درباره «شوق پرواز»

ظرفیت‌های ناشناخته درام در دفاع مقدس
سریال «شوق پرواز» جایگزین مناسبی برای «مختارنامه» است و حتی می‌توان آن را به نوعی ادامه قصه مختار در دوران معاصر دانست. این بار هم قهرمان داستان یك مرد جنگاور و فرمانده‌ای است كه در جهاد با دشمن، داستان جذاب و شنیدنی از رشادت‌ها و سلحشوری‌های خود به جای می‌گذارد كه از زبان تصویر روایت می‌شود.
شاید بتوان شوق پرواز را عباس نامه نامید كه ماهیت آن با قصه مختارنامه تفاوت چندانی ندارد. در هر دو مجموعه با قصه‌ای شخصیت‌محور مواجه هستیم كه بخشی از تاریخ را كه به جنگ و جهاد همراه است، روایت می‌كنند و اختلافات و كشمكش‌های ایدئولوژیك و البته فزون‌خواهی و دنیاطلبی، بهانه و دلیل تنازع است. سریال شوق پرواز را می‌توان در تاریخ معاصر نیز ژانربندی كرد. با این‌‌كه قصه زندگی یك شخصیت جهادی را به تصویر می‌كشد، درعین حال برشی از تاریخ معاصر ایران و مسائل اجتماعی ـ سیاسی آن دوران را نیز در خود بازنمایی می‌كند. به این شاخصه‌ها می‌توان مولفه‌های دیگری هم اضافه كرد، مثلا الگوسازی یا ترویج فرهنگ ایثار و شهادت كه با توجه به خلبان بودن شهید بابایی، شوق پرواز نام بسیار مناسبی برای این سریال است.

شوق پرواز، روایتگر زندگی سرلشكر خلبان عباس بابایی، معاون عملیات نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران است كه هنگام بازگشت از یك مأموریت برون مرزی، هدف اصابت گلوله پدافند هوایی دشمن بعثی قرار گرفت و به درجه رفیع شهادت نایل آمد. این مجموعه تلویزیونی كه در ۲۶ قسمت ۴۵ دقیقه‌ای آماده می‌شود، محصول موسسه فرهنگی ـ هنری شاهد بوده و كارگردانی آن را یدالله صمدی به عهده دارد. اگرچه این نخستین فیلم كارگردان با موضوع دفاع مقدس است، اما نشان داد با فضای این نوع از فیلم‌ها آشنا بوده و توانسته است این فضا را بخوبی در دل یك ساختار دراماتیك به قصه‌ای شیرین بدل كند. انتخاب هوشمندانه شهاب حسینی در نقش شهید بابایی و در واقع نقش اصلی سریال نه صرفا ازحیث شباهت‌های ظاهری او در گریم با شهید بابایی كه توانایی و ستاره بودن وی در عرصه بازیگری است. او ستاره‌ای است كه نقش یك قهرمان جنگ را بازی می‌كند و جالب این‌كه ایفاگر نقش ستاره‌ای است كه در آسمان‌ها پرواز می‌كرد و درنهایت به آسمان رفت. قصه زندگی شهید بابایی فارغ از وجوه حماسی و دراماتیكی كه از حیث نظامی و جنگاوری دارد، به‌واسطه فراز و نشیب‌ها و اتفاقات زیادی كه درعمر 37 ساله او رخ داده نیز واجد ظرفیت‌های نمایشی بالایی است. از كودكی او در قزوین گرفته تا تحصیل درآمریكا و رشادت‌هایش در پایگاه شكاری اصفهان كه هر كدام از این مقاطع به واسطه یك ساختار روایت در روایت در سریال به تصویر كشیده می‌شود كه هم ریتم مناسبی به قصه داده و هم بین 2 مقطع تاریخی از جامعه ایران نسبتی معنادار برقرار می‌كند. وی 14 آذر 1329 در خانواده‌ای متوسط و مذهبی در شهر قزوین به دنیا آمد. دوره ابتدایی را در دبستان دهخدا و دوره متوسطه را در دبیرستان نظام وفا گذراند. پس از گرفتن دیپلم، سال ۱۳۴۸ در رشته علوم پزشكی پذیرفته شد، اما به دلیل علاقه به خلبانی، رشته خلبانی نیروی هوایی را انتخاب كرد و پس از گذراندن دوره مقدماتی برای تكمیل تحصیلاتش در سال ۱۳۴۹ به آمریكا اعزام شد. پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۱ وی به عنوان خلبان جنگنده اف14 ـ تام‌كت در پایگاه شكاری اصفهان مستقر شد.
پس از پیروزی انقلاب، سرپرستی انجمن اسلامی پایگاه هوایی اصفهان را به عهده گرفت. با شروع جنگ ایران و عراق، عباس بابایی به انجام عملیات جنگی هوایی مشغول شد.

سرلشکر عباس بابایی پس از ۶۰ ماموریت جنگی موفق و پس از یك عملیات برون مرزی در منطقه عملیاتی سردشت در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۶۶ شهید شد. پیكر وی در امامزاده شاهزاده حسین قزوین به خاك سپرده شد. روایت خاطره‌گونه اززندگی شهید بابایی به واسطه قصه‌ای موازی در زمان معاصر كه با محوریت كورش تهامی و ستاره اسكندری پیش می‌رود، ضمن ایجاد تعلیق و نگاهی پرسشگر به زندگی وی، سریال را سویه مستندگونه هم می‌دهد و وجوه رئالیستی آن را بیشتر می‌كند. روایت رفت و برگشتی و استفاده از فلاش بك‌ها به تناسب و موازات موقعیت‌های معلقی كه در قصه اول رخ می‌دهد، ذهن مخاطب را برای درك بهتر موقعیت قهرمان داستان مواجه كرده و بهره‌گیری از فلاش بك‌های متناوب به ایجاد ریتمی مناسب با فضای قصه كمك می‌كند. بدون شك بازی خوب و چشمگیر شهاب حسینی را در این موفقیت نباید دست‌كم گرفت. نخستین حضور وی در سریال تلویزیونی نیز در نقش یك پلیس جوان با رفتارشناسی نظامی بود، اما حالا پس از سال‌ها تجربه و درخشش در بازیگری وقتی به ستاره‌ای در عالم بازیگری بدل شد، ایفاگر نقش ستاره‌ای انسانی شد كه پختگی و قدرت وی در بازیگری درخشش این ستاره را نیز برافروخته‌تر كرده است. جالب این‌كه صدیقه حكمت، همسر شهید بابایی به‌واسطه شباهت شهاب حسینی به همسرش، او را برای ایفای این نقش پیشنهاد و جالب‌تر آن‌كه برای ایفای نقش خودش در جوانی و زمان حال نیز الهام حمیدی و افسانه بایگان را معرفی كرد. تاثیر نقش همسر شهید بابایی در انتخاب بازیگران به واقعی‌تر و باورپذیرتر شدن سریال نیز كمك كرد و ظاهرا او از این مجموعه تاكنون رضایت دارد. حضور سلما بابایی، دختر شهید بابایی در نقش واقعی خود وجوه رئالیستی سریال را بیشتر كرده و این تجربه خوبی برای ساخت مجموعه‌های تلویزیونی در ارتباط با شخصیت‌های تاریخ معاصر است.