آخرین ساخته «جوزپه تورناتوره» 53ساله در جشنواره شصتوششم ونیز، آن هم با یك سنتشكنی كلان به نمایش درمیآید.
چرا كه 20سال آزگار است كه ونیز شب پرشكوه افتتاحیهاش را با فیلمهای ایتالیایی آغاز نكرده و «باریا» ساخته خالق «سینما پارادیزو» قرار است در این دوره بحرانی بهلحاظ اجتماعی- اقتصادی، فیلم افتتاحیه باشد.
فیلم 150دقیقهای باریا كه دوازدهمین فیلم تورناتوره در مقام كارگردان است و بیش از 30میلیون دلار هزینه برده (یك ركوردشكنی آشكار) زیرساختی كمدی- اجتماعی دارد. باگریا (كه ایتالیایی جماعت باریا تلفظ میكنند) روستایی است كه تورناتوره در آنجا زاده شده و سناریوی فیلم نیز تاحدودی زندگی خود اوست و طی فیلم زندگی 3نسل از یك خانواده به تصویر كشیده میشوند. اما بامزه اینجاست كه لوكیشن اصلی كار و بیشترین فیلمبرداری صحنههای فیلم نه در سیسیل كه در منطقهای در حاشیه یكی از شهرهای تونس انجام گرفته است.
«باریا» اگر چه روایتی تاریخی در بستری كمدی- اجتماعی است اما لحن عاطفی و عاشقانه آن علیالظاهر آنقدر كلان بوده كه تورناتوره درباره این وجه باریا بیشتر صحبت كرده است؛ ضمن اینكه باز هم اعتقاد داشته كه آنچه ساخته اگرچه فیلمی پرهزینه بوده ولی شخصیترین اثرش بهحساب میآید و در راستای كارهای سابقش است؛ كارهایی مثل «تشریفات ساده» و «ستارهساز».
اگرچه هر كدام از دو فیلم فوق زیربنای متفاوتی با باریا دارند اما اگر این دو فیلم را دیده باشید (تشریفات ساده از همین تلویزیون خودمان هم پخش شده) به فلكلوربودن جایجایش اذعان دارید. در تشریفات ساده كه تورناتوره در سال 1994 ساخته، رومن پولانسكی و ژرار دپاردیو 2نقش بهظاهر متضاد پلیس و مظنون را ایفا میكنند. یك بازرس پلیس با رفتار عجیب و غریب و متفاوتترین در شغلش تا جایی كه عمده علاقهاش جمعآوری اقتباسهای ادبی است و دیگری آدمی بركشیده از بطن اجتماع كه احتمالاً واقعیترین آدمی است كه روبهروی این بازپرس نشسته. آن صحنه موش و تلهموش را هم در تشریفات ساده به یاد بیاورید كه تقریباً امضای تورناتوره است؛ روندی كه در هر فیلمش بهعنوان صاحب اثر، یك نمای اینچنینی میگذارد بر این مبنا كه همیشه خواستنیهای آدمی بهنفع او هم نیست.
در همین باریا هم صحنهای وجود دارد در لب دریا كه مارگارت من و فرانچسكو شیانا درباره قایقی صحبت میكنند (دو شخصیت اصلی فیلم باریا) كه قرار بوده یكروز صبح پر از ماهی به ساحل برسد. اتفاقاً صیادان، ماهیهای فراوانی، بیش از هر روز دیگر به تور میاندازند اما داستان، اینجا به سرانجامی بد و تاریخی میرسد كه تور سوراخ گندهای هم داشته كه كسی از آن مطلع نبوده است.
باریا را میتوانید در یوتیوب در 4 تریلر شبیه هم ببینید. گاردین و دیلی تلگراف و بهویژه ورایتی ویدئوهای متفاوت از این آنونسها دارند و همچنین كل روایت فیلم را در یك پلان مفصل خلاصه كردهاند؛ یعنی شروع داستان در اواسط دهه30 آنجایی كه پدر مارگارت و خانواده فرانچسكو فسقلیهایی بیش نبودهاند تا اینكه به دهه70 برسیم. داستان باریا اگرچه متعلق به خودش است و منطقه و اصالت سیسیلیاش اما چون كارگردان تورناتوره است باید بیش از هر چیز دنبال تشابهات بگردیم؛ چیزی مانند همان داستان قایق و ماهی و موش و تلهموش و البته در كنارش عشقهایش كه كهنه نمیشوند.
شاید علت اصلی حضور این همه بازیگر نامآشنا و گمنام در باریا مانند مونیكا بلوچی، میكله پلاچیدو، لوراچیاتی و دوناتلا نینوچیارو به همراه 212 نفر بازیگر دیگر كه همگی به عنوان اعضای فامیلی دو خانواده طی 3 یا 4 نسل نمایش داده میشوند همین بیان عشق كهنه نشده باشد. سینما پارادیزو را در آخرین سكانس به یاد بیاورید كه حرفش به یاد میماند؛ صحبت از ماندگارشدن اولین عشق كه واقعی و پذیرفتنی به نظر میرسد (هرچند این سؤال وجود دارد كه اگر ماندگار است پس چرا شماره دارد؟)
در باریا نیز باید چنین روابط عاطفی طی یك دوره 35تا40ساله جزو عناصر داستان باشد.
در باریا نیز باید چنین روابط عاطفی طی یك دوره 35تا40ساله جزو عناصر داستان باشد.
یك مطلب كنایی هم در اینجا هست و آن هم بودجه این فیلم است. 30میلیون دلار برای ساخت یك فیلم، آن هم درسینمای تازه از بستر مرگ درآمده ایتالیا رقمی نجومی است و حتی بسیاری هنوز باور نكردهاند اما وقتی ماریا برلوسكنی به عنوان تهیهكننده ارشد باریا این مبلغ را اعلام و تاكید كرد، دیگر همه پذیرفتند. كمپانی مدوسا هم كه از 25سپتامبر فیلم را پخش میكند متعلق به خاندان برلوسكنی است. نكته طنز اینجاست كه برلوسكنیها 30میلیون دلار برای فیلم تورناتوره هزینه میكنند (و احتمالا بهدرستی) اما در هزینههای جاری دولت، برلوسكنی آمده سهم بودجه متعلق به سینما را یك فشار اساسی داده كه هیچ، این سینماییهای ایتالیایی را گرفته چلانده است.
همین 2 هفته پیش بود (قبل از اعلام رسمی هزینه فیلم باریا از سوی ماریا برلوسكنی) كه خبرگزاریها اعلام كردند دولت سیلویو برلوسكنی 130میلیون یورو از بودجه بخشهای تولید فیلم و دیگر امور فرهنگی كاسته است و در واقع در سال جاری به جای 510میلیون یورو، هزینه فیلمسازی 380 میلیون یورو اعلام شده است كه البته باعث حسادت اهالی سینمای ایتالیا شده است و كار داشت به جاهای باریك میكشید و حتی فعالان سینمایی در جلوی پارلمان ایتالیا تجمع كردند.
اما برلوسكنی هیچ واكنشی نشان نداد. همین كه پس از مدتها قرار است یك فیلم ایتالیایی جشنواره دوستداشتنی و قدیمی ونیز را افتتاح كند بهزعم برلوسكنی گویا یك فتح تاریخی است و یك پرش به جلو در عرصه فرهنگ، آن هم فیلمی كه اولا ركورد هزینه تولید فیلم را در سالهای اخیر به خود اختصاص داده، دوما فیلمی كه 2 ورسیون ساخت دارد برای اعتلای مثلا فرهنگی؛ یعنی یك نسخه با زبان سیسیلی برای پخش در سراسر جهان و یك نسخه با زبان ایتالیایی برای نمایش در سینماهای ایتالیا.
سوم اینكه فیلم باریا قرار است زندگی مردمان ناحیه باریا را طی 40 سال نمایش دهد كه این دیگر واقعا كاری است فرهنگی. در مرتبه چهارم میرسیم به حضور بیش از 220 بازیگر در فیلم كه باز هم در جای خود یك ركورد است و در آخر اینكه این فیلم را یك كارگردان اسكاربرده ایتالیایی به نام جوزپه تورناتوره میسازد. شاید همین یك دلیل برای هزینهكردن آن 30میلیون دلار كفایت كند.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: hamshahrionline.ir
مطالب پیشنهادی:
نگاهی به فیلم دوستداشتنی «جولی و جولیا»
نگاهی به فیلم هالیوودی «دوعاشق»
با جاد آپاتو، كارگردان فیلم «مردم بانمك»
هنوز هم دنیا به كام هری پاتر است! (+تصاویر فیلم)
10 پرسش از پت داكتر، كارگردان انيميشن «بالا»
