حاشیه‌های اكشن اخلاقی سینمای ایران

  
یادداشتی درباره اتهامات و لحن تندی كه اهالی سینما اخیرا نسبت به هم به كار می‌برند

چند سال پیش وقتی سریال «یوسف پیامبر» روی آنتن بود،‌ شخصی به نام شهاب‌الدین طاهری ادعا كرد كه فیلمنامه این سریال متعلق به وی است. سر و صدای زیادی به پا شد. البته این اتفاقی بود كه هر از چند گاهی در سینمای ایران رخ می‌داد و تازگی نداشت. اما چیزی كه این روزها شاهد آن هستیم،‌ سلسله وقایع عجیب و غریبی است كه همه‌شان هم رسانه‌ای شده‌اند و كسی نیست كه این آسیب جدید را بررسی كند و ببیند كه نشر این همه حرف‌های توهین‌آمیز، تهمت‌هایی كه هنوز صحت و سقم‌شان مشخص نشده و این همه ادعای سرقت در حوزه فرهنگی‌ای چون سینما، نشان از بیماری شرایط فرهنگی و اجتماعی ما دارد یا شاید هم ما سخت‌گیری می‌كنیم و موضوع ساده‌ای است كه رسانه‌ها هم به جهت روشن كردن اذهان عمومی آن را منتشر می‌كنند. ماجرا دو بعد دارد:

 

1)سرقت فرهنگی: همین چند وقت پیش علی نعیمی، فیلمنامه‌نویس و روزنامه‌نگار ادعا كرد كه فیلمنامه «قصه پریا» كه هنوز هم روی پرده سینماست، متعلق به اوست. جیرانی سكوت كرد و گفت كه پاسخی به این ادعاها نمی‌دهد. هر روز سایت‌ها و نشریات یك نامه جدید یا اظهارنظر از یكی از طرفین منتشر می‌كردند كه آتش ماجرا را تندتر می‌كرد. قضیه برای داوری به شورای خانه سینما سپرده شده بود اما تنها ارگانی كه این وسط اظهارنظر نمی‌كرد، خود این شورا بود. در حالی كه شاید نظر قاطع شورا می‌توانست به همه این بحث‌ها، كه درنهایت فایده‌ای برای سینمای ایران ندارد جز آنكه محیط آن را آلوده كند،‌ خاتمه دهد. آخر كار علی نعیمی از برخی از سخنان تندش عذرخواهی كرد اما گفت كه ماجرا برای وی تمام نشده و شكایتش را پس نمی‌گیرد. اتفاقی كه دقیقا به فاصله چند روز افتاد، باورنكردنی بود. محمدامیر یاراحمدی، نمایشنامه‌نویس هم ادعا كرد كه فیلمنامه «آقا یوسف»، یكی دیگر از فیلم‌های روی اكران، از روی نمایشنامه وی برداشته شده. علی رفیعی هم جواب داد كه وجود یك عنصر مشترك دلیل بر یكی بودن فیلمنامه‌ها نمی‌شود. یاراحمدی هم به شورای داوری خانه تئاتر و خانه سینما شكایت كرده است. بعد درست مثل اینكه ادعای سرقتی بودن فیلمنامه و نامه سرگشاده نوشتن به رسانه‌ها مد شده باشد، محمدامین شهنوازی هم مدعی فیلمنامه «خاك و آتش» مهدی صباغ‌زاده شد. كار آنقدر بالا گرفت و هر روز نامه جدیدی ارسال شد كه حقوق معنوی فلان اثر رعایت نشده و سرقت فرهنگی صورت گرفته كه بالاخره شخص معاونت سینمایی وارد ماجرا شد. جواد شمقدری به علیرضا سجادپور، مدیركل اداره نظارت و ارزشیابی دستور داد كه هر چه زودتر راهكاری پیدا كند كه هیچ‌كس نتواند به این راحتی دیگران را متهم به سرقت هنری و ادبی بنماید. تصمیمی كه درست بود ولی شاید كمی دیر گرفته شد چون رسانه‌ای شدن سه ادعا و جنجال‌های زیادی كه برسر آنها به وجود آمد نشان داد كه سینمای ایران تا چه حد آسیب‌پذیر است و تا چه اندازه از رسالت فرهنگی‌اش فاصله دارد. اگر خانه سینما و وزارت ارشاد كار خودشان را درست انجام می‌دادند، دیگر رسانه‌ها وارد این بازی ناراحت‌كننده كه به هرحال هم پای آبروی خواهان و هم خوانده در میان است،‌ نمی‌شدند و فرهنگ دروغ و توهین آنقدر سریع عمومی نمی‌شد و جا نمی‌افتاد.

 

2) دعواهای داخلی و ناسزاهای خارجی: متاسفانه در سینمای ایران باب شده كه هر كس از صنفش قهر می‌كند یا با همكارش به مشكل برمی‌خورد با تندترین الفاظ و توهین‌آمیزترین كلمات دعوایش را به رسانه‌ها می‌كشاند كه مثلا احقاق حق كند. غافل از اینكه این برخوردهای تند غیرفرهنگی فقط مخاطب جدی سینما و سینماگران حرفه‌ای را دلزده می‌كند. سیدضیا هاشمی در مراسم افطاری با سخنانی تند درباره پول‌شویی در خانه سینما صحبت می‌كند. سخنانی كه واكنش منوچهر محمدی را برمی‌انگیزد و پاسخی تندتر به هاشمی می‌دهد: «جناب‌عالی از باب اینکه مسلمانید و به مردانگی خود را شهره می‌دانید، با همان شجاعت اعلام کنید کی از سینما خواهید رفت؟» پاسخی كه به‌نظر می‌رسد حسابی هاشمی را عصبانی می‌كند كه به صورت غیرمستقیم و مستقیم نسبت‌های مختلفی به محمدی می‌دهد. تا جایی كه در بخشی از نامه‌اش می‌آورد: «من از مسلمانی خود گریزان شدم که تو مسلمانی‌ام را تایید کرده‌ای.» كسی نیست به دوستان بگوید كه سخن گفتن با این لحن و آبروی یكدیگر را بردن چه نیاز به رسانه‌ای شدن دارد و اصلا قرار است این سخنان تند به چه كسی بربخورد؟ فرهنگ و سینمای ایران با انتشار چنین نامه‌هایی در معرض خطرهای گوناگونی قرار می‌گیرد. كاش در حرف زدن بیشتر احتیاط كنیم. حوزه فرهنگ كه رینگ بوكس نیست. حتما باید قانون و مجازاتی در كار باشد كه درست با هم صحبت كنیم؟