زمين تا سال ۲۰۵۰ ديگر قابل شناسايی نيست

افکار نیوز: دانشمندان معتقدند پیش‌بینی جمعیتی ۹ میلیارد نفری و همچنین توجه به دو ركن اساسی حیات و بقای آن یعنی تولید غذا و رقابت بر سر منابع می‌تواند چهره سیاره ما را تنها ۴ دهه دیگر و تا سال ۲۰۵۰ دستخوش تغییر و دگرگونی قابل توجهی كند كه توصیف چشم‌انداز شكل و شمایل آن از نگاه و زبان ساكنان امروزی تنها در یك واژه نگران‌كننده و تهدیدگر خلاصه می‌شود؛ «غیرقابل شناسایی». 

اما ماجرای این ادعای تامل‌برانگیز و توصیف تكان‌دهنده دانشمندان از چهره غیرقابل تشخیص زمین در آینده نه‌چندان دور از این قرار است كه براساس پیش‌بینی دانشمندان نیاز ما به تولید غذا طی ۴۰ سال آینده به اندازه‌ای خواهد بود كه در ۸ هزار سال گذشته داشته و مصرف كرده‌ایم؛ با این اوصاف و تنها با مقایسه وضعیت موجود و گذشته و حساب و كتابی نسبتا ساده از شرایط و مقتضیات آینده و آنچه انتظار ما را در سایه سنگین اقدامات انسانی بر پیكر زمین خواهد كشید، به فراست می‌توان دریافت تا چند دهه آینده دیگر نام و نشان آشنایی از زمینی كه هزاران سال با چهره و مختصات آن مانوس و همجوار بوده‌ایم خبری نخواهد بود و سیاره‌ای كه صفت سبز را به دنبال خود یدك می‌كشد چه‌بسا با عنوان چهره مجهول و نامعلوم از آن یاد شود.

مدارك و مطالعات نهادهای تابعه سازمان ملل متحد و مراكز تحقیقات نفوس دانشگاهی از این واقعیت آشكار حكایت دارد كه تقریبا تمامی رشد فزاینده و تحمیلی جمعیت زمین در مجموعه‌ای از كشورهای فقیر و توسعه نیافته رخ خواهد داد و همچنان كه این موج‌های جمعیتی بزرگ و بزرگ‌تر می‌شوند، نرخ كاهش منابع طبیعی و تهی‌سازی ذخایر حیاتی سیاره با شتابی تشدیدشونده رو به زوال و نقصان خواهد گذاشت. در همین رابطه و طی برگزاری همایش بزرگ سالانه پیشرفت علوم در آمریكا طی هفته جاری كه میزبان بحث و نظرات گروهی از محققان و دانشمندان رشته‌های مختلف علوم بود اخبار هشداردهنده‌ای درخصوص مسائل و مشكلات گریبانگیر سیاره و چاره‌اندیشی‌های آن منتشر شد كه نگاه‌ها را به سوی خود جلب كرد. در این همایش بزرگ علمی محققان پیرو نتایج مطالعات و آمارهای ارائه شده از سوی نهادهای رسمی بین‌المللی ازجمله سازمان جهانی غذا و كشاورزی ملل متحد هشدار دادند: «وجود یك جمعیت در حال رشد، رفاه زده و مصرفی‌تر از همیشه كه برای هر گونه منابع و ذخایر قلیل و كمیاب پیرامون خود در حال رقابت و تقلا است می‌تواند تا سال ۲۰۵۰، جهانی غیرقابل شناسایی را برای ساكنان آن رقم بزند».

آمار و پیش‌بینی‌های ارائه شده از سوی سازمان ملل متحد در حالی توجه محققان و دانشمندان را برانگیخته و رنگ و بوی تامل‌برانگیزی به اظهارات صاحب‌نظران حوزه‌های اقتصادی، كشاورزی، امنیت غذایی و سلامت بخشیده است كه بدانیم براساس پیش‌بینی‌های این نهاد بین‌المللی، جمعیت جهانی طی سال جاری میلادی به مرز ۷ میلیارد نفر رسیده و تا سال ۲۰۵۰ تا رقم ۹ میلیارد نفر اوج خواهد گرفت. در این میان سازمان ملل هشدار می‌دهد زمین در حالی باید خود را مهیای میزبانی این جمعیت انبوه كند كه تقریبا بخش اعظم این رشد جمعیتی در كشورهای ضعیف و فقیر و بویژه آفریقا و آسیای جنوبی در حال رخ دادن است و نباید فراموش كرد در حال حاضر و با توجه به مسائل و مشكلات ریز و درشتی كه پیرو پیامدهای منفی تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی درگیر آن شده‌ایم چگونه كشاورزی و موضوع امنیت جهانی غذا در معرض تهدیدهای جدی قرار گرفته و توشه جهانی تداركات سیاره برای رویارویی با شرایط و اوضاع آینده زمین تا چه حد در سایه كاركردهای ضعیف این مناطق جهان به لحاظ تولید جمعیت و غذا دستخوش كمبود و نقصان‌های جدی است.

در همین خصوص اظهارات كارشناسان بنیاد جهانی حیات وحش كه اخیرا و طی برگزاری همایش سالانه انجمن پیشرفت علوم صورت گرفت، لزوم توجه بیشتری را از سوی اولیای كشورها و نهادهای بین‌المللی مربوطه می‌طلبد چراكه براساس پیش‌بینی‌های آنان برای تغذیه و تامین خوراك دهان‌های گشوده این جمعیت فزاینده طی ۴۰ سال آینده ما به حجم تولید غذایی در حد و اندازه آنچه طی ۸ هزار سال گذشته داشته و خورده‌ایم نیاز خواهیم داشت.
نكته: دانشمندان می‌گویند رشد جمعیت و كاهش منابع طبیعی می‌تواند زمین را تا سال ۲۰۵۰ غیرقابل شناسایی كند
محققان می‌گویند چشم‌انداز و سرنوشتی كه با آن روبه‌رو هستیم از این واقعیت حكایت دارد كه چنانچه تا سال ۲۰۵۰ روندهای فعلی جهانی تداوم یابند، سیاره‌ای را به انتظار خواهیم نشست كه قابل شناسایی و تشخیص نخواهد بود. پیرو همین اظهارات و پیش‌بینی‌ها، محققان مركز مطالعات جمعیتی دانشگاه ایالتی اوهایو نیز معتقدند در كنار مسائل و دغدغه‌های پیرامون پیامدهای تغییرات اقلیم و آثار سوء بالقوه آن كه در حال حاضر همه نگاه‌ها و تلاش‌های جهانی را معطوف خود ساخته است، توجه به این موضوع از اهمیت قابل توجهی برخوردار است كه چنین جمعیت در حال تورم و رو به رشدی بدتر شدن اوضاع و تشدید مشكلات گریبانگیر سیاره همچون كاهش و تهی‌سازی منابع طبیعی و ذخایر حیات بخش آن را درپی خواهد داشت.

در این میان اما كارشناسان معتقدند طی بازه زمانی ۴۰ سال آینده این انتظار نیز وجود دارد كه درآمدها نرخ رو به‌رشدی را ـ‌ تا ۳ برابر به لحاظ جهانی و ۵ برابر در كشورهای در حال توسعه ـ‌ تجربه كند و همین روند می‌تواند تنش افزون‌تری را به عرضه و ذخایر جهانی غذا اضافه كند. این مهم در حالی است كه به اعتقاد كارشناسان مردم جهان به موازات ترقی و افزایش درآمدهایشان، به حركت به سمت بالای زنجیره غذایی گرایش می‌یابند و به مصرف منابع گوشتی بیشتری نسبت به زمانی كه درآمد كمتری تولید می‌كردند تمایل پیدا می‌كنند.

به این ترتیب نسبت تقریبی ۷ به یك برای تولید گوشت از گندم یا دانه‌ها را كه چیزی در حدود صرف ۳/۴ كیلوگرم گندم یا حبوبات برای تولید حدود نیم كیلوگرم گوشت است خواهیم داشت و مطابق آن نیز صرف حدود ۱/۵ تا ۲ كیلوگرم دانه برای تولید حدود نیم كیلوگرم پنیر یا تخم‌مرغ انتظار می‌رود. البته موضوع مهمی كه محققان پیرو این آمار و ارقام و آهنگ صعودی آن سعی می‌كنند به گوش ما برسانند این واقعیت آشكار است كه مردمان بیشتر، پول بیشتر و مصرف بیشتر به ناچار در یك كفه ترازو جای خواهد گرفت، اما سیاره‌ای كه قرار است هزینه آنها را بپردازد همان سیاره است و همین مهم باعث انگیزش و ترغیب سریع دانشمندان و دولت‌ها و به فراست افتادن آنها برای كلید زدن ایجاد تغییراتی در نحوه تولید جهانی غذا از هم‌اكنون شده است.

البته در خلال این تحركات و تلاش‌هایی كه به هر ترتیب زمزمه‌های شروع آن از سوی دولت‌ها و دانشمندان به گوش می‌رسد، كارشناسان و محققان حوزه جمعیت نیز برای سرمایه‌گذاری‌های بیشتر در راستای برنامه‌های تنظیم خانواده فراخوان می‌دهند تا از این رهگذر به كنترل رشد در تعداد نفوس بویژه در كشورهای در حال توسعه كمك كنند.

این تلاش‌ها در حالی است كه كارشناسان برنامه‌های جمعیتی سازمان ملل متحد معتقدند هر چند طی ۲۰ سال گذشته سرمایه‌گذاری بسیار اندكی را درخصوص برنامه‌های تنظیم خانواده شاهد بوده‌ایم، اما اكنون تمایل و چرخشی علاقه‌مندانه نسبت به این گونه برنامه‌ها مشاهده می‌شود و شاید تا حدودی بتوان علت آن را به فاكتورهای زیست محیطی نظیر گرمایش جهانی و قیمت‌های مواد غذایی نسبت داد. با این اوصاف، هشدارهای جدی محققان درخصوص وضعیت نگران‌كننده زمین طی چند دهه آینده همت و تشریك مساعی جهانی را برای كاهش هزینه و زخم‌های وارده بر پیكره سیاره و حفظ ذخایر و منابع حیاتی آن برای نسل‌های آینده می‌طلبد تا شاهد چهره غیرقابل تشخیصی از زمین آن گونه كه دانشمندان به تصویر می‌كشند نباشیم.