انصراف سیدمحمد خاتمی از نامزدی ریاست‌جمهوری بار دیگر موضوع نسبت میان اخلا‌ق و سیاست را به مبحثی اصلی تبدیل كرد. آقای خاتمی در بیانیه انصراف خود به صراحت اشاره كرده‌اند كه تصمیم ایشان مبتنی‌بر اخلا‌ق بوده است؛ اخلا‌قی كه فراتر از سیاست است. در این‌باره از زمان انصراف خاتمی تاكنون زیاد نوشته‌اند و باز هم خواهند نوشت. موضوع كاملا روشن است. آقای خاتمی پیش از اعلا‌م نامزدی، خود به صراحت اعلا‌م كرده بود كه او یا مهندس موسوی در صحنه انتخابات خواهند بود. وقتی ایشان در 21 بهمن‌ماه اعلا‌م نامزدی كرد، و یك ماه بعد هم مهندس موسوی به صحنه آمد، تبیین حضور همزمان آقای خاتمی و مهندس موسوی به دلیل همین عبارت كوتاه كه چندین مرتبه هم تكرار شد، دشوار بود. هرچند درباره این عبارت و آن آمدن حرف زیاد است ولی در این مجال نمی‌گنجد.
اكنون اصلا‌ح‌طلبان با دو كاندیدای شاخص در صحنه‌اند. فرض‌های مختلفی را تا زمان انتخابات می‌توان در نظر گرفت: فرض اول اینكه اگر اصولگرایان تنها با یك كاندیدا وارد صحنه شوند، كه البته با انصراف خاتمی این فرض بعید به نظر می‌رسد و جبهه اصلا‌ح‌طلبان نیز با حمایت از یك كاندیدای واحد در صحنه فعال باشند، در این حالت پیروزی هر طرف منوط به عوامل متعددی است. فرض دیگر این است كه كاندیداهای اصولگرایان و اصلا‌ح‌طلبان متعدد باشند. در این صورت به احتمال قوی انتخابات به دور دوم كشیده می‌شود و به شكل طبیعی یكی از كاندیداهای اصلا‌ح‌طلبان نفر اول یا دوم خواهد بود.
فرض سوم این است كه در جبهه اصولگرایان شاهد تعدد كاندیدا باشیم. در این صورت اگر اصلا‌ح‌طلبان كاندیدای واحدی داشته باشند و خاتمی، كروبی و موسوی، هر سه، در صحنه سیاسی - تبلیغاتی فعال باشند، بعید نیست كه كاندیدای اصلا‌ح‌طلبان در همان دور نخست پیروز شود. در بیانیه انصراف آقای خاتمی نكته مهمی ذكر شده بود. هدف در انتخابات تفنن سیاسی نیست، بلكه هدف پیروزی است. پیروزی‌ای كه منجر به اصلا‌ح مدیریت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی فعلی شود. به همین دلیل نیز از هم‌اكنون باید به پیروزی و راه‌های وصول به آن اندیشید. اصلا‌ح‌طلبان باید به این نكته توجه كامل داشته باشند كه زمان زیادی تا انتخابات نمانده است. بخشی از این زمان هم با تعطیلا‌ت نوروز از دست می‌رود.
چقدر مناسب بود كه دست‌كم همین معدود تریبون‌های اصلا‌ح‌طلبان به حداقل تعطیلا‌ت اكتفا كنند. حتی اگر شده روزنامه‌ها را تنها در تهران و مراكز استان‌ها توسط جوانان و دوستداران توزیع كنند، كاری موثر خواهد بود. نكته دیگر پرهیز و جلوگیری از واكنش‌های احساسی و عاطفی طرفداران است. دوستداران آقای خاتمی باید به این نكته توجه كنند كه دیگر <انصراف> ایشان از <انصراف> نه ممكن است و نه به مصلحت ایشان. باید واقعگرایانه و با توجه به حضور دیگر كاندیدا‌ها تصمیم بگیرند و با شور و تلا‌ش بسیار فعالیت كنند. این بازمانده زمان تا انتخابات را صرف فرسودگی خویش و دیگران و به عبارتی خودزنی نكنند. البته این نكته نیز قابل توجه است كه در مرحله‌ای دوستان و طرفداران آقای خاتمی درباره ایشان از روی مبالغه سخن گفتند و از ایشان یك نجات‌دهنده ساختند كه تنها او می‌تواند كشور را نجات دهد و هنوز بعد از انصراف نیز بعضی این رویكرد را دارند. واقعیت این است كه نه با آمدن و رفتن یك نفر، كشور و اسلا‌م حفظ می‌شود یا از دست می‌رود و نه یك فرد می‌تواند مساوی با اسلا‌م و نظام و كشور تلقی شود.
حداكثر اختلا‌ف‌نظر در شیوه‌های اجرایی و رویكردهای سیاسی است؛ آن هم با توجه به اختیارات رئیس‌جمهور. راه منطقی و موجه، راه متعادل و متناسب با شرایط كشور و قانون اساسی و در سقف امكانات موجود و ممكن است. به واقع، دولت فعلی با شیوه عملكردش بهترین شرایط را برای بازگشت اصلا‌ح‌طلبان فراهم كرده است؛ این فرصت را به جای واكاوی گذشته، با نگاه به آینده، با تدبیر و درایت قدر بدانیم و با واكنش‌های عصبی یا احساسی فرصت را بیش از این از دست ندهیم.
