مختارنامه، تصویر كامل و زیبا از یك قیام

 با گذشت چند قسمت از سریال مختارنامه، به نظر می‌آید كه نه تنها سریال جا افتاده و مخاطبان خود را پیدا كرده، بلكه تا حدود زیادی انتظار آنها را هم برآورده كرده است. با دیدن یك قسمت از مختارنامه می‌توان به این نتیجه رسید كه این اثر با سریال‌های دیگر، حتی سریال‌های تاریخی دیگر متفاوت است.
 
به وضوح مشخص است كه میرباقری برای این كه مختارنامه را یك سر و گردن بالاتر از حد استاندارد سایر سریال‌ها بسازد، سال‌ها به تحقیق در زمینه تاریخ و مذهب مشغول بوده است.
البته طبیعی به نظر می‌رسد كارگردانی كه قصد ساخت سریال تاریخی دارد در این زمینه تحقیق كند، معمولا هم به همین منوال است اما در هر كاری می‌توان كیفیتی ستودنی ارائه كرد یا همه چیز را به زور به سطح استاندارد رساند. در مختارنامه در بسیاری از زوایای سریال، كیفیت تا بالاترین حد ارتقاء پیدا كرده است.

 

به خاطر همین است كه مختارنامه را از جهات بسیاری می‌توان بررسی كرد. از كارگردانی و بازیگری تا طراحی لباس و صحنه و موسیقی و گریم، از بررسی مسائل تاریخی مطرح شده تا شخصیت‌پردازی نقش‌های داستان، هر كدام از چند جنبه قابل بررسی هستند.
مختارنامه موفق شده كه در بیشتر این زوایا موفقیت چشمگیری را به نمایش بگذارد. برای مثال طراحی و اجرای گریم در این سریال را در نظر بگیرید. گریم بسیار سنگین و پیچیده بازیگران یكی از جالب‌ترین و هیجان‌انگیزترین نكات این سریال است. نكته‌ای كه بیننده را هیجان‌زده می‌كند این نیست كه مثلا فلان بازیگر چقدر تغییر كرده است، البته درست است كه این نكته هم بسیار جالب است، اما مساله تحسین‌برانگیز این است كه مسعود ولدبیگی به وسیله عامل گریم چقدر توانسته شخصیت‌ها و بازیگران را به آنچه در تاریخ واقعیت داشته است، نزدیك كند. اكثر سریال‌های تاریخی ما این مشكل را دارند كه از خیلی از جهات، به آن دوره تاریخی كه از آن سخن می‌گویند تعلق ندارند.

 

مثلا نوع لباس پوشیدن و چهره افراد یا دیالوگ‌هایی كه رد و بدل می‌شود، در آن دوره معمول نبوده یا وجود نداشته است. اما گریم سنجیده و دقیق مختارنامه باعث می‌شود كه تصویری نزدیك به حقیقت از اعراب آن زمان به مخاطب عرضه شود. البته از عكس‌هایی كه از گریم نقش‌ها در قسمت‌های بعدی منتشر شده است، كاملا مشخص است كه چهره‌پردازی مختارنامه یك اتفاق خوشایند برای تاریخ سینما و تلویزیون ما محسوب می‌شود. در قسمت‌های بعدی مختارنامه می‌بینیم كه علاوه بر استفاده از چهره‌پردازی‌های سنگین، ماسك‌های عجیب و غریبی هم طراحی و ساخته شده تا استفاده از آن جایگزین گریم‌های پیچیده شود. این مساله از چند جهت حركت قابل تحسینی است. اولا این‌كه تغییرات اساسی در ظاهر بازیگران ایجاد می‌كند. اگر عكس‌های گریم شده بازیگران در سریال‌های دیگر را با مختارنامه مقایسه كنید، از این همه تفاوت تعجب خواهید كرد. ثانیا از تلف‌شدن وقت برای ساعت‌های متمادی گریم‌های سخت و دقیق جلوگیری می‌شود و علاوه براین كه خستگی مضاعفی را برای بازیگر و چهره‌پرداز به همراه ندارد، باعث می‌شود كه طراح گریم بتواند آزادی عمل بیشتری داشته باشد و از خلاقیت و ابتكار خود به آن صورتی كه مناسب می‌بیند استفاده كند. چهره‌پردازی مختارنامه با آن حجم و غلظت، ذائقه بصری مخاطب را به سطحی بالاتر از آنچه بود ارتقاء می‌دهد و چه بسا باعث می‌شود فیلمسازان دیگر هم به این مقوله توجه بیشتری كنند و بتوانند از این عامل تأثیرگذار برای برجسته‌كردن وجوه دراماتیك سریال بهره بگیرند.
البته نباید تصور كنیم كه استفاده از ماسك و گریم‌های سنگین باعث شده كه مختارنامه به سریالی عروسكی تبدیل می‌شود. همین طور نباید فكر كنیم كه بازی‌های فوق‌العاده و به واقع تحسین برانگیز بازیگران به‌واسطه وجود عواملی مثل گریم و لباس است كه برجسته شده است. بلكه میرباقری موفق شده كه توانایی‌های بازیگران خود را كشف كند و از تمام قدرت بازیگری آنها استفاده كند. مختارنامه تنها سریالی است كه در مورد آن می‌توان گفت اگر كسی بد بازی می‌كند یا در مقایسه با دیگران و یا نقش خودش نمی‌تواند انتظار مخاطب را برآورده كند، بی‌شك مشكل از توانایی او در بازیگری است.

 

برای مثال به بازی فوق‌العاده فرهاد اصلانی در نقش ابن‌زیاد توجه كنید. در مورد او نه گریم عجیب و غریبی در كار است و نه عامل بیرونی دیگری. این «بازی» بسیار زیبا و ستودنی فرهاد اصلانی است كه قابل تحسین است و البته این بازی زیبا مؤكد توانایی و تجربه كارگردان نیز است. این مساله را با نگاهی به كارنامه اصلانی هم می‌توانید دریابید كه چطور در بعضی از سریال‌ها توانایی‌های بالقوه او بلااستفاده مانده و به آن توجهی نشده است ولی در مختارنامه فرهاد اصلانی یكی از درخشان‌ترین و تحسین برانگیزترین بازی‌هایش را در كارنامه‌اش به ثبت رسانده است.
در مورد مختارنامه با آن همه جزئیات و ظرایف، بیشتر از اینها می‌توان حرف زد اما فعلا به ذكر همین یكی دو مورد مهم بسنده می‌كنیم چرا كه این موارد آنقدر مهم هستند كه باعث می‌شوند مختارنامه از تمام سریال‌های تاریخی قبل از خود سبقت بگیرد و سطح استاندارد سریال‌ها را به اندازه قابل توجهی بالا ببرد. مختارنامه یك اتفاق است. اتفاقی كه كاش بیشتر و در ژانرهای دیگر غیر از سریال‌های تاریخی هم تكرار شود.

 

 

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ

منبع: jamejamonline.ir/ شروینه شجری‌كهن

 

 مطالب پیشنهادی:

 گفتگو با اكبر زنجانپور بازیگر نقش عموی مختار

سکانسی ‎‌که سنگ را هم به گریه آورد!!