روسف كه تا همین اواخر ریاست دفتر لولا داسیلوا، رئیسجمهور پیشین برزیل را به عهده داشت با حمایت داسیلوا و دولت او پیروز انتخابات اخیر ریاست جمهوری برزیل شد، چراكه آقای لولا به دلیل محدودیت قانونی نمیتوانست برای دور سوم نامزد ریاست جمهوری شود. گویی او در سالهای آخر ریاست جمهوری، سودای جانشینی رئیس دفتر خود را در ذهن میپروراند. تبریك محمود احمدینژاد به لولا داسیلوا به مناسبت انتخاب خانم روسف علاوه بر تبریك به همتای برزیلی خود، نشان داد كه این سودا با دیپلماسی دولت دهم سازگار است. این سازگاری با این جمله از بانوی رئیسجمهور برزیل كه «روابطمان را با تهران حفظ خواهیم كرد» تایید شد.
دنبالهرویی تمام و كمال خانم روسف از سیاستهای رئیسجمهور پیشین برزیل نشان میدهد كه قرار نیست فصل تازهای در روابط ایران و برزیل باز شود؛ چراكه با روی كار آمدن خانم روسف همان سیاستهای داسیلوا در قبال ایران ادامه خواهد یافت.
نقش پررنگ
نقش برزیل در پرونده هستهای ایران پررنگترین خاطرهای است كه حافظه سیاسی مردم از همجواری نام ایران و برزیل به خاطر دارند. هرچند امضای بیانیه تهران كه با حضور برزیل و تركیه به انجام رسید نتوانست مانع تصویب قطعنامه 1929 شود، اما رای منفی برزیل در چهارمین قطعنامه تحریمها علیه ایران بر سر برنامه صلحآمیز هستهای به عنوان حسن نیت داسیلوا به مردم ایران معرفی شد. برزیل اما علاوه بر حضور فعال در پرونده هستهای ایران، با مراودات اقتصادی هم در فهرست كشورهای دوست و برادر قرار میگیرد. در منطقه آمریكای لاتین برزیل بزرگترین صادركننده به ایران محسوب میشود، در حالی كه ونزوئلا بزرگترین بازار ایران در این منطقه است. برزیل و اكوادور به ترتیب دومین و سومین بازار بزرگ ایران در آمریكایی جنوبی هستند.
اوج روابط دوستانه، این بار در زمین فوتبال
روابط میان ایران و برزیل اما آنقدر حسنه شد كه برای اولینبار پس از انقلاب بازی دوستانه تیمهای فوتبال ایران و برزیل را رقم زد. پانزدهم مهر ماه سال جاری هم بازی دوستانه ایران و برزیل كه در سایتهای حامی دولت با عكسهای دست در?دست احمدینژاد و داسیلوا منتشر شد شاهدی برای به اوج رسیدن روابط دیپلماتیك دو كشور معرفی شد. هرچند این بازی در ورزشگاه شیخ زاید ابوظبی برگزار شد و عواید 10 میلیون دلاری را نصیب امارات كرد.
ایران محور تبلیغات انتخاباتی
روابط گرم برزیل و ایران از موضوعات داغی بود كه بر این دوره از انتخابات ریاست جمهوری برزیل سایه افكند. رقبای انتخاباتی، «لولا داسیلوا»، رئیسجمهوری سابق این كشور و حزب كارگر را متهم میكردند كه با كشورهای خاصی بنای دوستی گذاشته و به سیاستهای اقتدارگرایانه روی آوردهاند. «خوزه سرا»، كاندیدای حزب مخالف و رقیب داسیلوا بر این باور است كه حقوق بشر باید مساله اصلی باشد و همه چیز به حقوق بشر مربوط است. «سرا» درباره گسترش روابط با ایران از سوی برزیل داسیلوا را متهم میكرد كه این تقویت روابط در حالی صورت میگیرد كه ایران در موضوعاتی چون آزادی مطبوعات و سیاسیون مخالف دولت رفتار خوبی ندارد. حزب «خوزه سرا»، همچنین دولت داسیلوا را متهم میكرد كه روابط برزیل با جهان غرب را فدای دوستی با حكومتهایی چون ونزوئلا، كوبا و ایران كرده است.
مهربان با همه
در پاسخ به این اتهامات اما دیلما روسف كه پیش از انتخابات عنوان دستیار نخستین داسیلوا را هم داشت گفت: سیاستهای داسیلوا درباره ایران بر پرهیز از جنگ در خاورمیانه استوار است. او از سیاستهای رئیسجمهوری برزیل در قبال ایران دفاع كرد و گفت، برزیل باید با همه كشورها روابط حسنه داشته باشد. خانم «روسف» همچنین اتهامات اقتدارگرایی و سانسور را كه از سوی احزاب مخالف به حزب كارگر وارد شده، رد كرد. برخی در برزیل بر این باورند همین فشارهای حزب مخالف ـ حزب سوسیال دموكرات ـ بود كه موجب شد داسیلوا با بیان عبارت «اگر این خانم مشكلاتی در آنجا ایجاد میكند، ما از او در اینجا استقبال میكنیم» از محمود احمدینژاد بخواهد كه به سكینه محمدی آشتیانی اجازه دهد كه به این كشور پناهنده شود. درخواستی كه مورد حمایت وزیر امور خارجه آمریكا قرار گرفت و از سوی سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران «برگرفته از رویكرد انسانی و به دلیل روابط نزدیك و صمیمانه این كشور با ایران» خوانده شد.
محبوبیت اقتصادی
با وجود همه انتقادهای حزب مخالف به سیاست خارجی داسیلوا و برحذر داشتن مردم از انتخاب دنبالهروی این سیاستها توفیق داسیلوا در اقتصاد كشورش موجب روی كار آمدن كاندیدای مورد حمایت او شد. داسیلوا در سالهای گذشته كوشید تا با توسعه اقتصادی و اجتماعی به عنوان ركن اصلی نیازهای برزیل، این كشور را به قدرتی جهانی مبدل كند. در این راستا نرخ رشد اقتصادی برزیل در سال جاری از 7 درصد هم فراتر رفت كه در 25 سال اخیر یك ركورد بینظیر محسوب میشود. همچنین میزان بیكاری در این كشور به 6 درصد تنزل یافت. موفقیتهای اقتصادی و داخلی داسیلوا موجب شد تا اینك دولت برزیل با هدایت هشتمین اقتصاد بزرگ جهان رویای رهبری منطقه آمریكای لاتین را در سر بپروراند. در سیاست خارجی نیز همگرایی با چپگرایان منطقه و كشورهای آمریكای لاتین و تا حدی نیز مقابله با نقش حداكثری آمریكا در منطقه و حضور فعال در معادلات جهانی در حوزه اقتصادی و سیاسی از جمله تلاش برای به دست آوردن كرسی دائم در شورای امنیت در كنار اجرای اصل میانجیگری برای حل چالشهایی نظیر مساله هستهای ایران بیانگر موفقیتهایی ویژه برای این كشور بوده كه مسلما جدا از بازنگری حداقلی، برخی از این سیاستها در دوره روسف نیز تداوم خواهد یافت.
