درباره «قصه‌های جزیره» و دوبله‌اش

 

یادگاری از دهه 70
در میان 3 دهه گذشته، دهه 70برای دوبله سریال‌ها، درخشان‌ترین بوده است. در این دهه شاهد چند دوبله خیلی خوب و عالی بوده‌ایم، از جمله در برابر باد، ارتش‌سری، خانم ماریل، از سرزمین شمالی، ناوارو، ماجراهای شرلوك‌ هلمز، خاطرات شرلوك‌ هلمز، پوآرو، رویای سبز، رودخانه برفی، سرای ابریشم، خانه‌پوشالی و تجارت مرگ. در دهه 60 فقط 2 شبكه تلویزیونی وجود داشت، بنابر این تعداد سریال‌ها نیز كمتر بود، اما گرفتن نسبت دوبله‌های خوب این دهه به كل سریال‌های پخش شده در آن مدت، برتری دهه 70 را نشان می‌دهد.
 در دهه 80 نیز باوجود فراوانی تعداد سریال‌ها، دوبله‌های درخشان بسیار كمتر بود. قصه‌های جزیره یكی از آثار جذاب و دیدنی‌ای بود كه اواسط دهه 70 پخش و با دوبله درخشانش به مدیریت رفعت هاشم‌پور به اثری ماندگار در تاریخ تلویزیون ایران تبدیل شد. ماجراهای (داستان) قصه‌های جزیره در یكی از جزایر كانادا و در زمانی می‌گذرد كه مدرنیسم بتدریج وارد زندگی مردم می‌شود.

سارا استنلی برای زندگی نزد خاله‌هایش می‌آید و كم‌كم با شرایط جدید خو می‌گیرد و در جزیره ماندگار می‌شود. هاشم‌پور برای این كودك خلاق كه بارها مقابل خاله سنتی‌اش می‌ایستد و او را به پذیرش خواسته‌هایش وادار می‌كند، مریم شیرزاد را برگزیده است. صدای شیرزاد جزو صداهای زیبا و نرم و مهربان دوبله است كه قابلیت استفاده برای دوره‌های مختلف سنی یك شخصیت را دارد. سارا از كودكی تا جوانی در سریال حضور دارد و شیرزاد با صدای قابل انعطافش به زیبایی، نقش را در این دوره‌ها اجرا كرده است. هاشم‌پور برای نقش فلیسیتی نیز صدایی را برگزیده كه از كودكی تا جوانی این شخصیت را گفته است. مهوش افشاری نیز همانند شیرزاد صدایی زیبا و قابل انعطاف دارد ـ‌كه برای دوره‌های مختلف بعضی شخصیت‌ها استفاده می‌شود ـ و شخصیت مغرور و استقلال طلب فلیسیتی را بخوبی ارائه كرده است. مدیر دوبلاژ برای نقش هتی كینگ ابتدا ناهید شعشعانی را انتخاب كرد و خود گویندگی جانت را به عهده گرفت، اما پس از حدود 20 قسمت، گویندگان هر دو نقش تغییر كردند. هاشم‌پور نقش خاله هتی را گفت و برای جانت، مریم صفی‌خانی را برگزید و این تغییر شگفت‌انگیز، 2 دوبله درخشان را پدید آورد. هتی كینگ زنی است مغرور و مستبد كه مقابل مدرنیسم می‌ایستد و برای همه تعیین تكلیف می‌كند و افراد خانواده خودش را برترین آدم‌های جزیره می‌داند، اما در عین حال مهربان هم است.
قدرت و زیبایی صدا و بیان هاشم‌پور، ویژگی‌های هتی را بیشتر به بیننده منتقل می‌كند. صدای مهربان و منعطف صفی‌خانی نیز خیلی خوب با چهره و شخصیت جانت هماهنگ شد.

 

یكی دیگر از گزینش‌های عالی مدیر دوبلاژ، به نقش اولیویا كینگ مربوط می‌شود. اولیویا، زن جوانی است كه روزنامه‌نگار می‌شود و برخلاف خواهر خشك و جدی‌اش، آدمی شاد و پرتحرك است. هاشم‌پور برای این نقش مینو غزنوی را برگزیده كه پیش از قصه‌های جزیره نیز نقش‌هایی اینچنینی گفته بود و اینجا نیز كارش را با قدرت انجام داده است. هاشم‌پور برای نقش فلیكس ـ كه پسربچه‌ای شیطان است ـ كلیشه‌ای عمل كرده و شوكت حجت را برگزیده، اما حاصل كار همانند بسیاری از نقش‌ها درخشان شده است، مدیر دوبلاژ برای نقش جسپر دیل، علیرضا باشكندی را انتخاب كرده كه در آن زمان حدود 6 سال از ورودش به عرصه دوبله می‌گذشت و این نقش گویی به بهترین كارش تبدیل شد. جسپر آدمی خجالتی و گوشه‌گیر است كه اختراعاتی نیز دارد. صدای باشكندی كاملا مناسب چهره بازیگر این نقش است و او كار دشوارش را ـ به دلیل لكنت زبان جسپر ـ بخوبی به سرانجام رسانده است. دیگر انتخاب‌های رفعت هاشم‌پور از جمله همت مومی‌وند (الك)، امیرمحمد صمصامی (گاس پایك)، زهرا آقارضا (موریل استیسی)، شهروز ملك‌آرایی (كلایو پتی بون) و زنده‌یادان پروین ملكوتی (خانم لیند) و مهین بزرگی (دست‌كم در 2 نقش) نیز دقیق و مناسب بوده و در مجموع، دوبله‌ای بسیار جذاب و ماندگار را پدید آورده است. هاشم‌پور در دهه 80 فقط 2 سریال دوبله كرد كه هیچ‌كدام موفقیت قصه‌های جزیره را تكرار نكرد؛ «پادشاهان قصرهای پوشالی» كه با كارآموزان و دوبلورهای تازه‌كار دوبله شد و «امیلی در نیومون» كه دوبله‌اش را ناتمام گذاشت و جلال مقامی آن را ادامه داد. هاشم‌پور پس از این دو كار فعالیت‌هایش را در دوبله به یكی دو گویندگی در هر سال محدود كرد و اكنون چند سالی است كناره‌گیری و علاقه‌مندان را از شنیدن صدایش محروم كرده است. متاسفانه این تحریم از جمله تحریم‌های سازنده نبوده است و امیدواریم روزی او حتی به صورت محدود به دوبله بازگردد.