سریال «مثل شیشه» از كیفیت بد تصویربرداری رنج می برد
اعتیاد و قاچاق مواد مخدر سالیان سال است كه یكی از معضلات اساسی جامعه بشری است. سال‌هاست كه همه مردم از اعتیاد به عنوان بلای خانمان‌سوز یاد می‌كنند.
اعتیاد و زندگی كسانی كه شرایط استفاده از مواد مخدر را فراهم می‌كنند (قاچاقچیان) آنقدر فراز و نشیب دارد كه درام‌نویسان در حوزه داستان‌نویسی و فیلمنامه‌نویسی را به سمت خود كشانده و سال‌هاست كه این نویسندگان بخشی از جذاب‌ترین و تاثیرگذارترین فیلمنامه‌ها و داستان‌های خود را بر اساس اعتیاد و قاچاق مواد مخدر می‌نویسند و كارگردانان زبده حوزه سینما و تلویزیون آنها را به فیلم و سریال تبدیل می‌كنند.
صورت‌زخمی‌های سینما
خیلی دور نمی‌رویم! برای استفاده سینما از داستان‌هایی با موضوع قاچاق مواد مخدر به سال 1983 می‌رویم كه آل‌پاچینو، بازیگر معروف در فیلم «صورت زخمی» به كارگردانی برایان دی‌پالما بازی كرد؛ فیلمی اكشن كه بیننده را 2 ساعت در جای خود میخكوب می‌كند. فیلمی پر از خشونت كه گانگسترهای زیادی در آن در حال كشت و كشتار هستند و آل‌پاچینو در نقش تونی مانتانا، مهاجر كوبایی كه به آمریكا آمده است، یكی از بهترین نقش‌های خود را مقابل دوربین اجرا می‌كند. تونی مانتانا، درگیر قاچاق می‌شود و آنقدر قدرتمند می‌شود كه تبدیل به شخص اول می‌شود. اما این قدرت وقتی افولش را آغاز می‌كند كه او به شكل افراطی به مصرف كوكائین معتاد می‌شود. دی‌پالما كه یكی از اكشن‌سازان بنام سینمای دنیاست، با ساخت صورت‌زخمی نشان می‌دهد قاچاقچیان خرده‌پا چگونه برای رسیدن به قدرت مافیایی دست به هر جنایتی می‌زنند.
سینمای ایتالیا و آمریكا پر است از فیلم‌هایی كه درباره قاچاق مواد مخدر ساخته شده و مافیا را زیرذره‌بین قرار می‌دهد؛ مافیایی كه از كشورهای آمریكای لاتین تغذیه می‌كند. كشورهایی مانند مكزیك ، كلمبیا و... فیلم‌های مافیایی، پرفروش‌ترین فیلم‌های دنیاست. ظاهر آنها با خشونت آراسته می‌شود اما بیشتر آنها در باطن موضوعات حساسی را مطرح می‌كنند. در اكثر این فیلم‌ها سیاستمداران بزرگ وابسته به مافیا هستند و در طول فیلم این همكاری‌ها افشا می‌شود.در سینمای كشور ما اما به هزار و یك دلیل فیلم‌های سینمایی كه با موضوع اعتیاد ساخته شده و می‌شوند معمولا اكشن نیستند و رازی را هم افشا نمی‌كنند.اكشن نیستند چون بنا به گفته فیلمسازان، سینمای ایران بضاعت و امكانات ساخت آثار اكشن را ندارد و پشت‌پرده‌ای را هم افشا نمی‌كند، چون جدای از آن كه چنین پشت پرده‌ای اساسا وجود داشته باشد یا خیر، كارگردانان و تهیه‌كنندگان دنبال دردسر نیستند!
یكی از فیلم‌هایی كه اوایل انقلاب ساخته شد و پشت پرده قاچاق مواد مخدر را برملا كرد، فیلم سناتور بود كه مهدی صباغ‌زاده آن را كارگردانی كرد. در آخر این فیلم مشخص شد كه درباریان رژیم پهلوی با قاچاقچیان همكاری می‌كرده‌اند. به همین دلیل دولت و نیرو‌های نظامی نباید با قاچاقچیان درگیر می‌شدند. بعد از سناتور چند فیلم دیگر هم در دهه 60 درباره مواد مخدر و قاچاقچیان ساخته شد؛ آثاری كه تلاش می‌كرد مردم و بخصوص جوانان را از اعتیاد به مواد مخدر برحذر دارد. یكی از آثار خوبی كه در این زمینه ساخته شد، فیلم «دبیرستان» با بازی بیژن امكانیان بود. در این فیلم نشان داده شد كه قاچاقچیان برای در اختیار گرفتن بازار جدید، مدارس را نشانه می‌گیرند و جوانان دبیرستانی را به دام می‌اندازند. در اواسط دهه 60 كه این فیلم اكران عمومی شد، آموزش و پرورش بیشتر دبیرستان‌ها را موظف كرد كه دانش‌آموزان خود را برای تماشای این فیلم به سینما ببرند. دبیرستان در دوره خود تاثیر بسزایی بر مخاطبان نوجوان و جوان خود داشت. جالب اینجاست كه چند سالی است در نشریات مختلف از رواج اعتیاد در میان دانش‌آموزان صحبت می‌شود، اما چون سعه‌صدر و انتقاد‌پذیری مسوولان پایین آمده و كارگردانان هم دنبال دردسر نمی‌گردند، این موضوع نه در سینما و نه در تلویزیون به اثری نمایشی تبدیل نشده است. رخشان بنی‌اعتماد هم كه معمولا در فیلم‌هایش نیشتر خود را به ظاهر جامعه می‌زند و تلخی درون آن را نشان می‌دهد، با ساخت فیلم خون‌بازی، زندگی رقت‌بار جوانانی را نشان داد كه به دام اعتیاد می‌افتند و خانواده‌های آنها نمی‌دانند كه آنها را چگونه از این درد نجات دهند.
سینمای ایران هر چند بسیار محتاط شده اما هنوز هم گاهی در آثارش افراد معتاد و زندگی فلاكت‌بار آنها را به تصویر می‌كشد اما این موضوع معمولا در حاشیه داستان اصلی است. مثلا مسعود كیمیایی در فیلم‌هایش معمولا یك فرد یا افراد معتاد را می‌گنجاند. محسن عبدالوهاب 2 سال پیش فیلم «لطفا مزاحم نشوید» را در 3 اپیزود ساخت. این كارگردان در اپیزود سوم این فیلم بسیار هوشمندانه از اعتیاد به مواد مخدر صنعتی برای روایت داستان خود استفاده كرد و جوانی را نشان داد كه به شیشه معتاد بود و به همین دلیل همسرش او و نوزادش را ترك كرده و به خانه پدری رفته بود.
عبرت‌های تلویزیونی
تلویزیون به عنوان یك رسانه فراگیر كه یكی از وظایفش آموزش به مخاطبان است، همواره به معضل اعتیاد به عنوان یك موضوع مهم نگاه كرده است و برای اطلاع‌رسانی، آموزش و دوری از مواد مخدر برنامه‌های نمایشی، مستند و تركیبی زیادی تولید كرده است. اما از آنجا كه مخاطبان تلویزیون همواره آثار نمایشی را بیشتر از دیگر آثار این رسانه تماشا می‌كنند و به آن روی خوش نشان می‌دهند، فیلم‌ها و سریال‌هایی كه با موضوع مواد مخدر تولید می‌شوند، بیشتر از دیگر آثار بیننده دارند و در ذهن مخاطب می‌مانند.
در دهه 60 تلویزیون با ساخت سریال «آینه عبرت» و خلق شخصیتی مانند «آ تقی» از آسیب‌های آلوده شدن به مواد مخدر گفت. این سریال در دوره خود مخاطبان زیادی داشت چون سازندگان آن می‌دانستند برای چه مخاطبی دارند سریال می‌سازند و همچنین می‌دانستند باید از چه ساختار و چه نوع شخصیت‌پردازی و دیالوگ‌نویسی استفاده كنند تا بتوانند مخاطب را با خود همراه كنند و بر او تاثیر بگذارند. از طرفی موضوع اصلی سریال هم مواد مخدر بود و این موضوع در حاشیه موضوعاتی مانند پلیس و... قرار نداشت.
مواد مخدر، اعتیاد و قاچاقچیان داشتند به حاشیه می‌رفتند كه نیروی انتظامی ساخت سریال «خواب و بیدار» را به مهدی فخیم‌زاده سفارش داد. فخیم‌زاده هم برای پرو بال دادن به داستان خود قاچاقچیان مواد مخدر را در كنار پلیس گذاشت و یكی از آثار خوب تلویزیون را مقابل دوربین برد.
البته پیش از خواب و بیدار سیروس مقدم هم به موضوع مواد مخدر توجه كرده بود. این كارگردان با ساخت سریال مسافر، زندگی معتادانی را نشان داد كه به راهی می‌رفتند كه نتیجه‌اش متلاشی شدن زندگی آنها بود. مقدم چند سال پیش هم با ساخت سریال حباب نشان داد كه درام‌پردازی قوی و بازیگران معروف می‌توانند باعث جذب مخاطب شوند و پیام اثر را بیشتر دریافت كنند. در سریال حباب، انتقام‌گیری شخصی باعث می‌شد تا جوانی پاك و معصوم به دام اعتیاد گرفتار شود. نیروی انتظامی، بعد از توفیق سریال خواب و بیدار به مناسبت‌های مختلف به كارگردانان تلویزیون سفارش ساخت آثاری را می‌دهد كه محور داستان آنها پلیس است. پلیس‌هایی كه یا شخصیت‌های اصلی هستند یا در حاشیه‌اند اما حضوری موثر دارند.یكی از وظایف اصلی پلیس در كشور ما مبارزه با مواد مخدر است. به همین دلیل كارگردانان و نویسندگان هم یا پلیس را در حاشیه قاچاقچیان گذاشتند یا برعكس معتادان و قاچاقچیان را در سایه پلیس گذاشتند تا در نهایت قدرت پلیس را به نمایش بگذارند. از این آثار می‌توان به سریال سقوط آزاد اشاره كرد كه به مناسبت هفته نیروی انتظامی چند ماه پیش از تلویزیون پخش شد. سقوط آزاد كار اكشن و پرماجرایی بود كه اعتیاد و اتفاقات پیرامون آن در حاشیه این اكشن قرار می‌گرفت و تاثیری بر مخاطب نداشت و آنقدر هم قوی نبود كه خلافكاران و قاچاقچیان را از نیروی انتظامی بترساند و به آنها گوشزد كند كه باید حرفه نادرست خود را كنار بگذارند. سریال «مثل شیشه» به كارگردانی جواد مزدآبادی هم كه از هفته گذشته از شبكه یك سیما روی آنتن رفته است، به سفارش نیروی انتظامی ساخته شده و برای پر و بال دادن به قصه خود، یكی از پرمصرف‌ترین مواد مخدر صنعتی امروز را اصل ماجرا قرار داده و آدم‌هایی را به تصویر می‌كشد كه به شیشه اعتیاد دارند. اما مثل شیشه هم پیش از این‌كه یك سریال مختص درباره مواد مخدر و تاثیرات آن بر خانواده‌ها و جوانان باشد، اثری است كه نشان می‌دهد پلیس در راه مبارزه با مواد مخدر چه می‌كند.
از جزیره ایكس تا شیشه
جواد مزدآبادی كار خود را از سینمای جوان و ساخت فیلم كوتاه آغاز كرده است. او در فیلم‌های كوتاهی كه می‌ساخت نشان داد به اطرافش از زاویه‌ای خاص نگاه می‌كند و فیلم‌هایی می‌سازد كه می‌توان به آنها لقب آثار هنری داد.اما زمانی كه این كارگردان به تلویزیون آمد، زاویه نگاه خود را هم‌سطح عموم مخاطبان این رسانه كرد و تلاش كرد تا جامعه را از زاویه نگاه مردم به نمایش بگذارد. سریال جزیره ایكس، اولین سریالی بود كه مزدآبادی برای تلویزیون ساخت و موضوع آن قرص‌های روانگردان بود. جزیره ایكس داستان یك جوان بود كه شغلش پیك‌موتوری بود و ناخواسته در دام قاچاقچیان قرص‌های روانگردان افتاد. موضوعی كه مزدآبادی برای اولین سریالش انتخاب كرده بود، موضوع روز و همه‌گیری بود اما نوع پردازش و شخصیت‌پردازی مزدآبادی به‌گونه‌ای بود كه مخاطبان آن را دیدند و بعد از اتمامش آن را به فراموشی سپردند. آدم‌های این سریال به 2 گروه سفید و سیاه مطلق دسته‌بندی شده بودند و گروه مثبت مدام در حال نصیحت كردن گروه منفی بودند. مخاطب تلویزیون هم كه در برابر نصیحت مستقیم مقاومت می‌كند، جزیره ایكس را به فراموشی سپرد. همین اتفاق برای سریال آدمخوار هم رخ داد.این سریال را مزدآبادی درباره شركت‌های هرمی ساخت. موضوعی كه در فرمول جزیره ایكس به روی آنتن رفت و بازهم به سرنوشت سریال قبلی مزدآبادی دچار شد.
حالا دیگر مزدآبادی به عنوان یك كارگردان پركار به تهیه‌كننده‌ها معرفی شده است. كارگردانی كه به اصطلاح دستش تند است و كار را خیلی زود به پخش می‌رساند. اما این كارگردان محبوب تهیه‌كنندگان آیا بین مخاطبان میلیونی تلویزیون هم محبوب است؟ آیا آثار او بر مخاطبان و بخصوص جوانان تاثیر می‌گذارد و آنها را از راه‌های خلاف باز می‌دارد؟
ساختار و موضوع سریال «مثل شیشه»، پاسخی برای این پرسش‌هاست. این سریال یكی از معضلات فراگیر جامعه را سوژه خود قرار داده است.اما بازهم آدم‌ها یا خوبند یا بد. باز هم شخصیتی در این سریال وجود دارد كه در مقام رئیس پلیس مقابل دوربین می‌ایستد و مخاطبان را نصیحت می‌كند كه از معتاد شدن به شیشه دوری كنند والا بدبخت می‌شوند! وقتی در قسمت اول سریال رئیس پلیس (حسن‌جوهرچی) در دانشگاه حاضر می‌شود و درباره شیشه همه آنچه را كه داستان باید در طول سریال بازگو كند، توضیح می‌دهد، بیننده با چه انگیزه‌ای باید بقیه قسمت‌های سریال را تماشا كند؟ از همان ابتدا پیام سریال مانند یك شعار بزرگ در چشم مخاطب فرو می‌رود و بیننده متوجه می‌شود كه تا پایان سریال باید توضیحات این شعار را ببیند. اگر چه مزدآبادی در سریال مثل شیشه تلاش كرده با اكشن كردن نماها، شعار خود را در لفافه‌ای رنگین بپیچد و مثلا در صحنه‌های تعقیب و گریز از نماهای هوایی(هلی‌شات) هم استفاده كند.
نكته جالب درباره سریال مثل‌شیشه این است كه نماهای این سریال تار و ناواضح (فلو) است. آگاهان امور تصویربرداری می‌گویند احتمالا تصویربردار سریال، نماهای گرفته شده را برای بهبود كیفیت از فیلتر عبور داده اما چون كسی كه این كار را انجام داده، كار خود را به درستی بَلد نبوده، نماها تار شده است. جدا از ساختار و نوع داستان‌پردازی سریال «مثل شیشه» یكی از دلایل عدم‌موفقیت سریال جدید مزدآبادی را می‌توان در پایین بودن كیفیت فنی سریال دانست.
اعتیاد و قاچاق مواد مخدر سالیان سال است كه یكی از معضلات اساسی جامعه بشری است. سال‌هاست كه همه مردم از اعتیاد به عنوان بلای خانمان‌سوز یاد می‌كنند.
اعتیاد و زندگی كسانی كه شرایط استفاده از مواد مخدر را فراهم می‌كنند (قاچاقچیان) آنقدر فراز و نشیب دارد كه درام‌نویسان در حوزه داستان‌نویسی و فیلمنامه‌نویسی را به سمت خود كشانده و سال‌هاست كه این نویسندگان بخشی از جذاب‌ترین و تاثیرگذارترین فیلمنامه‌ها و داستان‌های خود را بر اساس اعتیاد و قاچاق مواد مخدر می‌نویسند و كارگردانان زبده حوزه سینما و تلویزیون آنها را به فیلم و سریال تبدیل می‌كنند.
صورت‌زخمی‌های سینما
خیلی دور نمی‌رویم! برای استفاده سینما از داستان‌هایی با موضوع قاچاق مواد مخدر به سال 1983 می‌رویم كه آل‌پاچینو، بازیگر معروف در فیلم «صورت زخمی» به كارگردانی برایان دی‌پالما بازی كرد؛ فیلمی اكشن كه بیننده را 2 ساعت در جای خود میخكوب می‌كند. فیلمی پر از خشونت كه گانگسترهای زیادی در آن در حال كشت و كشتار هستند و آل‌پاچینو در نقش تونی مانتانا، مهاجر كوبایی كه به آمریكا آمده است، یكی از بهترین نقش‌های خود را مقابل دوربین اجرا می‌كند. تونی مانتانا، درگیر قاچاق می‌شود و آنقدر قدرتمند می‌شود كه تبدیل به شخص اول می‌شود. اما این قدرت وقتی افولش را آغاز می‌كند كه او به شكل افراطی به مصرف كوكائین معتاد می‌شود. دی‌پالما كه یكی از اكشن‌سازان بنام سینمای دنیاست، با ساخت صورت‌زخمی نشان می‌دهد قاچاقچیان خرده‌پا چگونه برای رسیدن به قدرت مافیایی دست به هر جنایتی می‌زنند.
سینمای ایتالیا و آمریكا پر است از فیلم‌هایی كه درباره قاچاق مواد مخدر ساخته شده و مافیا را زیرذره‌بین قرار می‌دهد؛ مافیایی كه از كشورهای آمریكای لاتین تغذیه می‌كند. كشورهایی مانند مكزیك ، كلمبیا و... فیلم‌های مافیایی، پرفروش‌ترین فیلم‌های دنیاست. ظاهر آنها با خشونت آراسته می‌شود اما بیشتر آنها در باطن موضوعات حساسی را مطرح می‌كنند. در اكثر این فیلم‌ها سیاستمداران بزرگ وابسته به مافیا هستند و در طول فیلم این همكاری‌ها افشا می‌شود.در سینمای كشور ما اما به هزار و یك دلیل فیلم‌های سینمایی كه با موضوع اعتیاد ساخته شده و می‌شوند معمولا اكشن نیستند و رازی را هم افشا نمی‌كنند.اكشن نیستند چون بنا به گفته فیلمسازان، سینمای ایران بضاعت و امكانات ساخت آثار اكشن را ندارد و پشت‌پرده‌ای را هم افشا نمی‌كند، چون جدای از آن كه چنین پشت پرده‌ای اساسا وجود داشته باشد یا خیر، كارگردانان و تهیه‌كنندگان دنبال دردسر نیستند!
یكی از فیلم‌هایی كه اوایل انقلاب ساخته شد و پشت پرده قاچاق مواد مخدر را برملا كرد، فیلم سناتور بود كه مهدی صباغ‌زاده آن را كارگردانی كرد. در آخر این فیلم مشخص شد كه درباریان رژیم پهلوی با قاچاقچیان همكاری می‌كرده‌اند. به همین دلیل دولت و نیرو‌های نظامی نباید با قاچاقچیان درگیر می‌شدند. بعد از سناتور چند فیلم دیگر هم در دهه 60 درباره مواد مخدر و قاچاقچیان ساخته شد؛ آثاری كه تلاش می‌كرد مردم و بخصوص جوانان را از اعتیاد به مواد مخدر برحذر دارد. یكی از آثار خوبی كه در این زمینه ساخته شد، فیلم «دبیرستان» با بازی بیژن امكانیان بود. در این فیلم نشان داده شد كه قاچاقچیان برای در اختیار گرفتن بازار جدید، مدارس را نشانه می‌گیرند و جوانان دبیرستانی را به دام می‌اندازند. در اواسط دهه 60 كه این فیلم اكران عمومی شد، آموزش و پرورش بیشتر دبیرستان‌ها را موظف كرد كه دانش‌آموزان خود را برای تماشای این فیلم به سینما ببرند. دبیرستان در دوره خود تاثیر بسزایی بر مخاطبان نوجوان و جوان خود داشت. جالب اینجاست كه چند سالی است در نشریات مختلف از رواج اعتیاد در میان دانش‌آموزان صحبت می‌شود، اما چون سعه‌صدر و انتقاد‌پذیری مسوولان پایین آمده و كارگردانان هم دنبال دردسر نمی‌گردند، این موضوع نه در سینما و نه در تلویزیون به اثری نمایشی تبدیل نشده است. رخشان بنی‌اعتماد هم كه معمولا در فیلم‌هایش نیشتر خود را به ظاهر جامعه می‌زند و تلخی درون آن را نشان می‌دهد، با ساخت فیلم خون‌بازی، زندگی رقت‌بار جوانانی را نشان داد كه به دام اعتیاد می‌افتند و خانواده‌های آنها نمی‌دانند كه آنها را چگونه از این درد نجات دهند.
سینمای ایران هر چند بسیار محتاط شده اما هنوز هم گاهی در آثارش افراد معتاد و زندگی فلاكت‌بار آنها را به تصویر می‌كشد اما این موضوع معمولا در حاشیه داستان اصلی است. مثلا مسعود كیمیایی در فیلم‌هایش معمولا یك فرد یا افراد معتاد را می‌گنجاند. محسن عبدالوهاب 2 سال پیش فیلم «لطفا مزاحم نشوید» را در 3 اپیزود ساخت. این كارگردان در اپیزود سوم این فیلم بسیار هوشمندانه از اعتیاد به مواد مخدر صنعتی برای روایت داستان خود استفاده كرد و جوانی را نشان داد كه به شیشه معتاد بود و به همین دلیل همسرش او و نوزادش را ترك كرده و به خانه پدری رفته بود.
عبرت‌های تلویزیونی
تلویزیون به عنوان یك رسانه فراگیر كه یكی از وظایفش آموزش به مخاطبان است، همواره به معضل اعتیاد به عنوان یك موضوع مهم نگاه كرده است و برای اطلاع‌رسانی، آموزش و دوری از مواد مخدر برنامه‌های نمایشی، مستند و تركیبی زیادی تولید كرده است. اما از آنجا كه مخاطبان تلویزیون همواره آثار نمایشی را بیشتر از دیگر آثار این رسانه تماشا می‌كنند و به آن روی خوش نشان می‌دهند، فیلم‌ها و سریال‌هایی كه با موضوع مواد مخدر تولید می‌شوند، بیشتر از دیگر آثار بیننده دارند و در ذهن مخاطب می‌مانند.
در دهه 60 تلویزیون با ساخت سریال «آینه عبرت» و خلق شخصیتی مانند «آ تقی» از آسیب‌های آلوده شدن به مواد مخدر گفت. این سریال در دوره خود مخاطبان زیادی داشت چون سازندگان آن می‌دانستند برای چه مخاطبی دارند سریال می‌سازند و همچنین می‌دانستند باید از چه ساختار و چه نوع شخصیت‌پردازی و دیالوگ‌نویسی استفاده كنند تا بتوانند مخاطب را با خود همراه كنند و بر او تاثیر بگذارند. از طرفی موضوع اصلی سریال هم مواد مخدر بود و این موضوع در حاشیه موضوعاتی مانند پلیس و... قرار نداشت.
مواد مخدر، اعتیاد و قاچاقچیان داشتند به حاشیه می‌رفتند كه نیروی انتظامی ساخت سریال «خواب و بیدار» را به مهدی فخیم‌زاده سفارش داد. فخیم‌زاده هم برای پرو بال دادن به داستان خود قاچاقچیان مواد مخدر را در كنار پلیس گذاشت و یكی از آثار خوب تلویزیون را مقابل دوربین برد.
البته پیش از خواب و بیدار سیروس مقدم هم به موضوع مواد مخدر توجه كرده بود. این كارگردان با ساخت سریال مسافر، زندگی معتادانی را نشان داد كه به راهی می‌رفتند كه نتیجه‌اش متلاشی شدن زندگی آنها بود. مقدم چند سال پیش هم با ساخت سریال حباب نشان داد كه درام‌پردازی قوی و بازیگران معروف می‌توانند باعث جذب مخاطب شوند و پیام اثر را بیشتر دریافت كنند. در سریال حباب، انتقام‌گیری شخصی باعث می‌شد تا جوانی پاك و معصوم به دام اعتیاد گرفتار شود. نیروی انتظامی، بعد از توفیق سریال خواب و بیدار به مناسبت‌های مختلف به كارگردانان تلویزیون سفارش ساخت آثاری را می‌دهد كه محور داستان آنها پلیس است. پلیس‌هایی كه یا شخصیت‌های اصلی هستند یا در حاشیه‌اند اما حضوری موثر دارند.یكی از وظایف اصلی پلیس در كشور ما مبارزه با مواد مخدر است. به همین دلیل كارگردانان و نویسندگان هم یا پلیس را در حاشیه قاچاقچیان گذاشتند یا برعكس معتادان و قاچاقچیان را در سایه پلیس گذاشتند تا در نهایت قدرت پلیس را به نمایش بگذارند. از این آثار می‌توان به سریال سقوط آزاد اشاره كرد كه به مناسبت هفته نیروی انتظامی چند ماه پیش از تلویزیون پخش شد. سقوط آزاد كار اكشن و پرماجرایی بود كه اعتیاد و اتفاقات پیرامون آن در حاشیه این اكشن قرار می‌گرفت و تاثیری بر مخاطب نداشت و آنقدر هم قوی نبود كه خلافكاران و قاچاقچیان را از نیروی انتظامی بترساند و به آنها گوشزد كند كه باید حرفه نادرست خود را كنار بگذارند. سریال «مثل شیشه» به كارگردانی جواد مزدآبادی هم كه از هفته گذشته از شبكه یك سیما روی آنتن رفته است، به سفارش نیروی انتظامی ساخته شده و برای پر و بال دادن به قصه خود، یكی از پرمصرف‌ترین مواد مخدر صنعتی امروز را اصل ماجرا قرار داده و آدم‌هایی را به تصویر می‌كشد كه به شیشه اعتیاد دارند. اما مثل شیشه هم پیش از این‌كه یك سریال مختص درباره مواد مخدر و تاثیرات آن بر خانواده‌ها و جوانان باشد، اثری است كه نشان می‌دهد پلیس در راه مبارزه با مواد مخدر چه می‌كند.
از جزیره ایكس تا شیشه
جواد مزدآبادی كار خود را از سینمای جوان و ساخت فیلم كوتاه آغاز كرده است. او در فیلم‌های كوتاهی كه می‌ساخت نشان داد به اطرافش از زاویه‌ای خاص نگاه می‌كند و فیلم‌هایی می‌سازد كه می‌توان به آنها لقب آثار هنری داد.اما زمانی كه این كارگردان به تلویزیون آمد، زاویه نگاه خود را هم‌سطح عموم مخاطبان این رسانه كرد و تلاش كرد تا جامعه را از زاویه نگاه مردم به نمایش بگذارد. سریال جزیره ایكس، اولین سریالی بود كه مزدآبادی برای تلویزیون ساخت و موضوع آن قرص‌های روانگردان بود. جزیره ایكس داستان یك جوان بود كه شغلش پیك‌موتوری بود و ناخواسته در دام قاچاقچیان قرص‌های روانگردان افتاد. موضوعی كه مزدآبادی برای اولین سریالش انتخاب كرده بود، موضوع روز و همه‌گیری بود اما نوع پردازش و شخصیت‌پردازی مزدآبادی به‌گونه‌ای بود كه مخاطبان آن را دیدند و بعد از اتمامش آن را به فراموشی سپردند. آدم‌های این سریال به 2 گروه سفید و سیاه مطلق دسته‌بندی شده بودند و گروه مثبت مدام در حال نصیحت كردن گروه منفی بودند. مخاطب تلویزیون هم كه در برابر نصیحت مستقیم مقاومت می‌كند، جزیره ایكس را به فراموشی سپرد. همین اتفاق برای سریال آدمخوار هم رخ داد.این سریال را مزدآبادی درباره شركت‌های هرمی ساخت. موضوعی كه در فرمول جزیره ایكس به روی آنتن رفت و بازهم به سرنوشت سریال قبلی مزدآبادی دچار شد.
حالا دیگر مزدآبادی به عنوان یك كارگردان پركار به تهیه‌كننده‌ها معرفی شده است. كارگردانی كه به اصطلاح دستش تند است و كار را خیلی زود به پخش می‌رساند. اما این كارگردان محبوب تهیه‌كنندگان آیا بین مخاطبان میلیونی تلویزیون هم محبوب است؟ آیا آثار او بر مخاطبان و بخصوص جوانان تاثیر می‌گذارد و آنها را از راه‌های خلاف باز می‌دارد؟
ساختار و موضوع سریال «مثل شیشه»، پاسخی برای این پرسش‌هاست. این سریال یكی از معضلات فراگیر جامعه را سوژه خود قرار داده است.اما بازهم آدم‌ها یا خوبند یا بد. باز هم شخصیتی در این سریال وجود دارد كه در مقام رئیس پلیس مقابل دوربین می‌ایستد و مخاطبان را نصیحت می‌كند كه از معتاد شدن به شیشه دوری كنند والا بدبخت می‌شوند! وقتی در قسمت اول سریال رئیس پلیس (حسن‌جوهرچی) در دانشگاه حاضر می‌شود و درباره شیشه همه آنچه را كه داستان باید در طول سریال بازگو كند، توضیح می‌دهد، بیننده با چه انگیزه‌ای باید بقیه قسمت‌های سریال را تماشا كند؟ از همان ابتدا پیام سریال مانند یك شعار بزرگ در چشم مخاطب فرو می‌رود و بیننده متوجه می‌شود كه تا پایان سریال باید توضیحات این شعار را ببیند. اگر چه مزدآبادی در سریال مثل شیشه تلاش كرده با اكشن كردن نماها، شعار خود را در لفافه‌ای رنگین بپیچد و مثلا در صحنه‌های تعقیب و گریز از نماهای هوایی(هلی‌شات) هم استفاده كند.
نكته جالب درباره سریال مثل‌شیشه این است كه نماهای این سریال تار و ناواضح (فلو) است. آگاهان امور تصویربرداری می‌گویند احتمالا تصویربردار سریال، نماهای گرفته شده را برای بهبود كیفیت از فیلتر عبور داده اما چون كسی كه این كار را انجام داده، كار خود را به درستی بَلد نبوده، نماها تار شده است. جدا از ساختار و نوع داستان‌پردازی سریال «مثل شیشه» یكی از دلایل عدم‌موفقیت سریال جدید مزدآبادی را می‌توان در پایین بودن كیفیت فنی سریال دانست.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir
مطالب پیشنهادی:
مطالب پیشنهادی:
درنگی بر 8 فیلم تلویزیونی در دست ساخت
«ششمین نفر» سریالی که سعی دارد گاف ندهد!
روانكاوی شخصیت‌ها در «لبه آتش»
درباره مجموعه «رازهای یك خانه»
گزارشی از پشت صحنه سریال «سهمی برای دوست»
گزارشی از پشت صحنه سریال «سهمی برای دوست»
