برشی از زندگی در دهه 60
مدتی است تولید و پخش سریال‌هایی با موضوع دفاع مقدس در تلویزیون رو به افزایش است. پس از نابرده گنج و شوق پرواز اینك با نخستین سریال حمید نعمت الله با عنوان وضعیت سفید مواجه هستیم كه نه خود جنگ و رخدادهایی از آن، بلكه دوران جنگ را در دهه 60 به تصویر كشیده است.
اگر نام خود سریال را معیار قرار دهیم، وضعیت سفید شرایط بعد از آتش و انفجار و وضعیت قرمز را نشان می‌دهد. واقعیت این است سینمای دفاع مقدس ما به جنبه‌های اجتماعی و سبك زندگی مردم در زمان جنگ توجهی نكرده است. آثارجنگی ما یا درباره فضای جبهه و مناسبات آدم‌های جنگ بوده یا حضور رزمندگان و دغدغه‌ها و مسائل آنها در فضای شهری و دوران بعد از جنگ، اما نعمت‌الله با رویكردی مردم شناختی و هوشمندانه، به روایت سبك زندگی مردم و مناسبات آنها در زمان جنگ پرداخته و تاثیرات جنگ را بر زندگی مردم عادی در آن دهه بازنمایی می‌كند.
آنچه در این سریال برای مخاطب ایرانی جذاب است، فارغ از قصه و بازیگری، حس نوستالژی و خاطره بازی‌هایی است كه كارگردان به واسطه توجه به نشانه‌های رفتاری و نمادین زندگی درآن دوران داشته كه این حس خاطره برانگیز را می‌توان از همان تیتراژ ابتدایی سریال هم تشخیص داد؛ استفاده از تصاویر و جلوه‌هایی از زندگی در دهه 60 از برنامه‌های تلویزیونی گرفته تا خودرو‌ها و خیابان‌ها و صف ایستادن تا نمایش كوپن‌ها و مصاحبه‌های تلویزیونی و همه عناصر و نشانه‌هایی كه می‌تواند با تداعی خاطرات زندگی در دهه 60 مخاطب را به آن دوران ببرد.
به نظر می‌رسد حمید نعمت‌الله و دوست فیلمنامه‌نویس‌اش هادی مقدم‌دوست علاقه زیادی به‌خاطره بازی دارند و نشانه‌هایی از این حس را می‌توان در 2 فیلم قبلی وی یعنی بوتیك و بی‌پولی هم ردیابی كرد. اساسا تاثیرات سینمای نعمت‌الله با این دو فیلم را بخوبی می‌توان در سریال وضعیت سفید حدس زد، از نوع روابط و دیالوگ‌گویی شخصیت‌های قصه تا فضای شلوغ و پركاراكتری كه گاه آنقدر در بند جزئیات قرار می‌گیرد كه احساس می‌شود سریال فاقد قصه و ساختار داستانی مشخص است.
یكی از ویژگی‌های بارز این سریال، پربازیگر بودن آن است كه هر كدام با رفتارشناسی خاص خود و موقعیتی كه در درام دارند، بخشی از همان خاطره بازی‌های كارگردان را برای مخاطب به تصویر می‌كشند. در عین حال وضعیت سفید، حول محور شخصیت نوجوان قصه یعنی امیرقرار دارد و به نوعی موقعیت جنگ و تاثیرات اجتماعی را در آن دوران روایت می‌كند؛ بازی‌های متفاوت در یك سریال تلویزیونی كه درهمان قسمت اول توانست نظر بسیاری از مخاطبان را به خود جلب كند. در واقع ساختار كلی درام از نظر نسبت بین شخصیت‌ها و قصه، در یك موقعیت وحدت در عین كثرت قرار دارد. یعنی اگر چه داستان واجد شخصیت‌های مختلف و بظاهر قصه‌ای پراكنده است، اما محوریت شخصیت امیر، به آن وحدت و انسجام می‌بخشد. واقعیت این است چالش اصلی سریال دقیقا در همین نقطه شكل می‌گیرد. به این معنی كه به نظر می‌رسد هیچ درامی تاكنون شكل نگرفته است و كارگردان صرفا با توجه به جزئیات و نگاهی مینی مالیستی به زندگی اجتماعی در دوران جنگ صرفا به بازنمایی ابعاد گوناگون این زیست متفاوت می‌پردازد. البته با توجه به این‌كه وضعیت سفید سریال 45 قسمت دارد شاید كمی زود باشد تا درباره این مساله قضاوت كنیم، در ضمن باید پذیرفت نمایش جزئی‌نگرانه این موقعیت كه با عقبه خاطرات مخاطبان بویژه آنها كه دوران جنگ را تجربه كرده‌اند خود می‌تواند واجد ظرفیت‌های دراماتیكی باشد و دست كم تماشای آن را برای بیننده لذت بخش كند.
وضعیت سفید از این حیث واجد یك نوع رویكرد گزارش گونه و مستندواری است كه كوشیده تصویری جامع و جذاب از شیوه زندگی مردم در زمان جنگ ارائه كند. رفتن به پناهگاه، همزیستی مسالمت‌آمیز با هم، روابط عاشقانه‌ای كه در این موقعیت شكل می‌گیرد و حتی اختلافاتی كه در این میان روی می‌دهد و در یك كلام زندگی در شرایط سخت، از جمله عناصر این درام است كه فی‌نفسه قابلیت نمایشی دارد. به عبارت دیگر، تا اینجای كار قصه به شكلی جلو رفته كه همین جزئیات ـ كه حتی دراشیاء وخرت و پرت‌های زندگی كسی مثل امیرهم لحاظ شده ـ خود واجد ظرافت‌های نمایشی بوده و با حافظه تاریخی مخاطب پیوند خورده و دراماتیك شده است.
یكی از وجوه این امتیاز، قطعا در نوع و جنس دیالوگ‌هایی است كه بویژه امیر استفاده می‌كند. سریال بخوبی توانسته این شخصیت را به‌گونه‌ای ترسیم كند كه به لایه‌های درونی و تخیلی و رویاپردازی یك نوجوان در زمان جنگ و دنیای خاصی كه نوجوانان در آن دهه اززندگی و دنیای اطرافشان داشتند، بپردازد. تعلق خاطری كه او به اشیا و خرت و پرت‌های خود دارد یا علاقه او به مریم ازجمله این موارد است كه خوب از كار درآمده است.
در مقابل شخصیت امیر، با شخصیت فردی معتاد به نام بهروز مواجه هستیم كه نوع حرف زدن او به یكی از بازیگران معروف قبل از انقلاب شباهت دارد و این نه از حیث بازیگری یك تقلید كه از لحاظ شخصیت‌پردازی تاثیرپذیر و همانندسازی‌هایی است كه جوانان آن دوره از بازیگران مشهور قبل از انقلاب داشته‌اند.
واقعیت این است كه نباید سریال وضعیت سفید را در ذیل ژانر سینمای دفاع مقدس به معنای متعارفش قرار داد. در واقع كارگردان از این زمینه به عنوان بستری دراماتیكی برای بازنمایی زندگی اجتماعی مردم در آن دوران استفاده كرده و اتفاقا در بازنمایی این موقعیت موفق هم بوده است. كاركرد خاطره‌پردازی و ایجاد حس نوستالژی و زمینه‌ای كه برای قیاس آن دوره با زندگی در زمانه حاضر به واسطه تماشای این سریال ایجاد می‌شود را هم باید به ویژگی‌های این سریال اضافه كرد و این مجموعه می‌تواند تجربه و نمونه خوبی باشد تا فیلمسازان دفاع مقدس ما سراغ سوژه‌های تازه‌تری از دوران جنگ بروند و زندگی اجتماعی مردم را به عنوان بخشی از واقعیت جنگ به تصویر بكشند.
مدتی است تولید و پخش سریال‌هایی با موضوع دفاع مقدس در تلویزیون رو به افزایش است. پس از نابرده گنج و شوق پرواز اینك با نخستین سریال حمید نعمت الله با عنوان وضعیت سفید مواجه هستیم كه نه خود جنگ و رخدادهایی از آن، بلكه دوران جنگ را در دهه 60 به تصویر كشیده است.
اگر نام خود سریال را معیار قرار دهیم، وضعیت سفید شرایط بعد از آتش و انفجار و وضعیت قرمز را نشان می‌دهد. واقعیت این است سینمای دفاع مقدس ما به جنبه‌های اجتماعی و سبك زندگی مردم در زمان جنگ توجهی نكرده است. آثارجنگی ما یا درباره فضای جبهه و مناسبات آدم‌های جنگ بوده یا حضور رزمندگان و دغدغه‌ها و مسائل آنها در فضای شهری و دوران بعد از جنگ، اما نعمت‌الله با رویكردی مردم شناختی و هوشمندانه، به روایت سبك زندگی مردم و مناسبات آنها در زمان جنگ پرداخته و تاثیرات جنگ را بر زندگی مردم عادی در آن دهه بازنمایی می‌كند.
آنچه در این سریال برای مخاطب ایرانی جذاب است، فارغ از قصه و بازیگری، حس نوستالژی و خاطره بازی‌هایی است كه كارگردان به واسطه توجه به نشانه‌های رفتاری و نمادین زندگی درآن دوران داشته كه این حس خاطره برانگیز را می‌توان از همان تیتراژ ابتدایی سریال هم تشخیص داد؛ استفاده از تصاویر و جلوه‌هایی از زندگی در دهه 60 از برنامه‌های تلویزیونی گرفته تا خودرو‌ها و خیابان‌ها و صف ایستادن تا نمایش كوپن‌ها و مصاحبه‌های تلویزیونی و همه عناصر و نشانه‌هایی كه می‌تواند با تداعی خاطرات زندگی در دهه 60 مخاطب را به آن دوران ببرد.
به نظر می‌رسد حمید نعمت‌الله و دوست فیلمنامه‌نویس‌اش هادی مقدم‌دوست علاقه زیادی به‌خاطره بازی دارند و نشانه‌هایی از این حس را می‌توان در 2 فیلم قبلی وی یعنی بوتیك و بی‌پولی هم ردیابی كرد. اساسا تاثیرات سینمای نعمت‌الله با این دو فیلم را بخوبی می‌توان در سریال وضعیت سفید حدس زد، از نوع روابط و دیالوگ‌گویی شخصیت‌های قصه تا فضای شلوغ و پركاراكتری كه گاه آنقدر در بند جزئیات قرار می‌گیرد كه احساس می‌شود سریال فاقد قصه و ساختار داستانی مشخص است.
یكی از ویژگی‌های بارز این سریال، پربازیگر بودن آن است كه هر كدام با رفتارشناسی خاص خود و موقعیتی كه در درام دارند، بخشی از همان خاطره بازی‌های كارگردان را برای مخاطب به تصویر می‌كشند. در عین حال وضعیت سفید، حول محور شخصیت نوجوان قصه یعنی امیرقرار دارد و به نوعی موقعیت جنگ و تاثیرات اجتماعی را در آن دوران روایت می‌كند؛ بازی‌های متفاوت در یك سریال تلویزیونی كه درهمان قسمت اول توانست نظر بسیاری از مخاطبان را به خود جلب كند. در واقع ساختار كلی درام از نظر نسبت بین شخصیت‌ها و قصه، در یك موقعیت وحدت در عین كثرت قرار دارد. یعنی اگر چه داستان واجد شخصیت‌های مختلف و بظاهر قصه‌ای پراكنده است، اما محوریت شخصیت امیر، به آن وحدت و انسجام می‌بخشد. واقعیت این است چالش اصلی سریال دقیقا در همین نقطه شكل می‌گیرد. به این معنی كه به نظر می‌رسد هیچ درامی تاكنون شكل نگرفته است و كارگردان صرفا با توجه به جزئیات و نگاهی مینی مالیستی به زندگی اجتماعی در دوران جنگ صرفا به بازنمایی ابعاد گوناگون این زیست متفاوت می‌پردازد. البته با توجه به این‌كه وضعیت سفید سریال 45 قسمت دارد شاید كمی زود باشد تا درباره این مساله قضاوت كنیم، در ضمن باید پذیرفت نمایش جزئی‌نگرانه این موقعیت كه با عقبه خاطرات مخاطبان بویژه آنها كه دوران جنگ را تجربه كرده‌اند خود می‌تواند واجد ظرفیت‌های دراماتیكی باشد و دست كم تماشای آن را برای بیننده لذت بخش كند.
وضعیت سفید از این حیث واجد یك نوع رویكرد گزارش گونه و مستندواری است كه كوشیده تصویری جامع و جذاب از شیوه زندگی مردم در زمان جنگ ارائه كند. رفتن به پناهگاه، همزیستی مسالمت‌آمیز با هم، روابط عاشقانه‌ای كه در این موقعیت شكل می‌گیرد و حتی اختلافاتی كه در این میان روی می‌دهد و در یك كلام زندگی در شرایط سخت، از جمله عناصر این درام است كه فی‌نفسه قابلیت نمایشی دارد. به عبارت دیگر، تا اینجای كار قصه به شكلی جلو رفته كه همین جزئیات ـ كه حتی دراشیاء وخرت و پرت‌های زندگی كسی مثل امیرهم لحاظ شده ـ خود واجد ظرافت‌های نمایشی بوده و با حافظه تاریخی مخاطب پیوند خورده و دراماتیك شده است.
یكی از وجوه این امتیاز، قطعا در نوع و جنس دیالوگ‌هایی است كه بویژه امیر استفاده می‌كند. سریال بخوبی توانسته این شخصیت را به‌گونه‌ای ترسیم كند كه به لایه‌های درونی و تخیلی و رویاپردازی یك نوجوان در زمان جنگ و دنیای خاصی كه نوجوانان در آن دهه اززندگی و دنیای اطرافشان داشتند، بپردازد. تعلق خاطری كه او به اشیا و خرت و پرت‌های خود دارد یا علاقه او به مریم ازجمله این موارد است كه خوب از كار درآمده است.
در مقابل شخصیت امیر، با شخصیت فردی معتاد به نام بهروز مواجه هستیم كه نوع حرف زدن او به یكی از بازیگران معروف قبل از انقلاب شباهت دارد و این نه از حیث بازیگری یك تقلید كه از لحاظ شخصیت‌پردازی تاثیرپذیر و همانندسازی‌هایی است كه جوانان آن دوره از بازیگران مشهور قبل از انقلاب داشته‌اند.
واقعیت این است كه نباید سریال وضعیت سفید را در ذیل ژانر سینمای دفاع مقدس به معنای متعارفش قرار داد. در واقع كارگردان از این زمینه به عنوان بستری دراماتیكی برای بازنمایی زندگی اجتماعی مردم در آن دوران استفاده كرده و اتفاقا در بازنمایی این موقعیت موفق هم بوده است. كاركرد خاطره‌پردازی و ایجاد حس نوستالژی و زمینه‌ای كه برای قیاس آن دوره با زندگی در زمانه حاضر به واسطه تماشای این سریال ایجاد می‌شود را هم باید به ویژگی‌های این سریال اضافه كرد و این مجموعه می‌تواند تجربه و نمونه خوبی باشد تا فیلمسازان دفاع مقدس ما سراغ سوژه‌های تازه‌تری از دوران جنگ بروند و زندگی اجتماعی مردم را به عنوان بخشی از واقعیت جنگ به تصویر بكشند.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir
مطالب پیشنهادی:
منبع: jamejamonline.ir
مطالب پیشنهادی:
گزارش سریال «وضعیت سفید»
نگاهی به بازی بازیگران سریال موفق حمید نعمت‌الله
گزارش تصویری سریال وضعیت سفید
بازیگر سریال وضعیت سفید: این سریال یك كیك خوشمزه است!شخصیت‌هایی كه تلویزیون را دیدنی‌تر كردند
