گفته شده به جز وزرای علوم، نیرو و جهاد كشاورزی، طرح استیضاح وزرای آموزش و پرورش و همین طور صنعت، معدن و تجارت هم در دست تهیه است. این وضعیت آینده دولت یازدهم را با ابهاماتی جدی مواجه میكند، علی الخصوص آنكه باید دو سال از این آینده سه ساله را با همین مجلس نهم همكاری كند.
محمدرضا خباز، معاون تقنینی معاون پارلمانی رییسجمهور البته در گفتوگویی نسبت به عملكرد هیات رییسه مجلس برای كم كردن فشارها بر دولت ابراز امیدواری میكند. با این حال تاكید او هم بر این قضیه است كه برخی طرحهای سوال و استیضاح وزرا زمینه سیاسی دارد و اصولا نمایندگان مطرحكننده آن به دنبال اصلاح امور اجرایی نیستند. خباز میگوید كه امكان اقناع این نمایندگان برای معاونتهای پارلمانی وزارتخانهها بسیار سخت است.
طرحهای استیضاح و سوال نمایندگان از وزرای كابینه یازدهم در هفتههای اخیر افزایش چشمگیری داشت. ارزیابی شما به عنوان كسی كه در معاونت پارلمانی دولت حضور دارید از این وضعیت چیست و چقدر تقابل بین طیف نمایندگان منتقد با دولت را جدی میدانید؟
به هر حال یكی از وظایف مجلس نظارت است، نظارت هم ابعاد مختلفی دارد. از تذكر و سوال و تحقیق و تفحص گرفته تا استیضاح. عموما نمایندگان از این چهار ابزار استفاده میكنند. به نظر من باید به این مساله بسیار مهم توجه كرد و آن این است كه دولت مدت زیادی نیست كه كار را تحویل گرفته و این نابسامانیها و مشكلاتی كه امروز در كشور حاكم است، میراثی است كه به این دولت رسیده و خود دولت در ایجاد آنها نقشی نداشته بنابراین مسائل اقتصادی و كمبودهایی در این زمینه وجود دارد، كه طبیعتا باعث میشود نمایندگان تمایل بیشتری برای سوال، تذكر و استیضاح داشته باشند. یك تعدادی از نمایندگان كه به معنای واقعی دنبال حقیقت هستند و نمیخواهند با ابزار مجلس بازی سیاسی انجام دهند، اول از هر چیز به رایزنی روی میآورند و منطقی هم با مسائل برخورد میكنند.
چقدر از سوالات و استیضاحهای نمایندگان اینطور كه شما میگویید تاكنون منتفی شده است؟
از این موارد فراوان بوده و آمار سوالاتی كه مطرح شده در مقایسه با سوالاتی كه به صحن آمدهاند نشان میدهند كه مسیر اقناع نمایندگان به صورت جدی دنبال میشود. به هر حال تاكنون بیش از 600 سوال از وزرا مطرح شده كه درصد پایینی از آنها به صحن علنی آمده است.
اما به هر حال به نظر میرسد كه به نسبت دولتهای گذشته، دولت یازدهم در سال اول عمر خود بسیار بیشتر تحت فشار بوده و همانطور كه خودتان اشاره كردید این در حالی است كه این دولت در شرایط مطلوبی كار خود را آغاز نكرد. به همین دلیل یك نقد جدی به معاونت پارلمانی دولت و وزارتخانهها وارد میشود و آن این است كه نتوانستهاند به وظیفه خود به خوبی عمل كنند. این موضوع را چقدر قبول دارید؟
به هر حال در بین نمایندگان عدهیی هم هستند كه سوال و استیضاح را كه به عنوان یك ابزار قانونی در اختیار دارند برای روشن شدن حقیقت به كار نمیگیرند و در واقع به دنبال یك جریان سیاسی هستند یعنی به هر تقدیر آنها كار خود را انجام میدهند. معاونت پارلمانی دولت برای این عده هم وقت میگذارد و وظیفه هم دارد كه این كار را انجام دهد اما این تلاشها منجر به نتیجه نمیشود چون اصلا این دسته از نمایندگان برای قانع شدن از ابزارهای نظارتی استفاده نمیكنند. همین مساله است كه باعث ایجاد تصوری میشود مبنی بر اینكه معاونتهای پارلمانی دولت درست به وظایف خود عمل نمیكنند. وقتی هدف برخی منتقدان دولت در طرح استیضاح و سوال قانع نشدن است قطعا هیچگونه تلاشی ثمربخش نخواهد بود. با این حال باز هم تاكید میكنم كه معاونتهای پارلمانی وزارتخانهها در عین علم به این موضوع كار خود را انجام میدهند.
چقدر مورد دوم در میان سوالات و استیضاحها پررنگ بوده است؟ یعنی آیا ارزیابی از میزان سیاسی بودن برخوردها دارید؟
یك اصل مشخص این است كه سوال و استیضاح باید ناظر به وظایف و مسوولیتهای یك وزیر باشد. مشخصا در نمونههای آخری كه در این زمینه داشتیم موارد مشخصی بوده كه طرح سوال مربوط به وظایف و حوزه مسوولیت وزرا نبوده و حتی بسیاری از دوستان مجلس هم این موضوع را قبول داشتند اما نمایندگان منتقد كوتاه نیامدند. خب این نشان میدهد كه الان رویكرد طرحهای سوال و استیضاح در مواردی چگونه است. این نشان میدهد كه سوال سیاسی است. مورد دیگر اینكه به هر حال هر وزیری یك سری اختیارات دارد و این اختیارات تا وقتی مغایر قانون مورد استفاده قرار نگیرند، نمیتوان درباره آن سوال كرد. به هر حال وزیر برخی موارد میخواهد از اختیارات خود در چارچوب قانون استفاده كند و برخی موارد هم نمیخواهد. مثلا در خصوص عزل و نصبها اینگونه است. این اختیار وزیر است و سوال استیضاح درباره آن منطقی به نظر نمیرسد. مثلا الان سوال از وزیر محترم اطلاعات یا استیضاح آقای فرجیدانا تا حدود زیادی اینگونه است.
دولت در مقابل چه كار كرده است؟ این موارد چقدر مورد رایزنی قرار گرفتهاند؟
بله، این موارد بارها به نمایندگان سوالكننده و استیضاحكننده توضیح داده شده است. دولت مشخصا درباره عزل و نصبهای وزارت علوم توضیح داده كه این از اختیارات وزیر است و افراد منتصب شده هم با هیچ منع قانونی برای قرار گرفتن در پستهایی كه به آن انتقاد وجود دارد، مواجه نبودهاند. به هر حال این دولت روش خاصی برای مدیریت دارد و طبیعتا مدیرانی میخواهد كه این روش را اولا قبول داشته باشند و ثانیا بتوانند آن را اجرا كنند. به هر حال برخی مدیران یا ضعف اجرایی دارند یا سیاستهای دولت را قبول ندارند و آن را برنمیتابند و حتی در مقابل سیاستهای دولت تدبیر و امید جبهه هم گرفتهاند. خب دولت چرا باید مدیرانی را در كار داشته باشد كه اصلا سیاست او را قبول ندارند؟ مگر میشود با چنین نظام مدیریتی كار كرد؟
پس از صحبتهای شما میتوان این برداشت را داشت كه قسمتی از این سوالها و استیضاحها سیاسی هستند.
بله، از سوال و استیضاح میشود به محتوا و نظر طراحان آن پی برد. پس بنابراین وقتی میگویند كه چرا شما فلانی را عزل یا نصب كردید، مشخص است كه میخواهند از آن به عنوان ضربه زدن به وزارتخانه و حاكم كردن سیستم قبلی استفاده كنند. البته برخی نمایندگانی كه این دست ابهامات را دارند واقعا دغدغهمند هستند و توضیحات دولت هم بر آنها اثر میكند. وزیر كسی را میخواهد كه هماهنگ با دولت باشد و سیاستهای كلی را قبول داشته باشد اما برخی چون با این دولت مشكل دارند، توقع دارند تا مدیران دولتی هم از طیفی باشند كه به آنها نزدیك است و از این طریق شاهد سیاستهایی باشند كه خودشان میپسندند.
گفته شده مشخصا در موضوع استیضاح آقای فرجیدانا رایزنیهایی در سطح هیات رییسه مجلس هم انجام شده و حتی آقای ابوترابی هم قبول كرده كه برای میانجیگری وارد شود. چقدر در جریان این رایزنیها هستید و طرفین این رایزنیها چه كسانی بودند؟ نكته مهمتر اینكه چقدر این رایزنیها توانسته موفق باشد؟
به هر حال هروقت استیضاحی به شكل جدی مطرح میشود، رایزنیهایی در سطح مجلس شكل میگیرد. البته من از جزییات مواردی كه شما گفتید اطلاعی ندارم اما این دست رایزنیها طبیعی است. تا حالا هم تعداد زیادی سوال و استیضاح به جریان افتادهاند كه نهایتا منتفی شدهاند و این مربوط به كاری است كه معاونتهای پارلمانی و همینطور هیات رییسه مجلس در یك راستا انجام میدهند. هیات رییسه مجلس تا حالا برای كم كردن بار فشار از روی دولت تلاشهای خوبی انجام داده است. فراموش هم نكنیم كه این طرحهای استیضاح و سوال در مجلس هم مخالفانی دارد كه آنها هم در فرآیند این رایزنیها به هر حال ایفای نقش میكنند.
فكر میكنید چقدر این رایزنیها موفق باشد؟ آیا احتمال اینكه طرحها منتفی شوند یا اینكه در مجلس نتوانند اكثریت نمایندگان را قانع كنند، وجود دارد؟
الان پیشبینی دقیقی از این موضوع وجود ندارد. از یك سو طرحهای استیضاح اخیرا مطرح شدهاند و هنوز در مرحله اجرا قرار نگرفتهاند و از طرف دیگر هم تعطیلات یك هفتهیی مجلس باعث شده تا بسیاری از نمایندگان به حوزه انتخابیه خودشان بروند و این كار لابیگری و رایزنی را كمی مشكل میكند. رایزنیهای جدی از هفته آینده شروع خواهد شد و دولت هم امیدوار است كه بتواند در این راستا موفق باشد، به خصوص آنكه هیات رییسه مجلس در موارد قبل نشان داده كه این توان را دارد تا در راستای كم كردن فشار روی دولت موفق ظاهر شود.
محمدرضا خباز، معاون تقنینی معاون پارلمانی رییسجمهور البته در گفتوگویی نسبت به عملكرد هیات رییسه مجلس برای كم كردن فشارها بر دولت ابراز امیدواری میكند. با این حال تاكید او هم بر این قضیه است كه برخی طرحهای سوال و استیضاح وزرا زمینه سیاسی دارد و اصولا نمایندگان مطرحكننده آن به دنبال اصلاح امور اجرایی نیستند. خباز میگوید كه امكان اقناع این نمایندگان برای معاونتهای پارلمانی وزارتخانهها بسیار سخت است.
طرحهای استیضاح و سوال نمایندگان از وزرای كابینه یازدهم در هفتههای اخیر افزایش چشمگیری داشت. ارزیابی شما به عنوان كسی كه در معاونت پارلمانی دولت حضور دارید از این وضعیت چیست و چقدر تقابل بین طیف نمایندگان منتقد با دولت را جدی میدانید؟
به هر حال یكی از وظایف مجلس نظارت است، نظارت هم ابعاد مختلفی دارد. از تذكر و سوال و تحقیق و تفحص گرفته تا استیضاح. عموما نمایندگان از این چهار ابزار استفاده میكنند. به نظر من باید به این مساله بسیار مهم توجه كرد و آن این است كه دولت مدت زیادی نیست كه كار را تحویل گرفته و این نابسامانیها و مشكلاتی كه امروز در كشور حاكم است، میراثی است كه به این دولت رسیده و خود دولت در ایجاد آنها نقشی نداشته بنابراین مسائل اقتصادی و كمبودهایی در این زمینه وجود دارد، كه طبیعتا باعث میشود نمایندگان تمایل بیشتری برای سوال، تذكر و استیضاح داشته باشند. یك تعدادی از نمایندگان كه به معنای واقعی دنبال حقیقت هستند و نمیخواهند با ابزار مجلس بازی سیاسی انجام دهند، اول از هر چیز به رایزنی روی میآورند و منطقی هم با مسائل برخورد میكنند.
چقدر از سوالات و استیضاحهای نمایندگان اینطور كه شما میگویید تاكنون منتفی شده است؟
از این موارد فراوان بوده و آمار سوالاتی كه مطرح شده در مقایسه با سوالاتی كه به صحن آمدهاند نشان میدهند كه مسیر اقناع نمایندگان به صورت جدی دنبال میشود. به هر حال تاكنون بیش از 600 سوال از وزرا مطرح شده كه درصد پایینی از آنها به صحن علنی آمده است.
اما به هر حال به نظر میرسد كه به نسبت دولتهای گذشته، دولت یازدهم در سال اول عمر خود بسیار بیشتر تحت فشار بوده و همانطور كه خودتان اشاره كردید این در حالی است كه این دولت در شرایط مطلوبی كار خود را آغاز نكرد. به همین دلیل یك نقد جدی به معاونت پارلمانی دولت و وزارتخانهها وارد میشود و آن این است كه نتوانستهاند به وظیفه خود به خوبی عمل كنند. این موضوع را چقدر قبول دارید؟
به هر حال در بین نمایندگان عدهیی هم هستند كه سوال و استیضاح را كه به عنوان یك ابزار قانونی در اختیار دارند برای روشن شدن حقیقت به كار نمیگیرند و در واقع به دنبال یك جریان سیاسی هستند یعنی به هر تقدیر آنها كار خود را انجام میدهند. معاونت پارلمانی دولت برای این عده هم وقت میگذارد و وظیفه هم دارد كه این كار را انجام دهد اما این تلاشها منجر به نتیجه نمیشود چون اصلا این دسته از نمایندگان برای قانع شدن از ابزارهای نظارتی استفاده نمیكنند. همین مساله است كه باعث ایجاد تصوری میشود مبنی بر اینكه معاونتهای پارلمانی دولت درست به وظایف خود عمل نمیكنند. وقتی هدف برخی منتقدان دولت در طرح استیضاح و سوال قانع نشدن است قطعا هیچگونه تلاشی ثمربخش نخواهد بود. با این حال باز هم تاكید میكنم كه معاونتهای پارلمانی وزارتخانهها در عین علم به این موضوع كار خود را انجام میدهند.
چقدر مورد دوم در میان سوالات و استیضاحها پررنگ بوده است؟ یعنی آیا ارزیابی از میزان سیاسی بودن برخوردها دارید؟
یك اصل مشخص این است كه سوال و استیضاح باید ناظر به وظایف و مسوولیتهای یك وزیر باشد. مشخصا در نمونههای آخری كه در این زمینه داشتیم موارد مشخصی بوده كه طرح سوال مربوط به وظایف و حوزه مسوولیت وزرا نبوده و حتی بسیاری از دوستان مجلس هم این موضوع را قبول داشتند اما نمایندگان منتقد كوتاه نیامدند. خب این نشان میدهد كه الان رویكرد طرحهای سوال و استیضاح در مواردی چگونه است. این نشان میدهد كه سوال سیاسی است. مورد دیگر اینكه به هر حال هر وزیری یك سری اختیارات دارد و این اختیارات تا وقتی مغایر قانون مورد استفاده قرار نگیرند، نمیتوان درباره آن سوال كرد. به هر حال وزیر برخی موارد میخواهد از اختیارات خود در چارچوب قانون استفاده كند و برخی موارد هم نمیخواهد. مثلا در خصوص عزل و نصبها اینگونه است. این اختیار وزیر است و سوال استیضاح درباره آن منطقی به نظر نمیرسد. مثلا الان سوال از وزیر محترم اطلاعات یا استیضاح آقای فرجیدانا تا حدود زیادی اینگونه است.
دولت در مقابل چه كار كرده است؟ این موارد چقدر مورد رایزنی قرار گرفتهاند؟
بله، این موارد بارها به نمایندگان سوالكننده و استیضاحكننده توضیح داده شده است. دولت مشخصا درباره عزل و نصبهای وزارت علوم توضیح داده كه این از اختیارات وزیر است و افراد منتصب شده هم با هیچ منع قانونی برای قرار گرفتن در پستهایی كه به آن انتقاد وجود دارد، مواجه نبودهاند. به هر حال این دولت روش خاصی برای مدیریت دارد و طبیعتا مدیرانی میخواهد كه این روش را اولا قبول داشته باشند و ثانیا بتوانند آن را اجرا كنند. به هر حال برخی مدیران یا ضعف اجرایی دارند یا سیاستهای دولت را قبول ندارند و آن را برنمیتابند و حتی در مقابل سیاستهای دولت تدبیر و امید جبهه هم گرفتهاند. خب دولت چرا باید مدیرانی را در كار داشته باشد كه اصلا سیاست او را قبول ندارند؟ مگر میشود با چنین نظام مدیریتی كار كرد؟
پس از صحبتهای شما میتوان این برداشت را داشت كه قسمتی از این سوالها و استیضاحها سیاسی هستند.
بله، از سوال و استیضاح میشود به محتوا و نظر طراحان آن پی برد. پس بنابراین وقتی میگویند كه چرا شما فلانی را عزل یا نصب كردید، مشخص است كه میخواهند از آن به عنوان ضربه زدن به وزارتخانه و حاكم كردن سیستم قبلی استفاده كنند. البته برخی نمایندگانی كه این دست ابهامات را دارند واقعا دغدغهمند هستند و توضیحات دولت هم بر آنها اثر میكند. وزیر كسی را میخواهد كه هماهنگ با دولت باشد و سیاستهای كلی را قبول داشته باشد اما برخی چون با این دولت مشكل دارند، توقع دارند تا مدیران دولتی هم از طیفی باشند كه به آنها نزدیك است و از این طریق شاهد سیاستهایی باشند كه خودشان میپسندند.
گفته شده مشخصا در موضوع استیضاح آقای فرجیدانا رایزنیهایی در سطح هیات رییسه مجلس هم انجام شده و حتی آقای ابوترابی هم قبول كرده كه برای میانجیگری وارد شود. چقدر در جریان این رایزنیها هستید و طرفین این رایزنیها چه كسانی بودند؟ نكته مهمتر اینكه چقدر این رایزنیها توانسته موفق باشد؟
به هر حال هروقت استیضاحی به شكل جدی مطرح میشود، رایزنیهایی در سطح مجلس شكل میگیرد. البته من از جزییات مواردی كه شما گفتید اطلاعی ندارم اما این دست رایزنیها طبیعی است. تا حالا هم تعداد زیادی سوال و استیضاح به جریان افتادهاند كه نهایتا منتفی شدهاند و این مربوط به كاری است كه معاونتهای پارلمانی و همینطور هیات رییسه مجلس در یك راستا انجام میدهند. هیات رییسه مجلس تا حالا برای كم كردن بار فشار از روی دولت تلاشهای خوبی انجام داده است. فراموش هم نكنیم كه این طرحهای استیضاح و سوال در مجلس هم مخالفانی دارد كه آنها هم در فرآیند این رایزنیها به هر حال ایفای نقش میكنند.
فكر میكنید چقدر این رایزنیها موفق باشد؟ آیا احتمال اینكه طرحها منتفی شوند یا اینكه در مجلس نتوانند اكثریت نمایندگان را قانع كنند، وجود دارد؟
الان پیشبینی دقیقی از این موضوع وجود ندارد. از یك سو طرحهای استیضاح اخیرا مطرح شدهاند و هنوز در مرحله اجرا قرار نگرفتهاند و از طرف دیگر هم تعطیلات یك هفتهیی مجلس باعث شده تا بسیاری از نمایندگان به حوزه انتخابیه خودشان بروند و این كار لابیگری و رایزنی را كمی مشكل میكند. رایزنیهای جدی از هفته آینده شروع خواهد شد و دولت هم امیدوار است كه بتواند در این راستا موفق باشد، به خصوص آنكه هیات رییسه مجلس در موارد قبل نشان داده كه این توان را دارد تا در راستای كم كردن فشار روی دولت موفق ظاهر شود.
گردآوری : گروه خبر سیمرغ
www.seemorgh.com/news
منبع: etemaad.ir
مطالب پیشنهادی :
ائتلاف هاشمی-نوری- خاتمی شکل میگیرد؟
مهارت خلبان در فرود اضطراری+ فیلم
اظهارات خیلی تند کریمی قدوسی، علیه دولت
پرونده دانشگاه احمدی نژاد بالاخره روی میز
این دلارها به جیب ایران نمی روند؟
