نظرات جالب «خواهر مری» درباره «آرگو»

متن یادداشت مترجم دانشجویان تسخیرکننده لانه جاسوسی ( موسوم به خواهر مری در آن روزها) که یک روز پس از تعلق جایزه اسکار به فیلم آرگو منتشر شده، به این شرح است:

برخی وقایع تاریخی تاثیر و اهمیت خود را سالها حفظ می‌کنند و به رغم گذشت دهها سال همچنان در مرکز توجه افکار عمومی می‌مانند. واقعه 13 آبان 1358 و تاثیرات آن بر روابط ایران و آمریکا از جمله این وقایع است که کماکان تاثیرگذار تشخیص داده می‌شود؛ یعنی با گذشت بیش از سه دهه هنوز شاهد انتشار آثار مختلفی درباره آن هستیم و اکنون نیز شاهدیم که فیلم آرگو پرده‌های نقره‌ای را تسخیر کرده است.

آرگو شاید برای جبران روحیه آسیب‌دیده دولتمردان آمریکایی تلاش کرده از دل یک شکست، به واقعه‌ای پیروزمندانه آمیخته با هیجان و ماجراجویی دست یابد اما با خوشبینانه‌ترین نگاه نقادانه نیز باید گفت رویکرد جانبدارانه و تبلیغاتی آن، غیرقابل انکار است. این یکی از دلایلی است که بسیاری معتقدند تعلق جایزه اسکار به آرگو به عنوان بهترین فیلم، باعث افت استاندارد این جایزه شده است؛ البته این رخداد نشان می‌دهد افت کیفیت آثار برتر سینمایی فقط مختص به کشور خودمان نبوده و مساله‌ای فراگیر به حساب می‌آید.

چند روز پیش در پاسخ به سوال خبرنگار آسوشیتدپرس که می‌پرسید آیا در این فیلم جنبه مثبتی هم قابل مشاهده است، به آغاز انیمیشنی فیلم اشاره کردم که سعی دارد به علل تاریخی درگیری‌های میان ایران و آمریکا بپردازد. اذعان به مهندسی کودتای 28 مرداد 1332 توسط سازمان جاسوسی آمریکا و برکناری نخست‌وزیر قانونی و مردمی ایران در این بخش، نقطه قوت فیلم به شمار می‌رود.

اما همین آغاز انیمیشنی نیز چندان قوی نبوده و دچار اشتباهات تاریخی متعدد است.

«بن افلک» کارگردان آرگو، برای فرار از انتقاداتی که در مورد غیرواقعی بودن بسیاری از صحنه‌های فیلم مطرح‌شده، گفته که این فیلمی مستند نیست بلکه بر اساس یک داستان واقعی ساخته شده است. با این حال تصاویر مختلفی که از مردم ایران در این فیلم به نمایش درآمده کاملا غیرواقعی و گاه توهین‌آمیز بوده و مردم ایران را هرج و مرج‌طلب جلوه داده است.

آرگو در حالی که هیچ نامی از دانشجو بودن تسخیرکنندگان سفارت نمی‌آورد، صحنه‌هایی را به نمایش می‌گذارد که با فیلمهای مستند موجود کاملا مغایرت دارد؛ در واقع برای افزایش هیجان تماشاگر به طور غیرمسوولانه‌ای اقدام به نمایش صحنه‌هایی ساختگی می‌کند که چهره‌ای خشونت‌گرا از مردم ایران را به تصویر می‌کشد. به نظر می‌رسد آرگو که خود داستان تهیه یک فیلم ساختگی از طرف سازمان سیاست، فیلمی سفارش‌شده برای تهییج افکار عمومی جهان علیه مردم ایران در شرایط حاضر باشد؛ در شرایطی که این مردم نجیب به دلیل تحریم های غیرهوشمند و آسیب‌زننده و نیز به خاطر برخی مشکلات ناشی از ناکارآمدیهای داخلی در وضعیت خاصی به سر می‌برند.

شائبه سفارشی و سیاسی‌بودن آرگو زمانی تقویت می‌شود که می‌بینیم در حرکتی غیرمتداول، میشل اوباما از طریق ارتباط ویدیویی، آرگو را به عنوان بهترین فیلم اسکار 2013 معرفی می‌کند. این در حالیست که اگر هالیوود می خواست، می‌توانست تصویری متعادل و واقع‌بینانه از این واقعه ارائه دهد و به مواردی مانند آزاد سازی 14 نفر از زنان و سیاهپوستان حاضر در سفارت که با نظر امام خمینی در همان روزهای اول آزاد شدند اشاره کند.

هالیوود می‌توانست به جای تشدید تنشها میان ملل گامی در جهت مفاهمه بردارد؛ مثلا به موضوع و حواشی حضور 50 میهمان از میان مردم آمریکا که در همان دوران توسط دانشجویان دعوت شدند و به مدت دو هفته در ایران بودند، بپردازد. آرگو می‌توانست به طور مبسوط تری از علل وقوع این حادثه که ناشی از دخالتهای مکرر و پی در پی آمریکا در امور ایران و نیز آسیبهایی بود که از بابت این سلطه به کشور ایران وارد شده، بگوید و به عنوان فیلمی مستقل در هشداری به سیاستمداران خود، نگرانی دانشجویان ایرانی را از تکرار کودتای 28 مرداد به تصویر بکشد. البته در کنار نقد آرگو، نمی‌توان از نقد عملکرد داخلی غافل بود. چند سال قبل پیشنهاد تهیه اثر سینمایی مستقلی با رویکردی بین‌المللی در این زمینه در داخل کشور مطرح شد ولی با بی‌میلی دست‌اندرکاران و مسوولان مربوطه مواجه شد. این بی‌میلی شاید از این رو بود که می‌توانست چرایی هجمه و تهمتهای ناروای این روزها را به دانشجویان انقلابی آن روزها دامن زند؛ کسانی که سابقه‌ای روشن از ایستادگی در مقابل بیگانگان را در کارنامه خود دارند.

شاید صاحب منصبان فعلی سینمای کشور برای اینکه در چنین تناقضی گرفتار نشوند تا کنون حمایت از تولید فیلمی مستقل و غیرجانبدارانه را در برنامه خود قرار نداده‌اند.

وقتی «هاتاوی» با اسکارش تنها می‌ماند! + عکس
خانم محجبه و همسر شیک‌پوش بر فرش قرمز اسکار! + عکس