عظیمی: «تهران 1500» را برای مخاطب ساختیم، نه جایزه گرفتن!

بهرام عظیمی یکی از فعال ترین سینماگران عرصه انیمیشن در این سالها محسوب می شود. این کارگردان در انیمیشن سینمایی «تهران 1500» گامی فراتر از اندازه های معمول انیمیشن های ایرانی برداشته است.
 
انیمیشنی که چهره هایی چون مهران مدیری، هدیه تهرانی، بهرام رادان، حبیب رضایی، محمدرضا شریفی نیا، حسام نواب صفوی و ... در آن به عنوان صداپیشه همکاری کرده اند. ضمن اینکه کاراکتر های این انیمیشن نیز بر اساس چهره این بازیگران شبیه سازی شده اند.


از چه زمانی وارد حوزه كار انیمیشن شدید؟

- اواخر اسفند 1371 بود كه از طریق یك آگهی استخدام در روزنامه كیهان به شركتی مراجعه كردم. در آنجا كاریكاتوریست‌ها باید از طریق كامپیوتر انیمیشن كار می‌كردند و نهایتاً از 14 فروردین 1372 وارد كار در این حوزه شدم.


تحصیلاتتان با این هنر مرتبط بود یا به صورت تجربی آن را فرا گرفتید؟

- من دیپلم اتومكانیك و لیسانس صنایع دستی از دانشگاه هنر دارم. بعد از حدوداً 19-18 سالی كه كار انیمیشن كردم وزارت ارشاد یك نشان درجه 2 كه معادل فوق‌لیسانس است به من داد، اما در كل من فقط كاریكاتور كار می‌كردم. از همان زمان تا به امروز علاقه چندانی به انیمیشن ندارم و صرفاً به عنوان یك شغل به آن نگاه می‌كنم.


جداً علاقه‌ای به انیمیشن ندارید؟

- واقعاً علاقه چندانی به انیمیشن ندارم و بیشتر گرایشم به كاریكاتور است.


پس چه جذابیت‌هایی انیمیشن داشت كه شما را پایبند خودش كرد؟

- به هر حال كاریكاتورهایی كه می‌كشیدم، طرز تفكر و آثارم، تكیه‌كلام‌هایم، طنز ذاتی شخصیتی‌ام و... در انیمیشن كمك زیادی به من كرد و باعث شد خیلی ساده‌تر نسبت به برخی از دوستانم انیمیشن بسازم. به عبارت دیگر برای ساخت انیمیشن‌هایم از نظر فیلمنامه‌نویسی، كارگردانی و... اصلاً به خودم سخت نمی‌گیرم و خیلی راحت سوژه‌ها به ذهنم می‌رسند. چون با زندگی، اخلاق و رفتار خودم ارتباط مستقیمی دارند.


با توجه به جایگاه خاص انیمیشن در سینمای جهان و استقبال مخاطبان از آن، به نظر شما چرا در سینمای ایران انیمیشن اكران نمی‌شود؟

- در سینمای ایران اصلاً انیمیشن ساخته نمی‌شود.


چرا؟

- به ‌دلیل اینكه انیمیشن یك هنر بسیار زمان‌بر و پر خرجی است. اگر قرار بر ساخت یك انیمیشن سینمایی باشد نیاز به بودجه هنگفتی دارد. خیلی از مراكز دولتی هم كه چنین بودجه‌ای در اختیار دارند آن را 4-3 سال صرف تولید انیمیشن نمی‌كنند. بسیاری معتقدند كه به هر حال در این 4-3 سال عمر مدیریت‌شان به انتها می‌رسد و این انیمیشن به نام‌شان ثبت نمی‌شود. از آن طرف تهیه‌كننده خصوصی هم اصلاً سراغ انیمیشن نمی‌‌رود.


چرا به قول شما تهیه‌كنندگان خصوصی اصلاً سراغ انیمیشن نمی‌روند و در آن سرمایه‌گذاری نمی‌كنند؟

- به دلیل اینكه هزینه‌اش خیلی بالاست. در حال حاضر اگر ما بخواهیم یك انیمیشن سینمایی بسازیم حداقل 5 میلیارد هزینه می‌برد. برای یك نهاد دولتی این مبلغ شاید رقم چندان بالایی نباشد، اما چون زمان‌بر است كمی مشكل‌ساز می‌شود. از طرف دیگر هم فرض كنید كسی (حالا در بخش خصوصی یا دولتی) چنین پولی دارد! به نظر شما به چه كسی می‌تواند اعتماد كند كه این هزینه را بدهد و نهایتاً یك خروجی مطلوب بگیرد؟!

ما كه تجربه‌ای در این زمینه نداریم. اگر بخواهیم به كارهای تلویزیونی رجوع كنیم و آنها را ملاك قرار دهیم كه آنها هم كیفیت چندان مطلوبی ندارند. البته تا به حال 6-5 فیلم سینمایی انیمیشن در كشور ما ساخته شده كه شاید مهم‌ترین‌شان همین «تهران 1500» است. از این جهت می‌گویم مهم‌ترین كه قرار است مثل فیلم‌های سینمایی دیگر در كل كشور اكران عمومی شود، اما در مجموع تعداد فیلم‌هایی كه در كشورمان ساخته شده همانند بسیاری از كشورهای جهان خیلی كم است. ملاك كشورهایی مثل آمریكا، ژاپن، فرانسه و انگلیس كه در این حیطه فعالیت خوبی دارند نیست.

حتی در بسیاری از كشورهای بزرگ اروپایی كه صاحب صنعت سینما هم هستند به خاطر همین زمان‌بر بودن انیمیشن و هزینه بالایی كه دارد اصلاً سراغش نمی‌روند.


این موضوع را كمی بیشتر باز می‌كنید؟

- ببینید هزینه ساخت یك فیلم انیمیشن در حال حاضر 5 میلیارد تومان است و حداقل 3 سال بعد به نتیجه می‌رسد! مسلماً یك تهیه‌كننده با چنین هزینه‌ای در طول 3 سال می‌تواند 7-6 فیلم بسازد كه تضمین فروش‌اش 100 درصد است. بنابراین هیچ وقت نمی‌آید چنین ریسكی انجام دهد! پس زمان طولانی تولید انیمیشن، هزینه بالا و كمبود نیروی متخصص برای ساخت چنین آثاری باعث می‌شود كه تهیه‌كنندگان كمتر به به این سمت روند.

آقای محمد ابوالحسنی اولین تهیه‌كننده خصوصی سینمای ایران است كه برای ساخت انیمیشن در ایران چند میلیارد هزینه كرد، كه البته اگر سرمایه‌شان برنگردد مطمئن باشید كه دیگر هیچ وقت سراغ انیمیشن نمی‌روند.


پس با این حساب شما برای ساخت «تهران 1500» ریسك بزرگی كردید؟

- ریسك را آقای ابوالحسنی كردند. اتفاقاً من خیلی خوشحال شدم كه تهیه‌كننده‌ای پیدا شده كه برای ساخت چنین اثری چند میلیارد پول در اختیار تیمی كه سرپرستی‌اش با من است قرار می‌دهد! هر كارگردان دیگری هم جای من بود با جان و دل این كار را انجام می‌داد. منتها من با كارهای تلویزیونی قبلی‌ام مقداری برای خودم كسب آبرو كرده بودم، ولی از این جهت كه تا به حال تجربه ساخت اثری سینمایی نداشتم كمی دلهره هم داشتم.

«تهران 1500» فیلمی هنری نبود و واقعاً برای مخاطب ساخته شد. در واقع فیلمی نبود كه برای جایزه آن را بسازیم. حتی قبل از اینكه در جشنواره هم بخواهیم آن را به نمایش در آوریم، چند جشنواره بزرگ در دنیا این فیلم را می‌خواستند و ما قبول نكردیم و چون نیت‌مان بر این بود كه این فیلم مانند فیلم‌های سینمایی دیگر برای اولین بار در جشنواره فجر شركت كند و آنجا دیده شود.

عکس‌هایی فراموش‌نشدنی از «هنر در زیر آب»!