با نزدیك شدن به ماه محرم شبكههای مختلف سیما هم دست به كار میشوند تا برنامههای مناسبتی خود را روی آنتن بفرستند. «تا رهایی» عنوان مجموعهای است كه با مضمون سنتی و مذهبی و با پرداخت به موضوع مواد مخدر از شنبه 28 آبان از شبكه یك سیما پخش شده است. این مجموعه كه با موضوع نمایش تاثیرات مخرب مواد مخدر پخش میشود به عقیده دستاندركارانش درصدد بوده با نگاهی متفاوت این معضل خانمانسوز را در نسل جوان امروز بررسی كند.
در خلاصه داستان این سریال 13 قسمتی آمده است: یك چمدان حاوی قرصهای روانگردان در فرودگاه با یك چمدان دیگر سهوا عوض میشود. واردكنندگان این قرصها یكی از افراد خود را نزد صاحب چمدان میفرستند تا چمدان حاوی مواد را از او پس بگیرد و...
بازیگران مجموعه (به ترتیب حروف الفبا) عبارتند از: پویا امینی، مریم بوبانی، حمیدرضا پگاه، حسن جوهرچی، شیوا خسرومهر، مریم خدارحمی، جعفر دهقان، مهدی سلوكی، مهدی صبائی، شهرام عبدلی، كیوان محمودنژاد، سعید نیكپور و روناك یونسی.
عواملی كه در ساخت این مجموعه همكاری كردهاند، عبارتند از: نویسنده فیلمنامه: فلورا سام، كارگردان: حسین تبریزی، تهیهكننده: مجید اوجی، مدیر تصویربرداری: هوشنگ غفوری، صدابردار: محمد علیزاده، طراح صحنه و لباس: پیام حسین سوری، طراح گریم: رضا رادمنش، دستیاران كارگردان: مسعود حقی، زینب نصراللهی، عكاس: فریال اوجی، مدیرتولید: عباس دقاقی، تدوین: حسین تبریزی و روزبه كلباسی، آهنگساز: امید كرامتی و مدیر تداركات: میثم رودبارانی.
دو روایت كنار یكدیگر
مجید اوجی، تهیهكنندگی مجموعه تا رهایی را به عهده دارد. وی طی سالها فعالیتش در تلویزیون تاكنون تهیهكننده مجموعههایی چون روزهای زندگی، همسایهها، مشق عشق، ماه عسل، نشانی و شبی از شبها نیز بوده است. پیش از این قرار بود این مجموعه در ایام ماه محرم سال گذشته به نمایش درآید. اوجی میگوید: تولید این مجموعه به سال 88 برمیگردد. قرار بود محرم سال گذشته شاهد پخش این مجموعه باشیم و به دلیل اینكه سریال خونبها در جدول پخش شبكه یك قرار گرفته بود پخش تا رهایی به امسال موكول شد. اوجی معتقد است: بافت مناسبتی كار این اجازه را به ما نمیداد كه تاریخ دیگری را برای پخش این مجموعه در نظر داشته باشیم.
وی میگوید: سریالهایی با موضوع و محوریت مواد مخدر سالهاست در تلویزیون ساخته و نمایش داده میشود و این موضوع از جمله موضوعاتی است كه ساخت آن در رسانهای مثل تلویزیون همیشه حالت نصیحت به خود میگیرد و در نتیجه ریسكپذیر خواهد بود. اصولا ما انسانها فكر میكنیم مرگ یا هر اتفاق بد دیگر برای خود ما رخ نمیدهد و به همین دلیل هیچ گاه عمق فاجعه را درك نمیكنیم مگر آن كه یكی از عزیزان یا افراد خانواده مان در آن اتفاق دخیل باشند.در غیر این صورت است كه آن حادثه خیلی زود به فراموشی سپرده میشود. اوجی تا رهایی را یك مجموعه با تعدد زیاد پرسوناژ میداند و معتقد است این مجموعه وجوه قهرمانی زیادی دارد.
وی میافزاید: ما در این كار به نكات ریزی اشاره كردیم. در بخشی از این مجموعه میبینیم مثلا گرداننده اصلی پخش مواد مخدر خودش در حال ورزش است و اساسا اینگونه نیست كه چنین افرادی خودشان هم مصرفكننده باشند. این دقیقا همان چیزی بود كه باید بسیار دقیق به آن اشاره شود. ما از این وجوه وارد شدیم و به نوعی معضل اعتیاد را مورد تحلیل و بررسی قرار دادیم.
در همه سالهای فعالیت اوجی این نخستینبار است كه مجموعهای را با چنین محتوایی تهیه میكند. اوجی تا رهایی را مجموعهای تفكیكناپذیر از دو روایت میداند. بخشی مربوط به مسائل معنوی و بخشی مربوط به مسائل اجتماعی روز. وی میگوید: به جرات میگویم كه متن این اثر از موقعیتهای قابل پرداخت بسیار بالایی برخوردار بود. دو قصه در دل هم كه به خوبی در جایی به هم گره میخورند. این سریال برای شخص من ارزش بسیار بالایی داشت و پس از مجموعه سفر سبز دومین سریالی بود كه به مقوله مذهبی عاشورا میپرداخت. در حال حاضر كه مجموعه را میبینم فكر میكنم چقدر بهتر بود این مجموعه در همان زمان خودش به نمایش درمیآمد. امیدوارم ساخت آثاری چون تا رهایی بتواند اثرگذاری خاصی روی مخاطب داشته باشد. حتی اگر باعث شود یك نفر را آگاه كند.
پیامرسانی درقالب لایههای زیرین شخصیت
حمیدرضا پگاه نقش آبی، یكی از شخصیتهای منفی این مجموعه را بازی میكند. پگاه از آن بازیگرانی است كه طی حضور چند ساله خود در تلویزیون توانسته از پس اجرای نقشهای مثبت و منفی بخوبی برآید؛ از نقش پلیس گرفته تا به قول خودش دزد خردهپای تا رهایی. پگاه میگوید: آبی یكی از آن شخصیتهای خلافكار است كه در عین حال وجوه شخصیتی دیگر هم دارد كه تا حدودی بیننده را با خود همراه میكند و حتی جاهایی باعث میشود مخاطب به او حس خوبی داشته باشد و در جاهایی برایش دل بسوزاند. وی در پاسخ به این سوال كه تا چه اندازه حضور در چنین نقشهایی را شعار گونه میداند، میگوید: خیلی سعی كردم این اتفاق نیفتد، چرا كه حتی یك لغزش كوتاه در پرداخت كاراكترهایی اینچنینی میتواند بسار غلو شده و با بزرگنمایی جلوه كند. در طول حضورم در این مجموعه تلاش كردم كه پیام رسانی نقشی را كه بازی میكردم در قالب لایههای زیرین شخصیتی باشد.
حمیدرضا پگاه، قضاوت درباره نقش آبی را به پایان مجموعه موكول میكند. وی میگوید: هر شب مجموعه را دنبال میكنم. 2 سال وقفهای كه در زمان پخش این مجموعه اتفاق افتاده باعث شده دیدن تكتك صحنههای تا رهایی برایم جدید و تازه باشد.
حرفهایی از زبان موسیقی
امید كرامتی عالی، آهنگسازی مجموعه تا رهایی را به عهده داشته است. وی معتقد است: همیشه آهنگسازی آثار مناسبتی را به دلیل تنوعی كه در نوع سازهای به كار رفته میتواند اعمال كند بیشتر میپسندد. او میگوید: موسیقیای كه برای تا رهایی ساختم از آن موسیقیهایی بود كه باید همزمان هم قابل پخش باشد و هم تناسب خاصی با موضوع داشته باشد. از حدود قسمتهای ششم به بعد است كه نوع موسیقی به كار رفته بسیار غنیتر میشود. وی در پاسخ به این سوال كه آیا خود موسیقی باید حرفی برای گفتن داشته باشد یا همپای قصه حركت كند در پاسخ میگوید: این اتفاق كاملا بستگی به ژانر كار دارد و در هر صورت خود موسیقی به كار رفته باید حرفی برای گفتن داشته باشد. موسیقی باید جاهایی از كار را تقویت كند و گاهی نیز باید خودش به گونهای مستقل حرفی برای گفتن داشته باشد.گاهی اوقات نیز در جهت تكمیل قصه عمل میكند و این دقیق همان جایی است كه معمولا خود سكانس خیلی حرفی برای گفتن ندارد.
كرامتی میگوید: برای اعمال جذابیت بیشتر به كار سعی داشتیم نوع سازهای به كار رفته در تیتراژ و متن كار تا حد زیادی با هم متفاوت باشند. در مجموع كار هم از سازهای بسیار متنوعی استفاده كردیم. تا رهایی از آن دسته كارهایی بود كه همزمان 3 ژانر عاطفی، پلیسی و مذهبی را به همراه داشت و این 3 تم باید در نوع موسیقی به كار رفته نیز لحاظ میشد. هرچه بیشتر به قسمتهای پایانی كار نزدیك میشویم، تم موسیقی مذهبی كار هم بیشتر میشود. یكی از نكات بسیار مثبت این كار، تیتراژ پایانی آن است كه ترانهاش از استاد عبدالجبار كاكایی با صدای خوب برزو ارجمند است.
رهایی از معضل اعتیاد
فلورا سام، همسر مجید اوجی و نویسنده كار است. معمولا در پروژههایی كه مجید اوجی در سمت تهیهكنندگی قرار میگیرد متن نیز توسط فلورا سام نوشته میشود.
سام معتقد است: قصه تا رهایی صرفا مواد مخدر نیست، بلكه در جاهایی با آن همراه میشود. به عقیده این نویسنده، ساخت مجموعههایی كه با محتوای مذهبی همراه باشند بسیار مورد نیاز است، چون اگر مسائلی چون عاشورا كه در چند هزار سال پیش اتفاق افتاده در ذهن ما تكرار نشود ممكن است به افسانههایی ناگفته تبدیل شوند. هدف ما در ساخت مجموعه این بوده كه در هر زمان از زندگی ما آدمها، بخشی به عنوان لشكر امام حسین(ع) و گروهی به عنوان لشكر یزید هستند و یادمان باشد تنها آموزههای دینی هستند كه به كمك ما میآیند. سام میگوید تا رهایی معضل اعتیاد در جامعه را از نگاهی نو مورد بررسی قرار میدهد.در این مجموعه جعفر دهقان یك واردكننده مواد مخدر است كه كارهای گستردهای در این زمینه انجام میدهد، ولی در عین حال وقتی میبیند برادرش مشغول كشیدن سیگار است در گوشش میزند. اینگونه مجموعهها برای جوانانی كه معمولا گرفتار نابابی دوستانشان میشوند بسیار قابل تامل است. من به عنوان نویسنده مجموعه بخشهای مختلفی را در قصهام لحاظ كردم. حتی خیلی جاها كه بیشتر وارد زندگی خصوصی قهرمانهای قصه میشویم میبینیم اتفاقا شخصیتی كه او را منفی صرف میدیدیم خیلی هم بیصفت نیست. این اساس كار نویسندگی است كه شخصیتها به گونهای طراحی شوند كه همه وجوه شخصیتی شان دید شود.
سام از سختیها و مشكلاتی كه در نگارش این كار با آن مواجه شده بود، میگوید: سالی كه ما تصمیم به تصویربرداری این مجموعه گرفتیم دقیقا مصادف بود با انتخابات و مسائل سیاسی آن. خیلی جاها نیاز داشتیم برای گرفتن صحنههای مذهبی كار از تكیههای خصوصی استفاده كنیم كه دقیقا در همان زمانها بود كه اعلام كردند این تكیهها باید جمع شوند. ما مجبور بودیم صحنههایی را كه ممكن بود بار سیاسی در كل كار به همراه داشته باشند به حداقل برسانیم. بارها خط اصلی قصه به دلیل مواجه شدن با چنین مسائلی دستخوش تغییر شد.
روایتی از قصههای تودرتو
مدیریت تولید این مجموعه به عهده عباس دقاقی است. وی پس از سالها حضور در گروه تولید چند سالی است كه این سمت را دارد و تا امروز در همه پروژههایی كه مجید اوجی تهیهكنندگی آن را به عهده داشته حضور داشته است. بخشی از تصویربرداری این مجموعه در دبی انجام شده است و سریالهایی كه تعدد لوكیشنهایی به این شكل را دارند معمولا سختیهایی را نیز به همراه خواهند داشت. دقاقی میگوید: آذر 88 بود كه تا رهایی كلید خورد و چون قرار بود پخش آن با فاصله كمی از تصویربرداری آغاز شود، نهایتا سختیهایی را نیز به دنبال داشت. در عین حال بافت كار مذهبی بود و ما در خیلی جاها باید صحنههای عزاداری و دستههای مراسم مذهبی را هم صحنهسازی كنیم، چرا كه قرار بود دقیقا 2 روز بعد از پایان تصویربرداری مجموعه ماه محرم آغاز شود و ما باید در طول خود كار این صحنهها را بازسازی كنیم. دقاقی میگوید: تا رهایی كار بسیار پرلوكیشنی بود. از كرج و لواسانات و فرودگاه امام خمینی گرفته تا لوكیشنهای مختلف در مناطق بالا و پایین شهر. در عین حال آذر ماه بود و شرایط سرد آب و هوایی و بارندگی خیلی جاها برنامهریزی كار ما را به تعویق میانداخت. لوكیشن اصلی كارخانهای بود كه وقتی در اختیار ما گذاشته شد به تعمیرات اساسی و بازسازی ویژهای نیاز داشت و در كل كار چندان آسانی نبود. چیزی كه الان فكر میكنم لازم است به آن اشاره داشته باشم این است، در حال حاضر كه مجموعه را میبینم به عنوان یك تماشاگر احساس میكنم قصه، جذابیتهای لازم را برای پیگیری دارد و قصههای فرعی كه در داستان گنجانده شده، همراهی بیننده با این مجموعه را تضمین میكند.
یك قصه كاملا مردانه
حسین تبریزی، كارگردان سریال تا رهایی با اشاره به تصویربرداری این مجموعه در سال 88 میگوید: سریال تا رهایی سال 88 با توجه به اهمیت خاص آن دوران و توجه و تمركز مخاطب روی موضوع مواد مخدر و قرصهای روان گردان ساخته شد.
پخش آن پس از 2 سال و با توجه به مضمون مذهبی و سنتی اثر برای مخاطب قابل تامل است. پخش چنین مجموعهای بعد از 2 سال هنوز طراوت ساختاری خودش را دارد و این اتفاق خوشبختانه لطمهای به كار ما وارد نكرد. به نظر من، نویسنده این كار بخوبی توانست با همراه كردن معضلات اجتماعی روز با مسائل مذهبی، بیننده را مجاب كند تا اهدافی را كه در بستر كار گنجانده شده، بخوبی درك كند. تبریزی معتقد است: موضوعات در ارتباط با مواد مخدر هنوز هم جای كار بسیار زیادی دارد. بیننده هم به دیدن چنین موضوعاتی رغبت نشان میدهد. ما سعی كردیم در بستر كاری كه درونمایههای مذهبی دارد، مسائل روزمره زندگی را هم لحاظ كنیم.
تبریزی قصه تا رهایی را تا حد زیادی یك قصه مردانه میداند و تعداد اندك بازیگران زن نیز بر این ادعا صحه میگذارد. به عقیده وی، خود قصه به گونهای بود كه خیلی نمیشد مانور خاصی روی شخصیتهای زن قصه داشت. این بود كه در كل با یك قصه كاملا مردانه روایت خطی داستان را پیش برده است.
یكی دیگر از نكاتی كه در قصه لحاظ شده، تعدد كاراكترهاست كه البته به هم پیوستگی دارند و براساس نیاز، به قصه وارد میشوند. هركدام قصه مستقلی دارند كه نهایتا در پایان 13 قسمت به سرانجام میرسند. تبریزی معتقد است خیلی نیاز نیست هركدام از كاراكترهای وارد شده به داستان نهایتا به سرانجام خاصی برسند. مهم این است كه قصه در كل پیوستگی داشته باشد. تا رهایی بیشتر از آن كه یك داستان شخصیتمحور باشد، یك كار حادثهمحور است و در طول كار سعی كردیم مشاورههای لازم را برای ایجاد صحنههای حادثهای در بطن كار داشته باشیم.
تبریزی تصریح میكند: اكنون سلیقه بینندگان با توجه به گسترش شبكههای فارسی زبان تغییر كرده است و وظیفه ما این است كه بتوانیم همواره با سلیقه مخاطب امروزی حركت كنیم.
سعی میكنم خیلی سفید یا سیاه نباشم
جعفر دهقان نقش یكی از پخشكنندههای قرصهای روانگردان را در این مجموعه ایفا میكند و در ارتباط با حضور خود در این نقش میگوید: خیلی سعی كردم كه بیننده این شخصیت را سیاه نبیند. چراكه همیشه لازم است یك بازیگر با همه وجوه شخصیتی كاراكتری كه بازی میكند ارتباط برقرار كند. این شخصیت یكی از قاچاقچیهای بینالمللی است كه برای موفقیت در كارش خودش بشدت از مصرف مواد گریزان است. خود این مساله نكته مهمی است كه نقبی به جوانان مملكت ما باشد كه آدمهای اینچنینی ممكن است با ظاهری بسیار فریبنده در كمین آنها باشند. خود من سعی میكنم در ارائه نقشهایم خیلی سفید یا سیاه نباشم و با قرار گرفتن در شرایط خاص معمولا خودم را به جای كاراكتری كه بازی میكنم میگذارم و این مساله را مد نظر قرار میدهم كه اگر من به واقع جای آن شخصیت بودم چه عكسالعملی از خودم نشان میدادم.
دهقان از بیمهریهایی كه در حق این سریال شده صحبت میكند و اینكه حتی خودش هم از زمان پخش سریال بیاطلاع بوده است. وی میگوید امیدوارم از این به بعد هم شاهد پخش مجموعههای با این محتوا باشیم.
بررسی روابط آدمها
حسن جوهرچی یكی از نقشهای مثبت این مجموعه را بازی میكند. پس از حضور در مجموعه روزهای زندگی و مشق عشق این سومین همكاری او با مجید اوجی است. جوهرچی معتقد است این مجموعه از پتانسیل بالایی برای جذب مخاطب برخوردار است. یكی از نكات مثبت این مجموعه این است كه شخصیتها خیلی خوش رنگ و لعاب طراحی شدهاند.
وی در ادامه صحبتهایش میگوید تا رهایی بیش از اینكه مجموعهای در ارتباط با مواد مخدر باشد روابط آدمها را با یكدیگر بررسی میكند. در كل این سریال در دستهبندی كارهای اجتماعی قرار میگیرد و خیلی یك كار پلیسی به شمار نمیآید. آنچه هدف اساسی در پیامرسانی این مجموعه است بررسی بنیادهای خانوادگی در بستر اجتماعی است.
وی در ادامه میگوید: ناصر مردی است كه همسرش را از دست داده و با فرزند كوچك و خواهرش زندگی میكند. خانوادهای بسیار فرهنگی كه با تصادف ناصر درگیر ماجراهایی میشوند. بحث مواد مخدر در این سریال بستری را فراهم میآورد تا آدمها روابط جدیدی را تجربه كنند. جوهرچی معتقد است اتفاقا به تعویق افتادن زمان نمایش این مجموعه از جمله نكات مثبتی بود كه باید به آن اشاره شود چرا كه سوژه به نوبه خود آنقدر جذابیت دارد كه بعد از این زمان هم بتواند مخاطب خاص خود را داشته باشد.
روایت صحنه با رنگ
پیام سوری، فارغالتحصیل طراحی صحنه و لباس از دانشگاه آزاد اسلامی است. وی از سال 73 با سمت دستیاری، فعالیتش را در زمینه طراحی لباس آغاز كرده است.
وی معتقد است: حضور همزمان ژانرهای مختلف در محتوا، كار را از یكدستی لازم درمیآورد. من به عنوان طراح صحنه و لباس در این كار سعی كردم خیلی چیزها را به اتفاقات موجود در بطن كار اضافه كنم. تا رهایی برای خود من داستان جذابی بود. قصهای كه به عقیده من، لایههای مذهبی نهچندان پررنگی دارد كه در قالب مسائل اجتماعی روز به آن نگاه شده است. در كل كار تلاش كردم بافتی را ایجاد كنم تا در جهت پیامرسانی حركت كند. سلیقه شخصیام در كنار آنچه باید لحاظ شود، سبكی را در كار القا میكرد كه خیلی به ما اجازه نمیداد از رنگها و صحنههای غلو شده استفاده كنیم.
در خلاصه داستان این سریال 13 قسمتی آمده است: یك چمدان حاوی قرصهای روانگردان در فرودگاه با یك چمدان دیگر سهوا عوض میشود. واردكنندگان این قرصها یكی از افراد خود را نزد صاحب چمدان میفرستند تا چمدان حاوی مواد را از او پس بگیرد و...
بازیگران مجموعه (به ترتیب حروف الفبا) عبارتند از: پویا امینی، مریم بوبانی، حمیدرضا پگاه، حسن جوهرچی، شیوا خسرومهر، مریم خدارحمی، جعفر دهقان، مهدی سلوكی، مهدی صبائی، شهرام عبدلی، كیوان محمودنژاد، سعید نیكپور و روناك یونسی.
عواملی كه در ساخت این مجموعه همكاری كردهاند، عبارتند از: نویسنده فیلمنامه: فلورا سام، كارگردان: حسین تبریزی، تهیهكننده: مجید اوجی، مدیر تصویربرداری: هوشنگ غفوری، صدابردار: محمد علیزاده، طراح صحنه و لباس: پیام حسین سوری، طراح گریم: رضا رادمنش، دستیاران كارگردان: مسعود حقی، زینب نصراللهی، عكاس: فریال اوجی، مدیرتولید: عباس دقاقی، تدوین: حسین تبریزی و روزبه كلباسی، آهنگساز: امید كرامتی و مدیر تداركات: میثم رودبارانی.
دو روایت كنار یكدیگر
مجید اوجی، تهیهكنندگی مجموعه تا رهایی را به عهده دارد. وی طی سالها فعالیتش در تلویزیون تاكنون تهیهكننده مجموعههایی چون روزهای زندگی، همسایهها، مشق عشق، ماه عسل، نشانی و شبی از شبها نیز بوده است. پیش از این قرار بود این مجموعه در ایام ماه محرم سال گذشته به نمایش درآید. اوجی میگوید: تولید این مجموعه به سال 88 برمیگردد. قرار بود محرم سال گذشته شاهد پخش این مجموعه باشیم و به دلیل اینكه سریال خونبها در جدول پخش شبكه یك قرار گرفته بود پخش تا رهایی به امسال موكول شد. اوجی معتقد است: بافت مناسبتی كار این اجازه را به ما نمیداد كه تاریخ دیگری را برای پخش این مجموعه در نظر داشته باشیم.
وی میگوید: سریالهایی با موضوع و محوریت مواد مخدر سالهاست در تلویزیون ساخته و نمایش داده میشود و این موضوع از جمله موضوعاتی است كه ساخت آن در رسانهای مثل تلویزیون همیشه حالت نصیحت به خود میگیرد و در نتیجه ریسكپذیر خواهد بود. اصولا ما انسانها فكر میكنیم مرگ یا هر اتفاق بد دیگر برای خود ما رخ نمیدهد و به همین دلیل هیچ گاه عمق فاجعه را درك نمیكنیم مگر آن كه یكی از عزیزان یا افراد خانواده مان در آن اتفاق دخیل باشند.در غیر این صورت است كه آن حادثه خیلی زود به فراموشی سپرده میشود. اوجی تا رهایی را یك مجموعه با تعدد زیاد پرسوناژ میداند و معتقد است این مجموعه وجوه قهرمانی زیادی دارد.
وی میافزاید: ما در این كار به نكات ریزی اشاره كردیم. در بخشی از این مجموعه میبینیم مثلا گرداننده اصلی پخش مواد مخدر خودش در حال ورزش است و اساسا اینگونه نیست كه چنین افرادی خودشان هم مصرفكننده باشند. این دقیقا همان چیزی بود كه باید بسیار دقیق به آن اشاره شود. ما از این وجوه وارد شدیم و به نوعی معضل اعتیاد را مورد تحلیل و بررسی قرار دادیم.
در همه سالهای فعالیت اوجی این نخستینبار است كه مجموعهای را با چنین محتوایی تهیه میكند. اوجی تا رهایی را مجموعهای تفكیكناپذیر از دو روایت میداند. بخشی مربوط به مسائل معنوی و بخشی مربوط به مسائل اجتماعی روز. وی میگوید: به جرات میگویم كه متن این اثر از موقعیتهای قابل پرداخت بسیار بالایی برخوردار بود. دو قصه در دل هم كه به خوبی در جایی به هم گره میخورند. این سریال برای شخص من ارزش بسیار بالایی داشت و پس از مجموعه سفر سبز دومین سریالی بود كه به مقوله مذهبی عاشورا میپرداخت. در حال حاضر كه مجموعه را میبینم فكر میكنم چقدر بهتر بود این مجموعه در همان زمان خودش به نمایش درمیآمد. امیدوارم ساخت آثاری چون تا رهایی بتواند اثرگذاری خاصی روی مخاطب داشته باشد. حتی اگر باعث شود یك نفر را آگاه كند.
پیامرسانی درقالب لایههای زیرین شخصیت
حمیدرضا پگاه نقش آبی، یكی از شخصیتهای منفی این مجموعه را بازی میكند. پگاه از آن بازیگرانی است كه طی حضور چند ساله خود در تلویزیون توانسته از پس اجرای نقشهای مثبت و منفی بخوبی برآید؛ از نقش پلیس گرفته تا به قول خودش دزد خردهپای تا رهایی. پگاه میگوید: آبی یكی از آن شخصیتهای خلافكار است كه در عین حال وجوه شخصیتی دیگر هم دارد كه تا حدودی بیننده را با خود همراه میكند و حتی جاهایی باعث میشود مخاطب به او حس خوبی داشته باشد و در جاهایی برایش دل بسوزاند. وی در پاسخ به این سوال كه تا چه اندازه حضور در چنین نقشهایی را شعار گونه میداند، میگوید: خیلی سعی كردم این اتفاق نیفتد، چرا كه حتی یك لغزش كوتاه در پرداخت كاراكترهایی اینچنینی میتواند بسار غلو شده و با بزرگنمایی جلوه كند. در طول حضورم در این مجموعه تلاش كردم كه پیام رسانی نقشی را كه بازی میكردم در قالب لایههای زیرین شخصیتی باشد.
حمیدرضا پگاه، قضاوت درباره نقش آبی را به پایان مجموعه موكول میكند. وی میگوید: هر شب مجموعه را دنبال میكنم. 2 سال وقفهای كه در زمان پخش این مجموعه اتفاق افتاده باعث شده دیدن تكتك صحنههای تا رهایی برایم جدید و تازه باشد.
حرفهایی از زبان موسیقی
امید كرامتی عالی، آهنگسازی مجموعه تا رهایی را به عهده داشته است. وی معتقد است: همیشه آهنگسازی آثار مناسبتی را به دلیل تنوعی كه در نوع سازهای به كار رفته میتواند اعمال كند بیشتر میپسندد. او میگوید: موسیقیای كه برای تا رهایی ساختم از آن موسیقیهایی بود كه باید همزمان هم قابل پخش باشد و هم تناسب خاصی با موضوع داشته باشد. از حدود قسمتهای ششم به بعد است كه نوع موسیقی به كار رفته بسیار غنیتر میشود. وی در پاسخ به این سوال كه آیا خود موسیقی باید حرفی برای گفتن داشته باشد یا همپای قصه حركت كند در پاسخ میگوید: این اتفاق كاملا بستگی به ژانر كار دارد و در هر صورت خود موسیقی به كار رفته باید حرفی برای گفتن داشته باشد. موسیقی باید جاهایی از كار را تقویت كند و گاهی نیز باید خودش به گونهای مستقل حرفی برای گفتن داشته باشد.گاهی اوقات نیز در جهت تكمیل قصه عمل میكند و این دقیق همان جایی است كه معمولا خود سكانس خیلی حرفی برای گفتن ندارد.
كرامتی میگوید: برای اعمال جذابیت بیشتر به كار سعی داشتیم نوع سازهای به كار رفته در تیتراژ و متن كار تا حد زیادی با هم متفاوت باشند. در مجموع كار هم از سازهای بسیار متنوعی استفاده كردیم. تا رهایی از آن دسته كارهایی بود كه همزمان 3 ژانر عاطفی، پلیسی و مذهبی را به همراه داشت و این 3 تم باید در نوع موسیقی به كار رفته نیز لحاظ میشد. هرچه بیشتر به قسمتهای پایانی كار نزدیك میشویم، تم موسیقی مذهبی كار هم بیشتر میشود. یكی از نكات بسیار مثبت این كار، تیتراژ پایانی آن است كه ترانهاش از استاد عبدالجبار كاكایی با صدای خوب برزو ارجمند است.
رهایی از معضل اعتیاد
فلورا سام، همسر مجید اوجی و نویسنده كار است. معمولا در پروژههایی كه مجید اوجی در سمت تهیهكنندگی قرار میگیرد متن نیز توسط فلورا سام نوشته میشود.
سام معتقد است: قصه تا رهایی صرفا مواد مخدر نیست، بلكه در جاهایی با آن همراه میشود. به عقیده این نویسنده، ساخت مجموعههایی كه با محتوای مذهبی همراه باشند بسیار مورد نیاز است، چون اگر مسائلی چون عاشورا كه در چند هزار سال پیش اتفاق افتاده در ذهن ما تكرار نشود ممكن است به افسانههایی ناگفته تبدیل شوند. هدف ما در ساخت مجموعه این بوده كه در هر زمان از زندگی ما آدمها، بخشی به عنوان لشكر امام حسین(ع) و گروهی به عنوان لشكر یزید هستند و یادمان باشد تنها آموزههای دینی هستند كه به كمك ما میآیند. سام میگوید تا رهایی معضل اعتیاد در جامعه را از نگاهی نو مورد بررسی قرار میدهد.در این مجموعه جعفر دهقان یك واردكننده مواد مخدر است كه كارهای گستردهای در این زمینه انجام میدهد، ولی در عین حال وقتی میبیند برادرش مشغول كشیدن سیگار است در گوشش میزند. اینگونه مجموعهها برای جوانانی كه معمولا گرفتار نابابی دوستانشان میشوند بسیار قابل تامل است. من به عنوان نویسنده مجموعه بخشهای مختلفی را در قصهام لحاظ كردم. حتی خیلی جاها كه بیشتر وارد زندگی خصوصی قهرمانهای قصه میشویم میبینیم اتفاقا شخصیتی كه او را منفی صرف میدیدیم خیلی هم بیصفت نیست. این اساس كار نویسندگی است كه شخصیتها به گونهای طراحی شوند كه همه وجوه شخصیتی شان دید شود.
سام از سختیها و مشكلاتی كه در نگارش این كار با آن مواجه شده بود، میگوید: سالی كه ما تصمیم به تصویربرداری این مجموعه گرفتیم دقیقا مصادف بود با انتخابات و مسائل سیاسی آن. خیلی جاها نیاز داشتیم برای گرفتن صحنههای مذهبی كار از تكیههای خصوصی استفاده كنیم كه دقیقا در همان زمانها بود كه اعلام كردند این تكیهها باید جمع شوند. ما مجبور بودیم صحنههایی را كه ممكن بود بار سیاسی در كل كار به همراه داشته باشند به حداقل برسانیم. بارها خط اصلی قصه به دلیل مواجه شدن با چنین مسائلی دستخوش تغییر شد.
روایتی از قصههای تودرتو
مدیریت تولید این مجموعه به عهده عباس دقاقی است. وی پس از سالها حضور در گروه تولید چند سالی است كه این سمت را دارد و تا امروز در همه پروژههایی كه مجید اوجی تهیهكنندگی آن را به عهده داشته حضور داشته است. بخشی از تصویربرداری این مجموعه در دبی انجام شده است و سریالهایی كه تعدد لوكیشنهایی به این شكل را دارند معمولا سختیهایی را نیز به همراه خواهند داشت. دقاقی میگوید: آذر 88 بود كه تا رهایی كلید خورد و چون قرار بود پخش آن با فاصله كمی از تصویربرداری آغاز شود، نهایتا سختیهایی را نیز به دنبال داشت. در عین حال بافت كار مذهبی بود و ما در خیلی جاها باید صحنههای عزاداری و دستههای مراسم مذهبی را هم صحنهسازی كنیم، چرا كه قرار بود دقیقا 2 روز بعد از پایان تصویربرداری مجموعه ماه محرم آغاز شود و ما باید در طول خود كار این صحنهها را بازسازی كنیم. دقاقی میگوید: تا رهایی كار بسیار پرلوكیشنی بود. از كرج و لواسانات و فرودگاه امام خمینی گرفته تا لوكیشنهای مختلف در مناطق بالا و پایین شهر. در عین حال آذر ماه بود و شرایط سرد آب و هوایی و بارندگی خیلی جاها برنامهریزی كار ما را به تعویق میانداخت. لوكیشن اصلی كارخانهای بود كه وقتی در اختیار ما گذاشته شد به تعمیرات اساسی و بازسازی ویژهای نیاز داشت و در كل كار چندان آسانی نبود. چیزی كه الان فكر میكنم لازم است به آن اشاره داشته باشم این است، در حال حاضر كه مجموعه را میبینم به عنوان یك تماشاگر احساس میكنم قصه، جذابیتهای لازم را برای پیگیری دارد و قصههای فرعی كه در داستان گنجانده شده، همراهی بیننده با این مجموعه را تضمین میكند.
یك قصه كاملا مردانه
حسین تبریزی، كارگردان سریال تا رهایی با اشاره به تصویربرداری این مجموعه در سال 88 میگوید: سریال تا رهایی سال 88 با توجه به اهمیت خاص آن دوران و توجه و تمركز مخاطب روی موضوع مواد مخدر و قرصهای روان گردان ساخته شد.
پخش آن پس از 2 سال و با توجه به مضمون مذهبی و سنتی اثر برای مخاطب قابل تامل است. پخش چنین مجموعهای بعد از 2 سال هنوز طراوت ساختاری خودش را دارد و این اتفاق خوشبختانه لطمهای به كار ما وارد نكرد. به نظر من، نویسنده این كار بخوبی توانست با همراه كردن معضلات اجتماعی روز با مسائل مذهبی، بیننده را مجاب كند تا اهدافی را كه در بستر كار گنجانده شده، بخوبی درك كند. تبریزی معتقد است: موضوعات در ارتباط با مواد مخدر هنوز هم جای كار بسیار زیادی دارد. بیننده هم به دیدن چنین موضوعاتی رغبت نشان میدهد. ما سعی كردیم در بستر كاری كه درونمایههای مذهبی دارد، مسائل روزمره زندگی را هم لحاظ كنیم.
تبریزی قصه تا رهایی را تا حد زیادی یك قصه مردانه میداند و تعداد اندك بازیگران زن نیز بر این ادعا صحه میگذارد. به عقیده وی، خود قصه به گونهای بود كه خیلی نمیشد مانور خاصی روی شخصیتهای زن قصه داشت. این بود كه در كل با یك قصه كاملا مردانه روایت خطی داستان را پیش برده است.
یكی دیگر از نكاتی كه در قصه لحاظ شده، تعدد كاراكترهاست كه البته به هم پیوستگی دارند و براساس نیاز، به قصه وارد میشوند. هركدام قصه مستقلی دارند كه نهایتا در پایان 13 قسمت به سرانجام میرسند. تبریزی معتقد است خیلی نیاز نیست هركدام از كاراكترهای وارد شده به داستان نهایتا به سرانجام خاصی برسند. مهم این است كه قصه در كل پیوستگی داشته باشد. تا رهایی بیشتر از آن كه یك داستان شخصیتمحور باشد، یك كار حادثهمحور است و در طول كار سعی كردیم مشاورههای لازم را برای ایجاد صحنههای حادثهای در بطن كار داشته باشیم.
تبریزی تصریح میكند: اكنون سلیقه بینندگان با توجه به گسترش شبكههای فارسی زبان تغییر كرده است و وظیفه ما این است كه بتوانیم همواره با سلیقه مخاطب امروزی حركت كنیم.
سعی میكنم خیلی سفید یا سیاه نباشم
جعفر دهقان نقش یكی از پخشكنندههای قرصهای روانگردان را در این مجموعه ایفا میكند و در ارتباط با حضور خود در این نقش میگوید: خیلی سعی كردم كه بیننده این شخصیت را سیاه نبیند. چراكه همیشه لازم است یك بازیگر با همه وجوه شخصیتی كاراكتری كه بازی میكند ارتباط برقرار كند. این شخصیت یكی از قاچاقچیهای بینالمللی است كه برای موفقیت در كارش خودش بشدت از مصرف مواد گریزان است. خود این مساله نكته مهمی است كه نقبی به جوانان مملكت ما باشد كه آدمهای اینچنینی ممكن است با ظاهری بسیار فریبنده در كمین آنها باشند. خود من سعی میكنم در ارائه نقشهایم خیلی سفید یا سیاه نباشم و با قرار گرفتن در شرایط خاص معمولا خودم را به جای كاراكتری كه بازی میكنم میگذارم و این مساله را مد نظر قرار میدهم كه اگر من به واقع جای آن شخصیت بودم چه عكسالعملی از خودم نشان میدادم.
دهقان از بیمهریهایی كه در حق این سریال شده صحبت میكند و اینكه حتی خودش هم از زمان پخش سریال بیاطلاع بوده است. وی میگوید امیدوارم از این به بعد هم شاهد پخش مجموعههای با این محتوا باشیم.
بررسی روابط آدمها
حسن جوهرچی یكی از نقشهای مثبت این مجموعه را بازی میكند. پس از حضور در مجموعه روزهای زندگی و مشق عشق این سومین همكاری او با مجید اوجی است. جوهرچی معتقد است این مجموعه از پتانسیل بالایی برای جذب مخاطب برخوردار است. یكی از نكات مثبت این مجموعه این است كه شخصیتها خیلی خوش رنگ و لعاب طراحی شدهاند.
وی در ادامه صحبتهایش میگوید تا رهایی بیش از اینكه مجموعهای در ارتباط با مواد مخدر باشد روابط آدمها را با یكدیگر بررسی میكند. در كل این سریال در دستهبندی كارهای اجتماعی قرار میگیرد و خیلی یك كار پلیسی به شمار نمیآید. آنچه هدف اساسی در پیامرسانی این مجموعه است بررسی بنیادهای خانوادگی در بستر اجتماعی است.
وی در ادامه میگوید: ناصر مردی است كه همسرش را از دست داده و با فرزند كوچك و خواهرش زندگی میكند. خانوادهای بسیار فرهنگی كه با تصادف ناصر درگیر ماجراهایی میشوند. بحث مواد مخدر در این سریال بستری را فراهم میآورد تا آدمها روابط جدیدی را تجربه كنند. جوهرچی معتقد است اتفاقا به تعویق افتادن زمان نمایش این مجموعه از جمله نكات مثبتی بود كه باید به آن اشاره شود چرا كه سوژه به نوبه خود آنقدر جذابیت دارد كه بعد از این زمان هم بتواند مخاطب خاص خود را داشته باشد.
روایت صحنه با رنگ
پیام سوری، فارغالتحصیل طراحی صحنه و لباس از دانشگاه آزاد اسلامی است. وی از سال 73 با سمت دستیاری، فعالیتش را در زمینه طراحی لباس آغاز كرده است.
وی معتقد است: حضور همزمان ژانرهای مختلف در محتوا، كار را از یكدستی لازم درمیآورد. من به عنوان طراح صحنه و لباس در این كار سعی كردم خیلی چیزها را به اتفاقات موجود در بطن كار اضافه كنم. تا رهایی برای خود من داستان جذابی بود. قصهای كه به عقیده من، لایههای مذهبی نهچندان پررنگی دارد كه در قالب مسائل اجتماعی روز به آن نگاه شده است. در كل كار تلاش كردم بافتی را ایجاد كنم تا در جهت پیامرسانی حركت كند. سلیقه شخصیام در كنار آنچه باید لحاظ شود، سبكی را در كار القا میكرد كه خیلی به ما اجازه نمیداد از رنگها و صحنههای غلو شده استفاده كنیم.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir
مطالب پیشنهادی:
مطالب پیشنهادی:
گزارش تصویری: سریال «تا رهایی»
گزارشی از سریال شوق پرواز
پشت صحنه مجموعه «سرگشته»
تا ثریا به روایت آزیتا حاجیان
همراه با مجموعه «سایه روشن»
تا ثریا به روایت آزیتا حاجیان
همراه با مجموعه «سایه روشن»
