معاون اداره كل حقوقی ثبت‌ احوال: هر ايرانی تنها يك‌بار حق تغيير نام‌خانوادگی را دارد

مشایخی با اشاره به اینكه با توجه به اهمیت حفظ اعتبار و جلوگیری از تزلزل اسناد هویتی، محدودیت‌هایی برای تغییر نام خانوادگی وجود دارد، در عین حال گفت: افرادی كه نام خانوادگی آنها به یكی از دلایل ذكر شده در قانون، ممنوع شناخته می‌شود،‌ می‌توانند تقاضای تغییر نام خانوادگی خود را به ادارات ثبت‌احوال یا دفاتر پیشخوان اعلام كنند تا در محل صدور سند به آن رسیدگی شود.

وی با بیان اینكه شرط تغییر كامل نام خانوادگی افراد این است كه آن نام خانوادگی دارای «باقیمانده مناسب» نباشد،‌ اظهار كرد: به این ترتیب اگر نام خانوادگی فردی دارای پسوند نامناسب بوده و یا پسوند مكان و زمان به دنبال آن آمده باشد، می‌تواند جزء زائد را حذف و باقی‌مانده مناسب نام خانوادگی را حفظ كند.

مشایخی خاطرنشان كرد: در صورتی كه پدر، نام خانوادگی خود را تغییر دهد، تغییر نام خانوادگی فرزندان و وحدت با پدر، به سادگی میسر می‌شود؛ چراكه برابر قانون نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر است. به این ترتیب، تغییر نام خانوادگی فرزندان كمتر از هجده سال با درخواست كتبی پدر امكانپذیر خواهد بود. فرزندان بالای هجده سال هم می‌توانند با اخذ اجازه‌نامه از پدر، از نام خانوادگی جدید وی استفاده كنند.

وی در ادامه،‌ به این موضوع اشاره كرد كه هر ایرانی بالای 18 سال می‌تواند یك‌بار در طول عمر خود نسبت به تغییر نام خانوادگی اقدام كند. البته به شرط اینكه نام خانوادگی او به یكی از دلایل قانونی، قابل تغییر شناخته شود.

معاون اداره كل حقوقی و سجلی سازمان ثبت احوال تاكید كرد: نام خانوادگی كه تعویض شود، دیگر امكان بازگشت یا تعویض مجدد را ندارد.

وی تصریح كرد: فردی كه قصد تغییر نام خانوادگی خود را دارد باید از طریق انتخاب نام خانوادگی بلامعارض (كه فرد دیگری دارای حق تقدم آن نام خانوادگی نباشد) یا با اجازه از دارنده حق تقدم، تقاضای خود را اعلام كند.

مشایخی یادآور شد: استفاده از نام خانوادگی زوج برای زوجه در زمان زوجیت، با ارائه اجازه‌نامه از زوج، بدون رعایت حق تقدم بلامانع است. همچنین در صورت انصراف زوجه و درخواست وی، به نام خانوادگی قبلی برگشت داده می‌شود.

برخی نام‌های خانوادگی كه برابر قانون، به دلیل بدمعنا و نامناسب بودن، ممنوع به شمار می‌روند را برشمرد و گفت: گرگی، گرگوند، پیاده، سواره، حلقه به گوش، افیونی، گوش‌بر، بنده گنهكار، دو كله، سوراخ، عملی، كچل‌وند، تیغ‌زن، دو سر قندی، چه دانم، گاوی، تب‌خال‌پور، پالان‌دوز، قوری، پیش‌دستی، بزهكار، دویستی، دل كبابی و شمری، تنها برخی از نام‌های خانوادگی غیرمتعارفی هستند كه ثبت احوال به‌دلیل نامناسب و بدمعنا بودن، با درخواست تغییر آنها در سال‌های پس از انقلاب اسلامی موافقت كرده است.