویند که شرایط شان ممکن است در برخی موارد ناراحت کننده باشد. به عنوان مثال، دیدن کلمات پرینت شده با رنگ اشتباه می تواند عجیب باشد، یا نامی خاص ممکن است طعمی بد برای یک سینتتیت داشته باشد. دیگران گزارش می دهند، احساسات شدید یا احساس خجالت در نوجوانی، زمانی که آن ها تجربیاتی که نمی دانستند توصیف می کردند، برایشان نامطلوب بوده است.

با این حال، اغلب سینستیت ها به توانایی های خود به عنوان هدیه نگاه می کنند و نمی خواهند آن ها را از دست بدهند. اگر بوی بسیار ناخوشایندی را حس کنید، آیا دلتان می خواهد که حس بویایی تان را برای همیشه از دست بدهید؟. مزایایی برای سینستیت بودن هم وجود دارد. از قبیل توانایی تشخیص رنگ های مشابه، به راحتی و حفظ راحت اطلاعات. مثلا اعداد برای سینستیت ها به گونه ای دیگر قابل مشاهده اند، من ممکن است نتوانم یکی از اعداد یک شماره تلفن را حفظ کنم، ولی حسی به من می گوید که آن عدد سبز رنگ بود، بنابراین میدانم که این عدد فراموش شده باید 6 باشد ( برخی از اعدادی که من میبینم در تصویر پایین آورده شده است، درست همانطور که سینستزیا باعث دیدن آن ها می شود).

با حس آمیزی یا سینستزیا اختلال وینسنت ون گوک آشنا شوید

در سال 2005، دانیل تامت (Daniel Tammet) یک رکورد در سطح اروپا برای حفظ عدد پی با 22514 رقم پشت سر هم در عرض 5 ساعت به جای گذاشت. او این شاهکار را مدیون توانایی خود برای دیدن اعداد با رنگ، بافت و صدا می دانست.

همچنین شواهدی وجود دارد که سینستزیا ممکن است باعث افزایش خلاقیت شود. یک مطالعه در سال 2004 در دانشگاه کالیفرنیا، روی تعدادی از دانشجویان، تست های تورانس (Torrance Tests) برای تفکر خلاقانه را انجام داد. افراد مبتلا به حس آمیزی در هر دسته بیشتر از دو برابر سایرین امتیاز کسب نمودند. در برخی مواد این شرایط عصبی، حتی منجر به فرصت های شغلی منحصر به فرد می شود. به عنوان مثال، برخی از تولید کنندگان خودرو افراد مبتلا به حس آمیزی را استخدام می کنند تا به طراحان کمک کنند ماشین هایی که برای رانندگان به صورت بالقوه خوشایند تر هستند، تولید نمایند و باید بدانید که سینستیت ها به خوبی کارها را اداره می کنند. لیست سینستیت های شناخته شده و مشهور بسیار طولانی است، از جمله ولادیمیر نابوکو (Vladimir Nabokov)، وینسنت ون گوک (Vincent Van Gogh)، مرلین مونرو (Marilyn Monroe)، بیلی جوئل (Billy Joel) و مری جی بیلگ (Mary J. Blige).

فارل ویلیامز (Pharrell Williams ) موسیقیدانی است که موسیقی را با رنگ ها همراه می کند و می گوید که بدون این هدیه نمی توانست کارش را انجام دهد. او در مصاحبه ای با مجله روانشناسی امروز (Psychology Today) گفته بود، اگر این هدیه به صورت ناگهانی از من گرفته شود، مطمئن نیستم که دیگر بتوانم آهنگ بسازم. در این صورت دیگر قادر به ادامه دادن نخواهم بود، چون دیگر مقیاسی برای درک کردن نخواهم داشت.


تهیه و ترجمه: گروه سلامت سیمرغ
seemorgh.com/health
اختصاصی سیمرغ

 


loading...
loading...


نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

 

X