حاشیه‌های کنسرت «شهرام ناظری» در تهران

خیابان سئول و مسیر ورودی سالن همایش های نمایشگاه بین المللی تهران ترافیک سنگینی دارد. گرچه بخشی از آن مربوط به ایام پایان سال و نزدیکی بهار است اما دلیل اصلی دیگری دارد: برپایی کنسرت شهرام ناظری پس از یک سال و نیم در تهران. بالاخره به پارکینگ می رسیم و وارد سالن میلاد می شویم.

بماند که در مقابل در ورودی سالن هم آن قدر جمعیت زیادی حضور دارد که مجبوریم دقایقی طولانی برای داخل شدن در صف بایستیم. بالاخره وارد سالن می شویم. اولین چیزی که به چشم می آید دکور صحنه است با پیش زمینه ای سیاه که دو پر سیمرغ به رنگ سرخ بر بالای سر پیکره فردوسی با این نوشته به چشم می خورد «چو ایران نباشد تن من مباد». نور سرخ صحنه هم مزید بر علت شده تا ترکیبی از رنگ های سرخ و سیاه و سپید، بر روی صحنه ببینیم.

چراغ ها خاموش می شود و کمی بعد شهرام ناظری همراه با گروه روی سن می آید و با تشویق بی امان حاضران روبه رو می شود. ابتدا به حاضران خیر مقدم می گوید و شرحی کوتاه بر روایت اجرای پنجشنبه شبش دارد: «اجرای امشب بخشی از شاهنامه فردوسی درباره داستان ضحاک است» و ادامه می دهد: «البته اجرای شاهنامه خوانی نیاز به گروه های بزرگ تر دارد، ولی بضاعت ما در همین حد است» بعد هم مقدمه ای بر داستان نبرد میان فریدون و ضحاک را بیان می کند و آن را به «نبردی میان ظلمت و نور» تشبیه می کند.

«اجرای شاهنامه در یک صد سال اخیر در موسیقی سنتی ما نبوده است و هیچ یک از خوانندگان مطرح اشعار شاهنامه را اجرا نکرده اند» اینها بخشی دیگر از صحبت های ناظری پیش از اجراست. بعد هم می گوید: «البته اجرای شاهنامه را پیش از این در آمریکا، فرانسه و ژاپن داشته ام و بعد از آن مسوولان دیدند اجرای اشعار فردوسی خطرناک نیست!

و بعد از آن در ایران هم این اثر اجرا شد» این بخش از صحبت های ناظری با تشویق حاضران همراه می شود. «فلسفه و حس انسانی فردوسی مبارزه با ظلم و بی عدالتی هاست، حالاهر کسی که می خواهد باشد؛ کوچک و بزرگ» این بار سخنان ناظری با تشویق بیشتر و البته طولانی تر همراه می شود. در پایان هم اشاره به اجرای شاهنامه خوانی در قالب موسیقی مقامی دارد و می گوید: «موسیقی سنتی شاید چندان با فضای شاهنامه همراه نباشد، ما هم موسیقی مقامی را برای اجرای اشعار فردوسی انتخاب کردیم» و حالاگروه اجرا را آغاز می کند.

صدای ملایم تنبور همراه با کمانچه و عود، فضایی وهم آلود و معلق را تصویر می کند. بخش اول با تلفیقی از آوازهای باستانی هوره، مور و سیاه چمانه که بر اساس آوازهای مردمان اورامی و جزیی از آوازهای اصیل کردی هستند، آغاز می شود و بعد هم روایت پادشاهی ضحاک با مطلع «چو ضحاک شد بر جهان شهریار... بر او سالیان انجمن شد هزار» خوانده می شود. اجرای هماهنگ تنبورنوازان، همراه با تمپوی مناسب و استفاده به موقع و مناسب از سازهای کوبه ای و در نهایت دف نوازی فوق العاده از نکاتی است که در بخش نخست اجرا جلب نظر می کند. البته همراهی صدای ناظری با گروه، گاهی چنان است که گویی سازی دیگر به جمع نوازندگان اضافه شده است.

«شده بر بدی دست دیوان دراز... به نیکی نرفتی سخن جز به راز»، شوالیه آواز ایران در ادامه، داستان ضحاک را بیان می کند: «چنان بد که هر شب دو مرد جوان... چه کهتر چه از تخمه پهلوان‏». همخوانی اعضای گروه سبب شد همه سالن غرق در اجرا شود. «هنر خوار شد جادویی ارجمند... نهان راستی آشکارا گزند».

داستان پادشاهی ضحاک روایت می شود تا آنکه به تولد فریدون می رسیم. «خجسته فریدون ز مادر بزاد... جهان را یکی دیگر آمد نهاد». همزمان با تولد فریدون ریتم اجرا شور انگیز تر و حماسی تر می شود. در آخر با این شعر بخش نخست به پایان می رسد «جهان جوی با فر جمشید بود/ به کردار تابنده خورشید بود»ناظری داستان به دنیا آمدن فریدون را روایت می کند و البته تاکید می کند «برنامه امشب حالتی روایی دارد که تصمیم گرفتم خودم به شکلی ساده آن را روایت کنم.»

بخش دوم نیز با این مطلع شروع می شود: «زمین کرده ضحاک پر گفت وگوی... بگرد جهان در همین جست و جوی»، این بخش با موسیقی شور انگیز مقامی آغاز می شود. تنبورنوازی یک دست و تحریر های منحصربه فرد ناظری هم از نکات قابل توجه این بخش است. در ادامه به دادخواهی کاوه می رسیم. پس از آن تمبک نوازی و آواز خوانی به سبک پهلوانی و باستانی با این شعر، «چو آن پوست بر نیزه بر دید کی... به نیکی یکی اختر افکند پی‏» و اضافه شدن اعضای گروه به صدای پرشور ناظری. پس از استراحتی کوتاه قسمت بعدی کنسرت که به «مولوی خوانی» اختصاص دارد آغاز می شود. ناظری که با اشعار مولوی بخش مهمی از آثارش را خوانده است در ابتدا اجرا را با این غزل از مولانا آغاز می کند« روحیست بی نشان و ما غرقه در نشانش... روحیست بی مکان و سر تا قدم مکانش»، اجرای این بخش در آواز اصفهان بسیار مورد توجه حاضران قرار می گیرد.

وقتی ناظری می خواست قسمت پایانی کنسرت را اجرا کند با درخواست های متنوع حاضرین روبه رو شد. از درخواست برای اجرای یاوران و قفل زندان و اندک اندک و آتش در نیستان تا درخواست برای اجرای قطعه کردی. شهرام ناظری هم در پاسخ به جمعیت حاضر در سالن گفت: «شما هم بعد از دو سال ما را گیر آوردید و می خواهید همه قطعات را بخوانم. اما وقت کم است و باید سالن را تحویل بدهیم. همین قطعه ای را که اجرا می کنیم به عنوان اشانتیون از ما بپذیرید!» و بعد هم شروع به اجرا می کند «یک شب آتش در نیستان می زدند...» همین یک مصراع کافی بود تا سالن میلاد سراسر شروع به تشویق ناظری کنند.

من و علی هردو مغموم هستیم، بیچاره مهمان‌هایمان!
کارت ویزیت ستاره «هنر پاپ» را ببینید + عکس
چه کسی «سیندرلا» شد؟ + عکس