سیمای جمهوری اسلامی ایران در جایگاه رسانه برتر، پدیده کارآمدی است که به بسیاری از نیازهای خبری، فرهنگی، آموزشی و سرگرمی مخاطب ایرانی پاسخ میدهد. هر برنامهای که از سیما پخش میشود به نسبت کیفیت و میزان تأثیرگذاری تعداد مشخصی از مخاطبان را جذب میکند، مخاطبانی که معیار موفقیت برنامهها و ضامن تداوم آنها به حساب میآیند.
از سوی دیگر صاحبان کالا و خدمات در راستای بهره برداری از توان تأثیرگذاری رسانه، در جستجوی برنامههایی هستند که فرصت ارتباط مؤثر با مخاطب هدف را در اختیارشان بگذارد و زمینه اجرای برنامههای تبلیغاتی موردنظر را فراهم کند.
این همسویی منافع، ارتباط معقولی را بین «صاحبان کالا و خدمات» و سیمای جمهوری اسلامی ایران پدید آورده و تا آنجا پیش رفته است که حتی بسیاری از برنامههای چالشی و تأثیرگذار نیز تحت عنوان ظاهرفریب «مشارکت» به جایگاهی برای نمایش «خدمات و کالا» بدل شده است. در برخی موارد، آنجا که تناسب پذیرفتنی بین «هویت برنامه» و «سلیقه مخاطب» و «مواد تبلیغی» وجود دارد این ارتباط، سازنده و ثمربخش است، اما متأسفانه در بسیاری از موارد (به ویژه در یک سال اخیر) به دلیل افراط و تفریط حاصل از دیدگاه مسئولان صدا و سیما، بیشتر برنامههای تلویزیونی به مغازههای دونبش عرضه کالایی بدل شدهاند که هیچ تناسبی در آنها دیده نمیشود. این عدم تناسب، به تدریج با ضربه زدن به «هویت برنامه» موجب تضعیف ساختار آن شده و با ریزش مخاطب همه کاراییهای برنامه از جمله ظرفیت تبلیغاتی آن را زیرسؤال برده است.
فروشگاهی برای عرضه قابلمه و ماهی تاوه
«به خانه برمی گردیم» برنامهای از شبکه تهران، یکی از نمونههای روشن افراط و تفریط زیان آوری است که برنامه خوش نام و پرمخاطب این شبکه را به مغازهای برای عرضه کالا تبدیل کرده است. کالاهایی که تعدادی از آنها حتی استانداردهای لازم و مورد تأیید مراجع رسمی را نیز دارا نیستند. از دست رفتن تعداد مخاطب و افت کیفی این برنامه آفتی است که نه تنها اهداف برنامه سازی سیما را زیر سؤال میبرد، بلکه ظرفیت تبلیغاتی آن را نیز به تدریج به گونهای زایل میکند که صاحبان کالا و خدمات هم از آن روگردان میشوند.
بازبینی آیتمهای این برنامهٔ 50 دقیقهای گواه روشنی است که ثابت میکند «به خانه برمی گردیم» فرسنگها از اهداف نخستین خود فاصله گرفته است.
دقایق بسیاری از این برنامه، دراختیار کسانی است که بعضی از آنها، حالا دیگر خود را صاحب مغازه میدانند و جملههای تبلیغی تکراری خود را با قیافهای حق به جانب به خورد مخاطب میدهند. در هر برنامه دست کم 4 نوع کالا و خدمت عرضه میشود و حتی بخش آشپزی آن نیز به ویترین نمایش قابلمه و ماهی تاوه و آشپزخانهای برای پخت تبلیغی محصولات بدل شده است.
گاهی دیده میشود که مجریان نیز تحت تأثیر «مالکان دقیقههای برنامه» فرصت بیان جملههای مناسب برای برقراری ارتباط با بینندگان را به دست نمیآورند. این رویکرد به تدریج برای همه آزار دهنده میشود و اندک مخاطبان باقی مانده برای برنامه را نیز فراری میدهد، حتی میتواند موجب دلزدگی مجریان و دست اندرکاران برنامهای شود که تا چندی پیش مورد توجه و علاقهٔ تعداد زیادی از مخاطبان سیما بود.
هرچند این اشکال تنها بر این برنامه و این شبکه وارد نیست و دیدگاه افراطی «کسب درآمد» از سیما را میتوان در بسیاری از برنامهها دید، اما «به خانه برمی گردیم» به راستی نمونهٔ قابل توجهی است که میتواند به عنوان «آیینهٔ عبرت» پیش روی همگان قرار گیرد. توجه داشته باشیم که «کسب درآمد» تا زمانی ادامه خواهد اشت که آمار، بر وجود تعداد مخاطب بسیار تأکید کند و مخاطبان تا زمانی از برنامه استقبال میکنند که برتریهای برنامهٔ مورد علاقهشان همچنان وجود داشته باشد. مسئولان شبکهٔ تهران باید برنامهٔ «به خانه برمی گردیم» را دریابند، پیش از آنکه همهٔ ویژگیهای خود را از دست بدهد و مخاطبان برنامه را از این خانه به خانهای دیگر برگرداند.
هرچند این اشکال تنها بر این برنامه و این شبکه وارد نیست و دیدگاه افراطی «کسب درآمد» از سیما را میتوان در بسیاری از برنامهها دید، اما «به خانه برمی گردیم» به راستی نمونهٔ قابل توجهی است که میتواند به عنوان «آیینهٔ عبرت» پیش روی همگان قرار گیرد. توجه داشته باشیم که «کسب درآمد» تا زمانی ادامه خواهد اشت که آمار، بر وجود تعداد مخاطب بسیار تأکید کند و مخاطبان تا زمانی از برنامه استقبال میکنند که برتریهای برنامهٔ مورد علاقهشان همچنان وجود داشته باشد. مسئولان شبکهٔ تهران باید برنامهٔ «به خانه برمی گردیم» را دریابند، پیش از آنکه همهٔ ویژگیهای خود را از دست بدهد و مخاطبان برنامه را از این خانه به خانهای دیگر برگرداند.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: inn.ir
مطالب پیشنهادی:
ترانه علیدوستی، پگاه آهنگرانی و عطاران در جشن منتقدان سینما + تصاویر
حال بهمن فرزانه وخیم است + آخرین خبر از زبان خواهرش
حال بهمن فرزانه وخیم است + آخرین خبر از زبان خواهرش
مهناز افشار، طناز طباطبایی و کیمیایی در جشن منتقدان سینما + تصاویر
محبوبترین مجری تلویزیون چه بر سر خودش آورد؟
دومین خواننده لس آنجلسی به دنبال مجوز خوانندگی در ایران