اولین عاشقانه تلویزیونی!

یادی از سریال خاطره‌انگیز «در پناه تو»
این یكی از بزرگ‌ترین مزایای تلویزیون است كه توان بازگشت به عقب داشته و می‌تواند خاطرات و نوستالژی گذشته را بازآفرینی كند. بدون شك بازپخش سریال‌هایی از جنس «درپناه تو» یكی از بهترین تمهیدات تلویزیون در مرور خاطرات مخاطبان خود است. دراین شرایط دیگر بازپخش، مساوی با تكرار نیست، بلكه مترادف با تداعی خاطرات و لذت یادآوری است.
پخش مجدد در پناه تو 4هفته‌ای است که از شبکه 2 سیما آغاز شده است.

در پناه تو نقطه عطفی در تاریخچه سریال‌سازی تلویزیون محسوب می‌شد كه شاید برای اولین بار موضوع عشق و روابط عاطفی را پیش از ازدواج در قالب یك داستان جذاب و مثلثی عشقی به تصویر كشید و از این حیث می‌توان آن را با جایگاه فیلم عروس در سینما مقایسه كرد.
در پناه تو برای اولین بار تصویری از عشق زمینی را در تلویزیون ترسیم می‌كرد و یكی از تجربه‌هایی بود كه صدا و سیما شجاعت خود را درطرح مسائل اجتماعی روز نشان داد و مجبور شد در برابر انتقاد برخی محافل و مطبوعات بایستد. فارغ از قصه عاشقانه در پناه تو كه موجب جذابیت آن شده بود روایت این جریان در فضای دانشگاه و موقعیت دانشجویی نیز این جذابیت و تازگی را مضاعف می‌كرد و از آن سریال‌هایی بود كه به ایجاد موج و مدهای اجتماعی درجامعه دامن زد. نوع چادر سر گرفتن مریم (لعیا زنگنه) و خوش‌لباس بودن رامین و اساسا شخصیت‌هایی كه به دلیل وجهه دانشجویی خود بسیار مثبت و فرهنگی و تاثیرگذار به نظر می‌رسیدند. حسن جوهرچی در نقش محمد اولین شخصیت مثبت خود را در شمایلی كه بعدها مدام تكرار شد در این سریال بازی كرد و لعیا زنگنه نیز از همین مجموعه به سینما و مردم معرفی شد.
در پناه تو زمانی مورد توجه مخاطب قرار گرفت كه رقیبی سرسخت در شبكه یك سیما داشت و آن هم یك سریال مذهبی جذاب مثل امام علی(ع).

اگر یادتان باشد قصه در پناه تو درباره مریم افشار تك فرزند خانواده‌ای از طبقه متوسط و فرهنگی (پدر ایرج راد و مادر آزیتا لاچینی) بود كه در رشته طراحی صنعتی دانشگاه تهران تحصیل می‌كرد. مریم شخصیتی محكم و باوقار با قدرت بیان خوب و جذابیت‌های بصری بود كه به همین دلیل مورد توجه 3 نفر از همكلاسی‌هایش قرار گرفت؛ 3 پسری كه هر كدام شخصیت متفاوتی داشتند و به نوعی بخشی از مردان جوان جامعه ما را نمایندگی می‌كردند. رامین (رامین پرچمی) كه شخصیتی متزلزل و بی‌ثبات داشت، محمد (حسن جوهرچی) كه یك بچه مذهبی مثبت و بااخلاق و سالم بود و پارسا (پارسا پیروزفر) كه شخصیتی شوخ و شنگ و طناز داشت. در پناه تو در واقع سرنوشت این افراد را در یك فرآیند پرفراز و نشیب دراماتیك و البته رمانتیك روایت می‌كرد كه با ازدواج رامین و مریم آغاز و به ازدواج محمد و مریم ختم شد. یك ملودرام خانوادگی كه بشدت سویه ایرانی داشت و توانست خانواده ایرانی را در جامعه دهه 70 بخوبی به واسطه یك قصه عاشقانه واكاوی و تصویر دقیقی از نسل جوان و دنیای آن روز آنها ترسیم كند.
شاید اكنون این سریال با شاخصه‌ها و عناصری كه برشمردیم جذاب و دلنشین نباشد اما 15 سال پیش با توجه به شرایط اجتماعی ـ فرهنگی جامعه ایران و نوع و جنس سریال‌سازی، در پناه تو یك اتفاق تازه در تلویزیون محسوب می‌شد كه همچنان برای بسیاری از مردم خاطره‌انگیز است. اتفاقا بعد از این حمید لبخنده «در قلب من» را كارگردانی كرد كه نتوانست موفقیت در پناه تو را تكرار كند و این اهمیت جامعه‌شناختی هنری را نشان می‌دهد. به این معنی كه ماندگاری یك اثرهنری بشدت به شرایط و موقعیت اجتماعی زمان تولید و پخش آن برمی‌گردد و این‌كه یك اثر هنری اگر فرزند زمانه خویش باشد درتوفیق این ماندگاری موثر است.
 سریال در پناه تو همچنین چهره‌های جدید و جوانی را به سینما و تلویزیون كشور معرفی كرد و اصلا همین جوانگرایی مجموعه در انتخاب بازیگران و قصه‌ای كه به دوران شورانگیز جوانی ربط پیدا می‌كند از ویژگی‌های این سریال و موفقیت آن بود.

در پناه تو بدون آن‌كه چندان در ورطه شعارزدگی قرار گیرد یا لحن گل درشتی در بیان مفاهیم و ارزش‌های اخلاقی به خود بگیرد، واجد داستانی اخلاقی بود كه با توانایی علیرضا طالب‌زاده در بازنمایی این پیام‌های اخلاقی در قالب یك داستان پیچده رمانتیك تاثیرگذاریش را بر مخاطب دوچندان شد؛ این‌كه چگونه رفتار و منش آدمی و انتخاب‌هایی كه در زندگی می‌كند سرنوشت او را تغییر داده و سرنوشت انسان با سرشت و انتخاب‌هایش گره خورده است. انتخاب مریم بین رامین و محمد را ببینید تا رمز خوشبختی و بدبختی انسان را درك كنید.
خوشبختی و بدبختی‌ای كه با آگاهی و انتخاب و جسارت و شجاعتش رقم می‌خورد نه بخت و اقبال. در پناه تو تلاش كرد این موقعیت اخلاقی را در ساختار یك قصه عاشقانه در معرض قضاوت مخاطب قرار دهد و بدون این‌كه به مرزبندی‌های كلیشه‌ای از آدم‌های قصه خود دست بزند به تاثیر انتخاب و اراده آدمی در شكست و پیروزی‌اش در زندگی می‌پردازد.

خوشبختانه با این‌كه سریال برای اولین بار داستان یك عشق زمینی را دستمایه روایت خود قرار داده بود، اما در ورطه لودگی و سطحی‌نگری و ابتذالی نیفتاد كه بعدها بویژه در سینما در روایت قصه‌های عاشقانه شاهد بودیم. این سریال در زمینه كارگردانی، متن، تصویربرداری، موسیقی و بازیگری یكی از بهترین‌ها در سیما به حساب می‌آید. لبخنده تركیبی دلنشین از حضور بازیگران حرفه‌ای (ثریا قاسمی، سعید پورصمیمی و آزیتا لاچینی)‌ و بازیگران جوان اما پراستعداد را در این سریال جمع كرد. بسیاری از این بازیگران جوان بعدها هریك راهی مستقل را در سینما و تلویزیون پیش گرفتند كه اكنون جزو چهره‌های مطرح هستند.
در پناه تو اگرچه در عمق خود واجد یك قصه تلخ بود، اما این تراژدی با عاقبت بخیری شخصیت‌های اصلی داستان با شیرینی همراه شد و مهم‌ترین پیام اخلاقی آن تاكید بر تاثیر اراده و خودآگاهی انسان در تعیین و مسیر سرنوشت خویش بود. در پناه تو، طیف مخاطبان جوان تلویزیون را افزایش داد و به یك نقطه عطف در سریال‌سازی تلویزیونی در حوزه قصه‌های خانوادگی تبدیل شد و البته یك خاطره دل‌انگیز در دفترچه تصویری مخاطبان تلویزیون.