گزارشی از سریال ماه رمضان «از پذیرفتن خانواده‌ها معذوریم»

 
زنده باد زندگی متاهلی
امسال یك تفاوت آشكار نیز در ساخت سریال‌های ماه رمضان به چشم می‌خورد و آن هم كارگردانی چهره‌های شاخص سینما پشت دوربین تلویزیون است نام‌هایی چون حسن فتحی، محمد مهدی عسگرپور و فرزاد موتمن. یكی از نا‌م‌هایی كه بیش از همه در بین این سازندگان قابل توجه است فرزاد موتمن است كه این روزها در حال ساخت اولین سریال تلویزیونی خود است؛ به همین مناسبت و در جلسه چهلم فیلمبرداری به لوكیشن اصلی فیلم كه یك رستوران سنتی واقع در اطراف خیابان امام حسین(ع) است سری می‌زنیم.

فرزاد موتمن درباره مضمون مسلط و اصلی سریال «از پذیرش خانواده معذرویم» چنین می‌گوید: «داستان پنج جوان است كه هریك نتوانسته‌اند شغلی را برای خود دست و پا كنند و با پولی كه روی هم می‌گذارند و ارثی كه به یكی از این پنج نفر می‌رسد یك حمام قدیمی را تبدیل به رستوران سنتی می‌كنند این پنج نفر با خود وعده می‌كنند كه هرگز ازدواج نكنند و تا آخر عمر مجرد باقی بمانند اما هر كدام به نحوی وعده خود را می‌شكند.» موتمن در ادامه از لحن روایت قصه برای ما می‌گوید: «مایه‌های طنز دارد و بیشتر یك اثر شیرین قلمداد می‌شود.» موتمن درباره مشكلات كار در تلویزیون چنین نظری را دارد: «در تلویزیون شما باید تلویزیونی كار كنید، اگر می‌خواستیم به این پروژه نگاه سینمایی داشته باشیم در راه تولید دچار مشكلات زیادی می‌شدیم. ما در سینما با یك فیلمنامه كامل كار می‌كنیم و خود من پیش از فیلمبرداری دكوپاژ دقیق دارم ولی اینجا در یك پروژه مناسبتی تلویزیونی در واقع فیلمنامه به روز به ما داده می‌شود، ما مجموعه را بر پایه سیناپس كامل شروع كردیم و بعد قسمت‌های مختلف به مرور زمان به دست ما می‌رسد، بعضی وقت‌ها قسمت‌های را می‌گیریم كه نمی‌دانیم قبل و بعد آن چیست؟ حتی نمی‌دانیم پایان قصه چگونه خواهد بود و كاركتر‌ها چه مسیر تكاملی را طی خواهند كرد، این مسئله می‌تواند خیلی دردسر ساز شود و در عین حال می‌توان به عنوان یك حسن به آن نگاه كرد من و گروه تولید سعی داریم از این اتفاق به عنوان یك مزیت استفاده كنیم و آن هم این است كه فیلم را در مسیر این تجربه بسازیم و در واقع ما هم در كنار نویسندگان با جنس بازی‌های و فضا‌های كه می‌سازیم به آنها خط می‌دهیم كه مثلا به این كاركتر توجه كن و برای این بازیگر بنویس و آن یكی را كمی كمرنگ‌تر كن و از آنجایی كه احتمال دارد بخشی از پخش این سریال به زمانی بخورد كه ما هنوز در حال تصویربرداری هستیم حتی می‌توانیم فید بك‌هایی را از مخاطبین بگیریم و آن را به اثر اضافه كنیم، البته این روال فقط مختص كشور ما نیست بلكه در همه جای دنیا بر همین اساس سریال‌های تلویزیونی روی آنتن می‌روند با این تفاوت كه برای آنها فصلی هستند.من فكر می‌كنم باید از این به عنوان یك مزیت و ویژگی استفاده كنیم و سعی كنیم مرتب كار را ورز دهیم تا به نتیجه مطلوب برسیم در پایان من فكر می‌كنم حتی مزیت‌های این نوع كارها بیش از معایب آن است چون در این كارها شما امكان آزمون و خطا دارید! بدین نحو كه می‌توانیم چیزهای را بگیریم و بعد با خود بگویم نه! بهتر است این را عوض كنیم و این‌گونه به ماجرا نگاه نكنیم، چیزی كه در سینما وجود ندارد.»

موتمن از روند تولید اولین سریال تلویزیونی خود برای ما می‌گوید: «متن این كار برای آقای عباس نعمتی و خانم طلا معتضدی است البته فكر می‌كنم بیشتر آقای نعمتی درگیر كار هستند، پیشنهاد آقای محمود رضوی به عنوان تهیه‌كننده بود كه من روی این پروژه كار كنم. تا به امروز هم خیلی خوب در حال تصویر‌برداری این سریال هستیم، اگر چه همیشه این نگرانی پخش و رساندن با ما هست و ما مجبوریم حجم بالای را فیلبرداری كنیم، تقریبا روزی 15 دقیقه. ولی وقتی شما برای این سرعت سیستم پیدا كنید دیگر این آزار دهنده نیست چون اصولا این جنس كار یك سیستم به خصوص می‌طلبد و جنس دكوپاز و طراحی صحنه‌ها كاملا با سینما متفاوت است.» موتمن جز كارگردان‌هایی است كه همواره از حضور جوانان در آثارش استقبال می‌كند او در این سریال با یك تیم كاملا جوان در عرصه بازیگری همكاری می‌كند: «با جوانان كار كردن برای من بسیار لذت بخش است، در این سریال با بروزو ارجمند همكاری می‌كنم كه یكی از گزینه‌هایم برای فیلم هفت پرده بود كه آن زمان بنا به دلایلی این همكاری میسر نشد تا به امروز، فضای همكاری با این دوستان بسیار آرام و جذاب است در كنار این نكات فرهاد آییش كنار من به عنوان بازیگردان حضور دارد و به نوعی مشاور من در این فیلم است.» موتمن در پایان از استقبال این سریال توسط مخاطبین می‌گوید: «امیدوارم مخاطبین تلویزیون این سریال را دوست داشته باشند، ما تمام تلاش خود را می‌كنیم كه یك كار شیرین، جذاب و دوست داشتنی ارائه دهیم كاری كه تماشاچی به كاراكترها علاقه‌مند شود و نگران آنها شود، خوشبختانه كاراكترهای شیرینی در این سریال حضور دارند كه فكر می‌كنم تماشاگر علاقمند باشد از سرنوشت آنها مطلع شود.»

فرهاد آئیش در سریال فرزاد موتمن با گریمی متفاوت و خاص ظاهر می‌شود، جلسه‌ای که ما از آن بازدید داشتیم اولین جلسه تصویربرداری بازی فرهاد آئیش بود، دو کلاه گیس مختلف برای هرچه متفاوت‌تر شدن آئیش در این سریال در نظر گرفته شده است که با همفکری موتمن و آئیش به مطلوب نهایی می‌رسند. فرهاد آییش درباره نقش خود در اولین سریال فرزاد موتمن می‌گوید: «در این سریال من نقش آق عمو را ایفا می‌كنم كه در واقع صاحب آن مكانی است كه پنج جوان قصه ما اداره می‌كنند و از قرار نفوذ زیادی روی این جوانان دارد و این نفوذ تا جایی ادامه پیدا می‌كند كه مسیر قصه عوض می‌شود.» آییش در ادامه از ویژگی‌ها شخصیت آق عمو برای ما می‌گوید: «به‌نظرم آق عمو یك شخصیت كاملا استثنایی است و چالش این آدم بسیار منحصر به فرد است، همین امروز ما با آقای موتمن بر سر دو نوع كلاه گیس این آدم صحبت می‌كردیم كه دو نوع شخصیت مختلف را به ما ارائه می‌داد كه همین نكته نشان می‌دهد چقدر این شخصیت ظریف است و در عین حال نشان دهنده وسعتش است و در عین حال شخصیت با نمك و شیرینی است.»
آییش از نوع مواجهه خود با این شخصیت می‌گوید: «این شخصیت شیرین و بانمكی است، در كل این مجموعه در یك بستر كمدی موقعیت به پیش می‌رود چیزی كه خیلی وقت‌ها مجموعه‌ها ما ادعای آن را دارند ولی در اغلب موارد موفق نیستند، شاید نمونه موفق این نوع كمدی را بتوان در برخی از كارهای رضا عطاران سراغ گرفت ولی از نوشته‌های كه به دست ما می‌رسد می‌توان نتیجه گرفت كه با یك كار متفاوت رو به رو هستیم كه شخص من را خیلی جذب می‌كند.من خیلی از برنامه‌های كمدی تلویزیونی را قبول دارم و تحسین می‌كنم ولی لزوما خودم آنها را دوست ندارم، خیلی از كارهای تلویزیونی را هم تایید نمی‌كنم و فكر می‌كنم سلیقه خوبی در آنها به كار نرفته است و یك فرهنگ زیبا شناسانه را دوباره‌سازی نمی‌كند اما این سریال را شاید اولین بار است كه خیلی آن را دوست دارم و از بازی در آن لذت می‌برم.چیزی شبیه به سریال شمس‌العماره كه من به شخصه آن را دوست می‌داشتم.ولی در پایان باید بگویم این یك سریال نوست.این را هم می‌توان از نوشته‌ها متوجه شد و هم شرافتی كه در كارگردانی آقای موتمن است كه یك كار بی‌كلاس را نمی‌خواهد ارائه دهد.» آییش از دومین همكاری خود با فرزاد موتمن می‌گوید: «من در زندگی همواره در حال یادگیری هستم ولی حدود ده-پانزده سالی بود كه شخصی را ندیده بودم كه هر بار كه با او صحبت می‌كنم یك حرف جدید برای من داشته باشد و پر از اطلاعات و شعور باشد و به شدت انسان دوست‌داشتنی برای من است و گاهی موارد حسرت می‌خورم كه چرا ما فقط باید سر كار با هم وقت بگذرانیم، خیلی دوست دارم با فرزاد موتمن یك سفر بروم و اگر این اتفاق بیفتد آن‌قدر با هوش هستم كه زیاد حرف نزنم و بیشتر گوش بدهم.» آییش در پایان از مشكلات بازیگری در سریال‌های تلویزیونی برای ما می‌گوید: «همكارهای كه با بنده آشنا هستند می‌دانند كه به من در هر حال خوش می‌گذرد و كاری را هم كه به من خوش نگذرد را انتخاب نمی‌كنم چون وقتی به آدم خوش می‌گذرد كیفیت كار آدم بالا می‌رود لااقل برای من این‌گونه است، سرعت كار به‌هرحال بالاست و یكی از دلایلی كه من به عنوان مشاور در این سریال حضور دارم همین آرام كردن فضاست. دستیاران خوبی در این سریال كنار ما هستند كه خودشان به تنهایی قادرند پروژه‌ای را جلو ببرند و تهیه‌كننده این سریال كه خیلی روی كیفیت كار حساس هستند و خوشبختانه در این سریال همه به صورت تیمی در حال تولید یك برنامه تلوزیونی هستند و این مشكلات تولید در سریال‌های ایرانی فقط مربوط به این سریال نیست بلكه در كشور ما یك جور روال ثابت است.

علی قربان‌زاده شخصیت خود را در سریال فرزاد موتمن چنین تعریف می‌كند: «من در این سریال نقش فرید را بازی می‌كنم كه در تیم پنج نفره دوستان خود از همه بزرگ‌تر است و در برخی جاها هم نقش لیدر گروه را ایفا می‌كند.» قربان‌زاده در ادامه از دلایل پذیرش این نقش برای ما می‌گوید: «به‌طور كامل نمی‌توانم ویژگی‌های شخصیت فرید را بازگو كنم چون در آن صورت قصه لو می‌رود اما یكی از دلایلی كه باعث شد تا بازی در این سریال را قبول كنم متن خوب نویسندگان این پروژه بود كه خیلی خوب به شخصیت‌ها پرداخته بودند.» قربان‌زاده از اولین همكاری خود با فرزاد موتمن می‌گوید: «ویژگی فرزاد موتمن در درجه اول خنده همیشگی او است! سپس آرامش و دانایی او، به نظر من فرزاد موتمن در كار خود بسیار وارد است و بی‌نهایت اطلاعات دارد.»
امیرحسین رستمی یكی دیگر از بازیگران اصلی این سریال است او كه در كارنامه خود با افرادی چون مسعود كیمیایی، بهمن فرمان آرا، حمید نعمت‌اله، علیرضا امینی و سامان مقدم همكاری كرده درباره شیوه كارگردانی فرزاد موتمن چنین نظری را دارد: «به دو دلیل بازی در این سریال را پذیرفتم یك: سایه كارگردانی فرزاد موتمن و دو: اولین سریال تلویزیونی فرزاد موتمن. كه دو نكته كلیدی در این سریال است ولی باید دید مردم چه واكنشی به این سریال نشان خواهند داد چون اساسا الان یك دوره دلزدگی نسبت به كارهای طنز در جامعه وجود دارد. البته این را هم باید اضافه كنم كه این سریال یك اثر صرف كمدی نیست بلكه بیشتر یك اثر شیرین است.»رستمی در ادامه از دلایل ریزش مخاطب تلویزیونی در یك ساله اخیر برای ما می‌گوید: «مخاطبین ما عادت می‌كنند به چیزی كه به آنها داده می‌شود، متاسفانه مخاطبین ما در برهه‌ای عادت كرده بودند به سریال‌های با محوریت مثلث‌های عشقی كه جدیدا به مربع‌های عشقی نیز ارتقا پیدا كرده! و اگر همینطور این سریال‌ها ادامه پیدا كند به لوزی عشقی هم خواهیم رسید! طبیعتا هر چقدر این اضلاع بیشتر می‌شود به تعداد همان نیز ما شاهد ریزش مخاطب هستیم ولی جدا از شوخی به‌راستی نمی‌دانم با این وضعیت آیا باز امكان ساخت سریالهای متفوت وجود دارد یا خیر.» رستمی از بازخورد مخاطب سریال از پذیرش خانواده معذوریم می‌گوید: «واقعا نمی‌دانم مخاطب چه نوع برخوردی با این سریال خواهد كرد چون آقای موتمن كارگردان سینماست و دكوپاژ ایشان سینمایی است و در این كار هم كسی احساس نمی‌كند كه در یك كار تلویزیونی بازی می‌كند بلكه نوع برخورد كاملا سینمایی است ولی قطعا طرفداران سینمای فرزاد موتمن این كار را دنبال خواهند كرد، چون امضای ایشان پای كار است. رستمی در پایان از مشكلات سریال سازی در ایران می‌گوید: «اساسی ترین مشكل در كارهای تلوزیونی فیلمنامه به روز است كه دست بازیگران می‌رسد این حتی در كارهای همچون وضعیت سفید كه فیلمنامه كامل داشت نیز وجود دارد و هر روز ما شاهد تغییرات در متن هستیم، معمولا كارها با یك سیناپس و چند قسمت فیلمنامه آماده كلید می‌خورد و باقی قسمت‌ها در طول كار نوشته می‌شوند و این دشواری زیادی را به گردن عوامل تولید می‌اندازد»

نکته حائز اهمیت دقت و وسواسی بود که موتمن به هنگام تصویربرداری سریال تلویزیونی داشت، موتمن برخلاف برخی از کارگردانان تلویزیون کیفیت را فدای کمیت نمی‌کند، بسیار آرام و متین با عوامل سازنده به بحث و تبادل دیدگاه می‌پردازد و مطلوب نهایی را به تصویر می‌کشد و از ویژگی‌های بارز موتمن خنده‌های گاه و بی‌گاه او است که حتی در سخت‌ترین شرایط فراموش نمی‌شود و همین عامل باعث روحیه بیشتر بازیگران و سازندگان سریال او می شود که روزهای سختی را به لحاظ حجم تولید سپری می‌کنند سریال از پذیرش خانواده معذوریم تا كنون 40 درصد تصویر برداری را طی كرده است و به گفته فرزاد موتمن حدود هشت قسمت آن تدوین و آماده پخش شده است.

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ