متن كامل سخنرانی دمیتری مدودف رئیس جمهور فدراسیون روسیه در جلسه سفرای روسیه در كشورهای خارجی و نمایندگان دائمی روسیه در سازمان های بین المللی. مسكو، 12 جولای 2010.
بخش های مرتبط با ایران ، بولد شده است.
دوستان و همكاران عزیز!
طی دو سالی كه از ملاقات اخیرم ا گذشت، جهان به طور قابل توجهی تغییر كرده است. درست است كه ما همیشه در این جلسات همین جمله را تكرار میكنیم كه به یك جمله پیش پا افتاده تبدیل شده است ولی این دفعه معنای آن كاملاً درست و دقیق است.
حوادث ماه اوت سال 2008 در قفقاز، بحران مالی جهانی و تصمیم ما مبنی بر به روز آوری اقتصاد كشور و ایجاد تغییرات در نظام سیاسی، همگی ناگزیر بر فعالیت شما اثر گذاشته است.
اكنون مایلم چند كلمه به عنوان رهنمود بر زبان آورم. سیاست خارجی كشورمان با وجود حالت پیچیده و چند بعدی كه دارد، یك هدف مهم و چه بسا تنها هدف نسبتاً ساده را دنبال میكند و آن ایجاد موجبات هرچه بیشتر برای رشد بهروزی شهروندان كشور، توسعه فرهنگی آنها، پیشرفت كشورمان، حمایت از سلامتی و حیثیت انسانی شهروندان ما در همه شرایط لازم و نیز ایجاد شرایط برای فعالیت امن و آزاد آنها در همه زمینهها و عرصههای زندگی اجتماعی معاصر است. از همین رو است كه اولویتهای سیاست داخلی بر انتخاب راهبردهای ما در مناسبات بین الملل اثر تنگاتنگی میگذارد. این وضع همیشگی است كه همواره در تاریخ دولت روسیه مشاهده شده است.
طی سال های اخیر دستور روز سیاست داخلی كشورمان به طور همهجانبه نوسازی شده است. امیدوارم كه روحیه فعالیت دولتی هم تغییر كرده باشد. تلاش میكنیم رقابت در اقتصاد و سیاست را گسترش دهیم، میخواهیم در روابط بین دولت و جامعه، فضایی بازتر ایجاد كنیم و كیفیت جدید فرهنگ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را فراهم كنیم.
ما به قابلیت حیات نهادهای دمكراتیك خود اعتقاد داریم و معتقدیم كه توسعه بیوقفه آنها باعث ایجاد جامعه شكوفا و مبتنی بر اصول آزادی و عدالت در روسیه خواهد شد.
ما به پیروزی قانون و اینكه بتوانیم مفاسد مالی را از ساختارهای حیاتی اجتماعی بیرون بیاندازیم و به هر شخص امكان زندگی مطابق با قواعد و مقررات سالم و متمدن را بدهیم، اعتقاد داریم.
و بالاخره ما به موفقیت روند به روز آوری و به نیروی فكری و خلاقانه مردم ما اعتقاد داریم. اعتقاد داریم كه كارفرمایان، دانشمندان و مهندسین ما با حمایت دولت و از راه همكاری با شركای خارجی اقتصاد كشورمان را به یكی از عوامل تحرك توسعه جهانی تبدیل كنند.
با وجود همه تضادها و اختلافات حاد و شدید در صحنه جهانی، بدیهی است كه گرایش به هماهنگی روابط، اجرای گفتگو و كاهش جو مناقشه مشاهده میشود.
همه ما تحت تأثیر بحران مالی بین المللی مشغول جستجوی مشترك راهكارهای جدید اصلاح نه تنها نهادهای مالی – اقتصادی جهانی بلكه كل نظام جهانی هستیم. طبیعی است كه منظور ما، تعیین اصول عادلانهتر تعامل و همكاری، برقراری روابط بین ملتهای آزاد بر مبانی محكم و بر اصول مستحكم حقوق عمومی بین الملل است. این تغییرات در الگوی روابط بین الملل به ما فرصت كمنظیری میدهد تا با كارایی و راندمان هرچه بیشتری از ابزار سیاست خارجی برای به روز آوری كشور استفاده كنیم. این مهمترین نكتهای است كه میخواستم به آگاهی شما برسانم.
ما باید با كارآیی هرچه بیشتر از ابزار سیاست خارجی برای حل و فصل مسایل داخلی و به روز آوری اقتصاد، امور اجتماعی و تا حدی نظام سیاسی كشورمان استفاده كنیم. به عبارت دیگر، ما باید از سیاست خارجی برای حل مسایل مختلف جامعه خود بهره بگیریم. چند مسأله مهم را ذكر میكنم و درباره مسایل دیگر بعداً گفتگو خواهیم كرد.
مسأله اول، به روز آوری اقتصاد كشور و قبل از همه به روز آوری بخش تولید و ایجاد عناصر اقتصاد نوآورانه است. اصول اساسی به روز آوری تعیین شده است. با وجود اینكه الآن در وزارت امور خارجه صحبت میكنم، اعتقاد دارم كه نه تنها كارمندان وزارت توسعه اقتصادی و سایر نهادهای اقتصادی بلكه دیپلماتها نیز باید محورها و جهتگیریهای اساسی فعالیت ما را مثل دعای «پدر ما» از بر بدانند. ما اولویت های خود را در زمینه نوسازی بخش بیوپزشكی، فناوریهای فضایی و ارتباطی، بخش انرژی و ارتباطات تعیین كردهایم. ولی باید برای خود تصمیم بگیریم كه همكاری با كدام كشورها میتواند در زمینه فناوریها به روسیه بهترین فایده را بدهد و اینكه محصولات فناوریهای بالای روسی میتوانند در كدام بازارهای منطقهای و جهانی به فروش برسند. این كار بسیار مشخص است كه رهبران كشور به آسانی میتوانند نتایج آن را ارزیابی كنند.
نكته دوم، تقویت نهادهای دمكراسی و جامعه مدنی روسیه است. ما باید به انسانی كردن نظامهای اجتماعی در سراسر جهان و در كشور خود كمك كنیم ولی قطعاً نباید از منافع ملی خود بگذریم بلكه در جایی كه لازم است باید با شدت تمام از این منافع پاسداری كنیم. ولی در مجموع به نفع دمكراسی روسی خواهد بود چنانچه تعداد هرچه بیشتر كشورها در سیاست داخلی خود از استانداردهای دمكراتیك پیروی كنند. البته منظورم مداخله در امور داخلی كشورهای دیگر نیست.
ما از تجربه خود خوب میدانیم كه استانداردهای دمكراسی نمیتواند به صورت یكجانبه تحمیل شود ولو اینكه عدهای سعی كرده بودند این استانداردها را به ما تحمیل كنند. موازین دمكراتیك باید به صورت مشترك با عنایت به نقطه نظر همه دولتهای ذیربط و از جمله دولتهایی كه از گذشته نه چندان دور دمكراسی دارند یا حتی هنوز صاحب دمكراسی نشدهاند، طراحی شود. همه میدانند كدام كشورها مد نظر ما هستند. باید بدون دورویی و اجبار از این استانداردهایی كه مشتركاً طراحی میشوند، پیروی كرد. این همان چیزی است كه ما درباره آن توافق میكنیم.
سفارتخانهها و نمایندگیهای روسیه باید نخبگان فكری جهانی و سازمان های غیردولتی را به بررسی این مسایل در مجامع بحث ما جلب كنند و با آنها همكاری فعالتری داشته باشند.
اولویت سوم، مبارزه با بزهكاری سازمان یافته است. بدیهی است كه این وظیفه دستگاههای ویژه دولتی است ولی با این حال نظام موجود بزهكاری بین المللی كه شامل تروریسم، قاچاق مواد مخدر و مهاجرت نامشروع است، این نوع بزه كاری را در ردیف مسایل بین المللی میگذارد.
متأسفانه، اكثراً فساد مالی به این نوع بزه كاری مساعدت میكند یا آن را همراهی میكند. در كشورمان همین وضع مشاهده میشود. لذا برخورد با این پدیده، كار همه كشورها و نیز وزارت امور خارجه و نمایندگیها آن است.
طبیعی است كه اصول بنیادین دیپلماسی و سیاست خارجی ما بلا تغییر باقی مانده است. ما باید با حسابگری كار كنیم، باید به جهات مختلف بنگریم و فقط به نگاه كردن در یك جهت بسنده نكنیم، باید جهات مختلف توسعه زندگی معاصر را در نظر بگیریم، باید به صورت باز كار كنیم و از رویارویی امتناع كنیم و گاهی باید چشم خود را خوب باز كنیم و هر چیزی را كه مانع از دید سالم میشود، از میان برداریم و از قالبهای متحجر ذهنی رها شویم كه هر دولتی و از جمله دولت ما دارد.
یكی از نمونههای این كار، آغاز فعالیت مشترك در جهت برطرف كردن میراث دشوار مشترك تاریخی ما با لهستان است.
ولی همانطور كه اشاره كردهام، ما به تشكیل ائتلافهای مخصوص مدرنیستی با شركای اساسی بینالمللی خود و قبل از همه با كشورهایی چون آلمان، فرانسه، ایتالیا، تمام اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریكا، نیاز داریم
خط مشی مشاركت در راه به روز آوری كه در اجلاس سران روسیه و اتحادیه اروپا در راستوف تعیین شد، در بر گیرنده طراحی مشترك پروژههای بزرگ و از جمله تجدید فناوریهای صنایع روسیه است.
سفر اخیر اینجانب به ایالات متحده نشان داد كه همكاری در زمینه نوآوریها میتواند كاملاً مشخص باشد و در سطح وسیله تزیین جلسات سران كشورها یا اندیشه رایج باقی نماند. این همكاری میتواند در روابط با ایالات متحده آمریكا دستور روز مثبتی ایجاد كند و نیز میتواند توان بالقوه جاری و آینده همكاری ما را تحقق بخشد. این همكاری نباید فقط به كاهش موشكها یا بحث تند بر سر بعضی مناقشات منطقهای ختم شود.
خط تقویت تماسهای چند جانبه و تشویق سرمایهگذاریهای جدید باید حفظ شود. طبیعی است كه در این زمینه در راستای مشاركت و روابط با كشورهای عضو گروه «بریك» امكانات ویژهای وجود دارد.
استفاده از توان بالقوه منطقه آسیا و پاسیفیك (اقیانوسیه) در جهت تكمیل اقتصاد روسیه، هدف مهم ماست. در فضای پهناور آسیا و اقیانوسیه منابع بیشمار مالی و علمی –فنی وجود دارد كه برای تأمین زندگی سالم در خاور میانه و سیبری شرقی روسیه و برای ترویج نوآوریها در اقتصاد ما لازم است. تأمین امنیت مرزهای شرقی ما و مساعدت به تحكیم صلح و ثبات در این منطقه باید هدف سیاست روسیه در منطقه آسیا و اقیانوسیه باشد. قصد داریم با اتكا بر این راهكارها مشاركت راهبردی و از جمله همكاری در صحنه بین المللی با جمهوری خلق چین را هر چه بیشتر تقویت كنیم، روابط همكاری با هند را بیشتر توسعه دهیم، روابط با ژاپن و با سایر كشورها و از جمله كشورهای عضو آسهآن را مستحكم كنیم.
اوایل ماه جولای در این زمینه جلسه بزرگی در خاور دور روسیه تشكیل دادم. در نتیجه آن، تصمیمی درباره فعال كردن تعامل حوزه فدرال خاور دور روسیه با كشورها و اتحادیههای كشورها اتخاذ شد.
با وجود اهمیت غرب و منطقه آسیا و پاسیفیك به عنوان منابع و عوامل خارجی روند نوسازی كشورمان، همكاری با شركای ما در جامعه مشترک المنافع برای ما مهم و حائز اولویت باقی مانده است. هدفی كه ما با آن روبرو هستیم، ایجاد فضاهای گسترده و مكمل همدیگر در زمینه نوآوری است كه باید با فضاهای اروپایی سازگار باشد. كار ما با جامعه مشترک المنافع نباید در برابر روندهای جاری در محور اروپایی، آمریكایی و آسیایی-پاسیفیك قرار بگیرد.
انگیزههای همگرایی بر اساس اشتراك نیازهای به روز آوری ایجاد میشوند. ما با عنایت به ریاست دورهای جاری خود در جامعه مشترک المنافع سعی میكنیم از توان بالقوه روابط دوجانبه نیز استفاده كنیم.
به نظر من، تشكیل اتحادیه گمركی كه روند شكلگیری آن با مشكلات معینی توأم بود، پیروزی بزرگی میباشد. همیشه به یاد روندهای پیچیده و طولانی در اروپا و روند تشكیل جامعه اقتصادی اورآسیایی میافتم.
روابط چند بعدی ما با شركایی كه به همكاری متقابلاً سودمند (تأكید میكنم – متقابلاً سودمند!) علاقهمندند، در بخش نوآوری امكانات بزرگی ایجاد میكند. در این زمینه روابط با قزاقستان، بزرگترین شریك ما، دورنمای جدی دارد. روابط با اوكراین از كیفیت جدیدی برخوردار میشود كه این امر باعث خوشحالی خاصی میشود. خط همكاری سازنده دستاورد واقعی زمان اخیر است. این خط، حاصل سنتهای مشترك تاریخی و ادراك نزدیكی اهداف فعلی ما یعنی به روز آوری بخش تولیدی اقتصاد میباشد.
من حیث المجموع، نمایندگیهای دیپلماتیك ما در كشورهایی كه با آنها عصر تاریخی مشترك و هزارها پیوند گوناگون داریم، باید به تبادل مؤثر تجارب و اطلاعات در زمینه نوآوری مساعدت كنند. باید منافع همدیگر را در نظر گرفته و محترم بشماریم.
باید از امكانات سازمان ملل متحد استفاده مؤثرتری كرد. مؤسسات تخصصی این سازمان و به خصوص كمیسیون های اقتصادی منطقهای كه در چارچوب آنها تصمیمات مؤثر در پیشرفت فناوریهای كشورمان طراحی میشوند، میتوانند برای ما مفید باشند.
همزمان باید برای روسیه نقش جدیدی فراهم كرد. یقین دارم كه ما میتوانیم به صورت برابر با كشورهای اساسی جهان در حل و فصل مسایل جهانی رشد اقتصادی و مسایل اقلیمی سهم خود را ایفا كنیم. بدیهی است كه ما در این زمینهها فعالیت خواهیم كرد. به همین علت باید ایجاد مكانیزم اجرای نظریه مصوب اخیر در زمینه توسعه بین المللی را فعالتر بكنیم. خاطرنشان میكنم كه این كار باید تحت نظارت الزامی بر مخارج و با در نظر داشت راندمان سیاسی برای منافع ما اجرا شود.
ما باید كیفیت مساعدت به این كشورها و كمكهای تخصصی به اتحادیههای حائز اولویت مانند جامعه مشترک المنافع و جامعه اقتصادی اورآسیایی را افزایش دهیم. ما نمیتوانیم نسبت به راههای خرج پولهایی كه در چارچوب این برنامهها اختصاص میدهیم، بی تفاوت بمانیم. ممكن است این هزینه ها با مخارج ایالات متحده و بعضی كشورهای اروپایی قابل مقایسه نباشد ولی مبالغ كوچكی هم نیست. میلیونها، صدها میلیون و در واقع میلیاردها دلار در چارچوب تلاش های ضد بحرانی در محور بانك جهانی و صندوق بین المللی پول خرج شده است.
اكنون ما باید با چالش های مشترك بدون مرز مقابله كنیم كه شامل اشاعه سلاحهای کشتار دستهجمعی و فناوریهای مربوطه، تروریسم بین المللی و قاچاق مواد مخدر، انحطاط محیط زیست و تغییرات آب و هوا است. نباید انتظار داشته باشیم كه همه با ما موافقت كنند. ما هم حاضر نیستیم به هر حرف دیگران پاسخ مثبت بدهیم ولی باید بفهمیم در چه جهانی زندگی میكنیم و اینكه این جهان در چه جهتی توسعه مییابد كه این لازمه ادامه توسعه سیاست كاربردی و راهكارها برای حل مسایل بین المللی است.
هم اكنون چنین چرخشی در روابط ما با بسیاری از كشورها و از جمله با كشور مهمی چون ایالات متحده آمریكا صورت میگیرد. امیدوارم كه بازماندههای جنگ سرد به گذشته بپیوندد. ولی ما حق نداریم از حركت در مسیر تنظیم حسن تفاهم و تعیین اهداف مشترك روابط بین دو قدرت نیرومند مانند ایالات متحده و روسیه باز ایستیم. این گام مهمی است كه زمان برداشتن آن فرا رسیده است. درك این واقعیت كه توسعه پایدار و پیشرفت، اساس امنیت ملی را تشكیل میدهد و برخورد جامع با تأمین امنیت بر اساس فهم امكانات محدود زور نظامی، با دیدگاه ما مطابقت كامل دارد. انعقاد قرارداد درباره تسلیحات راهبردی تهاجمی، مصداق اخیر این ادعا شده است.
طبیعی است كه ما مخالف یكجانبهگرایی در زمینه مسایل پدافند ضد موشكی و استقرار تسلیحات در فضای كیهانی هستیم و میخواهیم سطح ضروری توان دفاعی را حفظ كنیم. نتایج این كار هدفمند در محور آمریكایی ثابت كرده است كه حتی طی مدت كوتاهی میتوان اوضاع را تغییر داد. این تجربه شایان آن است كه وزارت امور خارجه و نهادهای دیگر به تجزیه و تحلیل دقیق آن بپردازند. در حقیقت امر، میتوان در روابط با شركای دیگر ما از همین «ریتم كار» استفاده كرد.
ابتكار ما درباره انعقاد قرارداد درباره امنیت اروپایی نیز هدف گذر از دستور روز قدیمی به دستور روز جدید در سیاست اروپایی – آتلانتیك را دنبال میكند. ولی اراده دستهجمعی سیاسی لازم است تا جهشی به آینده صورت بگیرد و زیر مرحله ابهام و فقدان بیثبات كه طی 20 سال اخیر مشاهده میشد، خط كشیده شود.
مایلم با خرسندی خاطرنشان كنم كه این ابتكار كه ابتدا با برخورد سرد و چه بسا خصمانه روبرو شده بود، اكنون به موضع مباحثه علاقهمندانه آن هم نه تنها با شركای سنتی ما مانند آلمان، فرانسه و ایتالیا بلكه با اكثر اعضای نظام امنیت اروپایی، تبدیل میشود. لذا باید به پیشبرد این موضوع ادامه داد.
یك ملاحظه دیگر به ناتو مربوط میشود. ما منتظر برداشتهای روشنتر از آینده ناتو هستیم. میخواهیم كه این پیمان روند بازسازی خود را تكمیل كرده و به سازمانی معاصر در زمینه تأمین امنیت، سازمانی كه به قرن بیست و یكم و نه به قرن بیستم حركت بكند، تبدیل شود. ما حاضر خواهیم شد در همكاری برابر حقوق با بازیگران دیگر و از جمله آنهایی كه در قاره اروپا فعالیت میكنند، شركت كنیم. در رابطه با ناتو، گفتنی است كه ادامه تماسها با روسیه و برقراری روابط ناتو با سازمان پیمان امنیت دستهجمعی با رعایت بی چون و چرای موازین حقوق بین الملل و منشور سازمان ملل متحد اهمیت زیادی دارد.
كارآیی اصلاحات سازمان ملل به موضعگیری ساختارهای نیرومند منطقهای وابسته است كه بیش از پیش مسئول اوضاع مناطق خود خواهند شد. در این صورت سازمان ملل متحد میتواند به طور هدفمند به بررسی مسایل حقیقی جهانی به نفع جامعه جهانی بپردازد.
مایلم به صورت جداگانه به یك موضوع پیچیده دیگر اشاره كنم و آن برنامه هستهای ایران است. باید از راهكارهای ساده در این زمینه فاصله گرفت. بدیهی است كه ایران به دریافت توانی نزدیك میشود كه اصولاً میتواند برای ساخت سلاحهای هستهای مورد استفاده قرار گیرد.
برخورداری از این توان فی نفسه به وسیله قرارداد عدم اشاعه سلاحهای هستهای (NPT) ممنوع اعلام نشده است كه یكی از مسایل همین است. ولی این مسأله حالت سیستمی دارد و با ناقص بودن مقررات معاصر بین المللی در زمینه عدم اشاعه ارتباط دارد. و بالتبع برخورد با كشورهای منفرد و با حل و فصل این مسأله باید نه گزینشی بلكه عمومی باشد.
اینجانب بارها با شركای خود (ایالات متحده، اروپا و شركای دیگر) گفتگو كرده و گفتهام كه تحریمها قاعدتاً نتیجه مطلوب را نمیدهد ولی از معنای معینی برخوردار است. جامعه بینالمللی بدین وسیله علامتی میدهد كه باید روند مذاكرات را تشویق كند. در حال حاضر صبر و حوصله و نیز ازسرگیری هرچه سریعتر روند مذاكرات و گفتگو با تهران لازم است. ما همین امر را معنی و هدف اساسی قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد میدانیم. اگر امروز دیپلماسی این فرصت را از دست بدهد، این شكست دسته جمعی ما خواهد شد.
البته نباید فراموش كرد كه رفتار طرف ایرانی هم بهترین رفتار ممكن نیست. ما از تهران
بخش های مرتبط با ایران ، بولد شده است.
دوستان و همكاران عزیز!
طی دو سالی كه از ملاقات اخیرم ا گذشت، جهان به طور قابل توجهی تغییر كرده است. درست است كه ما همیشه در این جلسات همین جمله را تكرار میكنیم كه به یك جمله پیش پا افتاده تبدیل شده است ولی این دفعه معنای آن كاملاً درست و دقیق است.
حوادث ماه اوت سال 2008 در قفقاز، بحران مالی جهانی و تصمیم ما مبنی بر به روز آوری اقتصاد كشور و ایجاد تغییرات در نظام سیاسی، همگی ناگزیر بر فعالیت شما اثر گذاشته است.
اكنون مایلم چند كلمه به عنوان رهنمود بر زبان آورم. سیاست خارجی كشورمان با وجود حالت پیچیده و چند بعدی كه دارد، یك هدف مهم و چه بسا تنها هدف نسبتاً ساده را دنبال میكند و آن ایجاد موجبات هرچه بیشتر برای رشد بهروزی شهروندان كشور، توسعه فرهنگی آنها، پیشرفت كشورمان، حمایت از سلامتی و حیثیت انسانی شهروندان ما در همه شرایط لازم و نیز ایجاد شرایط برای فعالیت امن و آزاد آنها در همه زمینهها و عرصههای زندگی اجتماعی معاصر است. از همین رو است كه اولویتهای سیاست داخلی بر انتخاب راهبردهای ما در مناسبات بین الملل اثر تنگاتنگی میگذارد. این وضع همیشگی است كه همواره در تاریخ دولت روسیه مشاهده شده است.
طی سال های اخیر دستور روز سیاست داخلی كشورمان به طور همهجانبه نوسازی شده است. امیدوارم كه روحیه فعالیت دولتی هم تغییر كرده باشد. تلاش میكنیم رقابت در اقتصاد و سیاست را گسترش دهیم، میخواهیم در روابط بین دولت و جامعه، فضایی بازتر ایجاد كنیم و كیفیت جدید فرهنگ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را فراهم كنیم.
ما به قابلیت حیات نهادهای دمكراتیك خود اعتقاد داریم و معتقدیم كه توسعه بیوقفه آنها باعث ایجاد جامعه شكوفا و مبتنی بر اصول آزادی و عدالت در روسیه خواهد شد.
ما به پیروزی قانون و اینكه بتوانیم مفاسد مالی را از ساختارهای حیاتی اجتماعی بیرون بیاندازیم و به هر شخص امكان زندگی مطابق با قواعد و مقررات سالم و متمدن را بدهیم، اعتقاد داریم.
و بالاخره ما به موفقیت روند به روز آوری و به نیروی فكری و خلاقانه مردم ما اعتقاد داریم. اعتقاد داریم كه كارفرمایان، دانشمندان و مهندسین ما با حمایت دولت و از راه همكاری با شركای خارجی اقتصاد كشورمان را به یكی از عوامل تحرك توسعه جهانی تبدیل كنند.
با وجود همه تضادها و اختلافات حاد و شدید در صحنه جهانی، بدیهی است كه گرایش به هماهنگی روابط، اجرای گفتگو و كاهش جو مناقشه مشاهده میشود.
همه ما تحت تأثیر بحران مالی بین المللی مشغول جستجوی مشترك راهكارهای جدید اصلاح نه تنها نهادهای مالی – اقتصادی جهانی بلكه كل نظام جهانی هستیم. طبیعی است كه منظور ما، تعیین اصول عادلانهتر تعامل و همكاری، برقراری روابط بین ملتهای آزاد بر مبانی محكم و بر اصول مستحكم حقوق عمومی بین الملل است. این تغییرات در الگوی روابط بین الملل به ما فرصت كمنظیری میدهد تا با كارایی و راندمان هرچه بیشتری از ابزار سیاست خارجی برای به روز آوری كشور استفاده كنیم. این مهمترین نكتهای است كه میخواستم به آگاهی شما برسانم.
ما باید با كارآیی هرچه بیشتر از ابزار سیاست خارجی برای حل و فصل مسایل داخلی و به روز آوری اقتصاد، امور اجتماعی و تا حدی نظام سیاسی كشورمان استفاده كنیم. به عبارت دیگر، ما باید از سیاست خارجی برای حل مسایل مختلف جامعه خود بهره بگیریم. چند مسأله مهم را ذكر میكنم و درباره مسایل دیگر بعداً گفتگو خواهیم كرد.
مسأله اول، به روز آوری اقتصاد كشور و قبل از همه به روز آوری بخش تولید و ایجاد عناصر اقتصاد نوآورانه است. اصول اساسی به روز آوری تعیین شده است. با وجود اینكه الآن در وزارت امور خارجه صحبت میكنم، اعتقاد دارم كه نه تنها كارمندان وزارت توسعه اقتصادی و سایر نهادهای اقتصادی بلكه دیپلماتها نیز باید محورها و جهتگیریهای اساسی فعالیت ما را مثل دعای «پدر ما» از بر بدانند. ما اولویت های خود را در زمینه نوسازی بخش بیوپزشكی، فناوریهای فضایی و ارتباطی، بخش انرژی و ارتباطات تعیین كردهایم. ولی باید برای خود تصمیم بگیریم كه همكاری با كدام كشورها میتواند در زمینه فناوریها به روسیه بهترین فایده را بدهد و اینكه محصولات فناوریهای بالای روسی میتوانند در كدام بازارهای منطقهای و جهانی به فروش برسند. این كار بسیار مشخص است كه رهبران كشور به آسانی میتوانند نتایج آن را ارزیابی كنند.
نكته دوم، تقویت نهادهای دمكراسی و جامعه مدنی روسیه است. ما باید به انسانی كردن نظامهای اجتماعی در سراسر جهان و در كشور خود كمك كنیم ولی قطعاً نباید از منافع ملی خود بگذریم بلكه در جایی كه لازم است باید با شدت تمام از این منافع پاسداری كنیم. ولی در مجموع به نفع دمكراسی روسی خواهد بود چنانچه تعداد هرچه بیشتر كشورها در سیاست داخلی خود از استانداردهای دمكراتیك پیروی كنند. البته منظورم مداخله در امور داخلی كشورهای دیگر نیست.
ما از تجربه خود خوب میدانیم كه استانداردهای دمكراسی نمیتواند به صورت یكجانبه تحمیل شود ولو اینكه عدهای سعی كرده بودند این استانداردها را به ما تحمیل كنند. موازین دمكراتیك باید به صورت مشترك با عنایت به نقطه نظر همه دولتهای ذیربط و از جمله دولتهایی كه از گذشته نه چندان دور دمكراسی دارند یا حتی هنوز صاحب دمكراسی نشدهاند، طراحی شود. همه میدانند كدام كشورها مد نظر ما هستند. باید بدون دورویی و اجبار از این استانداردهایی كه مشتركاً طراحی میشوند، پیروی كرد. این همان چیزی است كه ما درباره آن توافق میكنیم.
سفارتخانهها و نمایندگیهای روسیه باید نخبگان فكری جهانی و سازمان های غیردولتی را به بررسی این مسایل در مجامع بحث ما جلب كنند و با آنها همكاری فعالتری داشته باشند.
اولویت سوم، مبارزه با بزهكاری سازمان یافته است. بدیهی است كه این وظیفه دستگاههای ویژه دولتی است ولی با این حال نظام موجود بزهكاری بین المللی كه شامل تروریسم، قاچاق مواد مخدر و مهاجرت نامشروع است، این نوع بزه كاری را در ردیف مسایل بین المللی میگذارد.
متأسفانه، اكثراً فساد مالی به این نوع بزه كاری مساعدت میكند یا آن را همراهی میكند. در كشورمان همین وضع مشاهده میشود. لذا برخورد با این پدیده، كار همه كشورها و نیز وزارت امور خارجه و نمایندگیها آن است.
طبیعی است كه اصول بنیادین دیپلماسی و سیاست خارجی ما بلا تغییر باقی مانده است. ما باید با حسابگری كار كنیم، باید به جهات مختلف بنگریم و فقط به نگاه كردن در یك جهت بسنده نكنیم، باید جهات مختلف توسعه زندگی معاصر را در نظر بگیریم، باید به صورت باز كار كنیم و از رویارویی امتناع كنیم و گاهی باید چشم خود را خوب باز كنیم و هر چیزی را كه مانع از دید سالم میشود، از میان برداریم و از قالبهای متحجر ذهنی رها شویم كه هر دولتی و از جمله دولت ما دارد.
یكی از نمونههای این كار، آغاز فعالیت مشترك در جهت برطرف كردن میراث دشوار مشترك تاریخی ما با لهستان است.
ولی همانطور كه اشاره كردهام، ما به تشكیل ائتلافهای مخصوص مدرنیستی با شركای اساسی بینالمللی خود و قبل از همه با كشورهایی چون آلمان، فرانسه، ایتالیا، تمام اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریكا، نیاز داریم
خط مشی مشاركت در راه به روز آوری كه در اجلاس سران روسیه و اتحادیه اروپا در راستوف تعیین شد، در بر گیرنده طراحی مشترك پروژههای بزرگ و از جمله تجدید فناوریهای صنایع روسیه است.
سفر اخیر اینجانب به ایالات متحده نشان داد كه همكاری در زمینه نوآوریها میتواند كاملاً مشخص باشد و در سطح وسیله تزیین جلسات سران كشورها یا اندیشه رایج باقی نماند. این همكاری میتواند در روابط با ایالات متحده آمریكا دستور روز مثبتی ایجاد كند و نیز میتواند توان بالقوه جاری و آینده همكاری ما را تحقق بخشد. این همكاری نباید فقط به كاهش موشكها یا بحث تند بر سر بعضی مناقشات منطقهای ختم شود.
خط تقویت تماسهای چند جانبه و تشویق سرمایهگذاریهای جدید باید حفظ شود. طبیعی است كه در این زمینه در راستای مشاركت و روابط با كشورهای عضو گروه «بریك» امكانات ویژهای وجود دارد.
استفاده از توان بالقوه منطقه آسیا و پاسیفیك (اقیانوسیه) در جهت تكمیل اقتصاد روسیه، هدف مهم ماست. در فضای پهناور آسیا و اقیانوسیه منابع بیشمار مالی و علمی –فنی وجود دارد كه برای تأمین زندگی سالم در خاور میانه و سیبری شرقی روسیه و برای ترویج نوآوریها در اقتصاد ما لازم است. تأمین امنیت مرزهای شرقی ما و مساعدت به تحكیم صلح و ثبات در این منطقه باید هدف سیاست روسیه در منطقه آسیا و اقیانوسیه باشد. قصد داریم با اتكا بر این راهكارها مشاركت راهبردی و از جمله همكاری در صحنه بین المللی با جمهوری خلق چین را هر چه بیشتر تقویت كنیم، روابط همكاری با هند را بیشتر توسعه دهیم، روابط با ژاپن و با سایر كشورها و از جمله كشورهای عضو آسهآن را مستحكم كنیم.
اوایل ماه جولای در این زمینه جلسه بزرگی در خاور دور روسیه تشكیل دادم. در نتیجه آن، تصمیمی درباره فعال كردن تعامل حوزه فدرال خاور دور روسیه با كشورها و اتحادیههای كشورها اتخاذ شد.
با وجود اهمیت غرب و منطقه آسیا و پاسیفیك به عنوان منابع و عوامل خارجی روند نوسازی كشورمان، همكاری با شركای ما در جامعه مشترک المنافع برای ما مهم و حائز اولویت باقی مانده است. هدفی كه ما با آن روبرو هستیم، ایجاد فضاهای گسترده و مكمل همدیگر در زمینه نوآوری است كه باید با فضاهای اروپایی سازگار باشد. كار ما با جامعه مشترک المنافع نباید در برابر روندهای جاری در محور اروپایی، آمریكایی و آسیایی-پاسیفیك قرار بگیرد.
انگیزههای همگرایی بر اساس اشتراك نیازهای به روز آوری ایجاد میشوند. ما با عنایت به ریاست دورهای جاری خود در جامعه مشترک المنافع سعی میكنیم از توان بالقوه روابط دوجانبه نیز استفاده كنیم.
به نظر من، تشكیل اتحادیه گمركی كه روند شكلگیری آن با مشكلات معینی توأم بود، پیروزی بزرگی میباشد. همیشه به یاد روندهای پیچیده و طولانی در اروپا و روند تشكیل جامعه اقتصادی اورآسیایی میافتم.
روابط چند بعدی ما با شركایی كه به همكاری متقابلاً سودمند (تأكید میكنم – متقابلاً سودمند!) علاقهمندند، در بخش نوآوری امكانات بزرگی ایجاد میكند. در این زمینه روابط با قزاقستان، بزرگترین شریك ما، دورنمای جدی دارد. روابط با اوكراین از كیفیت جدیدی برخوردار میشود كه این امر باعث خوشحالی خاصی میشود. خط همكاری سازنده دستاورد واقعی زمان اخیر است. این خط، حاصل سنتهای مشترك تاریخی و ادراك نزدیكی اهداف فعلی ما یعنی به روز آوری بخش تولیدی اقتصاد میباشد.
من حیث المجموع، نمایندگیهای دیپلماتیك ما در كشورهایی كه با آنها عصر تاریخی مشترك و هزارها پیوند گوناگون داریم، باید به تبادل مؤثر تجارب و اطلاعات در زمینه نوآوری مساعدت كنند. باید منافع همدیگر را در نظر گرفته و محترم بشماریم.
باید از امكانات سازمان ملل متحد استفاده مؤثرتری كرد. مؤسسات تخصصی این سازمان و به خصوص كمیسیون های اقتصادی منطقهای كه در چارچوب آنها تصمیمات مؤثر در پیشرفت فناوریهای كشورمان طراحی میشوند، میتوانند برای ما مفید باشند.
همزمان باید برای روسیه نقش جدیدی فراهم كرد. یقین دارم كه ما میتوانیم به صورت برابر با كشورهای اساسی جهان در حل و فصل مسایل جهانی رشد اقتصادی و مسایل اقلیمی سهم خود را ایفا كنیم. بدیهی است كه ما در این زمینهها فعالیت خواهیم كرد. به همین علت باید ایجاد مكانیزم اجرای نظریه مصوب اخیر در زمینه توسعه بین المللی را فعالتر بكنیم. خاطرنشان میكنم كه این كار باید تحت نظارت الزامی بر مخارج و با در نظر داشت راندمان سیاسی برای منافع ما اجرا شود.
ما باید كیفیت مساعدت به این كشورها و كمكهای تخصصی به اتحادیههای حائز اولویت مانند جامعه مشترک المنافع و جامعه اقتصادی اورآسیایی را افزایش دهیم. ما نمیتوانیم نسبت به راههای خرج پولهایی كه در چارچوب این برنامهها اختصاص میدهیم، بی تفاوت بمانیم. ممكن است این هزینه ها با مخارج ایالات متحده و بعضی كشورهای اروپایی قابل مقایسه نباشد ولی مبالغ كوچكی هم نیست. میلیونها، صدها میلیون و در واقع میلیاردها دلار در چارچوب تلاش های ضد بحرانی در محور بانك جهانی و صندوق بین المللی پول خرج شده است.
اكنون ما باید با چالش های مشترك بدون مرز مقابله كنیم كه شامل اشاعه سلاحهای کشتار دستهجمعی و فناوریهای مربوطه، تروریسم بین المللی و قاچاق مواد مخدر، انحطاط محیط زیست و تغییرات آب و هوا است. نباید انتظار داشته باشیم كه همه با ما موافقت كنند. ما هم حاضر نیستیم به هر حرف دیگران پاسخ مثبت بدهیم ولی باید بفهمیم در چه جهانی زندگی میكنیم و اینكه این جهان در چه جهتی توسعه مییابد كه این لازمه ادامه توسعه سیاست كاربردی و راهكارها برای حل مسایل بین المللی است.
هم اكنون چنین چرخشی در روابط ما با بسیاری از كشورها و از جمله با كشور مهمی چون ایالات متحده آمریكا صورت میگیرد. امیدوارم كه بازماندههای جنگ سرد به گذشته بپیوندد. ولی ما حق نداریم از حركت در مسیر تنظیم حسن تفاهم و تعیین اهداف مشترك روابط بین دو قدرت نیرومند مانند ایالات متحده و روسیه باز ایستیم. این گام مهمی است كه زمان برداشتن آن فرا رسیده است. درك این واقعیت كه توسعه پایدار و پیشرفت، اساس امنیت ملی را تشكیل میدهد و برخورد جامع با تأمین امنیت بر اساس فهم امكانات محدود زور نظامی، با دیدگاه ما مطابقت كامل دارد. انعقاد قرارداد درباره تسلیحات راهبردی تهاجمی، مصداق اخیر این ادعا شده است.
طبیعی است كه ما مخالف یكجانبهگرایی در زمینه مسایل پدافند ضد موشكی و استقرار تسلیحات در فضای كیهانی هستیم و میخواهیم سطح ضروری توان دفاعی را حفظ كنیم. نتایج این كار هدفمند در محور آمریكایی ثابت كرده است كه حتی طی مدت كوتاهی میتوان اوضاع را تغییر داد. این تجربه شایان آن است كه وزارت امور خارجه و نهادهای دیگر به تجزیه و تحلیل دقیق آن بپردازند. در حقیقت امر، میتوان در روابط با شركای دیگر ما از همین «ریتم كار» استفاده كرد.
ابتكار ما درباره انعقاد قرارداد درباره امنیت اروپایی نیز هدف گذر از دستور روز قدیمی به دستور روز جدید در سیاست اروپایی – آتلانتیك را دنبال میكند. ولی اراده دستهجمعی سیاسی لازم است تا جهشی به آینده صورت بگیرد و زیر مرحله ابهام و فقدان بیثبات كه طی 20 سال اخیر مشاهده میشد، خط كشیده شود.
مایلم با خرسندی خاطرنشان كنم كه این ابتكار كه ابتدا با برخورد سرد و چه بسا خصمانه روبرو شده بود، اكنون به موضع مباحثه علاقهمندانه آن هم نه تنها با شركای سنتی ما مانند آلمان، فرانسه و ایتالیا بلكه با اكثر اعضای نظام امنیت اروپایی، تبدیل میشود. لذا باید به پیشبرد این موضوع ادامه داد.
یك ملاحظه دیگر به ناتو مربوط میشود. ما منتظر برداشتهای روشنتر از آینده ناتو هستیم. میخواهیم كه این پیمان روند بازسازی خود را تكمیل كرده و به سازمانی معاصر در زمینه تأمین امنیت، سازمانی كه به قرن بیست و یكم و نه به قرن بیستم حركت بكند، تبدیل شود. ما حاضر خواهیم شد در همكاری برابر حقوق با بازیگران دیگر و از جمله آنهایی كه در قاره اروپا فعالیت میكنند، شركت كنیم. در رابطه با ناتو، گفتنی است كه ادامه تماسها با روسیه و برقراری روابط ناتو با سازمان پیمان امنیت دستهجمعی با رعایت بی چون و چرای موازین حقوق بین الملل و منشور سازمان ملل متحد اهمیت زیادی دارد.
كارآیی اصلاحات سازمان ملل به موضعگیری ساختارهای نیرومند منطقهای وابسته است كه بیش از پیش مسئول اوضاع مناطق خود خواهند شد. در این صورت سازمان ملل متحد میتواند به طور هدفمند به بررسی مسایل حقیقی جهانی به نفع جامعه جهانی بپردازد.
مایلم به صورت جداگانه به یك موضوع پیچیده دیگر اشاره كنم و آن برنامه هستهای ایران است. باید از راهكارهای ساده در این زمینه فاصله گرفت. بدیهی است كه ایران به دریافت توانی نزدیك میشود كه اصولاً میتواند برای ساخت سلاحهای هستهای مورد استفاده قرار گیرد.
برخورداری از این توان فی نفسه به وسیله قرارداد عدم اشاعه سلاحهای هستهای (NPT) ممنوع اعلام نشده است كه یكی از مسایل همین است. ولی این مسأله حالت سیستمی دارد و با ناقص بودن مقررات معاصر بین المللی در زمینه عدم اشاعه ارتباط دارد. و بالتبع برخورد با كشورهای منفرد و با حل و فصل این مسأله باید نه گزینشی بلكه عمومی باشد.
اینجانب بارها با شركای خود (ایالات متحده، اروپا و شركای دیگر) گفتگو كرده و گفتهام كه تحریمها قاعدتاً نتیجه مطلوب را نمیدهد ولی از معنای معینی برخوردار است. جامعه بینالمللی بدین وسیله علامتی میدهد كه باید روند مذاكرات را تشویق كند. در حال حاضر صبر و حوصله و نیز ازسرگیری هرچه سریعتر روند مذاكرات و گفتگو با تهران لازم است. ما همین امر را معنی و هدف اساسی قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل متحد میدانیم. اگر امروز دیپلماسی این فرصت را از دست بدهد، این شكست دسته جمعی ما خواهد شد.
البته نباید فراموش كرد كه رفتار طرف ایرانی هم بهترین رفتار ممكن نیست. ما از تهران
- توضیحات
- بازدید: 2328
