ستاره اسکندری: قهرمان‌های ما کوچک شده‌اند!!!

در ادامه گفت و گو با گروه نمایش "هم هوایی" بیشتر درباره جزئیات نمایش و در ادامه فضای کاری بازیگران شدیم. نمایشی که گروه معتقدند یکی از شریف‌ترین آثاری است که در این سال‌ها به روی صحنه رفته و همگی از کم و کیف آن دفاع می‌کنند. این نمایش هر روز ساعت 20 در تالار حافظ روی صحنه است.


به عمل نمایشی که هر سه کاراکتر انجام می‌دهند برسیم. هر سه زن‌ها در طول نمایش در حال پختن غذایی هستند. سرانجام همسر شهید دوران حلوایی را درست می‌کند که سر خاک همسرش می‌برد و آن دو نفر دیگر غذاهایی که درست کرده‌اند را دور میریزند. چرا؟ آیا عشق‌شان بیهوده بود؟ یا این روزمره‌گی است که دور ریخته‌اند و چیز دیگری را انتخاب کرده‌اند که باز اگر اینطور باشد شخصا با این تحلیل روایی مشکل دارم.

ماهیان: ببینید هر سه اینها نقاطی در زندگی‌شان دارند. مانند کوهنوردها که وقتی می‌خواهند صعود کنند می‌روند کمپ یک هم‌هوایی می‌کنند بعد می‌روند کمپ دو و فرمول خاصی برای این هم هوایی دارند. این هم هوایی یک تمثیل است برای این سه شخصیت. همسر شهید دوران سعی می‌کند از نو شروع کند و همه چیز را بسازد. او غذا را سر مزار همسرش می‌برد . اما دو دیگر زنانگی و عشق‌شان در ارتباط با مردهایشان کامل نشده. آنها زندگی و عشق کاملی را تجربه نکرده‌اند. اینجا غذا نماد زندگی است. برای همین دور می‌ریزند چون زندگی و عشق‌شان انگار کامل نشده. آنها با عشق غذا می‌پزند اما نمی‌توانند سر سفره ببرند و با عشق‌شان میل کنند. اتفاقا آنها دارند برای روزمره‌گی تلاش می‌کنند.

اسکندری: ببینید برای افسانه غذا را دور ریختن این معنی را می‌دهد برای من بازیگر حتی ممکن است برداشت دیگری هم باشد. من وقتی غذا را دور می‌ریزم تهش بالا را نگاه می‌کنم و یک احساس رضایتی دارم. انگار او آگاه است به کاری که می‌کند. در واقع شما خوانش‌تان می‌تواند از این عمل حسرت باشد یا رضایت یا حتی دور ریختن روزمره‌گی یا هر چیز دیگری. مهم این است که این عمل بعد پیدا می‌کند و یک مفهوم مطلق ندارد. مثلا شما ببینید سهیلا رضوی که به دیدن نمایش ما آمد گفت من تمام مدتی که شهلا جاهد حرف می‌زد داشتم به لاله سحرخیزان فکر می‌کردم و حالم بد بود. آدم‌ها احساس‌های مختلفی دارند و دنبال مفاهیم درونی خودشان می‌گردند. همین است که به اثر بُعد می‌دهد. شاید برخی تماشاگران به مردهای نمایش فکر کنند.

شما چقدر همسر شهید دوران را می‌شناختید؟

کردا: اصلا او را نمی‌شناختم. تنها در متن مهین صدری او را شناختم و یک فیلم سه‌دقیقه‌ای از او دیدم. که البته همین‌ها کم نبود و شروع کردم به شناختن خود عباس دوران که همان هم به من کمک کرد. منتهی یک چیزهایی هم از فیلتر من گذشت. مثلا اینکه خانم دوران اصلا لهجه شیرازی ندارد اما من فکر کردم این کمک می‌کند به ریتم آرامی که می‌خواستم در لحن و بدنش داشته باشد.

ایفای نقش شهلا جاهد چقدر سخت بود؟

اسکندری: من 8 سال پیش فیلم "کارت قرمز" مهناز افضلی را در خانه سینما دیدم و یک پلان هم شهلا جاهد را دیدم و به نظرم یک چیزی سوای عشقش در وجود او بود و آن دوربین‌شناسی این شخصیت بود. یک جور بازیگری در شخصیتش داشت. شاید اگر سرنوشتش می‌چرخید می‌توانست بازیگر خوبی شود. افسانه دو سال پیش که با من صحبت کرد دیدم دوست دارم این شخصیت را بازی کنم چون چند سال بود بازی نکرده بودم و دوست داشتم با یک نقش پر چالش و برون‌گرا برگردم.

من به عنوان بازیگر میل به برون‌گرایی دارم. بعد از دو سال پیش هم عهد کردم با خودم دیگر هیچ جا دنبال شهلا جاهد نگردم چون می‌دانستم در هر صورت نمی‌توانم مانند او باشم می‌خواستم مثل الهام من هم خوانش خودم را داشته باشم. اما احساس می‌کنم مفهوم را درست ارائه داده‌ام. خیلی‌ها می‌گویند یک سری چیزها شبیه شهلا جاهد است. جسارت و عصیانش به عنوان بازیگر برایم جذاب بود.
خانم اسکندری چرا شش سال بین بودن‌تان روی صحنه فاصله افتاد؟

اسکندری: من پس از 2 کار "بازگشت به خانه پدری" کار محسن علیخانی که چند ماه تمرین کردیم و بی دلیل متوقف ماند و زحمات گروه نادیده گرفته شد و بعد نمایش "بهمن بغداد" که همین سرنوشت را داشت. از این حجم نادیده گرفتن شدن در دولت قبل واقعا دلم گرفته بود. آن موقع یک نامه بلند بالا نوشتم و خداحافظی کردم از تئاتر که البته این نامه‌ها به جایی هم نمی‌رسد. اما بعد به خاطر "شکار روباه" کار استادم علی رفیعی که همیشه در کارهایش بازی کرده‌ام بازگشتم.

وگرنه کناره‌گیری من از تئاتر از سال 82 بود. آن موقع به هر حال حساس‌تر بودم و به تلویزیون کوچ کردم. آن روزها تئاتر هم از محتوا داشت خالی می‌شد و روز به روز به فرم نزدیک شد. ثباتی در تلویزیون پیدا کردم و به هر حال امنیت مالی. البته سال 90 هم در "عشق و عالیجناب" حسین پاکدل حضور داشتم که یک اجرا در جشنواره رفت و آن هم بدون دلیل کنار گذاشته شد.

بگذریم. بعد از اینکه چند سالی گذشت و من هم حالا کمتر احساساتی‌ام فکر می‌کنم تئاتر خانه پدری من است و من نباید قهر کنم و اگر ستونی دارد خراب می‌شود من باید نگهش دارم. زیرا با قهر اتفاقی نمی‌افتد.  برای همین در دولت قبل اولش به افسانه پیشنهاد دادم حالا که مرکز هنرهای نمایشی از تئاتر حمایت نمی‌کند، من به عنوان تهیه‌کننده کنارت هستم که البته او هم به سختی قبول کرد.

خانم کردا شما بر عکس در این سالها پر کار بودید.

کردا: البته من با آدم‌های معدودی کار کرده‌ام. کار من بازیگری است و کار دیگری جز بازیگری بلد نیستم. پارسال سه فیلم بازی کردم که البته نقش‌های کوتاهی بود ولی دوست‌شان داشتم و رسیدم یک تئاتر بازی کنم و یک کار را هم برای جشنواره اجرا کردیم. اما سال قبلش بله 4 کار تئاتر داشتم. راستش نیت‌ام این نیست که شناخته شوم یا چیزی شبیه این یا بازیگری باشم که بگویند 50 کار تئاتر داشته اما وقتی کاری برایم جذاب باشد در آن حاضر می‌شوم. مثلا وقتی نیما دهقان یا افسانه ماهیان کار می‌کنند برایم جذاب است.

اتفاقا سعی می‌کنم سر هر کاری نروم. اما وقتی مسائل مالی هم فشار می‌آورد می‌بینم باید کاری بکنم و دیگر اینکه بازیگر وقتی 4 ماه کار نکند از درون چیزی او را می‌خورد و احساس تهی بودن می‌کند. همه اینها هست. دلم می‌خواهد شرایط به گونه‌ای باشد که سالی دو کار تئاتر بکنم و با آرامش کار کنم. الان سر "هم هوایی" حالم خیلی خوب است چون از خانه می‌آیم سر اجرا نه از سر فیلمبرداری یا تمرین و... الان می‌خواهم دیگر انتخاب کنم. اما این را هم بگویم آن تجربه اجراهای پشت سر هم به من کمک کرد. اگر الان با حال استرس زیاد روی صحنه نمی‌روم برای همان تجربه است. من زمانی بود که سه اجرا در یک روز می‌رفتم. اما کلا بازیگران کم کار برایم از دور جذاب‌تر هستند، مثل ستاره اسکندی.
اسکندری: من هم بازیگرم و کاری جز بازیگری ندارم. وقتی در نمایش "سعادت لرزان مردان تیره روز" بازی می‌کردم و جایزه اول بازیگری را گرفتم در کار حمید لبخنده نقش 8 را بازی می‌کردم. الهام یک نسل بعد از من است و معتقدم چیزی در این نسل هست و در او که عجیب است و کمیاب. خوشحالم که او گام در گزیده کاری گذاشته است. جالب است من به شما بگویم از سال 87 که من کار تئاتر می‌کنم 12 نمایش بیشتر بازی نکردم اما همه مرا به عنوان بازیگر شش دانگ تئاتر می‌شناسند. من هیچ وقت در تئاتر به خاطر پول کار نکردم. پیشنهادهای بسیار بالایی هم شده اما در تلویزیون ممکن است این کار را بکنم یا بروم تله فیلم بازی کنم اما در تئاتر این کار را نمی‌کنم.

حالا که دولت هم تغییر کرده و فضای معاونت هنری حرفی ندارید؟

ببینید من امسال بعد از سال‌ها با توکل به تدبیر و امید در افتتاحیه جشنواره فیلم و تئاتر شرکت کردم. راستش یک مقایسه‌ای در بیانیه‌های این دو جشنواره اگر بکنیم به نظرم چیزی را باید گوشزد کنم. در بیانیه تئاتر آمده بود که تئاتری‌ها بسیار خوبند و ارجح هستند به سینما و هر چی آمده از تئاتر است. در بیانیه سینما هم آمده بود سینما هنر ملی ماست و نماد فرهنگ ما. به نظرم در این جوی که هیچ گروهی چشم ندارد آن یکی گروه را ببیند و تئاتری‌ها با سینمایی‌ها مشکل دارند و برعکس به نظرم باید با تدبیر بیشتر بیانیه داد.

در دولت تدبیر و امید باید هوشمندانه عمل شود. دیگر اینکه در سال‌های گذشته قهرمان‌های ما کوچک شده‌اند. الان باید ببینیم ناصر تقوایی کجاست. مفاهیم و مسائل‌مان کوچک شده است. ما به آقای روحانی و دولت او اعتماد کرده‌ایم و ادامه می‌دهیم. نیاز تئاتری‌ها هم معلوم است. ما سالن می‌خواهیم و گروه.

کردا: به نظر من همه مشکلات از فقر است. اگر فقیر نباشیم همه چیز سامان دارد. تئاتر نباید فقر باشد.