دیپلماسی ایرانی: ترک ها به غزه بازمی گردند؟ موج تحولات نظامی در غزه و تکرار خاطره جنگ در سرزمینی که حصر جغرافیایی و حبس سیاسی را تجربه می کند باز هم پای بازیگران و میانجی گرهای جدید و قدیمی را باز کرده است. اگر امیر قطر در جامه نخستین رهبر عربی که پس از آغاز حصر غزه به این منطقه سفر می کند، به نوعی خود را وارد بازی سیاسی حماس در منطقه کرد همزمان رجی طیب اردوغان هم با انتقادهای تند و تیز خود از سیاست های تل آویو ، مواضع ضدصهیونیستی خود را به رخ رقیبان در منطقه و البته اسرائیلی هایی که هنوز در اغمای سیاسی با ترکیه هستند، کشید. دلایل حضور فعال ترکیه در مناقشه های خاورمیانه از سوریه تا پرونده غزه و هدف ترک ها از این استراتژی را با دكتر بهرام امیراحمدیان،تحلیلگر مسائل تركیه در میان گذاشتیم :
موضع دولت ترکیه در قبال حوادث غزه را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا ترک ها که تجربه کشته شدن 9 شهروند خود در کشتی کمک رسانی به پایان دادن به حصر غزه را در سال 2010 داشته و از آن زمان سردی در روابط دیپلماتیک را با اسرائیل تجربه می کنند، این بار تغییر موضع فاحشی داشته اند؟
به باور من در شرایط كنونی اعلام موضعی كه تركیه در قبال غزه كرده است،از موضع محكمتری نسبت به گذشته برخوردار است. به دلیل آنكه امروزه این كشور وارد فاز عملی شده است، چرا كه شرایط غزه در زمان محاصره به این شكل نبود كه جنگی رخ دهد و یا خطری برای ورود نیروهای نظامی زمینی اسرائیل به منطقه باشد. بنابراین شرایط كاملا متفاوت است.
از سویی به نظر میرسد كه تركیه از موقعیت ایران نیز استفاده كرده،به دلیل آنكه برای ایران مساله سوریه وجود دارد و در نتیجه دست تركیه برای عمل بیشتر در غزه باز است، به علاوه آنكه مصر نیز در كنار آنهاست. اما این مساله را نیز نباید نادیده كه موضع مصر از نظر قدرت قابل قیاس با تركیه نیست،از این منظر كه تركیه مرزی با غزه ندارد و ابتكار عمل بیشتر در دستان مصریهاست. از سوی دیگر مصر نیز بر اساس قاعده كمپ دیوید و دیگر تعهداتی كه نسبت به اسرائیل دارد،شاید مجبور باشد تا اندازهای با احتیاط رفتار كند و آنطور كه تركیه انقلابی عمل میكند، رفتار نكند.
تركیه نیز برای انجام عملیات در غزه محدود است و به نظرمیرسد كه قطر و تركیه به ابتكاری دست بزنند تا مصر بیشتر عملیاتی كار كند،چراكه اگر مشكلی پیش آید این مصر است كه درگیر اصلی در غزه خواهد بود و نه تركیه و قطر. این دو كشور شاید قصد دارند تنها از نظر مالی و سیاسی در این بحران كاری از پیش برند،اما این مصر است كه در موضع بسیار دشواری قرار خواهد گرفت.
برخی تحلیل گران ادعا می کنند که ترکیه از حمله اسرائیل به غزه سوء استفاده کرده و از لزوم ایجاد کانال ارتباطی با رژیم صهیونیستی در این فضا سخن میگوید، با این اظهار نظر موافق هستید؟
حقیقت این است كه تركیه بازیگر چند وجهی است كه از شرایط به خوبی استفاده میكند و آن را به نفع خود مدیریت میكند. در شرایطی كه تركیه درمورد سوریه با مشكلاتی مواجه شده و از سوی روسیه برای ورود به سوریه با محدودیتهایی روبروست و از سوی دیگر روابطش با ایران نیز دچار تنش شده،قصد دارد تا به نحوی در جهان اسلام جایگاه از دست رفته خود را كه در كنفرانس داووس علیه رژیم اشغالگر قدس كسب كرده بود، دوباره تعریف كند. بنابراین تركیه با چنین رویكردی نقش خود را در مساله غزه پررنگ كرده است. همانطور كه می دانید آنچه كه محمد مرسی رئیس جمهور مصر در تهران در خصوص نشست چهارجانبه پیشنهاد كرده بود كه با حضور عربستان،مصر،تركیه و ایران تشكیل شود به سرانجامی نرسید. در نتیجه تركیه از این فضا استفاده میكند و كشور عربی قطر را با خود در این مورد همراه كرده است تا مساله غزه را بدین صورت مدیریت كند.
در نتیجه به صراحت نمیتوان گفت كه تركیه قصد ایجاد كانالی را برای ارتباط با رژیم صهیونیستی در مساله غزه دارد، بلكه این كشور با سیاستهای خاص خود هدف احیای جایگاه از دست رفته خود در دنیای مسلمانان از هر طریقی كه در راستای اهدافش باشد را دارد.
ترکیه از اصلیترین دشمنان خارجی بشار اسد رئیس جمهور سوریه است . آیا تحولات غزه بر موضع گیریهای ترکیه در قبال دولت مرکزی در دمشق تاثیرگذار خواهد بود؟
همانطور كه میدانید بسیاری از اردوگاههای مخالفان سوری در خاك تركیه مستقر است و باید بر این نكته تاكید كرد كه تركیه از مساله سوریه ضرر میبیند و نه منفعت. به دلیل آنكه اگر در سوریه هر اتفاقی اعم مثبت یا منفی بیفتد، كشور هممرزش تركیه تحت تاثیر قرار میگیرد. اما امروزه تاثیرات منفی آن بیشتر است.
بنابراین مساله بنبستی كه در روابط تركیه و سوریه پیش آمده و مسبب مشكلات بسیاری شده، دلیل ویژهای است كه تركیه را به سمتی سوق داده تا در مسائل خاورمیانه حضور بیشتری پیدا كند. به دلیل آنكه در منطقه به عنوان واسطهای میان اروپا و خاورمیانه است. ضمن آنكه اروپا نیز از آن حمایت كرده و جایگاه تركیه را تقویت میكند. تركیه نیز به عنوان مدلی برای توسعه كشورهای شمال افریقا و تازه استقلالیافته مسلمان اتحاد شوری معرفی شده و قصد دارد تا در این فضا این مدل تعریف شده را پیاده كند.
احزابی كه در مصر پس از این تحولات شكل گرفتهاند، مدلی از اخوانالمسلمین اردوغان است. در نتیجه تركیه كوشش بسیاری میكند تا جایگاه از دست رفته خود را بر سر مساله سوریه، دوباره احیا كند. بر همین اساس است كه تركیه در مساله غزه بسیار فعال شده و قصد دارد تا آن را به نتیجه مطلوبی برساند. به نظر میرسد كه این كشور تغییری در مواضع خود نسبت به سوریه پیدا نكرده و نخواهد كرد.
اما باید در اینجا بر این نكته تاكید كرد كه مساله غزه به زودی به راهحلی نخواهد رسید، چراكه از یك سو رژیم صهیونیستی و معاهده كمپ دیوید و از سوی دیگر كشور مصر و امریكا هستند. بنابراین بحرانی بسیار پیچیده است و به سادگی نمیتوان راهكار سریعی برای آن پیدا كرد،باید كمی منتظر بود تا شاهد تصمیمگیریهای بازیگران باشیم.
حماس تا پیش از حملات اخیر اسرائیل به غزه در حال ارتباط گیری های وسیع با ترکیه ، قطر و مصر بود. آیا حملات موشکی حماس به سرزمین های اشغالی را می توان به نوعی عدم تاثیرگذاری شرکای جدید حماس از جمله ترکیه بر تصمیمهای کلان این گروه مقاومت تعبیر کرد؟
بله میتوان تعبیر كرد، به دلیل آنكه حماس پس از تحولاتی كه در خاورمیانه رخ داده،نسبت به گذشته تغییرات بنیادینی كرده و علاقه دارد تا در تحولاتی كه در خاورمیانه عربی اتفاق افتاده، نقش بیشتری ایفا كند و در مساله سازش اعراب و اسرائیل قدرت بیشتری بگیرد. به عنوان مثال انتظار داشت تا با تغییر رژیم در مصر،این كشور بیشتر به حماس توجه كند. همچنین ممكن است برای اینكه مساله حماس را دوباره در فضای سیاسی خاورمیانه طرح كند،دست به اقداماتی بزند.
باید این نكته را نیز در نظر داشت كه در حماس نیز همه یكدست و یكصدا نیستند، بلكه ممكن است، برخی جریاناتی كه در آنجا حاكمند قصد استفاده از این موقعیت را داشته باشند. در چنین فضایی گزینههایی مطرح شده كه بعضی گروهها علاقهمندند تا مساله حماس بار دیگر طرح شود. اما برای این طرح بهای زیادی پرداخت كردهاند، تعداد زیادی كشته،مقر حماس ازبین رفته،مراكز رادیو و تلویزیون را بمباران كردهاند و احتمال حمله زمینی وجود دارد. بنابراین به نظر می رسد كه حماس نتواند از این موقعیت بهره زیادی ببرد. اگر دوباره حزبالله نیز وارد عمل شود این بحران پیچیدهتر خواهد شد. سوریه نیز درگیر مسائل داخلی خود است و از سویی ائتلاف ملی مخالفان سوریه كه تشكیل شده مزید بر علت است و مساله را پیچیدهتر و حل آن را دشوارتر میكند.
در نهایت باید اذعان داشت كه شرایط خاورمیانه موجود مساله غزه را بسیار پیچیدهتر كرده است و بعید به نظر میرسد كه این موضوع را به گروه یا جریان خاصی نسبت دهیم كه به عنوان مثال حماس بتواند از آن بهره ببرد.
www.seemorgh.com/news
منبع: irdiplomacy.ir
مطالب داغ سایر بخش ها:
خواستگاری که کلاهبردار از آب درآمد
محور شمشک به دیزین مسدود شد
قیمت سکه و ارز کاهش یافت
ایران برای حماس موشک های دوربرد می فرستد
حاتمی با احزاب اطلاح طلب دیدار کرد + جزئیات
