میلیاردرهای بی‌نام‌و نشان سینما!

نگاهی به كارگردانانی كه فیلم‌های میلیاردی می‌سازند اما نام‌شان هنوز به برند تبدیل نشده است
با توجه به آمار و ارقامی كه یكی از سایت‌های اینترنتی از فروش گیشه‌های سینماهای جهان گذاشته،‌ 87 كارگردان در جهان وجود دارند كه فیلم‌هایشان در جهان بیش از یك میلیارد دلار می‌فروشند. برخی از آنها به لطف كارنامه كاری‌شان تبدیل به چهره‌های معروفی در سینما شده‌اند اما تعداد زیادی از آنها همچنان در گمنامی فیلم می‌سازند. آنهایی كه مشهورند و به اصطلاح برند حرفه خودشان شده‌اند و كارگردانان جوان دیگری هم به سبك آنها شروع به فیلمسازی كرده‌اند: استیون اسپیلبرگ، جورج لوكاس، جیمز كامرون، تیم برتون، مایكل بی، كوئنتین تارانتینو و غیره. برخی دیگر از كارگردانان هم هستند كه هنوز كارنامه مفصلی ندارند و فقط با چند فیلم نام خودشان را مطرح كرده‌اند، اما با این وجود نام آنها برای بازاریابی فیلم‌هایشان كفایت می‌كند: جی‌جی‌آبرامز، برایان سینگر، جان فاورو و جاد آپاتو درحالی كه كارگردانان دیگری چون برت رتنر، زاك اسنایدر، ام.نایت.شیامالان و دیوید ییتس مجبورند با خاطرات بدی كه میان طرفداران‌شان بجا گذاشته‌اند، فیلم بسازند تا شاید بتوانند ذهنیت منفی كه نسبت به كارهایشان به وجود آمده را از بین ببرند.

كارگردانانی كه صاحب برند هستند، سبك تصویری خاص و متمایز خودشان را دارند. شاید حتی پیش از اینكه خودشان شروع به فیلمسازی كنند، مشهور شده‌اند یا ممكن است شهرت‌شان را به‌خاطر فیلم‌هایی كه ساخته‌اند و بین طرفداران‌شان جایی باز نكرده، از دست داده باشند. در هر صورت نام آنها به اندازه فیلم‌هایشان مهم و مشهور است یا حداقل می‌توان گفت كه نامشان مترادف فیلم‌های ژانر خاصی است. چه تفاوتی بین كارگردانانی هست كه نامشان به یك برند تبدیل شده و فیلمسازانی كه توانسته‌اند فیلم‌های موفق پرفروش بسازند اما نامشان بر سر زبان‌ها نیفتاده است؟ یك عامل شناسایی این دو گروه از هم می‌تواند تبلیغاتی باشد كه پیش از شروع فیلم‌ها شركت‌های پخش‌كننده در جهان روی آنها مانور می‌دهند. اگر این تبلیغات اسم كارگردان فیلم را فریاد بزنند و تمركزشان روی اسم فیلمساز باشد، قطعا بدانید كه كسی كه آن فیلم را ساخته، نامش جزو برندهای فیلمسازی است. چون تهیه‌كنندگان روی این نكته حساب می‌كنند كه همه مردم این كارگردان را می‌شناسند و یا اسمش را شنیده‌اند. اما اگر در تبلیغات خیلی ساده گفته شد:«از كارگردان فلان فیلم پرفروش (كه قاعدتا باید فیلم قبلی او باشد)» یعنی به‌رغم موفقیتی كه فیلم این كارگردان در گیشه به دست آورده، هنوز مانده تا خود فیلمساز به شهرت برسد. در طول نمایش فیلم هم نام آنها در تیتراژ می‌آید (معمولا دو بار) و تقریبا بلافاصله تماشاگران فراموشش می‌كنند. با نگاهی به اسامی این كارگردانان و فهرست آثار آنها، برایتان جالب خواهد بود كه ببینید چه فیلم‌هایی از چه كسانی توانسته‌اند در سرتاسر جهان بیش از یك میلیارد دلار بفروشند.

لی آنكریچ
عجیب نیست كه نام لی آنكریچ برای مخاطبان معمولی سینما خیلی آشنا نباشد. شاید باورتان نشود ولی این فیلمساز فقط با ساختن یك فیلم در فهرست كارگردانانی قرار گرفت كه فیلم‌هایشان فروش بالای یك میلیارد دلار در جهان داشته است. بیشتر به عنوان تدوینگر كار سینمایی انجام داده و كارش را هم با سریال‌های تلویزیونی شروع كرده است. شانس مهمش حضور در كمپانی پیكسار بوده، جایی كه «داستان اسباب‌بازی1» و «زندگی یك حشره» را تدوین كرد و به عنوان یكی از كارگردانان انیمیشن‌هایی چون «كمپانی هیولاها» و «در جست‌وجوی نیمو» نامش در تیتراژ آمد و درنهایت توانست مجوز كارگردانی یكی از مهم‌ترین انیمیشن‌های كمپانی را به دست آورد: «داستان اسباب‌بازی3». انیمیشنی كه ركوردهای فروش در جهان را جابه‌جا كرد و باعث شد برای اولین‌بار مردم نام كارگردانی به نام لی آنكریچ را روی پرده ببینند. گرچه احتمالا زود فراموشش كردند.

كارلوس سالدانا
این كارگردان برزیلی كارش را با ساخت انیمیشن شروع كرد. انیمیشن‌هایی كه ساخته همگی موفق بوده‌اند و بخصوص سری «عصر یخبندان» كه تا حدی توجه منتقدان را هم جلب كرد. «عصر یخبندان» آنقدر برای كمپانی تهیه‌كننده‌اش سودآور بود كه به فكر ساخت قسمت‌های بعدی آن بیفتد و برای قسمت دوم و سوم، سالدانا توانست این امتیاز را بگیرد كه نامش به تنهایی به عنوان كارگردان روی پرده بیاید. انیمیشن «ریو» ساخته سالدانا از پرفروش‌ترین فیلم‌های سال گذشته بود. انیمیشنی با داستانی ساده اما خوش آب و رنگ درباره چند پرنده استوایی و مفهوم وطن و آزادی. موسیقی متن «ریو» بخصوص خیلی مورد توجه قرار گرفت.

اندرو آدامسون
شاید اسمش را نشنیده‌ باشید اما مخلوق او را همه دنیا می‌شناسند، همان غول سبزرنگ بدتركیب: شرك. اولین كار او در مقام كارگردان ساخت انیمیشن «شرك» (قسمت اول و دوم) بود. انیمیشنی كه هم گیشه‌ها را تسخیر كرد و هم این دو قسمت اول به دلیل ساختار متفاوت، شكستن قواعد انیمیشن‌های كلاسیك و به سخره گرفتن آن جهان رویایی انیمیشن‌های دیزنی بین مخاطبان جدی سینما هم طرفداران فراوانی پیدا كرد و منتقدان هم آن را پسندیدند. بعد هم سری فیلم‌های اكشن-حادثه‌ای «افسانه نارنیا» را ساخت كه باز هم مخاطبان زیادی در سرتاسر جهان پیدا كرد.

شان لوی
با سریال‌سازی كارش را شروع كرد و اولین فیلم موفقش (در گیشه البته) یك كمدی خانوادگی به نام «چاق گنده دروغگو» بود. تخصص‌اش ساختن كمدی‌های سبك (چه از نوع رمانتیك و چه خانوادگی) است. یعنی درست ژانر فیلم‌هایی كه خانواده‌ها خیلی طرفدارش هستند و به همین دلیل هم بیشتر فیلم‌هایش در دنیا فروش خوبی كردند. البته به‌نظر می‌رسد در ساخت فیلم‌های علمی-تخیلی موفق‌تر باشد. امتیاز فیلم «حلقه فولادی» وی كه سال گذشته برای چند هفته در صدر جدول پرفروش‌ها قرار گرفت و در همین ژانر بود از كمدی‌هایش بیشتر است. در حال حاضر كمی از دنیای سینما فاصله گرفته و مشغول ساخت چند تله‌فیلم است.

بتی توماس
بیشتر كارگردان فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی است ولی فیلم‌های سینمایی پرفروشی هم ساخته كه احتمالا مطرح‌ترین آنها انیمیشن «آلوین و سنجاب‌ها» (2009) است. «جانی تاكر باید بمیرد»، «من جاسوسم» و ‌«دكتر دولیتل» از دیگر فیلم‌های مهم وی محسوب می‌شوند. هر چند فیلم‌هایش هیچ‌وقت امتیاز بالایی از منتقدان یا حتی مخاطبان جدی سینما نگرفتند اما جزو كارگردانان فصل تابستان است، یعنی یكی از بهترین فصل‌های اكران فیلم كه عامه مردم و به ویژه نوجوانان و كودكان تعیین‌كننده فروش سینماها هستند. این فهرست خیلی طولانی‌تر می‌شود. در میان‌شان نام‌هایی هم وجود دارد كه برای بعضی مخاطبان احتمالا آشناتر هستند: راب مارشال، مایك نیول، تاد فیلیپس، اندرو استانتون، كریس میلر،‌ مایكل آپتد، پیت داكتر،‌ ادوارد زوییك و ... . اسامی‌ای هم در بین سازندگان فیلم‌های میلیاردی به چشم می‌خورد كه شاید برای سینماروهای جدی هم ناآشنا باشد: آدام شانك‌من، اندی تننت، دیوید سیلورمن، نانسی مه‌یرز، جاستین لین، كلی آزبری و .... برندها كه تعدادشان خیلی بیشتر است. فیلم‌های برندها معمولا اكثر اوقات فروش‌های میلیاردی را رد می‌كند. فیلمساز برند هنوز فیلمش به نمایش درنیامده، طرفدارانش منتظر دیدن فیلم بعدی او هستند. برخی از این چهره‌های سرشناس كه گیشه سینماها همیشه منتظر آنهاست تا فروش میلیاردی را تجربه كند، عبارتند از: استیون اسپیلبرگ، جورج لوكاس، جیمز كامرون،‌ مارتین اسكورسیزی،‌ رایدلی اسكات،‌ الیور استون، مایكل مان و ... .