امروزه محیط زیست به عنوان یكی از عوامل كلیدی تلقی می‌شود و در این میان احیای دریاچه ارومیه تلاش زیادی می‌طلبد كه در غیر این صورت به گفته یكی از كارشناسان بمب 8 میلیارد تنی نمك دریاچه ارومیه در حالت خوش‌بینانه تا 20 سال دیگر منفجر می‌شود.
محیط زیست سالم و جذاب علاوه بر اینكه برای مردمان آن جامعه سلامت روحی و روانی می‌آورد در جذب گردشگر نیز به عنوان عاملی موثر تلقی می‌شود چرا كه گردشگر همیشه مكان دیدنی و در عین حال سالم را برای گردش و تفریح انتخاب می‌كند.
اما افزایش جمعیت و در برخی موارد استفاده ناصحیح از طبیعت دستگاه‌هایی را وادار كرده تا در راستای حفاظت از محیط زیست برآیند و مانع از تخریب طبیعت و نگاره‌های آن شوند.
یكی از اهالی ارومیه در این زمینه می‌گوید: یكی از نادرترین مكان‌های گردشگری كه در دنیا وجود دارد در استان ما مستقر شده و نام آن هم با آن همه عظمت و شوری برای مردمان اهل گردش آشناست.
او ادامه می‌دهد: از سال‌های گذشته این دریاچه به خاطر داشتن منطقه بكر به مكان دوست داشتنی برای مردمان تبدیل شده اما امروز می‌بینیم كه همین منطقه بكر به تهدیدی برای مردمان سه استان و چند كشور همسایه تبدیل شده است.
وی می‌افزاید: متاسفانه مسئولان ما همیشه از گذشته به این فكر می‌كردند كه این مكان تفریحی كه دارای شهرت جهانی است هرگز به خطر نمی‌افتد و به همین خاطر از توجه جدی و رفع مشكلات آن سرباز می‌زدند.
این جوان 28 ساله تصریح می‌كند: در كنار كم‌توجهی مسئولان كمی بارش‌ها و خشكسالی نیز این وضع را وخیم‌تر كرد و بستر نابودی این دریاچه را فراهم ساخت.
علی حسنی ادامه می‌دهد: مسئولانی كه هر روز به دنبال اشتغال‌زایی هستند می‌توانستند با ساماندهی و مدیریت صحیح آب این دریاچه و به دنبال آن با جذب گردشگر جوانان زیادی را صاحب كار كرده و موجبات گسترش این دیار را فراهم سازند.
او در ادامه می‌گوید: در كنار این مشكل بی‌توجهی به محیطی كه مردم در آن زیست می‌كنند باز هم ادامه دارد و امروز شاهد هستیم كه با مدیریت ناصحیح زباله‌ها موجبات تهدید سلامت انسان‌ها و طبیعت را بسترسازی می‌كنند.
كارشناس حفاظت از جنگل‌های استان نیز در ارتباط با محیط زیست به فارس می‌گوید: امروز فرهنگ‌سازی در زمینه درخت و درختكاری خوب است و ما خوشحالیم كه شهرهای استان‌مان پر از سرسبزی و درخت است كه در طول سال‌های مدید و با صرف زمان و هزینه‌های زیاد این درختان توانسته‌اند سایه بر گستره استان افكنند.
او ادامه می‌دهد: در كنار این زحمات مردمی و مسئولان هرگز ندیده‌ایم كه یكی را به منظور حفاظت از درخت تشویق و در این زمینه فرهنگ‌سازی درخوری كنند اما جای بسی تردید است كه آیا درخت و پوشش‌های گیاهی خود می‌توانند از نابودی و هلاكتشان جلوگیری كنند؟
محمد امینی در ادامه می‌افزاید: همان قدر كه درختكاری مهم است حفاظت از آن نیز اهمیت دارد و مردم و مسئولان ذی‌ربط باید به این مورد توجه كافی داشته باشند تا هرگز روزی فرا نرسد كه شاهد هلاكت كامل همین فضاهای سبز باشیم.
این پیرمرد 65 ساله كه خود روزی جنگلبان بوده، می‌گوید: خداوند نگهبان اصلی جنگل‌های استان ماست چرا كه اگر روزی خدایی ناخواسته گوشه‌ای از این جنگل‌ها دچار حریق شود در زمینه مهار حریق به قدر كافی توان داریم؟
وی در ادامه تصریح می‌كند: همیشه در فكر فردا بودن مانع از هر گرفتاری است و مسئولان هرگز در این تصور نباشند كه جنگل‌های استان در خطر نیست چرا كه حادثه هرگز از قبل خبر نمی‌دهد و در این مورد باید همیشه آماده بود.
كارشناس حفاظت از محیط زیست نیز از وضع دریاچه شور ارومیه می‌گوید: شوربختی دومین دریاچه شور دنیا آنجاست كه دستكاری انسان‌ها بر روند خشكیدن این دریاچه سرعت بخشیده و انسان و اقلیم دست به دست هم داده تا به زودی به جای زیست بومی زیبا كه میزبان پرندگانی چون فلامینگو و پلیكان بوده است با تلی از نمك مواجه شویم.
علی اصغری در ادامه تصریح می‌كند: هر چند خشكسالی سال‌های قبل بر كاهش سطح آب دریاچه ارومیه تاثیر داشته اما ایجاد سد بر سر راه ورودی آب‌ها و مصرف بی‌رویه آب در زراعت اصلی‌ترین عامل خشك شدن این دریاچه است.
این مسئول ادامه می‌دهد: به جز سدهایی كه وزارت نیرو به منظور بهره‌گیری از انرژی آب ایجاد می‌كند، وزارت جهاد كشاورزی نیز در حوزه آبریز اقدام به احداث سد و بندهای بزرگ و كوچك كرده تا به این ترتیب علاوه بر كنترل سیلاب‌ها و جلوگیری از شسته شدن خاك، از آب موجود به نحو بهتری در بخش كشاورزی استفاده كند غافل از آن كه با دخالت در جریان طبیعی اكوسیستم، عواقبی جبران‌ناپذیر به بار خواهد آمد.
او اضافه می‌كند: شمار سدهای بالادست دریاچه ارومیه شاید بیش از 40 سد بزرگ و تعدادی سد و بند كوچك باشد كه بر روی رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا ایجاد شده است، جلوگیری از ورود آب این رودخانه‌ها به دریاچه ارومیه اگر چه بخشی از اهداف وزارت نیرو و جهاد كشاورزی را محقق كرده اما ظرف 14 سال گذشته در كنار اقلیم خشك، سطح آب دریاچه را شش متر كاهش داده و این افت سطح، غلظت نمك را به 300 گرم در لیتر رسانده است.
اصغری با بیان اینكه شوری در حد خطر، قدرت تولید مثل آرتمیا، جانور بومی دریاچه ارومیه را از بین برده و كمبود آرتمیا كه غذای اصلی فلامینگو است، این پرنده را در معرض خطر قرار داده است، تصریح كرد: به غیر از كاهش تنوع زیستی این زیست بوم بی‌نظیر تاثیر مخرب 8 میلیارد تن نمك بر جای مانده از دریاچه خشكیده، اثرات بسیار تخریب كننده‌ای در شهرها و زمین‌های كشاورزی اطراف دریاچه دارد.
كارشناس حفاظت از محیط زیست استان آذربایجان غربی انتقال آب از حوزه‌های مجاور دریاچه مانند رودخانه ارس هنگام پرآبی، رودخانه زاب و دریاچه خضر را راهكار مناسب‌تری برای جلوگیری از خشك شدن دریاچه ارومیه می‌داند.
اصغری همچنین ادامه می‌دهد: چنانچه بسته سیاستی وزارت جهاد كشاورزی در راستای ارتقای توانمندی كشاورزان و اجرای طرح‌های آب و خاك، آبیاری تحت فشار و پوشش كانال‌های آبیاری، احیای قنات‌ها، ارتقای توانمندی مرغداری‌ها و دامداری‌ها، بهبود گرمایشی گلخانه‌ها و سایر مصرف حامل‌های انرژی به مرحله اجرا در آید، امید آن می‌رود كه بتوان از فاجعه‌ای زیست محیطی جلوگیری كرد در غیر این صورت بمب 8 میلیارد تنی نمك در حالت خوش‌بینانه تا 20 سال دیگر منفجر می‌شود.
وی همچنین برای جلوگیری از فاجعه‌ای زیست محیطی در منطقه راهكار دیگری نیز ارائه كرد، او با تاكید بر مدیریت مصرف آب در بخش كشاورزی گسترش آبیاری تحت فشار و تغییر الگوی كشت را دو راه مدیریت مصرف آب می‌داند كه با تغییر كشت از محصول پرمصرف به كم مصرف می‌توان آب كمتری را مورد استفاده قرار داد و با اجرای آبیاری تحت فشار میزان مصرف و همچنین هدرروی آب را كاهش داد.
مدیركل حفاظت از محیط زیست نیز در این باره به خبرنگار فارس می‌گوید: اصلی‌ترین و در واقع تنش‌زا ترین موضوع در شرایط فعلی كه مورد پیگیری شدید هم قرار دارد بحث دریاچه ارومیه است.
او در ادامه می‌افزاید: وضعیت امروز این دریاچه نامناسب است به گونه‌ای كه حدود 250 هزار هكتار از اراضی دریاچه به شوره‌زار تبدیل شده و در عین حال پسروی آب شدیدا زیاد است و شوری نیز به حد فوق اشباع رسیده است.
حسن عباس‌نژاد ادامه می‌دهد: به دنبال اینها شاهد شكوفایی گیاهان جلبكی هستیم و اگر میزان بارش‌ها افزایش نیابد و وضع به این حال پیش رود، طرح‌هایی هم كه مورد پیش‌بینی قرار گرفته اجرا نشود وضع بی‌شك وخیم‌تر و بدتر هم خواهد شد و شاید هم در آینده نزدیك شاهد خشكی كامل این دریاچه باشیم.
وی می‌گوید: قوی‌ترین كارگروه در هیئت دولت جهت مدیریت بحران دریاچه ارومیه با هدف برون‌رفت از وضعیت فعلی تشكیل یافته و پس از برگزاری چند جلسه، ستاد اجرایی در سطح ملی نیز برگزار شده و متعاقب آن پروژه‌های مختلفی كه با هدف برون‌رفت از وضعیت فعلی پیشنهاد شده بود بر اساس سند زیست بومی مدیریت دریاچه ارومیه تصویب شدند و به جلسه نهایی فرستاده شد و امید است تا به زودی این جلسه نهایی در ارومیه تشكیل یافته و تامین اعتبار آن نیز نهایی شود.
وی تصریح می‌كند: تاكنون پروژه‌های اولویت‌دار نیز تعیین شده كه از جمله آنها بارور كردن ابرها، انتقال بین حوزه‌ای آب، بحث‌های مطالعاتی و تئوریك، تغییر الگوی كشت و اصلاح سیستم آبیاری، احیای تالاب‌های اقماری كه همه اینها از پروژه‌های خوب و حیاتی به شمار می‌آید و ما امیدواریم كه با اجرای این پروژه‌ها دریاچه روز به روز وضعیت مناسبی پیدا كند.
او ادامه می‌دهد: علاوه بر اینكه بحث تغییرات اقلیمی و نزولات آسمانی در جلوگیری از خشكی دریاچه نقش اساسی دارد به همین خاطر امیدواریم با توجه به پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی كه نوید رفع خشكی را داده‌اند و سال آبی خوبی را پیش‌بینی كرده‌اند مشكلات این دریاچه برطرف شود.
محیط زیست سالم و جذاب علاوه بر اینكه برای مردمان آن جامعه سلامت روحی و روانی می‌آورد در جذب گردشگر نیز به عنوان عاملی موثر تلقی می‌شود چرا كه گردشگر همیشه مكان دیدنی و در عین حال سالم را برای گردش و تفریح انتخاب می‌كند.
اما افزایش جمعیت و در برخی موارد استفاده ناصحیح از طبیعت دستگاه‌هایی را وادار كرده تا در راستای حفاظت از محیط زیست برآیند و مانع از تخریب طبیعت و نگاره‌های آن شوند.
یكی از اهالی ارومیه در این زمینه می‌گوید: یكی از نادرترین مكان‌های گردشگری كه در دنیا وجود دارد در استان ما مستقر شده و نام آن هم با آن همه عظمت و شوری برای مردمان اهل گردش آشناست.
او ادامه می‌دهد: از سال‌های گذشته این دریاچه به خاطر داشتن منطقه بكر به مكان دوست داشتنی برای مردمان تبدیل شده اما امروز می‌بینیم كه همین منطقه بكر به تهدیدی برای مردمان سه استان و چند كشور همسایه تبدیل شده است.
وی می‌افزاید: متاسفانه مسئولان ما همیشه از گذشته به این فكر می‌كردند كه این مكان تفریحی كه دارای شهرت جهانی است هرگز به خطر نمی‌افتد و به همین خاطر از توجه جدی و رفع مشكلات آن سرباز می‌زدند.
این جوان 28 ساله تصریح می‌كند: در كنار كم‌توجهی مسئولان كمی بارش‌ها و خشكسالی نیز این وضع را وخیم‌تر كرد و بستر نابودی این دریاچه را فراهم ساخت.
علی حسنی ادامه می‌دهد: مسئولانی كه هر روز به دنبال اشتغال‌زایی هستند می‌توانستند با ساماندهی و مدیریت صحیح آب این دریاچه و به دنبال آن با جذب گردشگر جوانان زیادی را صاحب كار كرده و موجبات گسترش این دیار را فراهم سازند.
او در ادامه می‌گوید: در كنار این مشكل بی‌توجهی به محیطی كه مردم در آن زیست می‌كنند باز هم ادامه دارد و امروز شاهد هستیم كه با مدیریت ناصحیح زباله‌ها موجبات تهدید سلامت انسان‌ها و طبیعت را بسترسازی می‌كنند.
كارشناس حفاظت از جنگل‌های استان نیز در ارتباط با محیط زیست به فارس می‌گوید: امروز فرهنگ‌سازی در زمینه درخت و درختكاری خوب است و ما خوشحالیم كه شهرهای استان‌مان پر از سرسبزی و درخت است كه در طول سال‌های مدید و با صرف زمان و هزینه‌های زیاد این درختان توانسته‌اند سایه بر گستره استان افكنند.
او ادامه می‌دهد: در كنار این زحمات مردمی و مسئولان هرگز ندیده‌ایم كه یكی را به منظور حفاظت از درخت تشویق و در این زمینه فرهنگ‌سازی درخوری كنند اما جای بسی تردید است كه آیا درخت و پوشش‌های گیاهی خود می‌توانند از نابودی و هلاكتشان جلوگیری كنند؟
محمد امینی در ادامه می‌افزاید: همان قدر كه درختكاری مهم است حفاظت از آن نیز اهمیت دارد و مردم و مسئولان ذی‌ربط باید به این مورد توجه كافی داشته باشند تا هرگز روزی فرا نرسد كه شاهد هلاكت كامل همین فضاهای سبز باشیم.
این پیرمرد 65 ساله كه خود روزی جنگلبان بوده، می‌گوید: خداوند نگهبان اصلی جنگل‌های استان ماست چرا كه اگر روزی خدایی ناخواسته گوشه‌ای از این جنگل‌ها دچار حریق شود در زمینه مهار حریق به قدر كافی توان داریم؟
وی در ادامه تصریح می‌كند: همیشه در فكر فردا بودن مانع از هر گرفتاری است و مسئولان هرگز در این تصور نباشند كه جنگل‌های استان در خطر نیست چرا كه حادثه هرگز از قبل خبر نمی‌دهد و در این مورد باید همیشه آماده بود.
كارشناس حفاظت از محیط زیست نیز از وضع دریاچه شور ارومیه می‌گوید: شوربختی دومین دریاچه شور دنیا آنجاست كه دستكاری انسان‌ها بر روند خشكیدن این دریاچه سرعت بخشیده و انسان و اقلیم دست به دست هم داده تا به زودی به جای زیست بومی زیبا كه میزبان پرندگانی چون فلامینگو و پلیكان بوده است با تلی از نمك مواجه شویم.
علی اصغری در ادامه تصریح می‌كند: هر چند خشكسالی سال‌های قبل بر كاهش سطح آب دریاچه ارومیه تاثیر داشته اما ایجاد سد بر سر راه ورودی آب‌ها و مصرف بی‌رویه آب در زراعت اصلی‌ترین عامل خشك شدن این دریاچه است.
این مسئول ادامه می‌دهد: به جز سدهایی كه وزارت نیرو به منظور بهره‌گیری از انرژی آب ایجاد می‌كند، وزارت جهاد كشاورزی نیز در حوزه آبریز اقدام به احداث سد و بندهای بزرگ و كوچك كرده تا به این ترتیب علاوه بر كنترل سیلاب‌ها و جلوگیری از شسته شدن خاك، از آب موجود به نحو بهتری در بخش كشاورزی استفاده كند غافل از آن كه با دخالت در جریان طبیعی اكوسیستم، عواقبی جبران‌ناپذیر به بار خواهد آمد.
او اضافه می‌كند: شمار سدهای بالادست دریاچه ارومیه شاید بیش از 40 سد بزرگ و تعدادی سد و بند كوچك باشد كه بر روی رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا ایجاد شده است، جلوگیری از ورود آب این رودخانه‌ها به دریاچه ارومیه اگر چه بخشی از اهداف وزارت نیرو و جهاد كشاورزی را محقق كرده اما ظرف 14 سال گذشته در كنار اقلیم خشك، سطح آب دریاچه را شش متر كاهش داده و این افت سطح، غلظت نمك را به 300 گرم در لیتر رسانده است.
اصغری با بیان اینكه شوری در حد خطر، قدرت تولید مثل آرتمیا، جانور بومی دریاچه ارومیه را از بین برده و كمبود آرتمیا كه غذای اصلی فلامینگو است، این پرنده را در معرض خطر قرار داده است، تصریح كرد: به غیر از كاهش تنوع زیستی این زیست بوم بی‌نظیر تاثیر مخرب 8 میلیارد تن نمك بر جای مانده از دریاچه خشكیده، اثرات بسیار تخریب كننده‌ای در شهرها و زمین‌های كشاورزی اطراف دریاچه دارد.
كارشناس حفاظت از محیط زیست استان آذربایجان غربی انتقال آب از حوزه‌های مجاور دریاچه مانند رودخانه ارس هنگام پرآبی، رودخانه زاب و دریاچه خضر را راهكار مناسب‌تری برای جلوگیری از خشك شدن دریاچه ارومیه می‌داند.
اصغری همچنین ادامه می‌دهد: چنانچه بسته سیاستی وزارت جهاد كشاورزی در راستای ارتقای توانمندی كشاورزان و اجرای طرح‌های آب و خاك، آبیاری تحت فشار و پوشش كانال‌های آبیاری، احیای قنات‌ها، ارتقای توانمندی مرغداری‌ها و دامداری‌ها، بهبود گرمایشی گلخانه‌ها و سایر مصرف حامل‌های انرژی به مرحله اجرا در آید، امید آن می‌رود كه بتوان از فاجعه‌ای زیست محیطی جلوگیری كرد در غیر این صورت بمب 8 میلیارد تنی نمك در حالت خوش‌بینانه تا 20 سال دیگر منفجر می‌شود.
وی همچنین برای جلوگیری از فاجعه‌ای زیست محیطی در منطقه راهكار دیگری نیز ارائه كرد، او با تاكید بر مدیریت مصرف آب در بخش كشاورزی گسترش آبیاری تحت فشار و تغییر الگوی كشت را دو راه مدیریت مصرف آب می‌داند كه با تغییر كشت از محصول پرمصرف به كم مصرف می‌توان آب كمتری را مورد استفاده قرار داد و با اجرای آبیاری تحت فشار میزان مصرف و همچنین هدرروی آب را كاهش داد.
مدیركل حفاظت از محیط زیست نیز در این باره به خبرنگار فارس می‌گوید: اصلی‌ترین و در واقع تنش‌زا ترین موضوع در شرایط فعلی كه مورد پیگیری شدید هم قرار دارد بحث دریاچه ارومیه است.
او در ادامه می‌افزاید: وضعیت امروز این دریاچه نامناسب است به گونه‌ای كه حدود 250 هزار هكتار از اراضی دریاچه به شوره‌زار تبدیل شده و در عین حال پسروی آب شدیدا زیاد است و شوری نیز به حد فوق اشباع رسیده است.
حسن عباس‌نژاد ادامه می‌دهد: به دنبال اینها شاهد شكوفایی گیاهان جلبكی هستیم و اگر میزان بارش‌ها افزایش نیابد و وضع به این حال پیش رود، طرح‌هایی هم كه مورد پیش‌بینی قرار گرفته اجرا نشود وضع بی‌شك وخیم‌تر و بدتر هم خواهد شد و شاید هم در آینده نزدیك شاهد خشكی كامل این دریاچه باشیم.
وی می‌گوید: قوی‌ترین كارگروه در هیئت دولت جهت مدیریت بحران دریاچه ارومیه با هدف برون‌رفت از وضعیت فعلی تشكیل یافته و پس از برگزاری چند جلسه، ستاد اجرایی در سطح ملی نیز برگزار شده و متعاقب آن پروژه‌های مختلفی كه با هدف برون‌رفت از وضعیت فعلی پیشنهاد شده بود بر اساس سند زیست بومی مدیریت دریاچه ارومیه تصویب شدند و به جلسه نهایی فرستاده شد و امید است تا به زودی این جلسه نهایی در ارومیه تشكیل یافته و تامین اعتبار آن نیز نهایی شود.
وی تصریح می‌كند: تاكنون پروژه‌های اولویت‌دار نیز تعیین شده كه از جمله آنها بارور كردن ابرها، انتقال بین حوزه‌ای آب، بحث‌های مطالعاتی و تئوریك، تغییر الگوی كشت و اصلاح سیستم آبیاری، احیای تالاب‌های اقماری كه همه اینها از پروژه‌های خوب و حیاتی به شمار می‌آید و ما امیدواریم كه با اجرای این پروژه‌ها دریاچه روز به روز وضعیت مناسبی پیدا كند.
او ادامه می‌دهد: علاوه بر اینكه بحث تغییرات اقلیمی و نزولات آسمانی در جلوگیری از خشكی دریاچه نقش اساسی دارد به همین خاطر امیدواریم با توجه به پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی كه نوید رفع خشكی را داده‌اند و سال آبی خوبی را پیش‌بینی كرده‌اند مشكلات این دریاچه برطرف شود.
گردآوری: گروه خبر سیمرغ
www.seemorgh.com/news
منبع:farsnews.com
