جام جم آنلاین: گریم یك لغت فرانسوی است كه سال 1775 میلادی سر زبان‌ها افتاد. در آن روزها گریم به معنای ادا، شكلك و ماسك بود و فقط برای تئاتر استفاده می‌شد. به كسی هم كه گریم را انجام می‌داد، گریمور می‌گفتند.
با اختراع سینما و عكاسی این واژه به این هنر ـ صنعت‌ها راه پیدا كرد و در هنرهای نمایشی به بخش ظریفی از كار گفته می‌شد كه بر پایه نقاشی و مجسمه‌سازی بنا شده است.
در سال 1981 هم برای اولین بار بخش گریم به جوایز اسكار اضافه شد و ریك بكر برای فیلم «آمریكایی در لندن» برنده اولین جایزه اسكار در بخش گریم شد.
حالا گریم عضو جدا نشدنی از سینما، تلویزیون، تئاتر و حتی عكاسی است؛ عضوی كه تازه‌كارها آن را با نقاشی روی صورت بازیگر اشتباه می‌گیرند و كفر كهنه‌كارها را درمی‌آورند، اما گریم‌ها در هر كدام از بخش‌های تئاتر، سینما و تلویزیون با هم تفاوت دارد.
گریم به وقت صحنه
«گریم با وجود مبنای مشتركی كه در هنرهای نقاشی و مجسمه‌سازی دارد، اما شیوه اجرای آن به طور كلی به دو شكل تئاتری و سینمایی تقسیم میشود.» اینها را بهاره اسلامی می‌گوید.
او در دانشگاه هنرهای نمایشی خوانده و حالا به عنوان طراح و دستیار در خیلی از پروژه‌های سینمایی و تئاتر كار كرده است.
بهاره می‌گوید: گریم یك كار عملی است. مثلا در دانشگاه خیلی به ما می‌گویند گریم تئاتری معمولا به گریم‌های اغراق شده می‌گویند. اما تا وقتی بچه‌های رشته چهره‌پردازی خودشان وارد عمل نشوند، این اغراق را درك نمی‌كنند.
بهاره كه مدت‌هاست به عنوان گریمور تئاتر در پشت صحنه خیلی از تئاترها بوده، می‌گوید: این اغراق به این واقعیت برمی‌گردد كه در تئاتر در بیشتر مواقع فاصله‌ای بین تماشاگران و بازیگران وجود دارد. این فاصله برای تماشاگر در ردیف‌های انتهایی سالن با ردیف‌های جلویی كه آنها هم فاصله‌ای با بازیگران دارند بسیار متفاوت است بنابراین لازم است گریم سنگین‌تر باشد تا میمیك چهره بازیگر و شخصیت او برای تماشاگران انتهایی سالن هم قابل رویت باشد.
بهاره تعریف می‌كند با این كه این حرف‌ها را از استادش زیاد شنیده بود، اما بعد از انجام اولین كار حرفه‌ای‌اش، وقتی در ردیف آخر سالن نمایش نشسته و افتادن نور در صورت بازیگران را دیده است، تازه دوزاری‌اش افتاده كه این حرف‌ها یعنی چه، چون نورپردازی در تئاتر، حتی در رئال‌ترین كارها هم واقعی نیست و این در نمایش چهره بازیگران بسیار موثر است و در گریم باید به این نكته هم توجه داشت.
از همین روست كه گریم در تئاتر وضعی بسیار متفاوت از سینما و تلویزیون پیدا می‌كند كه حتی بسته به بزرگ یا كوچك بودن سالن تئاتر میزان این گریم هم كم و زیاد میشود.
الناز یكی از تازه‌كارهای گریم است. او هم ادبیات نمایشی خوانده و بعد از گذراندن یك دوره آموزشی تصمیم گرفته به طور تخصصی گریم‌های تئاتر را انجام دهد.
الناز می‌گوید: یكی از اشكال‌های بچه‌های این رشته این است كه به طور تخصصی برای یادگیری گریم وقت نمی‌گذارند و چون فكر می‌كنند این یك كار تجربی است، پس هر پروژه‌ای را امتحان می‌كنند. او معتقد است تازه‌كارها باید برای گریم در هر بخش، اول به شكل تخصصی وقت بگذارند.
او می‌گوید: در تئاترهای كوچك، گریم به شكلی سبك‌تر و رقیق‌تر انجام میشود و در سالن‌های بزرگ‌تر گریم سنگین‌تر استفاده میشود.
در ضمن بسته به میزان نور و رنگ موجود در صحنه و لباس بازیگران این میزان تغییر می‌كند. به نظر می‌رسد این تمام ریزه‌كاری‌ها درباره گریم تئاتری نیست و آنچنان كه گفته میشود لازم است علاوه بر همه آنچه رفت، گریمور تئاتر موارد دیگری را هم در كارش لحاظ كند.
به طور مثال باید در كارهای پرتحرك و با نوردهی بالا فكری به حال تعریق بازیگر در حین اجرا و زیر حرارت پروژكتورها بكند كه ممكن است گریمش را به هم بریزد و چهره‌اش را دفرمه كند.
گریم به وقت تجربه
اما با وجود این همه اغراقی كه در گریم تئاتر اتفاق می‌افتد، در گریم سینما و تلویزیون خبری از این اغراق‌ها نیست.
میهن میهن، یكی از گریمورهای معروف و مدرس دانشگاه می‌گوید: گریم تئاتر و سینما هر كدام دارای تكنیك، رنگ و شیوه كار خاص است و كلا با هم تفاوت دارند. در تئاتر، چهره برای دیدن از دور كار میشود و در سینما درست عكس آن است. چشم دوربین بسیار حساس است و كوچك‌ترین زائده بر چهره را ثبت می‌كند. اگر گریمور آشنایی به هر دو شیوه داشته باشد هر دو نوع گریم برای او آسان خواهد بود.
او می‌گوید: قبل از این همه ما با عشق كار می‌كردیم ولی كم‌كم این هنر شكل تجاری پیدا كرد و همین مساله باعث شده به تئاتر و عوامل آن لطمه بزند. او معتقد است بچه‌هایی كه می‌خواهند وارد این رشته شوند باید تا جایی كه می‌توانند تجربه كسب كنند و اصلا نگاه تجاری به گریم نداشته باشد.
این طور كه پیداست به دلیل نبودن رشته دانشگاهی در ایران برای گریم، گریمورهای تازه‌كار همه دانش خود را از تجربه به دست می‌آورند. یكی از راه‌های كسب این تجربه، گذراندن دوره آكادمیك هنرهای نمایشی یا گذراندن دوره‌های آزاد آموزشی است.
گریم در دانشگاه نه به عنوان یك رشته كه به عنوان چند واحد تحصیلی در رشته‌های سینما و تئاتر تدریس میشود. یادگیری این فن در خیلی از آموزشگاه‌ها هم به تحصیلات ویژه نیازی ندارد و برای همه علاقه‌مندان ممكن است.
دانشجویان این رشته معتقدند در حال حاضر چه در دانشگاه‌ها و چه در آموزشگاه‌ها، كمتر مبنا را بر آموزش از طریق كتاب می‌گذارند و بیشتر علاقه‌مندان سراغ سی‌دی‌های موجود می‌روند كه جای این كتاب‌ها را گرفته‌اند؛ چرا كه این سی‌دی‌ها معمولا علاوه بر آموزش تئوریك، آموزش عملی را هم نشان می‌دهند و این نوع آموزش مشكلات زیادی به وجود آورده است.
بیژن محتشم، یكی از گریمورهای با سابقه سینما و تلویزیون می‌گوید: واحد گریم كه روزگاری برای آن خیلی زحمت كشیده بودیم، امروز در بلاتكلیفی به سر می‌برد و نابسامان هدایت میشود و حتی در جشنواره‌های مختلف تئاتری از آن نامی نمی‌برند. به همین دلیل هم امیدواریم در آینده به این هنر توجه بیشتری شود.
میهن میهن این نابسامانی را وخیم‌تر می‌داند و می‌گوید «امروزه با دیدن یك دوره كوتاه در یك آموزشگاه، گریمور و حتی طراح گریم می‌شوند یا به آسانی مجوز تاسیس آموزشگاه می‌گیرند.
همین میشود که در سریالها غیر از كارهایی كه استادان بزرگ گریم انجام داده‌اند، اسامی نه چندان آشنایی در تیتراژ به چشم می‌خورد كه به عنوان طراح معرفی شده‌اند. به همین دلیل بیشتر گریم خانم‌ها آرایش است.
از دختر 16 ساله تا خانم 60 یا 70 ساله. متاسفانه اینها اطلاع ندارند رنگ سیاه و سفید رنگ‌های ممنوعه گریم دوربینی هستند. آرایش با گریم متفاوت است و با این طراحی‌های نادرست لطمه به رشته هنری گریم وارد میشود.
گریم برای آموزش
علاوه بر گریمورها، هنرجویان گریم هم معتقدند آموزش آكادمیك یا همان چند واحد درسی، آنچنان كه باید و شاید آنها را برای حضور در كار حرفه‌ای آماده نمی‌كند و اطلاعات كامل و دقیقی از شیوه‌های كار به آنها نمی‌دهد؛ بنابراین همه آنها نیاز دارند تعلیمات تكمیلی‌شان را یا با دستیاری در كنار بزرگان این فن یا از طریق شركت در دوره‌های آزاد كامل كنند.
به هر حال به هر شیوه، چه به صورت آكادمیك و چه از طریق كلاس‌های آموزشگاهی آزاد، علاقه‌مندان قبل از هر چیز با آناتومی، فرم شناسی، تقسیم‌بندی صورت، ساختمان سر و شناخت عضلات صورت، تكنیك سایه روشن، شخصیت‌سازی، شبیه‌سازی، رنگ‌شناسی، فرم‌سازی یا زمینه‌سازی، ماسك و تكه‌سازی، ریش و سبیل بافی و تاریخ هنر ایران و جهان آشنا می‌شوند تا بتوانند این اطلاعات پایه‌ای را برای نوع گریم و اجرای آن متناسب با شخصیت به كار گیرند.
علاوه بر اینها، هنرجویان باید درس‌های پیشرفته‌تر و تكمیلی مثل شناخت انواع پوست، شناخت لوازم گریم، پاكسازی، متعادل‌سازی، كوچك و بزرگ كردن صورت و... را هم آموزش ببینند.
این آموزش‌ها اینقدر مهم است كه به گفته عبدالله اسكندری، یكی از بهترین گریمورهای تاریخ سینما و تلویزیون «چهره‌پردازی، احیای هنرپیشه در نقش اوست.
وقتی چهره هنرپیشه‌ای را گریم می‌كنم از او می‌خواهم در آینه نگاه كند و بتدریج، هماهنگ با تغییراتی كه در چهره‌اش ظاهر میشود و نقشی كه بازی می‌كند در درون هم دگرگون شود. چون هر وقت چهره‌ای كه می‌آفرینم با شخصیتی كه هنرمند خلق می‌كند، هماهنگ شود، تجدید حیات هنرمند در نقشش محقق خواهد شد.»
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir
مطالب پیشنهادی:
در جشنواره‌ی فیلم «شیکاگو» مانی حقیقی با عباس کیارستمی رقابت می کند!
این دو مجری ممنوع التصویر به شبکه دو بازمی‌گردند!
هیچ تمایلی برای بازیگر شدن ندارم!
افتتاحیه فیلم اختاپوس + یک زوج خوشبخت
الويس پريسلی گريان به سرقت رفت !
