به گزارش فارس، روزنامه الاخبار لبنان در مقالهای به بررسی بیماری ملك "عبدالله بن عبدالعزیز " شاه عربستان سعودی و پیامدهای آن در عرصه سیاسی و اختلاف در میان شاهزادگان سعودی میپردازد.
در این مقاله كه به قلم "ایلی شلهوب " نوشته شده، آمده است: گویی تاریخ تكرار میشود، عكس ملك عبدالله روی صندلی چرخدار، وضعیت ملك فهد فقید را به یاد میآورد و نبردی درمورد جانشینی در سایه اختلافات بزرگان آل سعود آغاز میشود، نبردی كه بازتاب آن از مرزهای عربستان فراتر رفته و به كشورهای همسایه بلكه تا واشنگتن رسید.
نویسنده و روزنامهنگار لبنانی درباره اوضاع عربستان مینویسد: فضای داخلی عربستان سعودی چند روزی است كه تا حدودی شاهد حركتی غیرمعمول است و اگر برخی از اطلاعات محرمانه خارج شده از ریاض درباره این حركت به آن اضافه شود، این دو حداقل ما را متوجه موشكافی اختلافاتی كه بین سران خانواده حاكم بوجود آمده میكند و آن بر تاثیر منطقهای عربستان اثر خواهد گذاشت.
وی معتقد است كه قبل از هر چیز باید به این نكته اشاره شود كه هر كس كه میداند در داخل عربستان چه میگذرد حرف نمیزند و هر كس كه حرف میزند نمیداند. استناد به بعضی از شاخصهای موجود همراه با اطلاعات محرمانه كه گاهی از داخل ریاض درز میكند بعلاوه اطلاعات موجود در قلمرو پایتختهای علاقمند به اتفاقات عربستان مثل دمشق، دبی و تهران فقط میتواند به تركیببندی این شكل كمك كند.
از جمله این موارد، سفر آشكار ملك عبدالله به آمریكا با هدف درمان است، اگرچه اطلاعات محرمانه حاكی از این است كه او به آمریكا رفته تا درباره اوضاع جانشینی و بازگشت دوباره ولیعهد سلطان بن عبدالعزیز و امیر ریاض سلمان بن عبدالعزیز به عربستان گفتوگو كند، این در حالی است كه وضعیت داخلی عربستان اقتضا میكند كه قدرت خالی نباشد، البته پیش از این ملك عبدالله شاهزاده متعب پسر سوم خود را به عنوان رئیس گارد ملی و عضو شورای وزیران منصوب كرده بود. (با این شناخت كه او نظامی كارآزمودهای است كه محبوبیت فراوانی در بین نظامیان دارد، او كسی است كه ارتشی محكم با تعداد زیاد كه با صدهزار عضو در ارتباط است را مجهز كرد و وظیفه رابطه با قبایل و پخش اموال برای آنها را به عهده دارد.)
از سوی دیگر "بندر بن سلطان " با استقبال گرم خانواده حكمران در امطار بعد از ماهها غیبت اجباری به علت خشم عبدالله به عربستان بازگشت.
شلهوب مینویسد: اطلاعات محرمانه حاكی از آن است كه تصمیم به منصوب كردن متعب در منصبی كه عبدالله آن را ریاست میكرد، عملی است كه برای اولین بار پادشاه از منصبی كه در زندگیش ریاست آن را برعهده دارد، كنارهگیری میكند، در واقع عبدالله با این عمل از دیگران میخواهد كه از او الگو بگیرند. این اطلاعات محرمانه درباره انتقال قدرت توسط عبدالله به نسل نوادگان میگوید: مشخص است كه عبدالله نظری دارد به اینكه خالد الفیصل را به جای امیر نایف معاون دوم نخست وزیر منصوب كند كه این موضوع زمینه ولیعهدی آینده او را فراهم میكند، او همچنین قصد دارد "خالد بن سلطان " را به عنوان وزیر دفاع و "محمد بن نایف " را به عنوان وزیر كشور و "تركی فیصل " را به عنوان وزیر خارجه، و "بندر بن سلطان " را به عنوان رئیس اطلاعات منصوب كند. این اطلاعات حاكی از این است كه شاهزاده سلمان بیماری قلب دارد، از سوی دیگر سخن از منصبی برای محمد بن فهد در جریان است، چون طبق معمول سعودیها به شاهزادهها بسیار اهمیت میدهند.
الاخبار به نقل از منابعی نزدیك به مراكز تصمیمگیری عربستان سعودی مینویسد: فرزندان سلطان هستند كه او را به ریاض برگرداندند تا زمام حكومت را در غیاب پادشاه در دست بگیرد و راه را بر عمویشان نایف ببندند. آنها میگویند كه زمانی كه عبدالله پس از ناتوانی ملك فهد قدرت فعلی را در دست گرفت، قانونی را اضافه كرد كه بوسیله آن تمام تصمیمات شورای وزیران كه در غیاب فهد ریاست آن را به عهده داشت برای امضا به پیش پادشاه ببرند. هنگامی كه فرزندان سلطان این كار را به بهانه اینكه پادشاه خسته است یا اینكه خواب است و یا موارد دیگر از این قبیل مانع میشدند، عبدالله مجبور شد كه عبدالعزیز بن فهد را به عنوان مشاور حكومت منصوب كند و در پایان هر جلسه مصوبات را به او میداد تا برای امضاء پیش پدرش ببرد. دقیقاً مشخص نیست كه الآن در غیاب عبدالله این كار چگونه انجام میپذیرد.
تحولات ارزش و اهمیت خود را از واقعیتی میگیرد كه كلیات آن شایع و به قوت خود باقی است، هرچند كه جزئیاتش زیاد مشخص نیست، درست است كه به عربستان یك مملكت (یعنی یك سلطنت و دولت) میگویند، اما در واقع چهار مملكت وجود دارد كه ریاست یكی از آنها را عبدالله به عهده دارد و سه مملكت دیگر را سه نفر از جناح «سدیری» یعنی نایف، سلطان و سلمان به عهده دارند، این سه سلطنت هرچند در بین خودشان درگیری دارند ولی دربرابر سلطنت عبدالله همپیمان هستند.
علاوه بر درگیری خانواده حاكم، دو نوع از درگیری نیز در عربستان وجود دارد، اول درگیری بین فرزندان پادشاه راحل عبدالعزیز آل سعود با نوادگان اوست و مورد دوم درگیری در روش سیاسی بین جناح اصلاحطلب معتدل و روشنفكر كه عبدالله رئیس آن است و دیگری جناح محافظهكار خشك و سختگیر كه نایف آن را رهبری میكند و سوم جناح فاسد كه با دستگاه اطلاعات آمریكا در ارتباط است و سلطان آن را رهبری میكند.
نویسنده لبنانی مینویسد: در اینجا لازم است كه به واقعیتی كه در طی دهههای گذشته به اثبات رسیده است، اشارهای بكنم و آن اینكه خانواده آل سعود قدرت جلوگیری از اختلافات و تناقضات در داخل خودشان را دارند، حتی شاهزادهها احترام همدیگر را نگه میدارند، ولی برخی معتقدند كه این امر تا سال 1988 درست بود یعنی زمانی كه شاهزاده محمد بن عبدالعزیز وفات یافت، كسی كه نقش رئیس خانواده حاكم و تكیهگاه محكمی در همه اختلافات بود و بعد از او مشكلات اجتماعی و اختلافات خانوادگی در حد ازدواج و طلاق و امثال اینها به شاهزاده سلمان سپرده شد، ولی هیچ كس نتوانست جای شاهزاده محمد را در رابطه با مسائل اختلافی بزرگ بگیرد.
عبدالله میخواهد خالد فیصل را به عنوان معاون دوم نخستوزیر منصوب كند تا برای ولیعهدی آماده شود.
تاثیر اختلافات خاندان حاكم سعودی در منطقه
نویسنده این روزنامه لبنانی در ادامه به تاثیرات خارجی این اختلافات در منطقه اشاره كرده و مینویسد: واضح است كه اختلافات این خانواده در دوره گذشته از مرزهای عربستان عبور كرده و در عملكرد ریاض در مسایل منطقهای تاثیر گذاشته است، از جمله موضوع لبنان، عراق و رابطه با ایران و سوریه و رابطه شیعه و سنی.
منابع آگاه از اوضاع و نگرانیهای عربستان میگویند كه مردم در عربستان از خدا میخواهند كه به عبدالله حداقل چهار پنج سال دیگر عمر بدهد تا بتواند ستاد امر به معروف و نهی از منكر را لغو كند.این منابع آگاه اضافه میكنند كه طرح اصلاح داخلی او رضایت زیادی را در محافل ضد فساد و طرفداران آزادی و در بین جوانان كه نماینده جمعیت جامعه عربستان هستند را بوجود نیاورده است. وی همچنین اقدامات بیسابقهای را انجام داده است، برای اولین بار شیعهها و اسماعیلیها را پذیرفته و گفتوگوی شیعه و سنی را راه انداخت، همچنان كه برای اولین بار حضور زن در این گفتوگو را رواج داد. این منابع آگاه در ادامه گفتند: او برنامهای ملی با عنوان فلسطین داشت. همه مردم سخنرانی معروف او در مقابل ارتش عربستان را به یاد دارند كه اندكی قبل از اجازه مشاركت در جنگ آزادسازی كویت بود. وی در آن سخنرانی گفت این ارتش آزادسازی فلسطین است. بعد از این سخنرانی عدهای در داخل و خارج كشور به او گفتند فلسطین در غرب است نه شمال، وضعیت به این حالت ادامه پیدا كرد تا اینكه نامه معروف شدید اللحن خود را قبل از چند روز مانده به حملات 11سپتامبر، به جورجبوش نوشت و خواستار آزادی فلسطین شد كه این حملات عربستان را در وضعیت دفاع قرار داد و منجر به اقدامی از سوی عبدالله شد كه هدفی جز سازش بر سر مسئله فلسطین نداشت.
منابع نزدیك در مراكز تصمیمگیری عربستان میگویند كه عبدالله ضعیفترین پادشاه عربستان محسوب میشود. حتی از فیصله دادن به مسئله ولیعهد نیز ناتوان است و كمیته بیعت را كه در سال 2006 تشكیل داد، چیزی جز انتقال دادن این مشكل نیست. بر اساس این اظهارات وی حتی نمیتواند از اصلاحطلبها حمایت كند، همانهایی كه به آنها آزادی بیشتری داد.
این منابع آگاه درباره سلمان 74 ساله اما میگویند كه او دو چهره است: از طرفی دوست روشنفكرهاست و در عین حال با كمیته امر به معروف و نهی از منكر رابطه دارد، آنها با اشاره به اینكه او در تصمیمات كمیته بیعت كه ملك عبدالله برای انتخاب ولیعهد تاسیس كرده است نفوذ دارد، گفتند كه وی از تایید خانوادههای ثروتمند و با نفوذ كه در طول 30 سال گذشته در ریاض ساكن شدهاند، برخوردار است. به گفته این منابع به نظر میرسد كه عدهای سعی دارند به چند علت نایف را قانع كنند كه به نفع سلمان كنار برود، اول اینكه وزیر كشور نایف كه در اداره پلیس حكمفرمایی میكند و حدود80 هزار نیروی فرمانبردار دارد، سالخورده شده است و از بیماری سرطان خون رنج میبرد، علاوه بر این واشنگتن از او استقبال نمیكند و او را مرد سختگیری میداند.
منابع آگاه نایف را در امنیت و مسائل كشور مستبدّ میدانند، با اشاره به اینكه او مستقیما بعد از سلطان به سلطنت میرسد، اعلام كردند كه ستاره بخت وی در جنگی كه بر علیه القاعده ترتیب داد، خود را نشان داد، او همچنین در برنامه پذیرش و صلاحیت بعد از توبه كردن برای «گروه ضاله» (نامی است كه به تمام گروههای مسلح مخالف سعودیها اطلاق میشود) بروز كرد و چهره شد. به گفته این منابع او افراطی و طرفدار پر و پا قرص كمیته امر به معروف و نهی از منكر است، و حتی طرفدار موسسه دینی است كه از حمایت متقابل هم استفاده میكنند.
این منابع آگاه بیان میكنند كه سلطان حدود 80 هزار نیروی ارتشی و 20 هزار نیروی هوایی را رهبری میكند، وی همچنین حلقه اصلی ارتباط با سازمان اطلاعات آمریكا CIA است، اما او الآن ناتوان و در برابر پسرش بندر نیز نمی تواند كاری بكند، خالد نیز بیشتر از اینكه مرد امنیت و سیاست باشد، مرد تجارت است.
اطلاعات محرمانه از داخل ریاض میگوید كه درباره بندر شایع شده كه گروه القاعده عراق از زمان ابو مصعب زرقاوی و گروه فتح الاسلام را رهبری كرده است، این اطلاعات همچنین می گوید كه جناح سلطان بیشترین ضرر را از حمله عبدالله برای مبارزه با فساد دیده است. چرا كه در این حمله جلوی اموال سرازیر شده به سوی جریان سلطان را گرفتند، دلالیها قطع شد، و فاكتورهای هزینهها دیگر پرداخت نشد.
این منابع تاكید میكنند كه اختلاف ریشهای و شدید بین جناح شاه سعودی با جناح سدیریها و فرزندان معنوی ملك فهد از جمله نایف و سلطان و سلمان وجود دارد. بر اساس اظهارات این منابع حتی درگیریها در میان این سه نفر نیز وجود دارد، سلمان لیبرال است، اما نایف سنتگرا است، از سوی دیگر سلطان و پسرش خالد با دفتر اطلاعات مركزی آمریكا در ارتباط هستند، این سه نفر هم به این جهت با هم درگیریهایی دارند.
با این همه با توجه به اطلاعات منابع آگاه تمام زد و خوردها زیر یك سقف است و آن اتحاد همه علیه عبدالله است، كسی كه در پیرامونش چهرهای بزرگ را نمیبیند. البته فرزندان وی هستند، متعب مسئول گارد ملی است و عبدالعزیز نیز مسؤول روابط با سوریه است، در كنار این دو شاهزاده مقرن است كه تمایلاتش میان عبدالله و بندر است.
ایلی شلهوب مینویسد كه عبدالله گرایش لیبرالی دارد، و نه سنتی. وی مخالف وهابیت است و حتی اصلا اصطلاح وهابیت را قبول ندارد. وی در مدیریت و اقتصاد و برنامههای كشور اصلاحطلب است و هر چیزی را كه غرب بدست میآورد قبول میكند. او شیعه را میپذیرد و میتواند با آنها زندگی كند. طرفدار گفتگوی ادیان و گفتوگوی شیعه و سنی است. تكفیریها (كسانی كه اتهام به كفر شیعه میزنند) را رد میكند و با ساكنان منطقه شرق (شیعههای عربستان) گفتوگو میكند. اختلاط زن و مرد را منع نمیكند و گواه آن نیز اتفاقی است كه در دانشگاه با نام او میافتد. او سخنان جناح راست جهان عربی و اسلامی را قبول دارد. همچنین اگر كشورهای عربی فرمول مناسبی برای اقدام به سازش با ایران بیابد، او با آن مخالفت نمیكند. سیاهترین جای پروندهاش طرفداری او از فیصله دادن به مسئله فلسطین با طرح ابتكار عربی است.
همان منابع آگاه میگویند كه فرزندان فهد در نقطه مقابل عبدالله قرار دارند. هرچند كه دوستی با آمریكا نقطه مشترك هر دو است ولی فرزندان فهد جمهوریخواه هستند و طرفدار قضیه فلسطین و نه به این معنا كه طرفدار آزادسازی فلسطین باشند، بلكه تنها بخاطر توجه مردم سنی سنتی عربستان كه این منطقه را مقدس میدانند. به گفته این منابع ، فرزندان فهد از جناح سلفی برای گرفتن امتیاز از آمریكا در درگیریشان با عبدالله و جناح راست استفاده میكنند.
به نوشته الاخبار، این منابع در تفسیر بازتاب این اختلافات داخلی در سیاست منطقهای عربستان تاكید میكنند كه این اختلافات نقش عربستان را تضعیف میكند. یك گروه روشی را به پیش میبرد و جناح دیگر برعكس آن. شاید شفافترین مثال زمانی است كه ملك عبدالله اواخر سال 2008 به گفتوگوی ادیان فرا خواند . این همایش در زمانی برگزار شد كه 50 روحانی عربستان با تحریك نایف بیانیهای صادر كردند كه در آن شیعه را تكفیر میكرد.
این منابع در ادامه گفتند كه همه آنچه را كه تكفیریها در عراق انجام میدهند به خاطر مخالفت با عبدالله انجام میدهند. اطلاعات دقیقی از چگونگی درخواست كمك مالی و نظامی آنها از پادشاه وجود دارد، در حالی كه پادشاه درخواست تامین بودجه و تجهیز آنان را نپذیرفته است. حمایت اصلی این گروه از سوی نایف و بندر است. این منابع میافزایند كه بدون هیچ شكی پادشاه عربستان در این اقدامش گروه العراقیه را تایید كرد و با تمام وجود آرزو میكند كه این مشكل پایان یابد. وی به گروه العراقیه امید دارد، در حالی كه فرزندان نایف آن را نمیپذیرند و مسئولیت انفجارهای عراق را كه اثر انگشت بندر در آن است قبول میكنند. این منابع در ادامه گفتند كه عبدالله با گرگهایی احاطه شده است و شاید درندهترین آنها نایف باشد كه میتوان او را مصیبت بزرگ دانست، از همه بدتر آنكه او جانشین احتمالی عبدالله است، كه ضعیفترین عنصر در این معادله است، مخصوصا با وخیمتر شدن اوضاع سلطان.
آنها میافزایند كه بندر دشمن سرسخت ایران و شیعه است و با هر تفاهمی با آنها مخالف است. وی حتی نمیتواند قرارداد امنیتی كه برای مبارزه با مواد مخدر با تهران امضاء كرده را قبول كند و اجرای آن را نمیپذیرد.
این منابع میگویند كه همین وضعیت در لبنان وجود دارد، این همان حالت سرگردانی است كه سعد الحریری در آن زندگی میكند. تامین مالی و پوشش سیاسی او با عبدالله است كه او را با دمشق آشتی داده و همیشه تلاش میكند كه به او بفهماند كه او نخستوزیر همه لبنانیها است. اما دل او با فرزندان فهد و طرفداران نظریه مذهبی كردن ارتش است كه میتوانند رابطههای مالی او را قطع كنند. سعد حریری الآن در سرگردانی زندگی میكند او مردد است كه آیا از ملك عبدالله كه زمام حكومت در دستش است، دستور بگیرد یا از دیگران كه در دل و جان عبدالله حكومت میكنند، تبعیت كنند.
همین منابع میگویند كه اوج قطع رابطه سوریه و عربستان زمانی بود كه در سوریه ثابت شد كه بندر تلاش میكند آرامش داخلی سوریه را در حركتی كه اوج آن در اواخر سال 2007 بود از بین ببرد. یكی از فرزندان بندر كه برای رهبری این حركت به سوریه رفته بود از سوی مقامات سوریه دستگیر شد و بالاخره با درخواست ملك عبدالله آزاد گردید. این كار بندر چون بدون آگاهی پادشاه انجام شده بود، علت اصلی اخراج او از عربستان بود.
در این مقاله كه به قلم "ایلی شلهوب " نوشته شده، آمده است: گویی تاریخ تكرار میشود، عكس ملك عبدالله روی صندلی چرخدار، وضعیت ملك فهد فقید را به یاد میآورد و نبردی درمورد جانشینی در سایه اختلافات بزرگان آل سعود آغاز میشود، نبردی كه بازتاب آن از مرزهای عربستان فراتر رفته و به كشورهای همسایه بلكه تا واشنگتن رسید.
نویسنده و روزنامهنگار لبنانی درباره اوضاع عربستان مینویسد: فضای داخلی عربستان سعودی چند روزی است كه تا حدودی شاهد حركتی غیرمعمول است و اگر برخی از اطلاعات محرمانه خارج شده از ریاض درباره این حركت به آن اضافه شود، این دو حداقل ما را متوجه موشكافی اختلافاتی كه بین سران خانواده حاكم بوجود آمده میكند و آن بر تاثیر منطقهای عربستان اثر خواهد گذاشت.
وی معتقد است كه قبل از هر چیز باید به این نكته اشاره شود كه هر كس كه میداند در داخل عربستان چه میگذرد حرف نمیزند و هر كس كه حرف میزند نمیداند. استناد به بعضی از شاخصهای موجود همراه با اطلاعات محرمانه كه گاهی از داخل ریاض درز میكند بعلاوه اطلاعات موجود در قلمرو پایتختهای علاقمند به اتفاقات عربستان مثل دمشق، دبی و تهران فقط میتواند به تركیببندی این شكل كمك كند.
از جمله این موارد، سفر آشكار ملك عبدالله به آمریكا با هدف درمان است، اگرچه اطلاعات محرمانه حاكی از این است كه او به آمریكا رفته تا درباره اوضاع جانشینی و بازگشت دوباره ولیعهد سلطان بن عبدالعزیز و امیر ریاض سلمان بن عبدالعزیز به عربستان گفتوگو كند، این در حالی است كه وضعیت داخلی عربستان اقتضا میكند كه قدرت خالی نباشد، البته پیش از این ملك عبدالله شاهزاده متعب پسر سوم خود را به عنوان رئیس گارد ملی و عضو شورای وزیران منصوب كرده بود. (با این شناخت كه او نظامی كارآزمودهای است كه محبوبیت فراوانی در بین نظامیان دارد، او كسی است كه ارتشی محكم با تعداد زیاد كه با صدهزار عضو در ارتباط است را مجهز كرد و وظیفه رابطه با قبایل و پخش اموال برای آنها را به عهده دارد.)
از سوی دیگر "بندر بن سلطان " با استقبال گرم خانواده حكمران در امطار بعد از ماهها غیبت اجباری به علت خشم عبدالله به عربستان بازگشت.
شلهوب مینویسد: اطلاعات محرمانه حاكی از آن است كه تصمیم به منصوب كردن متعب در منصبی كه عبدالله آن را ریاست میكرد، عملی است كه برای اولین بار پادشاه از منصبی كه در زندگیش ریاست آن را برعهده دارد، كنارهگیری میكند، در واقع عبدالله با این عمل از دیگران میخواهد كه از او الگو بگیرند. این اطلاعات محرمانه درباره انتقال قدرت توسط عبدالله به نسل نوادگان میگوید: مشخص است كه عبدالله نظری دارد به اینكه خالد الفیصل را به جای امیر نایف معاون دوم نخست وزیر منصوب كند كه این موضوع زمینه ولیعهدی آینده او را فراهم میكند، او همچنین قصد دارد "خالد بن سلطان " را به عنوان وزیر دفاع و "محمد بن نایف " را به عنوان وزیر كشور و "تركی فیصل " را به عنوان وزیر خارجه، و "بندر بن سلطان " را به عنوان رئیس اطلاعات منصوب كند. این اطلاعات حاكی از این است كه شاهزاده سلمان بیماری قلب دارد، از سوی دیگر سخن از منصبی برای محمد بن فهد در جریان است، چون طبق معمول سعودیها به شاهزادهها بسیار اهمیت میدهند.
الاخبار به نقل از منابعی نزدیك به مراكز تصمیمگیری عربستان سعودی مینویسد: فرزندان سلطان هستند كه او را به ریاض برگرداندند تا زمام حكومت را در غیاب پادشاه در دست بگیرد و راه را بر عمویشان نایف ببندند. آنها میگویند كه زمانی كه عبدالله پس از ناتوانی ملك فهد قدرت فعلی را در دست گرفت، قانونی را اضافه كرد كه بوسیله آن تمام تصمیمات شورای وزیران كه در غیاب فهد ریاست آن را به عهده داشت برای امضا به پیش پادشاه ببرند. هنگامی كه فرزندان سلطان این كار را به بهانه اینكه پادشاه خسته است یا اینكه خواب است و یا موارد دیگر از این قبیل مانع میشدند، عبدالله مجبور شد كه عبدالعزیز بن فهد را به عنوان مشاور حكومت منصوب كند و در پایان هر جلسه مصوبات را به او میداد تا برای امضاء پیش پدرش ببرد. دقیقاً مشخص نیست كه الآن در غیاب عبدالله این كار چگونه انجام میپذیرد.
تحولات ارزش و اهمیت خود را از واقعیتی میگیرد كه كلیات آن شایع و به قوت خود باقی است، هرچند كه جزئیاتش زیاد مشخص نیست، درست است كه به عربستان یك مملكت (یعنی یك سلطنت و دولت) میگویند، اما در واقع چهار مملكت وجود دارد كه ریاست یكی از آنها را عبدالله به عهده دارد و سه مملكت دیگر را سه نفر از جناح «سدیری» یعنی نایف، سلطان و سلمان به عهده دارند، این سه سلطنت هرچند در بین خودشان درگیری دارند ولی دربرابر سلطنت عبدالله همپیمان هستند.
علاوه بر درگیری خانواده حاكم، دو نوع از درگیری نیز در عربستان وجود دارد، اول درگیری بین فرزندان پادشاه راحل عبدالعزیز آل سعود با نوادگان اوست و مورد دوم درگیری در روش سیاسی بین جناح اصلاحطلب معتدل و روشنفكر كه عبدالله رئیس آن است و دیگری جناح محافظهكار خشك و سختگیر كه نایف آن را رهبری میكند و سوم جناح فاسد كه با دستگاه اطلاعات آمریكا در ارتباط است و سلطان آن را رهبری میكند.
نویسنده لبنانی مینویسد: در اینجا لازم است كه به واقعیتی كه در طی دهههای گذشته به اثبات رسیده است، اشارهای بكنم و آن اینكه خانواده آل سعود قدرت جلوگیری از اختلافات و تناقضات در داخل خودشان را دارند، حتی شاهزادهها احترام همدیگر را نگه میدارند، ولی برخی معتقدند كه این امر تا سال 1988 درست بود یعنی زمانی كه شاهزاده محمد بن عبدالعزیز وفات یافت، كسی كه نقش رئیس خانواده حاكم و تكیهگاه محكمی در همه اختلافات بود و بعد از او مشكلات اجتماعی و اختلافات خانوادگی در حد ازدواج و طلاق و امثال اینها به شاهزاده سلمان سپرده شد، ولی هیچ كس نتوانست جای شاهزاده محمد را در رابطه با مسائل اختلافی بزرگ بگیرد.
عبدالله میخواهد خالد فیصل را به عنوان معاون دوم نخستوزیر منصوب كند تا برای ولیعهدی آماده شود.
تاثیر اختلافات خاندان حاكم سعودی در منطقه
نویسنده این روزنامه لبنانی در ادامه به تاثیرات خارجی این اختلافات در منطقه اشاره كرده و مینویسد: واضح است كه اختلافات این خانواده در دوره گذشته از مرزهای عربستان عبور كرده و در عملكرد ریاض در مسایل منطقهای تاثیر گذاشته است، از جمله موضوع لبنان، عراق و رابطه با ایران و سوریه و رابطه شیعه و سنی.
منابع آگاه از اوضاع و نگرانیهای عربستان میگویند كه مردم در عربستان از خدا میخواهند كه به عبدالله حداقل چهار پنج سال دیگر عمر بدهد تا بتواند ستاد امر به معروف و نهی از منكر را لغو كند.این منابع آگاه اضافه میكنند كه طرح اصلاح داخلی او رضایت زیادی را در محافل ضد فساد و طرفداران آزادی و در بین جوانان كه نماینده جمعیت جامعه عربستان هستند را بوجود نیاورده است. وی همچنین اقدامات بیسابقهای را انجام داده است، برای اولین بار شیعهها و اسماعیلیها را پذیرفته و گفتوگوی شیعه و سنی را راه انداخت، همچنان كه برای اولین بار حضور زن در این گفتوگو را رواج داد. این منابع آگاه در ادامه گفتند: او برنامهای ملی با عنوان فلسطین داشت. همه مردم سخنرانی معروف او در مقابل ارتش عربستان را به یاد دارند كه اندكی قبل از اجازه مشاركت در جنگ آزادسازی كویت بود. وی در آن سخنرانی گفت این ارتش آزادسازی فلسطین است. بعد از این سخنرانی عدهای در داخل و خارج كشور به او گفتند فلسطین در غرب است نه شمال، وضعیت به این حالت ادامه پیدا كرد تا اینكه نامه معروف شدید اللحن خود را قبل از چند روز مانده به حملات 11سپتامبر، به جورجبوش نوشت و خواستار آزادی فلسطین شد كه این حملات عربستان را در وضعیت دفاع قرار داد و منجر به اقدامی از سوی عبدالله شد كه هدفی جز سازش بر سر مسئله فلسطین نداشت.
منابع نزدیك در مراكز تصمیمگیری عربستان میگویند كه عبدالله ضعیفترین پادشاه عربستان محسوب میشود. حتی از فیصله دادن به مسئله ولیعهد نیز ناتوان است و كمیته بیعت را كه در سال 2006 تشكیل داد، چیزی جز انتقال دادن این مشكل نیست. بر اساس این اظهارات وی حتی نمیتواند از اصلاحطلبها حمایت كند، همانهایی كه به آنها آزادی بیشتری داد.
این منابع آگاه درباره سلمان 74 ساله اما میگویند كه او دو چهره است: از طرفی دوست روشنفكرهاست و در عین حال با كمیته امر به معروف و نهی از منكر رابطه دارد، آنها با اشاره به اینكه او در تصمیمات كمیته بیعت كه ملك عبدالله برای انتخاب ولیعهد تاسیس كرده است نفوذ دارد، گفتند كه وی از تایید خانوادههای ثروتمند و با نفوذ كه در طول 30 سال گذشته در ریاض ساكن شدهاند، برخوردار است. به گفته این منابع به نظر میرسد كه عدهای سعی دارند به چند علت نایف را قانع كنند كه به نفع سلمان كنار برود، اول اینكه وزیر كشور نایف كه در اداره پلیس حكمفرمایی میكند و حدود80 هزار نیروی فرمانبردار دارد، سالخورده شده است و از بیماری سرطان خون رنج میبرد، علاوه بر این واشنگتن از او استقبال نمیكند و او را مرد سختگیری میداند.
منابع آگاه نایف را در امنیت و مسائل كشور مستبدّ میدانند، با اشاره به اینكه او مستقیما بعد از سلطان به سلطنت میرسد، اعلام كردند كه ستاره بخت وی در جنگی كه بر علیه القاعده ترتیب داد، خود را نشان داد، او همچنین در برنامه پذیرش و صلاحیت بعد از توبه كردن برای «گروه ضاله» (نامی است كه به تمام گروههای مسلح مخالف سعودیها اطلاق میشود) بروز كرد و چهره شد. به گفته این منابع او افراطی و طرفدار پر و پا قرص كمیته امر به معروف و نهی از منكر است، و حتی طرفدار موسسه دینی است كه از حمایت متقابل هم استفاده میكنند.
این منابع آگاه بیان میكنند كه سلطان حدود 80 هزار نیروی ارتشی و 20 هزار نیروی هوایی را رهبری میكند، وی همچنین حلقه اصلی ارتباط با سازمان اطلاعات آمریكا CIA است، اما او الآن ناتوان و در برابر پسرش بندر نیز نمی تواند كاری بكند، خالد نیز بیشتر از اینكه مرد امنیت و سیاست باشد، مرد تجارت است.
اطلاعات محرمانه از داخل ریاض میگوید كه درباره بندر شایع شده كه گروه القاعده عراق از زمان ابو مصعب زرقاوی و گروه فتح الاسلام را رهبری كرده است، این اطلاعات همچنین می گوید كه جناح سلطان بیشترین ضرر را از حمله عبدالله برای مبارزه با فساد دیده است. چرا كه در این حمله جلوی اموال سرازیر شده به سوی جریان سلطان را گرفتند، دلالیها قطع شد، و فاكتورهای هزینهها دیگر پرداخت نشد.
این منابع تاكید میكنند كه اختلاف ریشهای و شدید بین جناح شاه سعودی با جناح سدیریها و فرزندان معنوی ملك فهد از جمله نایف و سلطان و سلمان وجود دارد. بر اساس اظهارات این منابع حتی درگیریها در میان این سه نفر نیز وجود دارد، سلمان لیبرال است، اما نایف سنتگرا است، از سوی دیگر سلطان و پسرش خالد با دفتر اطلاعات مركزی آمریكا در ارتباط هستند، این سه نفر هم به این جهت با هم درگیریهایی دارند.
با این همه با توجه به اطلاعات منابع آگاه تمام زد و خوردها زیر یك سقف است و آن اتحاد همه علیه عبدالله است، كسی كه در پیرامونش چهرهای بزرگ را نمیبیند. البته فرزندان وی هستند، متعب مسئول گارد ملی است و عبدالعزیز نیز مسؤول روابط با سوریه است، در كنار این دو شاهزاده مقرن است كه تمایلاتش میان عبدالله و بندر است.
ایلی شلهوب مینویسد كه عبدالله گرایش لیبرالی دارد، و نه سنتی. وی مخالف وهابیت است و حتی اصلا اصطلاح وهابیت را قبول ندارد. وی در مدیریت و اقتصاد و برنامههای كشور اصلاحطلب است و هر چیزی را كه غرب بدست میآورد قبول میكند. او شیعه را میپذیرد و میتواند با آنها زندگی كند. طرفدار گفتگوی ادیان و گفتوگوی شیعه و سنی است. تكفیریها (كسانی كه اتهام به كفر شیعه میزنند) را رد میكند و با ساكنان منطقه شرق (شیعههای عربستان) گفتوگو میكند. اختلاط زن و مرد را منع نمیكند و گواه آن نیز اتفاقی است كه در دانشگاه با نام او میافتد. او سخنان جناح راست جهان عربی و اسلامی را قبول دارد. همچنین اگر كشورهای عربی فرمول مناسبی برای اقدام به سازش با ایران بیابد، او با آن مخالفت نمیكند. سیاهترین جای پروندهاش طرفداری او از فیصله دادن به مسئله فلسطین با طرح ابتكار عربی است.
همان منابع آگاه میگویند كه فرزندان فهد در نقطه مقابل عبدالله قرار دارند. هرچند كه دوستی با آمریكا نقطه مشترك هر دو است ولی فرزندان فهد جمهوریخواه هستند و طرفدار قضیه فلسطین و نه به این معنا كه طرفدار آزادسازی فلسطین باشند، بلكه تنها بخاطر توجه مردم سنی سنتی عربستان كه این منطقه را مقدس میدانند. به گفته این منابع ، فرزندان فهد از جناح سلفی برای گرفتن امتیاز از آمریكا در درگیریشان با عبدالله و جناح راست استفاده میكنند.
به نوشته الاخبار، این منابع در تفسیر بازتاب این اختلافات داخلی در سیاست منطقهای عربستان تاكید میكنند كه این اختلافات نقش عربستان را تضعیف میكند. یك گروه روشی را به پیش میبرد و جناح دیگر برعكس آن. شاید شفافترین مثال زمانی است كه ملك عبدالله اواخر سال 2008 به گفتوگوی ادیان فرا خواند . این همایش در زمانی برگزار شد كه 50 روحانی عربستان با تحریك نایف بیانیهای صادر كردند كه در آن شیعه را تكفیر میكرد.
این منابع در ادامه گفتند كه همه آنچه را كه تكفیریها در عراق انجام میدهند به خاطر مخالفت با عبدالله انجام میدهند. اطلاعات دقیقی از چگونگی درخواست كمك مالی و نظامی آنها از پادشاه وجود دارد، در حالی كه پادشاه درخواست تامین بودجه و تجهیز آنان را نپذیرفته است. حمایت اصلی این گروه از سوی نایف و بندر است. این منابع میافزایند كه بدون هیچ شكی پادشاه عربستان در این اقدامش گروه العراقیه را تایید كرد و با تمام وجود آرزو میكند كه این مشكل پایان یابد. وی به گروه العراقیه امید دارد، در حالی كه فرزندان نایف آن را نمیپذیرند و مسئولیت انفجارهای عراق را كه اثر انگشت بندر در آن است قبول میكنند. این منابع در ادامه گفتند كه عبدالله با گرگهایی احاطه شده است و شاید درندهترین آنها نایف باشد كه میتوان او را مصیبت بزرگ دانست، از همه بدتر آنكه او جانشین احتمالی عبدالله است، كه ضعیفترین عنصر در این معادله است، مخصوصا با وخیمتر شدن اوضاع سلطان.
آنها میافزایند كه بندر دشمن سرسخت ایران و شیعه است و با هر تفاهمی با آنها مخالف است. وی حتی نمیتواند قرارداد امنیتی كه برای مبارزه با مواد مخدر با تهران امضاء كرده را قبول كند و اجرای آن را نمیپذیرد.
این منابع میگویند كه همین وضعیت در لبنان وجود دارد، این همان حالت سرگردانی است كه سعد الحریری در آن زندگی میكند. تامین مالی و پوشش سیاسی او با عبدالله است كه او را با دمشق آشتی داده و همیشه تلاش میكند كه به او بفهماند كه او نخستوزیر همه لبنانیها است. اما دل او با فرزندان فهد و طرفداران نظریه مذهبی كردن ارتش است كه میتوانند رابطههای مالی او را قطع كنند. سعد حریری الآن در سرگردانی زندگی میكند او مردد است كه آیا از ملك عبدالله كه زمام حكومت در دستش است، دستور بگیرد یا از دیگران كه در دل و جان عبدالله حكومت میكنند، تبعیت كنند.
همین منابع میگویند كه اوج قطع رابطه سوریه و عربستان زمانی بود كه در سوریه ثابت شد كه بندر تلاش میكند آرامش داخلی سوریه را در حركتی كه اوج آن در اواخر سال 2007 بود از بین ببرد. یكی از فرزندان بندر كه برای رهبری این حركت به سوریه رفته بود از سوی مقامات سوریه دستگیر شد و بالاخره با درخواست ملك عبدالله آزاد گردید. این كار بندر چون بدون آگاهی پادشاه انجام شده بود، علت اصلی اخراج او از عربستان بود.
گردآوری: گروه خبر سیمرغ
www.seemorgh.com/news
منبع: farsnews.com
