وقتی زندگی سینمایی شیرین می‌شود!

 

وقتی زندگی شیرین می‌شود
پس از اكران غافلگیر‌كننده ماه‌رمضان كه شب‌های پر‌رونق‌اش، می‌تواند سرفصلی تازه در شیوه نمایش فیلم در ایران لقب بگیرد، اكران عید فطر شاید آخرین تلاش‌های سینمای ایران برای فتح گیشه در سال 88 باشد؛ نكته‌ای كه شاید در نگاه اول عجیب به‌نظر برسد (بیش از 6 ماه از سال هنوز باقی ‌ است).
ولی كافی‌است به این نكته دقت كنیم كه فیلم‌های پاییزی سینمای ایران زمانی نسبتا طولانی بر پرده می‌مانند و تا چشم بر هم بزنیم نوبت به ماه محرم و بعد جشنواره فجر رسیده است. سینمای ایران كلا فرصت‌های زیادی برای اكران ندارد. عملا نیمی از سال جزو فصل‌های مرده محسوب می‌شود.

 

سال‌هاست كه به رونق اكران در نوروز و بعد از ركودهای طولانی، عادت كرده‌ایم و این روال در سال 88 نیز با كمی فراز و نشیب تكرار شد. با این مقدمه و تامل بر فیلم‌های اكران عید فطر شاید بهتر بتوان دلایل اهمیت این فصل را درك‌ كرد؛ فصلی كه در آن قرار است هم فیلم‌های تجاری چون «دو خواهر»، «زندگی شیرین» و «نیش و زنبور» اكران شوند، هم فیلم‌های حیثیتی چون «تردید»، «بی‌پولی» و  «كتاب قانون»؛ ضمن اینكه در اكران دوم عید فطر نیز باید در انتظار آخرین ساخته مسعود كیمیایی ماند؛ «محاكمه در خیابان» كه پخش‌كننده‌اش معتقد است امكان توفیق توامان هنری و تجاری دارد.
سیروس تسلیمی اكران فیلم‌ها در نیمه دوم سال را اكران پر‌رونقی ارزیابی می‌كند و معتقد است در این نیمه، سینماها رونق خوبی خواهند داشت. او می‌گوید: در حال‌حاضر قرارداد فیلم‌ها برای نیمه‌دوم سال بسته شده و تا روزهای باقیمانده به جشنواره فجر ما 4 ماه فرصت داریم تا 3یا 4 گروه فیلم را اكران كنیم.

در حال حاضر قراردادها در 5گروه سینمایی بسته شده است. فیلم‌هایی كه در نوبت اكران است مثل «بی‌پولی»، «تردید» فیلم‌های شاخصی هستند كه رونق خوبی به سینماها می‌دهند اما از طرفی اشكال اینكه 5 فیلم خوب همزمان اكران شود این است كه رقابت فشرده‌ای بین دفاتر پخش برای تسخیر سینماها شكل می‌گیرد و این رقابت معلوم نیست به چه نتیجه‌ای ختم شود. معمولا بیشترین سالن در اختیار فیلمی قرار می‌گیرد كه به زعم سینما‌دار پرفروش است. مثلا «تردید» در حال حاضر سینماهای كمتری دارد چون تلقی می‌شود فیلم فرهنگی است و به نسبت كم فروش‌تر است.
ما در سال معمولا 3یا 4 فصل خوب اكران داریم كه شامل نوروز،  عید فطر، اواسط تابستان و اواسط زمستان است. از طرف دیگر فروش خوب یك فیلم، بستگی به توان پخش،  تبلیغ، بودجه و معرفی فیلم دارد. كدام سالن به كدام فیلم تعلق بگیرد و اینكه سینماهای شاخص به كدام فیلم برسد هم مهم است. در حال حاضر پردیس‌های سینمایی كمك زیادی به رونق سینما كرده است ولی هنوز سینماهای منفرد و تك سالنه تعیین‌كننده هستند كه در اختیار كدام فیلم قرار بگیرند.

 

این پخش كننده، اكران فیلم‌های فرهنگی و تجاری در كنار هم را عامل خوبی برای استقبال خوب از سینماها می‌داند و به عقیده او در فصل اكران پیش‌رو این اتفاق افتاده است. او می‌گوید: در این فصل به‌عنوان مثال فیلم «دو خواهر» قطعا فیلم پر‌فروشی خواهد شد چون یكی از بازیگرانی كه مدتی هم از پرده سینما دور بود در این فیلم حضور دارد. یا فیلم «بی‌پولی» كه یك كمدی رمانتیك است و اگر تبلیغ خوبی داشته باشد می‌تواند خوب بفروشد. «زندگی شیرین» هم كه كمدی است و جواد رضویان در آن بازی می‌كند. شاید وضعیت «تردید» گنگ باشد ولی همگی این فیلم‌ها قطعا 6 تا 7 هفته روی پرده خواهند بود و بعد از آن تنها یك فیلم اكران می‌شود و بعد به محرم و جشنواره فجر می‌رسیم كه دوباره فصل كم‌رونقی سینماها خواهد بود.

اكران سینماهای تهران در سال88 به مدلی از اكران فیلم‌ها در سینماهای آمریكا نزدیك شده است به این مفهوم كه در آمریكا معمولا در نیمه دوم سال كه به برگزاری مراسم اسكار نزدیك می‌شویم، بیشتر،  فیلم‌هایی اكران می‌شوند كه بختی در اسكار دارند. امسال چنین اتفاقی در مورد اكران فیلم‌های ایرانی در حال رخ دادن است. در نیمه اول سال بیشتر،  فیلم‌های عامه‌پسند به نمایش در‌آمدند و پاییز قرار است آثار تحسین شده در جشنواره فجر مثل «تردید» و «بی‌پولی» و «عیار 14» یا آخرین ساخته كارگردانان بزرگ مانند «محاكمه در خیابان‌» كیمیایی روی پرده بیایند.

تسلیمی اما معتقد است اكران در سینماهای ایران به هیچ‌وجه قابل قیاس با سینماهای آمریكا نیست. او می‌گوید: آمریكا یك سینمای صنعتی دارد كه حتی قبل از فیلمبرداری یك فیلم كاملا مشخص است كه چه زمانی اكران خواهد شد اما در كشور ما زمان پخش فیلم اصلا مشخص نیست چون سینمای ما صنعتی نیست. دسته‌بندی اتفاق نمی‌افتد، سینمای ما مثل‌‌ آش شله‌قلمكار است.  اگر حدس‌زده ‌شود فیلمی پر‌فروش است سریع اكران می‌شود. تولید زمان‌بندی ندارد و هیچ نظم ارگانیكی بر سیستم تولید و پخش ما حاكم نیست.
معمولا فیلم‌های فرهنگی در پاییز و زمستان مخاطب بیشتری دارند به این خاطر كه دانشگاه‌ها و مراكز فرهنگی و آموزشی ما فعالند و به این ترتیب آنها می‌توانند مبلغ فیلم شوند اما در تابستان این جمعیت متفرق است.

بهترین موعد اكران
محمد رضا صابری نیز اكران نیمه دوم سال را یكی از بهترین اكران‌های چند سال اخیر ارزیابی می‌كند و معتقد است از عید فطر امسال شاهد اكران فیلم‌های بسیار خوب و پر‌مخاطب خواهیم بود. او می‌گوید: در اكران پیش رو طیف‌های مختلفی از فیلم‌ها از جمله كمدی، فرهنگی، فیلم‌هایی كه در جشنواره مورد استقبال قرار گرفتند، فیلم‌های خاصی كه قطعا مخاطب خود را دارند، فیلم‌هایی از كارگردان‌هایی كه آثارشان همیشه و در هر شكلی پرمخاطبند و... داریم.
این سینمادار معتقد است فیلم‌های با مخاطب خاص و عامه‌پسند در كنار هم می‌توانند پاسخگوی سلیقه مخاطب از هر طیفی باشند و می‌گوید: خوشبختانه تعداد زیادی از فیلم‌های ما در عین فرهنگی‌بودن می‌توانند پر‌مخاطب هم باشند. ما نباید همیشه فیلم‌های تجاری و فرهنگی را از یكدیگر جدا كنیم. مثلا در فیلم «نیش و زنبور» كه یك فیلم كمدی است رضا كیانیان در نقش خود فوق‌العاده ظاهر شده و یا آیا شما به فیلم «بی‌پولی» عنوان فیلم تجاری را می‌دهید یا فرهنگی؟ یك فیلم می‌تواند مولفه‌های یك فیلم خوب را در عین پر‌مخاطب بودن دارا باشد؛ یا فیلم مسعود كیمیایی كه گفته می‌شود بهترین فیلم سال‌های اخیرش است.

 

صابری فیلم‌های «زندگی‌ شیرین»، « بی‌پولی»، «دو خواهر»، « كتاب قانون»، «تردید» و «نیش و زنبور» را جزو پر‌فروش‌های این فصل ارزیابی می‌كند و علاوه بر آن معتقد است فصل اكران تاثیر چندانی در فروش خوب یا بد فیلم‌ها ندارد و این كیفیت اثر است كه نقش تعیین‌كننده دارد. او می‌گوید: متأسفانه از این تقسیم‌بندی‌ها همیشه ما سینما‌دارها لطمه خوردیم. یك سرمایه‌دار كه سینما دارد الزاما كارشناس سینما نیست و بهتر است كارشناسی اكران به دست اهل این كار سپرده شود. ضمن اینكه تهیه‌كننده و كارگردان‌ها هم نباید در حوزه پخش، دخالت كنند. مثلا گاهی گفته می‌شود به ماه رمضان می‌خوریم پس فیلم نمی‌فروشد.

اما به كرات ثابت شده كه فیلم خوب در هر فصلی كه اكران‌شود مخاطب دارد مثلا چند سال پیش «آكواریوم» در ماه رمضان اكران شد و فروش خیلی خوبی داشت یا «چهارشنبه سوری» در اسفند‌ماه كه گفته می‌شود خانواده‌ها مشغول تدارك كارهای عید هستند و فرصتی برای سینما رفتن ندارند اكران شد و بسیار موفق بود. البته این هم درست است كه هر كالایی باید در زمان مناسب عرضه شود و فیلم هم از این قاعده مستثنی نیست. هر زمان كه فیلم خوب داشته باشیم سینماهای ما زنده و پررونق‌هستند. طرح اكران شبانه در ماه رمضان ثابت كرد كه روش‌های مختلفی برای جذب مخاطب وجود دارد ما می‌توانیم این طرح را در طول سال ادامه دهیم.

صابری نیز قیاس مدل اكران سینماهای ایران را با سینماهای آمریكا چندان منطقی نمی‌داند و معتقد است با 5 گروه سینمایی محدود، این مقایسه صحیح نیست و می‌گوید: در ایران به محض اینكه یك فیلم پروانه نمایش می‌گیرد سینمادارها متوجه می‌شوند و اگر آن را پرفروش ارزیابی كنند به سراغ پخش‌كننده می‌روند و آن را در برنامه اكران می‌گذارند. تعداد محدود سینماهای ما باعث شده اكران فاقد برنامه‌ریزی دقیق و حساب‌شده باشد پس به هیچ وجه قابل قیاس با سینماهای آمریكا نیست.

در انتظار پاییز پر‌رونق
علی سرتیپی اما معتقد است نیمه دوم سال همیشه پرمخاطب و پر‌رونق بوده است و با نگاهی به فیلم‌های در نوبت اكران به‌نظر می‌رسد این قاعده امسال پر‌رنگ‌تر از سال‌های قبل ادامه پیدا كند و می‌گوید: فیلم‌های خوبی در نوبت اكران هستند كه سینماها را البته بعد از روزهای پر‌رونق ماه رمضان، پر‌رونق‌تر از قبل می‌كنند. با نگاهی به اسامی فیلم‌ها مثل «بی‌پولی»، «دو خواهر»، «نیش و زنبور»، «محاكمه در خیابان» و در كنار آن یكسری فیلم‌های تجاری هم روی اكران می‌آید كه جدا از اسم كارگردان، فیلم‌های پر‌مخاطبی هستند. قطعا باتوجه به شرایط، شش ماهه دوم بسیار خوبی پیش رو خواهیم داشت. پاییز همیشه فصل خوبی برای فروش فیلم‌هاست. سال گذشته هم پر‌فروش‌ترین فیلم سال یعنی «چار‌‌چنگولی» در همین فصل اكران شد. شاید اگر «اخراجی‌ها» را از فیلم‌های
 اكران شده در نیمه اول سال كنار بگذاریم بتوانیم با قاطعیت بگوییم كه در چند سال اخیر همیشه نیمه دوم سال رونق بیشتری داشته است.

 

این پخش‌كننده معتقد است وقتی فیلم‌هایی از طیف‌های مختلف در كنار هم قرار می‌گیرند هر گروه و طبقه‌ای می‌تواند فیلم مورد علاقه‌اش را در سینما پیدا كند. او می‌گوید: در كنار فیلم «بی‌پولی» فیلم «دو خواهر» را داریم. در كنار «زندگی شیرین» فیلم «تردید» اكران می‌شود. «محاكمه در خیابان» و «نیش و زنبور» و.... همه اینها می‌توانند گرمای سالن‌های سینما را بیش از پیش كنند. در فصل پاییز علاوه بر اینكه قشر دانش‌آموز و دانشجو می‌توانند به سینماها رونق بدهند تاریكی زود‌هنگام هم باعث می‌شود مردم سینما رفتن را جزو تفریحات مورد علاقه خود بگذارند.

تنوع اكران عید فطر
امیر حسین علم الهدی تنوع اكران عید فطر را دلیلی بر اكران موفق فصل پیش‌رو می‌داند و معتقد است در این فصل از ژانرهای مختلف فیلم روی پرده می‌رود و تنوع مضامین شاخصه این فیلم‌هاست. او می‌گوید: فیلم طنز، اجتماعی، فیلم با‌مخاطب خاص و... ‌ هر یك نگاه‌های متفاوتی دارند و مخاطب خود را راضی می‌كنند اما یك مشكل در این نحوه اكران وجود دارد و اینكه اكران همزمان 5فیلم كه داعیه فروش دارند و حساب ویژه‌ای برای استقبال مخاطب باز كرده‌اند روی پرده می‌روند؛ اما به خاطر محدودیت سالن‌های سینما، این تقارن اتفاق خوبی نیست. این مسئله بیشتر از تهران، در شهرستان‌ها نمود دارد؛ یعنی به خاطر كم‌بودن تعداد سینماهای خوب درشهرستان‌ها، به‌عنوان مثال در اصفهان 4 فیلم، در مشهد 3فیلم، در شیراز 2 فیلم قابلیت اكران در یك زمان را دارند و در نتیجه ترافیكی به‌وجود می‌آید كه فیلم‌های خوب به‌سختی می‌توانند مخاطب واقعی خود را پیدا كنند و بخشی از این مخاطب از دست می‌رود.

به اعتقاد این كارشناس سینمایی، بهتر است تنوع اكران در طول زمان به دست بیاید و این تنوع تنها در تعدد نمود نداشته باشد. او می‌گوید: بهتربود به جای 5 فیلم، در تهران 3 یا 4 فیلم اكران می‌شد و تعداد بیشتری سینما در اختیار فیلم‌ها قرار می‌گرفت. یك فیلم می‌تواند با در دست داشتن 30 یا 35 سینما به‌مدت یك ماه یا یك ماه و نیم روی پرده بماند و بعد از آن فیلم بعدی اكران شود‌ ولی در حال حاضر حداكثر 20 سینما در اختیار یك فیلم قرار می‌گیرد. در هیچ كجای دنیا 5 فیلم به‌طور همزمان اكران نمی‌شود و فواصل 2 تا 3 هفته‌ای بین اكران‌ها داریم اما در كشور ما در فصل‌های اكران كه شامل عید فطر، نوروز، تابستان و... است هر بار 5 فیلم همزمان اكران می‌شود.

علم الهدی در توضیح‌  قابلیت‌های فیلم‌های اكران عید‌فطر می‌گوید: در «كتاب قانون» بعد از 5 سال پرویز پرستویی را در یك فیلم طنز می‌بینیم. در «زندگی شیرین» جواد رضویان حضور دارد كه این فیلم می‌تواند در دسته فیلم‌های جوان‌پسند قرار بگیرد. فیلم «دوخواهر» با حضور محمد‌رضا گلزار و نیكی كریمی، می‌تواند بسیار پر‌مخاطب شود. «بی‌پولی» با حضور بهرام رادان و لیلا حاتمی می‌تواند ارتباط خوبی با تماشاگر برقرار كند و «تردید» كه كارگردانش بعد از سال‌ها دوباره با این فیلم به سینما برگشته؛ هر یك از این فیلم‌ها می‌تواند رونق خوبی به سینماها بدهد.

مدیر پردیس زندگی در مورد تشابه به‌وجود آمده در اكران سینماهای كشور با اكران سینماهای آمریكا، اتفاقا معتقد است كه شیوه اكران در سینماهای داخلی، كاملا برعكس شیوه اكران در سینماهای آمریكاست و می‌گوید: فیلم «درباره الی» در كشور ما در فصل تابستان اكران‌شد دقیقا به همین خاطر كه این فیلم مناسب معرفی به اسكار بود در حالی كه این فیلم با اكران تابستانی ضربه خورد. اما از سویی دیگر به‌نظر می‌رسد قیاس اكران سینماهای آمریكا با سینماهای ایران، قیاسی مع‌الفارق است. در سالیان گذشته اكران عید فطر، در حد‌و‌اندازه‌های خودش فروش‌های خوبی داشته و حتی فیلم «آواز گنجشك‌ها»   با بلیت 2 هزارتومانی 400 میلیون فروخت.

ولی امسال با بلیت 3 هزار تومانی فیلم‌ها فروش خیلی خوبی ندارند. آمار نشان داده هرسال 4 یا 5 فیلم به فروش خیلی خوب دست پیدا می‌كنند و باقی فیلم‌ها در یك سطح معمولی باقی می‌مانند. در قیاس رونق سینماها در دونیمه سال 88 به‌نظر می‌رسد، نیمه دوم سال رونق بیشتری داشته باشد ضمن اینكه چند سالی است كه تابستان دیگر فصل ممتاز اكران نیست و تمایل برای اكران پاییز و نوروز بیشتر است؛ اما پیش‌بینی می‌شود به‌صورت جدی امسال پاییز مخاطب بیشتری جذب سینماها شود. مشكل این است كه فیلم‌های طنز و كمدی حجم زیادی از فیلم‌ها را به‌خود اختصاص داده است و قرار است موضوع طنز دوباره به سینما غالب ‌شود. نباید فراموش كنیم كه مخاطب به تنوع مضامین نیاز دارد و نباید یك نوع سلیقه به سینما حاكم شود.
      

گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ

www.seemorgh.com/culture

منبع: hamshahrionline.ir

مطالب پیشنهادی:
عکسهای جدید از پشت صحنه «بی پولی»
نگاهی به فیلم اجتماعی و موفق «بی پولی»
عکس‌های فیلم جدید مسعود کیمیایی؛ «محاکمه در خیابان»
نگاهی به فیلم سینمایی «كیش و مات»
زندگی شیرین و غیرشیرین سینمایی