گفت‌وگو با مهرداد ضیایی، بازیگر سریال «راه طولانی»

«بازرس» از كلیشه‌ها عبور كرده است
مهرداد ضیایی از بازیگرانی است كه در كنار بازیگری، تجربه بازیگردانی هم داشته است. او تاكنون در مجموعه‌های تلویزیونی همچون «بی‌گناهان»، «اولین شب آرامش»، «كارآگاهان»، «راه شب»، «در مسیر زاینده‌رود» و... بازی كرده است. او این روزها بازی در مجموعه تلویزیونی «راه طولانی» را به كارگردانی رضا كریمی روی آنتن دارد. ضیایی در این مجموعه نقش یك بازرس را ایفا می‌كند. به گفته خودش تلاش كرده تا این نقش متفاوت از دیگر بازرس‌های تلویزیونی اجرا كند. او نوع نگاه رضا كریمی را در آثاری كه می‌سازد، دوست دارد و معتقد است این مساله اولین اولویت او در پذیرش بازی در مجموعه تلویزیونی راه طولانی بوده است.

شما تاكنون در مجموعه‌های مختلف تلویزیونی بازی كرده و نقش پلیس را هم تجربه كرده‌اید، اما نقش بازرس در سریال راه طولانی را می‌توان متفاوت‌تر از نقش‌های قبلی شما دانست. این نقش چه ویژگی‌هایی داشت كه اجرای آن را پذیرفتید؟
همان طور كه اشاره كردید، من قبلا نقش پلیس را بازی كرده‌ام اما بازرس راه طولانی با بقیه فرق می‌كند. من نوع نگاه رضا كریمی را در آثاری كه می‌سازد، دوست دارم. او وسواس زیادی درباره شخصیت‌ها دارد و سعی می‌كند در آثارش شخصیت‌پردازی‌های مناسبی داشته باشد. من ساخته سینمایی ایشان را دوست دارم و علاقه‌مند بودم با او تجربه همكاری داشته باشم. از سوی دیگر رضا كیانیان از دوستان قدیمی من در تئاتر است و محمدرضا تخت كشیان هم از تهیه‌كنندگان باسابقه محسوب می‌شوند. همه این موارد باعث شد تا من بازی در مجموعه تلویزیونی راه طولانی را بپذیرم. می‌دانستم كاری كه این جمع تولید كنند، مسلما خوب خواهد شد.

یعنی قصه سریال در انتخاب شما نقشی نداشت؟
اتفاقا فیلمنامه منسجم مجموعه تلویزیونی راه طولانی در انتخابم خیلی تاثیر داشت، چرا كه احساس می‌كردم قصه به گونه‌ای روایت شده كه هر بیننده‌ای با آن همذات‌پنداری می‌كند. این مجموعه روایتگر زندگی مشكلات بیشتر خانواده‌های ایرانی است. مسائلی كه شخصیت‌های قصه با آن درگیر هستند، امكان دارد برای تك‌تك ما هم اتفاق بیفتد. گرفتاری‌های خانواده مرتضی امیری شامل نسل خاصی نمی‌شود. در این سریال می‌بینیم كه شخصیت‌های مختلف كه متعلق به نسل‌های مختلف هستند، با مشكلات دست و پنجه نرم می‌كنند.

شما اشاره كردید به آثاری كه رضا كریمی در تلویزیون و سینما ساخته است، علاقه‌مند هستید. كارهای كریمی چه ویژگی‌هایی دارد كه شما را جذب می‌كند؟
كارهایی كه ایشان می‌سازند به قول معروف حركت دارد. به همین دلیل كارهایش را دوست دارم. این اتفاق هم در مجموعه تلویزیونی راه طولانی افتاده است. دوربین در این مجموعه تلویزیونی ثابت نیست و در طول قصه سیال است.
از سوی دیگر، شخصیت‌های این سریال كلیشه‌ای نیستند. گرچه قصه درباره كلاهبرداری است، اما كارگردان این كلاهبرداری را به شكل تصنعی نشان نداده است. كریمی جزو كارگردانانی است كه هیچ وقت سراغ كلیشه‌ها نمی‌رود. این اتفاق هم در شخصیت بازرس این مجموعه افتاده است. بیننده شاهد بازرسی است كه با دیگر كارهای تلویزیون تفاوت دارد. این بازرس ویژگی‌های خودش را دارد.
یكی دیگر از امتیازات كارهای رضا كریمی این است كه به شخصیت‌ها تك‌بعدی نگاه نمی‌كند. این طور نیست كه ما شخصیتی را سفید یا سیاه مطلق ببینیم. آدم‌های سریال به گونه‌ای هستند كه هر روز در زندگی روزمره و واقعی خودمان می‌بینیم. وقتی به شخصیت‌ها تك‌بعدی پرداخت نشود، مسلما برای بازیگر هم جذابیت دارد تا آن شخصیت دراماتیك را مقابل دوربین اجرا كند.

بازرسی كه شما در این مجموعه بازی می‌كنید، علاوه بر این‌كه آدم جدی است، اما رگه‌هایی از طنز هم در شخصیت‌اش دیده می‌شود و همین مساله باعث شده تا این شخصیت تك‌بعدی به نظر نرسد. برای رسیدن به این موارد خودتان پیشنهاد دادید تا بازرس به این شكل باشد یا هدایت كارگردان بود؟
بخش زیادی از این مواردی كه شما به آن اشاره كردید، نتیجه همفكری من و رضا كریمی بود. در فیلمنامه به این موارد پرداخت نشده بود. من و كارگردان در ارتباط با نقش ساعت‌ها با هم صحبت می‌كردیم تا این نقش خلاقانه اجرا شود.
ما سعی كردیم از كلیشه‌های رایج دوری كنیم تا مخاطبان با این شخصیت همذات‌پنداری كنند. یكی از ویژگی‌های خوب كارگردان تعامل با بازیگران بود و روی تك‌تك سكانس‌ها كار می‌كردیم و بعد از جمع‌بندی صحبت‌هایی كه ایشان با بازیگران داشتند یك سكانس ضبط می‌شد.

پس با این حساب قبل از شروع ضبط دورخوانی داشتید؟
بله، برای ضبط هر سكانسی دورخوانی از قبل داشتیم و بعد از آن دكوپاژ (نمابندی) انجام می‌شد و ضبط می‌كردیم.

با توجه به این‌كه شما سال‌ها در تئاتر سابقه بازی دارید و دورخوانی در تئاتر به شكل مداوم انجام می‌شود، به نظرتان دورخوانی تا چه حد می‌تواند به بهبود آثار تلویزیونی كمك كند؟
این مساله كمك زیادی به ارتقای كیفیت نقش‌ها می‌كند، ولی متاسفانه در كارهای تلویزیونی دورخوانی كمرنگ شده است. در حالی كه این روش می‌تواند به بهبود كارها كمك زیادی كند. به این ترتیب این اتفاق خوبی است كه در آثار تلویزیونی بیفتد. در دورخوانی نقش‌ها بهتر جا می‌افتد و بازیگران می‌دانند كه باید چگونه عمل كنند. وقتی اتفاقی می‌تواند به رونق كار كمك كند، چرا در كار آن را حذف كنیم. در تئاتر این مساله خیلی پررنگ است. امیدوارم در كارهای تلویزیون هم روز به روز پررنگ‌تر شود.

رضا كیانیان از سال‌ها پیش با شما در تئاتر كار كرده است، اما تا به حال كار تصویری در كنار هم نداشته‌اید. بازی در كنار رضا كیانیان در راه طولانی چه تجربه‌ای برایتان به همراه داشت؟
من و آقای كیانیان از سال 74 با همدیگر دوست هستیم و سال 76 با علی رفیعی نمایش «یك روز خاطره‌انگیز برای دانشمند بزرگ» را بازی كردیم. تجربه‌ای كه در صحنه داشتیم باعث شد در این كار تصویری راحت‌تر با هم كار كنیم و به قول معروف بده بستان‌های خوبی داشته باشیم.
از آنجا كه كار با آقای كریمی راحت بود و او به بده بستان‌های ما مطمئن بود، باعث شد دست ما باز باشد و بتوانیم به راحتی نقش‌هایمان را ایفا كنیم. كار در كنار رضا كیانیان برایم افتخار بزرگی بود و تجربه خوبی به همراه داشت. كارگردان با شیوه خودش بازیگران را هدایت می‌كرد و در مجموع تجربه شیرینی بود. امیدوارم باز هم تكرار شود.

یكی از تكه‌كلام‌هایی كه شما در این مجموعه خطاب به مرتضی امیری (رضا كیانیان) دارید، این است كه «روبه‌روتو نگاه كن!». این دیالوگ چگونه برای نقش بازرس انتخاب شد؟
این تكه‌كلام هم نتیجه همفكری میان ما بود. این دیالوگ بخشی از شخصیت بازرس شده و می‌خواستیم بازرسی كه بینندگان در این مجموعه می‌بینند، متفاوت از دیگر بازرس‌ها باشد. البته هر چه قصه جلوتر برود شما شاهد اتفاقات جالبی خواهید بود. این تكه‌كلام ویژگی منحصر به فرد بازرس است.

الان كه این مجموعه تلویزیونی را می‌بینید، به نظرتان تا چه حد توانسته‌ دغدغه مردم جامعه را روایت كند؟
با صحبت‌هایی كه با اطرافیان دارم، متوجه شدم مردم تا حدود زیادی با این مجموعه تلویزیونی ارتباط برقرار كرده‌اند. البته نمی‌خواهم بگویم كه صددرصد راضی هستم، چرا كه اگر روزی بازیگری به این نتیجه برسد كه صددرصد از كارش راضی است، آن روز مرگ آن بازیگر است و باید بازیگری را كنار بگذارد.
وقتی برخورد مردم را می‌بینم كه چگونه مجموعه تلویزیونی راه طولانی را پیگیری می‌كنند، خوشحال می‌شوم كه این سریال توانسته تا این حد برایشان جذاب باشد كه پیگیر ماجرا باشند و به تماشای آن بنشینند. من همیشه برای كارهایی كه انجام می‌دهم، نقطه اوجی انتخاب می‌كنم كه البته هنوز به آن نقطه اوج نرسیده‌ام. در این مجموعه تلویزیونی هم تلاش كرده‌ام به اوجی كه برای خود انتخاب كرده‌ام، نزدیك شوم.