مصاحبه با کارگردان فیلم «دلخون»

 

داستان سرراست بدون پیچیدگی
محمدرضا رحمانی كارگردان جوان فیلم «دلخون» در حالی دومین ساخته‌اش را روی پرده دارد كه هنوز «ستایش» (فیلم اولش) امكان اكران عمومی نیافته است.
«دلخون» در فضایی متفاوت با تولیدات مرسوم و متداول این سال‌های سینمای ایران، درامی تلخ است كه رویكردی واقع‌گرا دارد. رحمانی در «دلخون» كوشیده تا به واقعیت وفادار بماند و به گفته خودش داستانی سرراست را بدون پیچیدگی برای تماشاگر تعریف كند. او با استفاده از بازیگران شناخته‌شده‌ای چون بهداد، شاكر‌دوست و پور‌سرخ امیدوار است كه حاصل تلاش‌اش دیده شود و «دلخون» به سرنوشت «ستایش» دچار نشود. در وانفسای سلطه كمدی‌های بی‌كیفیت، نمایش آثاری چون «دلخون» می‌تواند نقطه امیدی محسوب شود.

دلخون دومین ساخته شما در حالی روی پرده آمد كه «ستایش» هنوز اكران نشده است. دلیل اكران‌نشدن «ستایش» چه بود؟
در مورد اكران «ستایش» قطعا تهیه‌كننده و پخش‌كننده باید تصمیم بگیرند، اما این فیلم به خاطر موضوعی كه دارد و در ژانر دفاع مقدس می‌گنجد قرار بود در یك زمان مناسب اكران شود. حالا هم قرار است بعد از «دلخون» شرایط اكران آن مهیا شود. «ستایش» یك فیلم فرهنگی و ارزشی محسوب می‌شود اما شاید در ایامی كه مخاطب سینما كمتر است، اكران آن مناسب‌تر باشد چون این روزها رقابت شدید است و مخاطب به‌دنبال فیلم سرگرم‌كننده و بازیگر معروف و فیلم كمدی و... است. از طرفی فیلم اول یك تجربه است كه از فیلم‌های كوتاه یا تجربه‌هایی مثل دستیاری و اندوخته‌های ریز و درشت به كارگردان منتقل می‌شود ؛ولی همیشه مشكلاتی سر راه وجود دارد و ریسك عدم‌حمایت هم وجود دارد.
كارگردان باید با فیلم اول خودش را ثابت كند. فیلم اول مثل لبه تیغ است و شاید پرتگاهی كه اگر به سلامت از آن گذر كنیم سوی دیگر آن سینمای حرفه‌ای است. گاهی شانس استفاده از عوامل حرفه‌ای در فیلم اول فراهم می‌شود اما در نهایت ساخت فیلم اول انرژی زیادی از كارگردان می‌گیرد چون عوامل حرفه‌ای به یك فیلم اولی سخت اعتماد می‌كنند.

 «ستایش» 3 سال پیش در جشنواره فجر به نمایش درآمد. بازخوردهای فیلم چگونه بود؟
این فیلم در 2 روز آخر جشنواره نمایش داده شد و چون مراحل فنی آن به پایان نرسیده بود، به همین دلیل تعداد كسانی كه فیلم را دیدند كم بود ضمن اینكه منتقدان هم در روزهای پایانی درگیر اختتامیه شد‌ند و تمایلی به تماشای فیلم‌های دیر‌رسیده نداشتند. به‌نظر خودم از نظر موضوع و كارگردانی تجربه خوبی بود و آنهایی كه فیلم را دیدند رضایت نسبی داشتند.

دلیل استفاده از بازیگرانی مثل الناز شاكردوست، پوریا پورسرخ و حامد بهداد، ایجاد امكان اكران عمومی برای فیلمتان نبود؟ چون در «ستایش» از بازیگران چهره استفاده نكرده بودید.
بله، درست است. یكی از فاكتورهایی كه به‌نوعی مجوز اكران فیلم است استفاده از عوامل حرفه‌ای و در راس آن بازیگر حرفه‌ای است. خوشبختانه با رایزنی‌ها و تلاش تهیه‌كننده، ما موفق به استفاده از بازیگران دلخواهمان شدیم. در این چرخه پیدا كردن بازیگر مناسبی كه هم در آن زمان بیكار باشد و هم فیلمنامه را بپسندد و به كارگردانی كه نمی‌شناسد اعتماد كند، كار سختی است.

جایی گفته‌اید كه «دلخون» ابتدا مایه‌های كمدی داشت و در مسیر تحقیق لحن كاملا جدی به‌خود گرفت. چنین داستانی چگونه قرار بود به‌صورت كمدی روایت شود؟
داستان كمدی در حد یك طرح اولیه بود كه در ذهن داشتم. آن طرح طنز، داستان مردی بود كه بر اثر یك اشتباه و قتلی كه صورت گرفته بود محكوم به اعدام می‌شد و وكیل او برای نجاتش تلاش می‌كرد ولی به نتیجه نمی‌رسید. تاجایی كه بعد از تصمیم به اهدای اعضا، مردمی كه به عضوی نیاز داشتند دسته دسته می‌آمدند و در نهایت آن شخص تبرئه می‌شد. در آن طرح اصلا قتلی صورت نگرفته بود. بعد از آن وقتی وارد تحقیقات جدی شدم، دیدم كار كردن روی این موضوع مثل راه رفتن روی لبه‌تیغ است و وقتی مسائل فقهی و شرعی در كار دخیل می‌شوند، این موضوع دیگر شوخی‌بردار نیست. لحن داستان را عوض كردم و در مسیر تحقیق این موضوع را از جنبه‌های آسیب‌شناسی، جامعه‌شناسی، روانشناسی و... بررسی كردم تا به این لحن ملودرام رسیدم.

داستان فیلم منبعث از ماجرایی واقعی است؟ یعنی پرونده‌ای با همین مضمون مطالعه كردید كه مجاب شدید براساسش فیلمی بسازید؟
نه، این داستان در ذهنیت خودم شكل گرفته بود. شاید داستان‌های فرعی و موضوعات پرونده‌ها موارد مشابهی داشته باشد ولی اینكه موردی مشخصا بوده باشد كه قاتل پیشنهاد اهدای اعضایش به انسان‌های نیازمند را داشته باشد، نه نداشتیم؛ حتی من در مورد كشورهای دیگر هم تحقیق كردم و با چنین موردی مواجه نشدم. بعد از اینكه بیجه، قاتل حرفه‌ای كه چندین كودك را به قتل رسانده بود اعدام شد این داستان در ذهن من جرقه خورد. من فكر كردم شاید به جای قصاص بتوانیم به راه‌های دیگری فكر كنیم اما از طرفی هم اولیای دم حق دارند تقاضای قصاص كنند و آرام شوند. اما گاهی قتل‌ها سهوا صورت می‌گیرد و آن وقت قصاص كار سختی است. درنهایت من در فیلم خود تقابل شخصیت‌ها در مسیر انتخاب و دو راهی‌ها را تصویر كرده‌ام.

از علیرضا محمودی ایرانمهر برای نگارش فیلمنامه استفاده كردید كه نویسنده و داستان نویس است. چه شد كه سراغ او رفتید؟
بعد از تحقیقات، اتود زدم اما چون معتقد به كار گروهی و كارگاهی بودم ترجیح دادم این موضوع از منظر چند نفر و از چند زاویه مورد بررسی قرار بگیرد تا شخصیت‌پردازی‌ها در نهایت یك ملودرام قوی را شكل دهد. با همكاری یك داستان‌نویس خوب، فیلمنامه با تعدادی داستان فرعی شكل گرفت و در بازنویسی هم بهتر شد. متأسفانه در كشور ما كارگروهی در زمینه فیلمنامه‌نویسی چندان جدی گرفته نمی‌شود اما من به آن اعتقاد دارم چون تعدد زوایای دید باعث استحكام فیلمنامه می‌شود.

دلخون فیلم تلخی است. در شرایطی كه بیشتر فیلم‌های تولید شده را آثار كمدی تشكیل می‌دهند و با توجه به اینكه فیلم اولتان هم امكان نمایش پیدا نكرده، احساس نكردید اگر فیلم دومتان هم به خاطر تراژیك بودن مورد استقبال قرار نگیرد برای ادامه مسیر دچار مشكل شوید؟
تعریفی كه از سینمای كمدی در كشور ما ارائه شده متأسفانه تعریف بد و غلطی است. فیلم‌های كمدی ما این روزها به فیلم‌های سهل‌انگارانه‌ای تبدیل شده‌‌اند؛ البته در این میان گاهی فیلم‌های خوبی نظیر‌ «خروس جنگی» كه این روزها روی اكران است هم ساخته می‌شود اما در مجموع سلیقه تماشاگران ما نازل شده است و فیلمسازان هم از آن تبعیت می‌كنند.
درست است كه سینما باید در وهله اول سرگرم‌كننده باشد، مفرح بودن و ایجاد یك دنیای لذت‌بخش برای مخاطب وظیفه فیلمساز است اما سینما ژانرهای مختلفی دارد و اگر تنها بر كمدی تاكید كنیم به سینما خیانت كرده‌ایم. عواملی كه به اكران خوب فیلم كمك می‌كند در وهله اول قصه و فیلمنامه خوب است. در «دلخون» من بر سرراست بودن داستان تاكید كردم كه پیچیده نباشد و تماشاگر را پس نزند. با اینكه موضوع فیلم خاص بود از ابتدا تكلیف را با فیلمنامه روشن كردم. استفاده از بازیگران و عوامل حرفه‌ای عامل مهم دیگری در جذب مخاطب است كه البته به خاطر كم‌بودن تعداد بازیگران جوان شناخته شده، انتخاب بازیگر معمولا با مشكلاتی مواجه می‌شود چون اغلب بازیگران معمولا مشغول كار هستند. در مرحله آخر یك پخش‌كننده حرفه‌ای و به‌دنبال آن تبلیغات مناسب در اكران خوب فیلم مؤثرند.

به‌نظر می‌رسد كه بیشتر بار فیلم بر دوش حامد بهداد است كه البته بازیگر توانایی هم به شمار می‌آید. دلیل تغییر گویش او چه بود؟
حامد بهداد جزو اولویت‌های این نقش بود. او بعد از مطالعه فیلمنامه نظراتی در مورد نحوه گویش این شخصیت داشت كه بعد از 2 هفته تمرین، وقتی حاصل كار را دیدیم به‌نظر رسید تن صدایی كه او برای این نقش در نظر گرفته با آن هماهنگی دارد و حتی به بهترشدن نقش كمك می‌كند. در فیلمنامه اولیه این شخصیت پر‌حرف بود ولی در فیلمنامه بعدی، كم حرف و درونگرا شد و این درونگرایی و بازی زیر‌پوستی توجیه بهتری برای این شخصیت داشت؛ انسانی كه بر احساساتش قفل می‌زند و به‌دنبال آن حوادث دیگری رخ می‌دهد. علاوه بر بهداد، بازیگران دیگر هم در نقش‌های خود، خوب و راضی‌كننده ظاهر شدند.

مسعود اطیابی تهیه‌كننده دلخون، كارگردان نیز به شمار می‌آید. كار كردن با او چگونه بود؟ چیزی در طول كار به شما تحمیل نشد؟
یكی از خوش‌شانسی‌های من در ساخت «دلخون» كار با عوامل حرفه‌ای و در راس آن تهیه‌كننده‌های حرفه‌ای بود. خوشبختانه مسعود اطیابی، با دغدغه‌های این كار به خوبی آشناست و در این مسیر كمك كرد تا شرایط به خوبی فراهم شود.

فیلم سوم را كی كلید می‌زنید؟ آیا همین مسیر را ادامه می‌دهید یا سراغ ژانر دیگری می‌روید؟
فعلا باید صبركنیم تا تكلیف مسئولان فرهنگی در دولت جدید مشخص شود تا به‌دنبال آن رویكردها، بودجه‌ها و... نیز مشخص شود. من سعی می‌كنم در فیلم سومم به سراغ ژانر تازه‌ای بروم چون تنوع در مضامین قطعا تجربه‌ها را زیاد می‌كند. هر فیلمی كه باعث ارتقای سطح فرهنگی جامعه شود صرف‌نظر از موضوع آن؛ كمدی، ملو درام و... خوب است اما همه چیز بستگی به شانس و موقعیت فیلمسازان دارد.

 

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ

www.seemorgh.com/culture

منبع: hamshahrionline.ir

 

 تاخت و تاز بازیگران جوان بر پرده سینما

 درباره فیلم «پستچی سه بار در نمی‌زند»

شانس زیاد الی برای حضور در اسكار!

گفت وگو با ‌بازیگر «خاک آشنا» که او را در فیلم نمی‌بینیم!!

گزارش تصویری: پستچی سه بار در نمی‌زند