خنده تلخ دكتر نیما افشار! گفتگو با بهنام تشكر

 

دیدن بهنام تشکر به عنوان نقش اصلی یك سریال كمدی شبانه هم برای تئاتر دوستانی كه او را با ژولیوس سزار دیده و شناخته بودند كمی غیر قابل باور بود و هم برای تماشاگرانی كه به دیدن چهره‌های تكراری طنزهای شبانه عادت كرده بودند و از همه مهم‌تر خود او نسبت به این اتفاق با چشم تردید فراوانی نگاه می‌كرده اما در این چند هفته‌ای كه از پخش سریال می‌گذرد او توانست به خوبی به همه ثابت كند كه یك بازیگر باید توانایی این را داشته باشد كه هر نقشی را بازی كند. نیما افشار دكتر پر از مشكل و استرس سریال ساختمان پزشكان كه حالا جایگاه ویژه‌ای در میان مخاطبان پیدا كرده است در گفت‌وگو با ما تاكید كرد كه بسیاری از جذابیت‌های ظاهری این نقش به خاطر تلاش‌هایی است كه 15 سال روی صحنه تئاتر كشیده. متن گفت‌وگوی كامل بهنام تشكر با تهران امروز را در ادامه بخوانید.

 

شما سال‌ها در صحنه تئاتر كار كرده اید و موفق هم بوده اید و حالا به تلویزیون آمده اید فكر نمی‌كنید خیلی دیر وارد دنیای تصویر شده اید؟

نه. به هیچ عنوان. من هیچ گاه خودم سمت بازی در كارهای تصویری نرفته‌ام. اگر می‌خواستم به سمت تصویر بروم 15 سال كار تئاتر انجام نمی‌دادم. حتی یك برگه یا فرم از من نمی‌توانید در دفاتر سینمایی پیدا كنید چون هیچ گاه حركتی برای ورود به دنیای تصویر انجام ندادم. هنوز هم فكر می‌كنم چند وقتی جا داشت تا بخواهم وارد دنیای تصویر شوم و اگر ساختمان پزشكان پیشنهاد نمی‌شد به این زودی وارد عرصه تلویزیون نمی‌شدم ولی شرایط این سریال و تیم كار آنقدر خوب بود كه تصمیم گرفتم با همین سریال وارد دنیای تصویر شوم.

 

با توجه به سابقه‌ای كه از شما در كارهای تئاتر بسیار جدی مثل ژولیوس سزار داشتیم جای تعجب فراوانی داشت كه شما را به یكباره در یك طنز شبانه تلویزیون و در نقش اصلی آن ببینیم. خودتان تصور می‌كردید آغاز كارتان در تلویزیون با یك كار كمدی باشد؟

واقعا نه. در ابتدا هم در برزخ بزرگی گیر كرده بودم و نمی‌دانستم كه آیا اصلا این كار را قبول كنم یا نه. تا اینكه نوشته‌های پیمان قاسم خانی را خواندم. در خانه ما اتاقی وجود دارد كه در آن یك میز و دو تا صندلی وجود دارد و هر متنی كه برای خواندن به ما می‌دهند را در آن اتاق به همراه همسرم بارها می‌خوانیم و جالب اینجا بود كه با اینكه معتقدم شخصیت نیما افشار تفاوت فراوانی با شخصیت‌های طنزهای معمولی دارد ولی هم من و هم خانمم به شدت به متن‌های پیمان می‌خندیدیم. این باعث شد كه احساس كنم با یك متن قوی مواجه هستم و برای من به عنوان یك بازیگر متن قوی بسیار مهم است. بعد هم با شناختی كه از گروه داشتم احساس كردم می‌توانم در اولین تجربه تلویزیونی‌ام یك كار قابل قبول ارائه دهم.

 

یكی از مهم‌ترین عوامل موفقیت خیلی از كمدین‌ها در ایران حركات و ویژگی‌هایی است كه آن‌ها برای خنده دار كردن شخصیت خودشان به وجود می‌آورند. شما چقدر به این عامل وابسته بودید؟

ببینید جنس شوخی‌ها و بخصوص شخصیت دكتر نیما افشار با تصور مردم از كمدی كه این روزها باب شده كمی متفاوت است. با اینكه ممكن است این حرف از دید خیلی‌ها تكراری باشد ولی حقیقتا ساختمان پزشكان كمدی موقعیت است. هجوم آدم‌ها و اتفاقات به سمت نیما افشار آنقدر زیاد است كه خود به خود طنز را به وجود می‌آورد وگرنه شخصیت او ذاتا دارای كمدی نیست. من با نگاهی غمگینانه به شخصیت نیما افشار كمدی را در او جاری می‌كنم و دوست ندارم با حركات عجیب و غریب و یكسری خنده‌ها و شوخی‌های شاید وقیح به هر قیمتی تماشاگر را بخندانم. طنز واقعی هم ریشه در تلخی بیان و حركات دارد به صورتی كه تماشاگر از شدت تلخی گاهی اوقات به خنده می‌افتد.

 

حس و حال خود شما پس از قبول كردن این نقش چه بود؟ آیا از این نمی‌ترسیدید كه شاید اگر كار خراب شود برای وجهه تئاتری شما خوب نباشد یا نقطه‌ای منفی در كارنامه شما به وجود آید؟

واقعا شرایط عجیبی بود. چند روز اول اصلا حال و هوای خوبی نداشتم. ترس بسیار زیادی از نتیجه نهایی كار در من به وجود آمده بود. در طول كار بارها با خودم فكر می‌كردم كه یعنی ممكن است مردم من را با این صورت جدی و صدایی كه دارم به عنوان یك بازیگر در یك نقش كمدی قبول كنند. بارها كارهایم را با سروش صحت و پیمان قاسم خانی چك می‌كردم. حتی در ابتدا چندین بار از آن‌ها پرسیده بودم كه آیا مطمئن هستید برای این نقش انتخاب مناسبی هستم و آن‌ها هر دفعه به من اطمینان كامل می‌دادند كه انتخاب درستی كرده‌اند ولی من از خودم مطمئن نبودم. اصلا شوخی نبود. قرار بود نقش اول یك كار كمدی 90 قسمتی كه بنا به دلایلی تبدیل به 55 قسمت شد را بازیگری بازی كند كه تا قبل از این هیچ تجربه تلویزیونی نداشته و قرار است تماشاگر سكانس به سكانس و پلان به پلان در این سریال با او همراه باشد. تمام فكرم این بود كه آیا می‌توانم تماشاگر را با خودم همراه كنم و كاری كنم كه از دیدن سریال خسته نشود و از آن راضی باشد؟ ولی با گذشت زمان هر چقدر كه جلوتر رفتیم احساس آرامش بیشتری كردم و به نظرم آمد كار هر چه پیش می‌رود برایم آسان‌تر و اجرای نقش روان‌تر می‌شود.

 

فضای تئاتر با فضای تلویزیون بسیار متفاوت است. نه صرفا به خاطر حضور دوربین بلكه تفاوتی كه در فضای زنده تئاتر و ضبط شده تلویزیون وجود دارد و باعث قضاوت مخاطب می‌شود. به نظر شما كه هر دو فضا را تجربه كرده اید چه مزایا و معایبی بین این تفاوت فضا وجود دارد؟

مزیت مشترك هر دو هیجان انگیز بودن فضای آنهاست ولی در هیجان موجود در هر دو فضا تفاوت‌هایی هم وجود دارد. شما در تئاتر نمی‌توانید كار خود را نگاه كنید و اشكالات آن را ببینید در حالی كه در تلویزیون شما تمام كارها را انجام می‌دهید و بعد می‌توانید نتیجه كار و مهم‌تر از آن ضعف‌های خود را ببینید حتی در كارهایی كه به صورت روتین انجام می‌شود می‌توانید اشكالات احتمالی خودتان را اصلاح هم بكنید. البته خوشبختانه برخلاف نمونه طنزهای هرشبی در سال‌های گذشته ساختمان پزشكان به صورت روتین فیلمبرداری نشد و ما توانستیم با حوصله بیشتری كارهای خود را انجام دهیم. نویسنده‌ها هم تمركز بیشتری روی كار داشتند. با اینكه ما از فید بك‌های لحظه‌ای مردم محروم بودیم ولی این مسئله تا حدودی خوب هم بود به این دلیل كه نویسنده و كارگردان و بخصوص بازیگر را مجبور نمی‌كرد اتفاقاتی كه شاید به نظر مردم خوشایند آید را تكرار كنند.

 

لحن نیما افشار در ساختمان پزشكان كمی متفاوت‌تر از دیگران است. با توجه به پیشینه پانزده ساله‌ای كه در زمینه تئاتر دارید این مدل لحن تا اندازه زیادی به كارهای تئاتری می‌خورد. تجربه‌های قبلی شما در تئاتر چقدر به پردازش بیان جملات توسط نیما افشار كمك كرده؟

اول بگذارید نكته‌ای را توضیح دهم. بعضی از بازیگرها زمانی كه یك كار جدید را آغاز می‌كنند ادعا می‌كنند كه بدون استفاده از تجربه‌هایی كه در كارهای قبلی داشته‌اند می‌خواهند یك نقش را بازی كنند یا به اصطلاح از صفر كار را شروع كنند در حالی كه این حرف از نظر من كاملا غلط است. علت این مسئله این است كه وقتی می‌خواهید نقش جدیدی را بازی كنید باید بتوانید به آن نقش در همه زمینه‌ها هویت بدهید. اینكه چه صدایی را برای نقش انتخاب كنید یا از چه میمیك‌هایی برای نشان دادن حالت‌های مختلف كاراكتر مورد نظر استفاده كنید همه مستلزم استفاده شما از تجربه‌های قبلی است. خب من بسیاری از این نكات و ریزه كاری‌ها را در كارهای تئاتری‌ام تجربه كرده بودم. شاید بارها با خودم بگویم كه قرار است یك كار متفاوت از كارهای قبلی بازی كنم ولی آنقدر اندوخته در ذهن و ناخودآگاه من به عنوان بازیگر از كارهای قبلی‌ام وجود دارد كه ناخواسته آن‌ها را در كار خرج می‌كنم. با این حال با این مسئله هم موافق نیستم كه بازیگر فقط از اندوخته‌هایش استفاده كند و مدام خودش را به اشكال گوناگون تكرار كند چون مردم قرار است یك سری چیزهای جدید ببینند. در مورد نیما افشار هم سعی كرده‌ام كدهایی كاملا متفاوت حتی در زمینه لحن و بیان جملات برای شخصیت او تعریف كنم كه تا جای ممكن در كارهای قبلی از آن‌ها استفاده نكرده باشم و مطمئنا تمام تلاش خودم را خواهم كرد كه در كارهای بعدی هم از آن كدها استفاده نشود. ضمن اینكه من حدود یك سال و نیم زیر نظر استاد نصرالله مدقالچی در زمینه دوبله آموزش دیدم و فیلم‌های زیادی را همراه با ایشان دوبله كردم، بعد از آن هم مدتی در رادیو صدای آشنا، رادیو تهران و رادیو جوان برنامه اجرا كردم و تجربه كار با میكروفن و صدا خیلی به من كمك كرد و به نظرم برخلاف تصور خیلی‌ها این گونه تجربه‌ها برای بازیگران بسیار خوب است.

 

شاید یكی از بزرگ‌ترین تفاوت‌های تئاتر و تلویزیون برای بازیگران میزان فرصتی است كه آن‌ها برای تمرین نقش خود دارند. در تئاتر شاید یك یا حتی دو ماه شما برای رسیدن به جزئیات نقش خود تمرین كنید ولی در تلویزیون و حتی سینما چنین فرصتی به هیچ عنوان وجود ندارد. با وجود این معضل چگونه توانستید به نیما افشار كنونی برسید؟

سناریوی چند قسمت اول را كه از پیمان قاسم خانی گرفتم به شدت روی آن كار كردم. می‌خواستم ببینم نیما افشار تا چه اندازه جای كار دارد و تا كجا می‌توانم او را در مسیری كه احساس می‌كنم با توجه به داده‌های اولیه قاسم خانی درست است پیش ببرم. البته چون پیمان آدم بسیار باهوشی است تا حدود زیادی پیش‌بینی‌هایی در خصوص كلیت نقش نیما افشار كرده بود و همان ابتدا حدود هشتاد طرح داستانی برای او داشت و به گروه نویسندگانش هم گفته بود كه نیما را در همین مسیر حركت دهند. سروش صحت هم از ابتدا جنس بازی مورد نظرش را در ذهن خود پرورش داده بود. من داده‌های هر سه تفكر را كنار هم قرار دادم و سعی كردم آن‌ها را به هم ارتباط دهم تا بتوانم از مخلوط كردن هر سه تفكر یك شمایل قابل قبول برای نیما افشار بیرون بكشم. در طول كار هم بده بستان‌هایی كه با پیمان و سروش داشتم كمك بسیار زیادی كرد. البته درست است كه بازیگران گروه تمرین آنچنانی با هم نداشتیم ولی در هر جلسه فیلمبرداری حداقل دو ساعت تمرین درست و حسابی انجام می‌دادیم. البته یك نكته مثبتی كه وجود دارد این است كه با توجه به پرداخت نسبتا قوی و قرص و محكمی كه از ابتدا برای این شخصیت ارائه داده شد شخصیت نیما افشار در قسمت اول، 15 یا حتی 50 تفاوت آنچنانی با هم ندارد و از یك ثبات خوبی برخوردار است.

 

یكی از مهم‌ترین عوامل موفقیت یك بازیگر در یك كار پارتنرها یا همان بازیگران رو به روی بازیگر اصلی هستند. سهم پارتنرهای شما در موفقیت اجرای نقش نیما افشار چقدر بوده است؟

خیلی زیاد. اصلا تاثیر این مسئله روی موفقیت یا عدم موفقیت یك كار غیر قابل انكار است. مثلا در ساختمان پزشكان بده بستان‌هایی كه من با هومن برق نورد، شقایق دهقان یا بیژن بنفشه خواه دارم و بده بستان‌هایی كه هر كدام از این‌ها با هم دارند بسیار بیشتر از حالت عادی بود. حتی كار به جایی می‌رسید كه ما به هم پیشنهاد بازی می‌دادیم و در تمرین‌ها به نكات جالبی در بازی‌های هم می‌رسیدیم كه سریع به هم منتقل می‌كردیم. مهم‌تر از همه اینكه در مقابل پیشنهاد‌هایی كه هر كدام به یكدیگر می‌دادیم عكس العمل منفی نشان نمی‌دادیم و اتفاقا به هر پیشنهادی به شدت فكر هم می‌كردیم. حتی آقای هوشنگ حریر چیان كه از بازیگران قدیمی تئاتر در اصفهان هستند و نقش پدر من را دارند هم در این بده بستان‌ها حضور فعال داشتند و خیلی جاها دقت بسیار بالای ایشان روی متن به همه ما كمك می‌كرد. این ارتباط خوب بین بازیگرها باعث شده بود كه ما از هر لحظه كار لذت ببریم در كنار اینكه انرژی مضاعفی هم پیدا كرده بودیم. ضمن اینكه گروه بازیگران این فیلم تك‌روی نداشتند و همه سعی می‌كردیم نقش‌ها را به موازات هم جلو ببریم.

 

با توجه به تعاریفی كه ما از تیپ و شخصیت داریم. نیما افشار تیپ محسوب می‌شود یا شخصیت؟ و به چه دلیل؟

مسلما شخصیت است. كاملا مشخص است كه پدر و مادر این آدم چه كسانی هستند، در دانشگاه چه درسی خوانده، به راحتی می‌توانید بفهمید رفتارهای پدر و مادرش در بچگی با او چگونه بوده است، اختلاف او با همسر قبلی‌اش و نحوه طلاقشان و حتی آشنایی‌اش با همسر جدیدش كاملا نشان داده می‌شود. روند داستان كاملا زندگی یك آدم را نشان می‌دهد. زن و زندگی و خونه و ماشین دارد و به بسیاری از آدم‌های واقعی جامعه نزدیك است. البته گاهی اوقات یكسری شوخی‌ها یا رفتارهای بدنی و فیزیكی انجام می‌دهد كه به سمت تیپ شدن می‌رود اما بلافاصله از شوخی‌ها فاصله می‌گیرد و به حالت اول باز می‌گردد البته به نظرم وجود آن شوخی‌ها به دلیل اینكه فضای كمدی هم به خوبی در كار دیده شود لازم است.

 

در كل تیپ بودن برای یك بازیگر وجهه بدی دارد كه همه دوست دارند نقش‌هایی كه بازی می‌كنند را كاراكتر و شخصیت بدانند؟

به هیچ عنوان. چرا باید بد باشد؟ البته این مسئله تا حدود زیادی بستگی به سلیقه بازیگر دارد چون گاهی اوقات بازیگر بخصوص در كارهای فانتزی و كمدی خود بازیگر تا حدود بسیار زیادی می‌تواند مسیر یك نقش را بر اساس سلیقه‌اش به سمت تیپ یا شخصیت ببرد. تیپ‌سازی جزئی از بازیگری است. متاسفانه نگاه ما به تیپ‌سازی نگاه بسیار غلطی است. مثلا در همین سریال شما فكر می‌كنید اگر از شقایق دهقان در مورد نقشی كه بازی می‌كند همین سوال را بپرسید به شما می‌گوید شخصیت است؟ مسلما نه. چون تعریف تیپ و كاراكتر را به خوبی می‌داند. ضمن اینكه به نظر من بازیگر نباید خودش را گول بزند.

 

معمولا در كارهایی كه پیمان قاسم خانی می‌نویسد سوراخ سنبه‌های كمی برای بداهه پردازی توسط بازیگران وجود دارد. آیا در متن‌های ساختمان پزشكان هم این مسئله وجود داشت؟

سوال بسیار خوبی بود. متن‌های پیمان برای من به شدت عجیب و غریب و جالب توجه بود. به نظرم قاسم خانی در زمینه طنز در ایران یك آدم كاملا درجه یك محسوب می‌شود. متن‌ها آنقدر خوب و كامل بود كه ما حتی به فكر بداهه پردازی هم نمی‌افتادیم. من مطمئنم اگر قرار بود ما شیطنت كنیم و به سمت بداهه پردازی‌های بی‌مورد و غیر ضروری برویم نقش كاملا از دستمان خارج می‌شد و سیر طبیعی نقش از بین می‌رفت. شاید هم اگر می‌خواستیم به اندازه نمونه كارهای مشابه زیادی بداهه پردازی كنیم باعث گنگی و واپس‌زدگی مخاطب می‌شدیم. همه چیز در متن پیمان سر جای خودش بود و من كار زیادی روی متن‌های او انجام نمی‌دادم. به نظرم مهم‌ترین كار من این بود كه متن‌ها را صحیح بخوانم و درست اجرا كنم.

 

یكی از ملزومات كمدی وجود فضایی تا حدودی فانتزی است، نیما افشار هم به قول شما یك شخصیت است و شخصیت‌ها معمولا با رئال و واقعیت بیشتر سر و كار دارند. به نظر شما آیا در شخصیت نیما افشار خبری از اتفاقات یا مسائل فانتزی وجود دارد؟

ما از ابتدا جنس شوخی‌های نیما افشار را مشخص كرده بودیم و از ابتدا هدفمان این بود كه به سمت لودگی نرویم. به همین دلیل اتفاقات طنزی كه برای نیما افشار رخ می‌دهد ذاتا اتفاقاتی كاملا جدی و واقعی هستند ولی نحوه برخورد او با این اتفاقات و بالعكس جنبه كمیك پیدا می‌كنند. مثلا وقتی شما یك بومرنگ را به آسمان پرتاب می‌كنید یك اتفاق كاملا عادی و معمولی است ولی وقتی به سمت شما می‌آید با اینكه قضیه كاملا جدی است و ممكن است به شما آسیب هم بزند ولی جنس رویارویی شما با آن فضایی كمیك را به وجود می‌آورد كه هر كسی ممكن است به آن بخندد. خیلی جاها سعی كرده‌ام براساس همان تیپ سازی‌های جزئی و كوچكی كه گفتم گاهی به سمت فضای فانتزی هم بروم ولی به هیچ عنوان نگذاشتم این مسئله بر كلیت نقش نیما افشار احاطه پیدا كند.

 

با توجه به موفقیت ساختمان پزشكان نزد مردم بدون شك پیشنهاد‌های بسیار زیادی از جهت‌های مختلف برای ادامه كار در جلوی دوربین به شما خواهد شد. نحوه انتخاب و رویكرد بهنام تشكر در مورد كارهای آینده‌اش جلوی دوربین چگونه خواهد بود؟

قدر مسلم من همچنان اولویت اصلی‌ام با تئاتر است چون احساس می‌كنم هنوز خیلی چیزها در تئاتر هست كه باید آن‌ها را فرا بگیرم. ولی با این حال وقتی بازیگری برای اولین بار جلوی دوربین حدود 8 ماه در یك فضای طنز كاركرده خیلی دوست دارد كه بتواند فضاهای دیگر كاری را هم تجربه كند. با تمام تجربیاتی كه دارم فكر می‌كنم در كار جدی بیشتر جواب دهم تا كار كمدی (با خنده). ضمن اینكه پیش‌بینی آینده كاری یك بازیگر در ایران كار سختی است.