سهراب پورناظری درباره موسیقی تیتراژ وضعیت سفید می‌گوید

دهه 60 دهه موسیقی سنتی است
وقتی از تیتراژ‌ها سخن می‌گوییم باید اذعان كنیم كه با توجه به‌ازدیاد سریال‌ها و باب شدن ساخت موسیقی مجزا برای تیتراژ پایانی كه معمولا خواننده‌ای آن را همراهی می‌كند موسیقی پاپ جایگاه اول را در كمیت تیتراژ‌ها ایفا می‌كند و آنها هم اقبال خود را نزد مخاطبان می‌یابند اما آنچه این سالها معمولا جایش در بیشتر مواقع خالی بوده موسیقی سنتی ایرانی است

شاید هنوز هم خیلی‌ها وقتی به‌موسیقی‌های متن یك سریال فكر می‌كنند یاد سریال هزار دستان را در ذهن زنده كنند. تلفیق موسیقی مرتضی حنانه كه رد پای موسیقی مرتضی خان نی داوود را دنبال می‌كرد با تصاویری كه زنده یاد علی حاتمی‌ مانند تابلوهای نقاشی پشت هم ردیف می‌كرد تا تركیبی بدیع از تصویر و موسیقی در یادها بماند.

در دو دهه اخیر هم البته بودند سریال‌هایی كه موسیقی‌هایشان طی چند قسمت اول پخش بر سر زبان‌ها افتاد و این اواخر روی زنگ موبایل‌ها نشست و فراوان از طریق اینترنت دانلود شد. جایی كه برخی افراد معمولا اتمام یك فیلم و سریال دگمه تعویض شبكه را می‌زنند و تیتراژ را عنصر اضافه‌ای می‌بینند هم سریال‌های كیف انگلیسی، امام علی(ع)، لبه‌تیغ، مدار صفر درجه، شب دهم دلشان نمی‌آمد كانال را عوض كنند.

موسیقی متن و تیتراژ این سریال‌ها را كسانی چون فرهاد فخرالدینی، فردین خلعتبری و حسین علیزاده ساختند. البته وقتی از تیتراژ‌ها سخن می‌گوییم باید اذعان كنیم كه با توجه به‌ازدیاد سریال‌ها و باب شدن ساخت موسیقی مجزا برای تیتراژ پایانی كه معمولا خواننده‌ای آن را همراهی می‌كند موسیقی پاپ جایگاه اول را در كمیت تیتراژ‌ها ایفا می‌كند و آنها هم اقبال خود را نزد مخاطبان می‌یابند اما آنچه این سال‌ها معمولا جایش در بیشتر مواقع خالی بوده موسیقی سنتی ایرانی است. شاید نظر خیلی‌ها هنوز این باشد كه سازهای ایرانی به‌دلیل ماهیت خود كمتر فضا ساز باشند اما این روزها باز هم نمونه موفقی از آهنگ‌سازی بر مبنای موسیقی سنتی ایرانی همراه با تصاویر یك سریال است كه می‌تواند در رد این نظریه نقش خوبی ایفا كند. این بار پور ناظری‌ها ساخت موسیقی و تیتراژ یك سریال را به‌عهده گرفتند. وضعیت سفید كه همه این شب‌ها منتظرند تا با شنیدن صدای علیرضا قربانی متوجه شوند این قسمت هم به‌پایان رسید.

وقتی كه می‌خواند: گفتم بدوم تا تو همه فاصله‌ها را... تا زودتر از واقعه گویم گله‌ها را/ چون آیینه پیش تو نشستم كه ببینی... در من اثر سخت‌ترین زلزله‌ها را/ پر نقش‌تر از فرش دلم بافته‌ای نیست...پس به‌كه گره زد به‌گره حوصله‌ها را/یك بار تو هم عشق من از عقل نیندیش...بگذار كه دل حل كند این مسئله‌ها را.

سهراب پورناظری در گفت‌وگو با تهران امروز از همكاری با حمید نعمت الله كارگردان سریال و ساخته شدن موسیقی این سریال و تیتراژ می‌گوید.

شما پیش از این هم با حمید نعمت الله در فیلم‌هایشان همكاری داشتید. قطعا این همكاری هم در ادامه همان شناخت از یكدیگر است. هر چند حال و هوای این ساخته با موسیقی فیلم فرق دارد و شما كاملا از موسیقی ایرانی استفاده كرده اید كه به‌نظر می‌رسد مورد علاقه حمید نعمت الله است.
می‌توانم در وهله اول بگویم بسیار تجربه‌خوبی بود. چون فضای كار هم هنری است و كارگردان برای گرفتن تمام تصاویرش وسواس به‌خرج داده است. من به‌عنوان كسی كه دهه 60 را لمس كرده‌ام می‌توانم بگویم چنین تصاویر زنده‌ای از آن دهه را ندیده بودم. طی این سال‌ها سریال‌های خوب و ماندگاری ساخته شده است اما سریالی كه بتواند تاریخ معاصر ما را اینچنین خوب تصویر و فضا‌سازی كند كم دیده ایم. موسیقی این سریال هم داستان خاص خودش را دارد.

ما هم می‌خواهیم همین داستان خاص را بشنویم.
تیتراژ ابتدایی 9 ضربی است و به‌لحاظ ریتمیك تجربه‌نشده و پیچیده است و من هم از فضای كمانچه در كار استفاده كردم كه هم به‌حال و هوای كار می‌خورد و هم شوریدگی كه این قطعه دارد بسیار كمك كننده است و ما را به‌خواسته كارگردان و اثر نزدیك می‌كند.

منظورتان كدام خواسته است. حس نوستالژیك و فضای صمیمی‌را می‌توان كلیدهای این سریال به‌حساب آورد. شما هم به‌همین كلید واژه‌ها در ساخت موسیقی فكر می‌كردید؟
من خودم را درگیر كلمات نمی‌كنم. اتفاقا چند شب پیش با آقای نعمت الله صحبت بود و درباره همین موضوع حرف می‌زدیم كه یك كار فضای خودش را به‌همراه می‌آورد و موسیقی این كار هم انگار به‌دنبال فضای كار خودش، خودش را نشان داد. من هم سعی نكردم موسیقی خودم را همراه بیاورم به‌هر حال اگر كارهای اخیر ما را شنیده باشید این كار با آنها فرق دارد اما اینجا ما در خدمت یك اثر بودیم و البته بعضی وقتها هم تصاویر در خدمت موسیقی است. موسیقی فیلم و سریال واقعا بحث جذابی است. ارتباط موسیقی و تصویر هم بسیار تاثیر گذار است. شخصا هم علاقه زیادی به‌موسیقی كه با تصویر همراهی می‌شود دارد و هنوز در ذهن من موسیقی فیلم «دلشدگان» یا موسیقی فیلم‌های دیگری مثل «مادر» در ذهن من بسیار تاثیر گذار مانده است. در نهایت باید بگویم بیشتر از خواسته من یا هر كس دیگر مهم همراهی و همنشینی موسیقی با تصاویر است. حالا اگر حس نوستالژیكی دارد موسیقی می‌رود در همراهی آن حس یا ایجاد فضای صمیمی‌و... ولی اینطور نیست كه دقیقا به‌كلمات فكر كنیم و بعد بگوییم خب اینطور می‌شود به‌موسیقی تبدیلش كرد.

چه شد سراغ موسیقی ایرانی رفتید؟
خب وقتی كار ایرانی می‌كنیم نمی‌توانیم عنصر ایرانی بودن در موسیقی را فاكتور بگیریم. این كار هم كاملا از جنس زندگی ایرانی بود. از طرف دیگر ما هم موسیقی سنتی كار می‌كنیم. ما سر این كار با آقای نعمت الله خیلی تفاهم داشتیم.از طرف دیگر یادمان نرود كه اصلا دهه 60 دهه موسیقی سنتی است.

از تیتراژ ابتدایی راضی هستید؟ به‌هر حال تصاویری كه ساسان توكلی بر روی موسیقی شما گذاشته در شنیده شدن موسیقی تاثیرگذار است؟
كلا راضی كننده است اما شاید جا داشت بهتر هم باشد.

راستی شما گفتید دهه 60 را به‌یاد دارید. باید خیلی كوچك می‌بودید آن دوران؟
من اتفاقا آن دوران را خوب یادم می‌آید چون در كرمانشاه بودم و فرار و موشك باران را خوب یادم هست.

به‌موسیقی‌های ماندگار هم كه اشاره كردید به‌دو فیلم دلشدگان و مادر اشاره كردید. موسیقی تیتراژ سریال‌ها طی این سال‌ها روند صعودی داشته؟
متاسفانه نزولی. دیگر سریال‌هایی مثل هزاردستان را نمی‌شنویم.

نقش اول را در سازهای این سریال سنتور ایفا می‌كند. چرا؟
البته عود هم هست اما بله سنتور نقش اول است. چون تصویر را خوشرنگ می‌كند. حس ما به‌هر حال در آن لحظه این بود.

غیر از علیرضا قربانی در طول سریال كسان دیگر هم خواهند خواند؟
بله، سید جلال الدین محمدیان می‌خواند و از كارهای بیژن كامكار هم استفاده كردیم و یك خواننده جوان به‌اسم وحید تاج هم می‌خواند.

اصل كار ساخت موسیقی بعد از تدوین یا همزمان با آن شروع می‌شود. شما اما از اول كار انتخاب شده بودید. سر صحنه تصویر برداری هم رفتید؟
طبیعتا اصل كار از بعد از تدوین شروع می‌شود اما ما قبل از اینكه كار كلید بخورد درباره‌اش صحبت كردیم و من حدود 15 باری سر صحنه رفتم.

راستی به‌نظرتان ساز عباس كدام است؟
تنبك

امیر؟
كمانچه

مادربزرگ؟
سه تار

بیژن؟
عود

احترام؟
ویولن

باغ یا همان بستر سریال هم كه سنتور است؟
بله

و آقای نعمت‌الله؟
تار