این حمام كه به عنوان حمام عمومی ‌شهر شناخته می‌شد، دارای چهار قسمت مرتبط با یكدیگر است. مدخل ورودی این حمام هم اینك..

معمری حمام وکیل شیراز 

حمام وکیل از بناهای دوران كریم خان زند (1172-1193) در شیراز است كه به دستور وی در محله میدان شاه، جنب مسجد وكیل (خیابان طالقانی) ساخته شد.

آشنایی با حمام وکیل شیراز
آشنایی با حمام وکیل شیراز

 این حمام كه به عنوان حمام عمومی ‌شهر شناخته می‌شد، دارای چهار قسمت مرتبط با یكدیگر است. مدخل ورودی این حمام هم اینك یك هشتی است كه در ابتدا وجود نداشته و دوره پهلوی احداث شده است.

نمایی از حمام وکیل شیراز
نمایی از حمام وکیل شیراز

این هشتی دارای سقفی با گچ‌كاری برجسته است. پس از آن سر بینه حمام به شكل هشت ضلعی منظم و وسیعی دیده می‌شود كه بیشترین تزیینات را داراست. آهك‌بری‌های سقف و دیوارهای این قسمت مربوط به دوران كریم خانی بوده كه بیشتر به شكل طرح‌های گلدانی است اما در زمان قاجاریه، آثار زندیه كلنگی شده و قاجاریان بر روی آن آهكب‌ری‌هایی به شكل داستان‌های اساطیری (داستان شیرین و فرهاد، پیرزن و سلطان سنجر، بیژن و منیژه و معراج حضرت رسول) انجام داده‌اند، در حال حاضر نیز به جهت تنوع بیشتر طرح‌های قاجاری، یكی دو طرح زندی مرمت شده و در بقیه قسمت‌ها طرح‌های قاجاری حفظ شده‌اند. هورنور یا جامخانه‌هایی كه در سقف تعبیه شده اند، روشنایی این بخش را تأمین می‌كنند.

نقوش منحصر بفرد آهک ‌بری در حمام وکیل شیراز
نقوش منحصر بفرد آهک ‌بری در حمام وکیل شیراز

در اطراف این سربینه، سكوهایی برای تعویض لباس ساخته شده و چهار حوض سنگی نیز جهت استحمام در آن وجود دارد.

سقف حمام وکیل شیراز
سقف حمام وکیل شیراز

ستون ‌های این حمام از جنس سنگ گندمك گوگرددار و سخت است. این ستون ‌ها یك پارچه هستند و بر روی آنها به فرم هندسی، مقرنس گچی كم عمق دیده می‌شود ولی مقرنس آن برجسته است.

حمام وکیل شیراز
حمام وکیل شیراز

در وسط محوطه سر بینه حوض كثیرالاضلاعی از سنگ ساخته شده و در یك سمت آن راهرویی است كه به هشتی دوم منتهی می‌شود. در كف حمام چندین رج آجر آب خروده كار شده و بین آنها ساروج ریخته اند تا فشار آب را تحمل كند.

ستون های حمام وکیل شیراز
ستون های حمام وکیل شیراز

در دوران پهلوی حمام به دو بخش تقسیم شد. بخشی از آن سربینه حمام بود كه به زورخانه تبدیل شد. در برزخ یا هشتی دوم كه به گرم خانه می‌رود، قسمتی وجود داشته (در سمت راست ورودی هشتی دوم) كه دیواری ضخیم، قطور و توپر بوده و در بالای آن (در پشت بام) حوض آبی بوده كه آب حمام از آغاز تأمین می‌شده، پس از تبدیل سر بینه به زورخانه، این دیوار برداشته شده و راهی به خیابان طالقانی گشوده شد كه به در ورودی حمام تبدیل گشت. هم اینك این در مسدود و به دیوار تبدیل شده است.

تغییر کاربری حمام وکیل شیراز
تغییر کاربری حمام وکیل شیراز

پس از عبور از هشتی دوم به گرمخانه حمام وارد می‌شویم كه دارای سه خزینه آب گرم، آب سرد و آب ولرم است. در زیر این خزینه‌ها كانال‌هایی به نام گربه رو جهت گرم كردن حمام وجود دارد.

حمام وکیل
حمام وکیل

آب رسانی به این حمام از طریق چاهی در ضلع غربی (گاو چاه) صورت می‌گرفت. در زیر خزینه اصلی (آب گرم) تون حمام قرار دارد. در كف حمام نیز گربه روهایی وجود دارد كه در بدنه دیوار به دودكش‌ها منتهی می‌شود. این گربه روها علاوه بر آن كه گرمای اضافی را به كف حمام منتقل می‌كند، دوده‌های ناشی از سوخت را نیز به بیرون هدایت می‌كند.

فضای داخلی حمام وکیل
فضای داخلی حمام وکیل

در زمان پهلوی برخی از قسمت‌های حمام به نمره خصوصی تبدیل شد. چنان كه از دو شاه نشین قرینه با دو حوض سنگی موجود در فضای حمام، شاه نشین سمت راست به نمره خصوصی تبدیل شد. هم اینك حوض سنگی آن از بین رفته است. دو شاه نشین اختصاصی دیگر پس از این دو شاه نشین وجود دارد كه شاه نشین سمت راست در طرفین خزینه‌ها، به نمره خصوصی تبدیل شده بود.

تصاویر دیدنی حمام وکیل
تصاویر دیدنی حمام وکیل

حمام وكیل كه به علت تغییر وضع حمام‌های عمومی ‌از صورت قبلی خارج شده بود، در سال 1351 توسط اداره باستان شناسی مورد مرمت قرار گرفت.



این بنا با شماره 917 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

عکس های دیدنی حمام وکیل
عکس های دیدنی حمام وکیل

فضای داخلی حمام وکیل
فضای داخلی حمام وکیل

نمای بیرونی ساختمان حمام وکیل شیراز
نمای بیرونی ساختمان حمام وکیل شیراز

 

بیشتر بدانید : گرمابه‌ها و گلستان‌ها، نگاهی به 10 حمام تاریخی ایران

بیشتر بدانید : کشف کتیبه مسروقه مسجد وکیل

بیشتر بدانید : گزارش تصویری: حمام گنجعلی خان در كرمان

بیشتر بدانید : موزه حمام مشهد : موزه مردم شناسی + تصاویر

بیشتر بدانید : حمام 300 ساله‌ی اصفهان با استخر و سونا

 

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سيمرغ  
seemorgh.com/culture 
منابع: farsnews.com/ admf.persianblog.ir


 
 
 

پربیننده های این بخش

 
X