«شوق پرواز» یك عاشقانه است

درست بعد از پایان سریال مختارنامه كه زندگی یك سردار و فرمانده جنگی را در تاریخ شیعه به تصویر كشید با سریالی مواجه شدیم كه روایت یكی از همان سرداران و فرماندهان جنگی را در تاریخ معاصر به نمایش گذاشت.
 
«شوق پرواز» ادامه منطقی مختارنامه از حیث مفاهیم و ارزش‌هایی بود كه به واسطه بازنمایی زندگینامه یك شخصیت برجسته نظامی دنبال می‌شد.
شوق پرواز برای اولین بار به سراغ یك شخصیت نظامی معاصر رفت، هرچند به قول كارگردانش یك قصه جنگی به معنای متعارفش نبود.
یكی از مهم‌ترین مولفه‌های آثار یدالله صمدی توجه به فرهنگ بومی آذری و استفاده از داستان‌های اصیل این سرزمین است كه حاصل آن را می‌توان در فیلم‌های اتوبوس (۱۳۶۴)، ساوالان (۱۳۶۸)، دمرل (۱۳۷۲) و سارای (۱۳۷۶) مشاهده كرد.
فیلم ایستگاه (۱۳۶۶) بی‌تردید یكی از بهترین تریلرهای روانشناختی سینمای پس از انقلاب است و این فیلم به همراه فیلم «نقطه ضعف» ساخته زنده‌یاد اعلامی یكی از جریان‌سازان این‌گونه در سینمای ایران بوده‌اند.
ایستگاه به‌رغم نادیده گرفته شدن از سوی داوران در جشنواره فجر به عنوان فیلم منتخب منتقدان و نویسندگان سینمایی در سال 63 برگزیده شد.

صمدی در ادامه فعالیت‌های خویش دوباره به ژانر كمدی شهری بازگشت و آثاری چون آپارتمان شماره 13 (۱۳۶۹)، دو نفر و نصفی (۱۳۷۰) و معجزه خنده (۱۳۷۵) را خلق كرد.
فیلم آپارتمان شماره 13، جایزه سیمرغ بلورین بهترین فیلم و فیلمنامه را سال 69 از جشنواره فجر كسب كرد. وی در دهه 80 نیز آثاری چون بانوی من (۱۳۸۱) و شهر آشوب (۱۳۸۴) را كارگردانی نمود.
با این حال او معتقد است سریال شوق پرواز بیش از آن كه یك سریال جنگی باشد یك روایت عاشقانه از زندگی شهید عباس بابایی است. دلایل او را برای این تعریف در گفت‌وگوی ما با وی بخوانید.

با سابقه سینمایی و نوع فیلمسازی كه از شما سراغ داریم و گرایشی كه به ساخت فیلم‌های بومی و فولكلوریك داشتید وقتی برای اولین‌بار با تبلیغ سریال شوق پرواز كاری از یدالله صمدی مواجه شدم این سوال در ذهنم شكل گرفت كه چه شد صمدی به سراغ قصه‌ای رفت كه به هر حال به سینمای جنگ و دفاع مقدس مرتبط است، آن هم در نخستین تجربه تلویزیونی خودتان؟
با این حرف موافقم. من كارهای كمدی، فولكلوریك و روانشناختی ساخته بودم و این سریال یك اتفاق خاص در مسیر كارنامه حرفه‌ای من محسوب می‌شود. در واقع ساخت این سریال برای من پیش آمد. یك روزی مجید مجیدی و سعید ملكان و جواد نوروزبیگی از من دعوت كردند كه برای ساخت این سریال به دفترشان بروم.
اتفاقا اولین سوال من از مجید مجیدی همین بود كه چرا من؟ با این پاسخ مواجه شدم كه این سریال از سال 74 به دلایل مختلف متوقف شد و با فراز و نشیب‌های زیادی مواجه شد، ما به كارگردانی نیاز داریم كه نگاه متفاوتی به این قصه داشته و بدون نگاهی متعصبانه و شعاری بتوان این داستان را به تصویر بكشد.

در واقع تهیه‌كنندگان این مجموعه به دنبال تصویر تازه‌تر و روایت متفاوتی از زندگی یك شهید بودند تا بتواند تعداد بیشتری از مردم را با خود همراه كرده و رضایت مخاطبان را جلب كند بویژه نسل سوم و چهارم كه كمتر با قهرمان‌های معاصر آشنایی دارند.
من با این نگاه به شخصیت‌های جنگی كاملا موافق بودم و بعد از جلساتی كه با خانواده این شهید داشتیم با قید این‌كه من درباره یك شهید مادرزاد فیلم نمی‌سازم كارگردانی این مجموعه را به عهده گرفتم. درواقع با نگاه كلیشه‌ای و شعاری درباره شخصیت‌هایی كه قرار است به یك الگوی اخلاقی بدل شوند مخالف بوده و معتقدم كه باید از این كلیشه‌سازی پرهیز شده و به جای تیپ‌سازی به سراغ شخصیت‌پردازی رفته و ابعاد مختلف این قهرمان را به تصویر بكشیم.
من همیشه برای واژه شهید احترام خاصی قائل بودم به این دلیل كه بزرگ‌ترین سرمایه خود را كه جانش بود به میدان آورده و با خدا معامله كرده است. ارج و منزلت شهید نیز به زمینی و خاكی بودن آن برمی‌گردد. این‌كه به عنوان یك انسان با تمام ویژگی‌ها و ضعف‌هایش به مقام شهادت برسد هنری است كه قابل احترام است. روایت چنین تصویری در یك سریال برایم جذاب بود و معتقد بودم كه اگر از این زاویه وارد شوم قهرمان قصه باورپذیر‌تر شده و مردم نیز بهتر با آن ارتباط برقرار كرده و می‌پذیرند.

حتی قهرمان‌های واقعی هم برای باورپذیرشدن در یك درام تلویزیونی باید به شخصیت نزدیك شده و از تیپ‌سازی پرهیز شود. این با روان‌شناسی مخاطب هم منطبق است.
بالاخره این قهرمان كه حالا در اینجا به واسطه شهید شدن ارج و قرب بیشتری نزد مردم هم دارد یك انسانی است كه كودكی و نوجوانی داشته و مثل دیگران زندگی كرده مثلا در مدرسه شیطنت كرده، شیشه كلاس را شكسته یا در جوانی ازدواج كرده و همه آن تجربیاتی كه انسان‌ها در زندگی تجربه می‌كنند، این قهرمان هم از سر گذرانده است. وقتی قهرمان از دل مردم و زندگی واقعی بیرون می‌آید باورپذیر و تاثیرگذارتر هم هست.
مخاطب در سریال صرفا با وجوه قهرمان‌گونه عباس بابایی و شجاعت و دلیری‌اش در عرصه جنگ مواجه نمی‌شود، بلكه بخشی از قصه به زندگی روزمره او اختصاص دارد و تاكید می‌شود اگرچه او قهرمانی آسمانی است اما غیرقابل دسترس نبوده و از درون همین جامعه و مردم و زندگی عادی به این مقام و مرتبه رسیده است.
ضمن این‌كه وقتی شهید بابایی درون خانه و در ارتباط با همسر و فرزند و اعضای خانواده‌اش قرار می‌گیرد دیگر موقعیت نظامی را نداشته و مثل دیگر همسران و پدران است. در واقع مخاطب در اینجا او را به عنوان یك فرد معمولی می‌بیند و زمانی كه او را در كنار وجوه قهرمان‌گونه‌اش قرار می‌دهد تاثیرپذیری‌اش نیز بیشتر می‌شود. من به روان‌شناسی مخاطب توجه جدی می‌كنم این‌كه با توجه به موضوع فیلم یا سریال و آن مقطعی كه آن اثر در حال پخش است چگونه باید قصه خود را روایت كنم و با چه لحن و زبانی برایش داستان بگویم كه بپذیرد و با آن ارتباط برقرار كند.

در این سریال من تلاش كردم تا از قهرمان نمایی صرف دوری كرده و بیشتر به قهرمان باوری برسم. شاید اگر بخواهیم به زبان ورزشكاران سخن بگوییم بیشتر وجوه پهلوانی شهید بابایی برای من مهم بود تا قهرمان‌سازی‌های سینمایی. به عبارت دیگر من سعی كردم فلسفه و باورهایی كه شخصی مثل شهید بابایی را به این مقام رسانده و از او یك قهرمان ساخته را برجسته كنم و قهرمان داستان را در بستر این موقعیت‌ها به مخاطب معرفی كنم.

مثلا ما شادی‌ها و غم‌های عباس را در زندگی روزمره نشان می‌دهیم و مخاطب او را انسانی از جنس خود می‌بیند و درواقع خواستیم تا یك زندگینامه را به تصویر بكشیم نه مثلا سوگنامه. من در برنامه پارك ملت هم به آقای شهیدی‌فر گفتم كه دوست داشتم فضای بانشاط و مفرحی در این سریال حاكم باشد و مردم با قهرمانی مواجه شوند كه سرشار از امید و انرژی و تلاش برای پیروزی و عزت سرزمین و مردمش هست.

اتفاقا یكی از نگاه‌های كلیشه‌ای كه به سینمای جنگ و آدم‌هایش وجود دارد همین تصویر یكسویه و چه‌بسا غلطی است كه جنگ را سرشار از نشانه‌های غم و دلمردگی نشان می‌دهد، اما در شوق پرواز شاهد یك نوع نشاط و حس زندگی در شخصیت‌های قصه و به طور كلی فضای حاكم بر آن هستیم كه شهادت‌طلبی و شجاعت و ایثار را با نشاط و میل به جاودانگی و شاد زیستن همراه كرده و اصلا نام شوق پرواز از حیث مفهومی نیز موید همین نگاه است. یا نمایش رابطه عاشقانه شهید بابایی با همسرش نیز تصویر كلیشه‌ای و خشك درباره آدم‌های جنگ را شكسته و نشان می‌دهد كه او چه رابطه عاطفی عمیقی با همسرش داشته و اهل دنیاگریزی و دوری از لذت‌های حلال نبوده است. ضمن این‌كه از حیث دراماتیك و نمایش نیز این نگاه و صحنه‌هایی از این دست به جذابیت بیشتر سریال كمك كرده و نظر مخاطب را به خود جلب نموده است.
من واقعا از تحلیل شما از این‌كه از زاویه دید من به این مجموعه نگاه كرده‌اید ممنونم. نه این‌كه صرفا نگاه من فیلمساز به این شخصیت و واقعیت‌های جنگ بوده باشد. من فكر می‌كنم روح این شهید نیز از نگاه سریال به او و زندگی‌اش راضی باشد. به هر حال جنگ با همه ویرانی‌ها و تخریب‌هایش بخشی از زندگی است و از آن گریزی نیست. آدم‌های جنگ نیز همین افرادی است كه پیرامون ما با همه ویژگی‌ها و خصلت‌های انسانی زندگی می‌كردند. حتی در یك صحنه شهید بابایی به همسرش می‌گوید كه جنگ یك واقعیت است، واقعیتی كه گاه از آن گریزی نیست. آدم‌های جنگ از كره و سیاره دیگری نیامده بودند، از همین مردم كوچه و بازار بودند و هنر آنان نیز در این بود كه از دل خاك به افلاك پر كشیدند. قرار نیست در سینمای جنگ به قهرمان‌سازی‌های آرنولدی بپردازیم. قهرمان‌های جنگ ما از خصایص و ویژگی‌هایی برخوردار بودند كه ما آن را به نام پهلوان می‌شناسیم.

به نظر می‌رسد كه فرم و ساختار روایی سریال نیز بر همین اساس انتخاب شده است. در واقع مخاطب با چهار موقعیت و ساحت متفاوت از قصه مواجه است؛ یكی گذشته و كودكی و جوانی عباس بابایی، دوم زندگی نظامی و خدمات شهید بابایی در زمان جنگ، سوم بعد از شهادتش و زمان حال در كنار موقعیت چهارم كه به قصه مسعود و همسر نویسنده‌اش با بازی كورش تهامی و ستاره اسكندی مربوط است. نگران این نبودید كه این فرم بسیار پیچیده شده و مثلا تداخل آنها باعث گیجی مخاطب و از دست دادن سررشته قصه از سوی آنها شود؟
این طرح آقایان مجیدی و توحیدی بود كه از چنین فرمی برای روایت قصه استفاده كنیم كه من هم با آن موافق بودم. به نظر من این تمهید هوشمندانه‌ای بود كه از منظر یك محقق و نویسنده كه درباره زندگی شهید بابایی تحقیق می‌كند، وارد قصه شویم و سیر تحولات اخلاقی و شخصیتی قهرمان قصه را به تصویر بكشیم.
ضمن این‌كه تاثیرات این تحقیق و در واقع منش و زندگی و شخصیت شهید بابایی را بر روی این دو نفر كه از نسل جوان جامعه هستند شاهد باشیم. به نظرم این فرم و شكل روایت، ما را در رسیدن به اهداف خود موفق‌تر كرد.

مهم‌تر از همه این‌كه تحول اخلاقی و آن ارزش‌ها و پیام‌های انسانی قصه نیز به این واسطه در این دو شخصیت كه به شكل تلویحی و نمادین نماینده نسل جدید هستند بازنمایی شد و چه‌بسا مخاطبان جوانتر را بیشتر با خود همراه كرد. البته با این موافقم كه شاید در ابتدای سریال این قصه‌های موازی موجب كسالت و ملال مخاطب شد، اما وقتی با قصه اصلی مواجه شدند و كفه داستان به سوی زندگی عباس سنگین‌تر می‌شد آن وقت ارجاع به قصه اول و نگاه به خط اصلی داستان از زاویه شخصیت مسعود و لیلی جذابیت بیشتری پیدا كرد.
حتی داستان مسعود و لیلی می‌توانست به عنوان یك داستان مستقل هم نگاه شود. ببینید در ابتدای كار مجید مجیدی و فرهاد توحیدی به این سبك از قصه‌گویی در سریال شوق پرواز رسیده بودند و این سبك از قصه‌گویی در سینما و تلویزیون چندان عجیب نیست. شوق پرواز یك سریال «شخصیت‌محور» بوده و قرار است شخصیت عباس بابایی را از نگاه دیگران روایت كند. البته در این روایت همسر عباس پررنگ‌تر از سایر شخصیت‌هاست.
یك شكل عادی روایت این است كه از زاویه دانای كل همه چیز روایت شود و از ابتدا و بی‌هیچ واسطه‌ای سراغ شخصیت عباس بابایی برویم كه این شكل از داستان‌پردازی برای یك سریال طولانی مدت محدودیت‌هایی دارد، اما با انتخاب این زاویه دید جدید، این امكان فراهم شد تا از نگاه افراد مختلف به زندگی شهید عباس بابایی بپردازیم و هر بار به بهانه دنبال كردن كتاب و خاطرات لیلی، به سراغ شخصی برویم و نكته‌ای تازه از زندگی عباس بشنویم. ضمن آن كه این زاویه دید محمل خوبی برای شخصیت‌پردازی شهید بابایی هم بود و باعث می‌شد در ترسیم شخصیتی مستحكم و خاص از وی موفق‌تر عمل كنیم.
از طرفی نشان دادن تحول لیلی (ستاره اسكندری) و مسعود (كوروش تهامی) هم نكته دیگری بود كه با این شكل از روایت به دست می‌آمد. به نظر من این قصه یك داستانك فرعی در درون قصه اصلی نبود بلكه یكی ازنتایج و تاثیرات این قصه بر نسل امروز را در درون خود پرورانده است.

آیا انتخاب بازیگران اصلی سریال مثل شهاب حسینی، الهام حمیدی و افسانه بایگان صرفا براساس پیشنهاد همسر شهید بابایی صورت گرفته یا شما هم در انتخاب این بازیگران و البته سایر عوامل موثر بودید؟
نه به این شكلی كه فكر كنید این بازیگران به مجموعه تحمیل شده باشد. در واقع به پیشنهاد ایشان احترام گذاشته شد. خب در دوره قبلی كه قرار بود این سریال ساخته شود قرار بود كه شهاب حسینی حضور داشته باشد و زمانی هم كه به من گفتند من خیلی خوشحال شدم و حتی قبل از اینها وقتی درباره شخصیت شهید بابایی فكر كردم شهاب حسینی در ذهنم نقش می‌بست. انتخاب بازیگر برای سریال‌هایی از جنس شوق پرواز به شرایط و فرصت بازیگر هم مرتبط می‌شود.
برای همه نقش‌های سریال كاندیداهای مختلفی در نظر گرفته می‌شود، اما به طور طبیعی تنها بازیگرانی موفق به حضور در مقابل دوربین می‌شوند كه فارغ از شرایط مالی، فرصت و زمان كافی برای همكاری با پروژه هم داشته باشند و بتوانند برای مدتی طولانی سر یك پروژه باشند.

خب این پروژه از نظر لوكیشن، پراكندگی فراوانی داشت و شهرهای مختلفی از كشور را در بر می‌گرفت. جالب این‌كه شهاب در همان مقطع اعلام كرده بود، قصد دارد با بازیگری خداحافظی كند كه انعكاس گسترده‌ای هم در رسانه‌ها داشت، اما با خواندن متن و با ارادت و احترامی كه به قهرمان‌های ملی كشورمان بویژه كسانی مثل شهید بابایی داشت، علاقه‌مند شد تا در این سریال ایفای نقش كند.
یكی از رفتارهای جالب و پسندیده شهاب این بود كه وقتی قرار بود در صحنه‌های مربوط به خانه شهید بابایی در زمان معاصر كه خانم بایگان نقش همسر شهید را بازی می‌كردند قصد داشتم برخی از عكس‌های شهاب را در لباس خلبانی بر دیوار خانه نصب كنیم، شهاب زیر بار نرفت و تاكید كرد كه عكس‌های خود شهید بابایی را به جای عكس او بگذاریم و این سهم خود عباس است كه عكسش بر قاب دیوار نصب شود و معتقد بود كه مردم هم آن را باور می‌كنند و این نشان از هوشمندی و فهم عمیق این بازیگر است.
افسانه بایگان و الهام حمیدی هم دیگر انتخاب‌های مورد تمایل خانم ملیحه حكمت برای ایفای نقش جوانی و میانسالی ایشان بودند كه البته این پیشنهاد، به جواد نوروزبیگی ارائه دادند تا او به من انتقال دهد. به هر حال احترام به نظر ایشان برای انتخاب بازیگران برای من اهمیت زیادی داشت ضمن این‌كه انتخاب‌های خوبی هم بودند و بازیگران پیشنهادی ایشان را با جان و دل این نقش‌ها را پذیرفتند.

شما در انتخاب بازیگران برای نقش‌های كوتاه نیز به سراغ چهره‌های شناخته شده و حرفه‌ای رفتید و كمتر از نابازیگر استفاده كردید، برای این انتخابات دلیل خاصی داشتید؟
خیلی از بازیگران حرفه‌ای و مشهور در سینمای ایران و جهان گاهی در یكی دو سكانس یا نما حضور می‌یابند و این پیشنهادی بود كه آقای سعید كریمی دستیار من داد و به نظرم منطقی به نظر می‌رسید كه با یك سریالی در این حجم و اندازه و با موضوعی درباره یك قهرمان ملی از بازیگرانی حتی در نقش‌های كوتاه استفاده كنیم كه حرفه‌ای بوده و بین مخاطبان نیز محبوبیت داشته باشند. ضمن این‌كه كوتاه بودن نقش دلیل بر بی‌اهمیتی یا آسان بودن آن نیست و تاثیر زیادی در پیشبرد درام دارد.

شما اشاره كردید كه وقتی به این سریال و شهید بابایی فكر می‌كردید شهاب حسینی در ذهنتان نقش بسته بود، می‌خواستم توضیح دهید كه اصلا خود این سریال و متن و فیلمنامه آن چگونه شكل گرفت و چه فرآیندی را طی كرد؟
واقعیت این است كه فیلمنامه سریال شوق پرواز مسیری بسیار طولانی را طی كرد تا به مرحله ساخت رسید. بد نیست بدانید مقدمات نگارش فیلمنامه این سریال از سال 74 آغاز و فیلمنامه ابتدا توسط سه نفر از نویسندگان ارتش نوشته شد. براساس این فیلمنامه، سریال در سال 76 وارد مرحله پیش‌تولید شد و حتی بخش‌هایی از آن تصویربرداری شد. در این بخش از كار، از بودجه چهار میلیارد تومانی سریال حدود 500 میلیون تومان هم هزینه شد، اما پس از گذشت مدتی از آغاز ساخت سریال، تولید آن متوقف شد. از این مرحله به بعد گروهی متشكل از حسین تراب‌نژاد و مهدی محمدنژادیان به سرپرستی فرهاد توحیدی بازنویسی فیلمنامه اولیه را آغاز كردند.
در این مرحله مجید مجیدی به عنوان طراح كار در كنار فرهاد توحیدی حضور داشت و با هم فیلمنامه اولیه را طراحی كردند. زمانی كه من در زمستان سال 87 به این سریال پیوستم، طرحی كلی از فیلمنامه وجود داشت، اما سیناپس‌ها كامل نبود. خلاصه قسمت‌ها نیز نوشته شده و قرار بود سریال در 13 قسمت ساخته شود. من براساس مطالعه این 13 قسمت تصمیم به كارگردانی سریال گرفتم، چون احساس كردم فیلمنامه فضای خوبی دارد و قابلیت لازم برای تبدیل شدن به اثری جذاب را داراست.

از این مرحله به بعد بشدت درگیر كار شدم. در جلساتی با همسر شهید عباس بابایی و دیگر اعضای خانواده ایشان حضور پیدا كردم و دیدگاه‌های آنها درخصوص سریال را شنیدم. من دوست خلبان آزاده‌ای دارم به نام «جمشید اوشال» كه از طریق او برخی دوستان عباس بابایی را پیدا كردم و با آنها ساعت‌ها به بحث و گفت‌و‌گو درباره عباس پرداختم. از طریق این دوست عزیزم به امیر اكبر صیاد بورانی رسیدم.
خلبان آزاده‌ای كه دوره آموزش آمریكا را با عباس بابایی گذرانده بود و بد نیست بدانید تنها فیلم مستند موجود از عباس هم كه در این سریال نمایش داده شد، از همین طریق به دست ما رسید. درخصوص فیلمنامه در یك مقطع دیگر از كار نیز با توقفی یك ماهه من به همراه شهاب حسینی، شهرام حقیقت دوست و سعید كریمی دستیار اول كارگردان روی فیلمنامه متمركز شدیم و برخی كاستی‌های موجود را برطرف كردیم.

از زمان پخش سریال و استقبال مخاطبان راضی هستید؟ بویژه این‌كه این مجموعه بلافاصله بعد از سریال پرمخاطب مختارنامه شروع شد و جالب این‌كه در هر دو سریال زندگی یك سردار و قهرمان جنگ به تصویر كشیده شد كه یكی به گذشته تاریخی تعلق داشت و دیگری قهرمان معاصر بود. به نظر می‌رسد كه سریال مختارنامه یك نوع ظرفیت‌سازی هم در توجه مخاطب به شوق پرواز ایجاد كرده باشد.
راستش به این مساله فكر نكردم و مطمئن نیستم كه تاثیرات مختارنامه بر این مجموعه با تحلیل شما منطبق هست یا خیر. با همه احترامی كه برای آقای میرباقری قائلم موفق نشدم كه مختارنامه را ببینم؛ ولی از این‌كه شوق پرواز بلافاصله بعد از سریال مختارنامه شروع و در واقع جایگزین آن شد راضی هستم. این پیشنهادی بود كه خود مدیران شبكه ارائه داده بودند تا از ظرفیت مخاطب‌پذیری كه ایجاد شده استفاده بهینه شود.

احتمالا یكی از این ظرفیت‌ها استفاده از صدای خودتان در تیزر تبلیغاتی و آنونس سریال است؛ چطور خودتان متن تیزر را گفتید؟
آن چیزی كه به عنوان تبلیغ سریال پخش می‌شود به معنای واقعی تیزر نیست. من فقط می‌گویم شوق پرواز كاری از یدالله صمدی و یك نوع معرفی این سریال است؛ البته ما یك تیزر ساختیم كه نوشته شده بود شوق پرواز تهیه‌كننده جواد نوروزبیگی و كارگردان یدالله صمدی. از تلویزیون زنگ زدند كه این نوشته را تغییر دهید و به جای كارگردان فلانی بنویسید كاری از یدالله صمدی. اتفاقا خود تلویزیون پیشنهاد داد كه چنین كاری بكنید و خودتان یك نفر را به عنوان گوینده انتخاب كنید تا سریال را معرفی كند كه برخی از دوستان پیشنهاد دادند خودم این كار را بكنم. منم نه از سر خودخواهی كه احساس می‌كردم پیشنهاد و ایده بدی نیست آن را اجرا كردم كه ظاهرا مورد پسند خیلی‌ها واقع شده است. ضمن این‌كه ما سعی كردیم به واسطه این آنونس و ساختار و فرم و شمایلی كه دارد به مخاطب این حس را القاء كنیم كه شوق پرواز بیشتر یك عاشقانه است تا یك اثر جنگی به معنای متعارفش.

ضمن این‌كه عنوان سریال شوق پرواز هم واجد یك مفهوم عاشقانه و دلالت‌های معنایی بر مبنای مفهوم عشق است كه می‌تواند نوع نگاه شما را به روایت قصه شهید بابایی نشان دهد.
البته من یك اسم دیگری هم برای سریال انتخاب كرده بودم به نام «از عشق از پرواز» كه با آن مخالفت شد كه حتی در یكی از قسمت‌ها از زبان كوروش تهامی هم گفته می‌شود. با این حال از این عنوان راضی هستم و به قول شما زاویه دید و رویكرد فیلمساز به قصه و قهرمان آن را نشان می‌دهد.

در یك صحنه عباس به همسرش می‌گوید كه جنگ یك واقعیت است و تو باید یك كمی من را كمتر دوست داشته باشی. به نظر می‌رسد قصه به شكل تلویحی تحول روحی و شخصیتی عباس را از یك عشق زمینی به تجربه عشق آسمانی بازنمایی می‌كند و پرواز و پریدن و ماهیت كار عباس را هم می‌توان نمادی از این معنا دانست.
بله، می‌توان این تحلیل را به قصه عباس و زندگی‌اش صادق دانست. به هر حال او به خاطر اعتقادات و باورهایش و دفاع از سرزمین و مردمش از زندگی و لذت‌های شخصی خود می‌گذرد و با دلبستگی‌های خود مبارزه می‌كند. اتفاقا روابط عاشقانه او با همسرش، این كار را برای كسانی مثل عباس سخت‌تر می‌كند و این‌كه آنها نیز مثل سایر انسان‌ها تعلق خاطر و دلبستگی‌های عاطفی و زمینی داشتند، اما این دلبستگی‌ها آنان را زمینگیر نكرده و شوق پرواز را از آنان نگرفته است.
در ابتدای این مصاحبه گفتم تلاش من بر این بود كه شهید بابایی را به شكل واقعی با تمام ویژگی‌های انسانی‌اش نشان دهم و البته این به معنای نفی عشق زمینی و ارتباط عاطفی یك زن و مرد به هم نبود.
مخاطب در فرآیند سریال بارها با موقعیت‌هایی مواجه می‌شود كه روابط عاشقانه عباس با همسرش را حس می‌كند و اتفاقا همین همذات‌پنداری حسی كمك می‌كند تا عظمت كار عباس‌ها روشن‌تر شود و این‌كه آنها با همه علائق و دلبستگی‌های انسانی كه امری طبیعی است بر خواسته‌های دل خود پا گذاشته و جان خود را در راه دفاع از میهن از دست دادند.

سریال‌سازی با این سطح و گستردگی در ایران با مشكلات و موانع زیادی در تولید همراه است، چه برسد به این‌كه با سریالی مواجه باشیم كه با آسمان هم در ارتباط بوده و قرار است از تجهیزات و امكاناتی مثل هواپیما نیز استفاده شود. چقدر در ساخت این سریال با كمبودها یا مشكلات فنی و تولیدی مواجه شدید؟
نیروی هوایی ارتش و بنیاد شهید تا جایی كه می‌توانستند و امكانش را داشتند كمك كردند و از همه توان موجود استفاده كرده و امكاناتی را در اختیار ما گذاشتند. به هر حال با توجه به بضاعت سینمایی ما و مشكلاتی كه در این زمینه وجود داشت كار تولید این سریال نیز با چالش‌هایی روبه‌رو می‌شد. ضمن این‌كه اساسا تولید یك سریال با موضوع و موقعیت جنگی در همه جای دنیا كار دشواری است بویژه این‌كه سریال هم بوده و به زمان و ظرفیت نمایشی بیشتری از فیلم دو ساعته نیازمند است.

در نهایت از نخستین تجربه سریال‌سازی خود راضی هستید یا خیر؟
رضایت در هر كار و حرفه‌ای نسبی است و با توجه به مشكلات خاصی هم كه ما در ایران در زمینه فیلمسازی داریم به هر حال شاید اثری كه تولید می‌كنی دقیقا مطابق همان خواسته شخصی و آنچه دلتان می‌خواهد نباشد. بیشتر نگرانی من پیش از تولید فیلم این بود كه خانواده این شهید بزرگوار از این سریال ناراضی باشند و مثلا بگویند كه این‌طوری نبوده یا این صحنه واقعیت نداشته و به طور كلی این اثر نتوانسته است شخصیت و ارزش‌های شهید بابایی را چنان كه بوده به نمایش بگذارد.
خوشبختانه تا اینجای كار خانواده محترم این شهید از كار ناراضی نبوده و همیشه بعد از پایان هر قسمت با تلفن یا پیامك از من تشكر كرده و ابراز رضایت می‌كنند. اگرچه می‌دانم حق مطلب چنان كه باید ادا نشده است. نكته دیگر این‌كه بسیاری از دوستان و كارشناسان درباره شهید بابایی در تلویزیون صحبت كردند كه شاید در سریال نبود و چه بسا آن را نقطه ضعف كار محسوب كنند.
این دوستان باید توجه داشته باشند كه حرف زدن درباره این شهید و ارزش‌هایش با ساخت یك اثر نمایشی و تصویری فرق می‌كند و قطعا فیلم ساختن درباره هر شخصیتی با محدودیت‌های حرفه‌ای خود همراه است و نمی‌توان انتظار داشت در یك سریال تلویزیونی همه ابعاد و مسائل پیرامونی یك شخصیت به تصویر كشیده شود. ما در سریال ملزم هستیم كه زندگینامه یك شخصیت را دراماتیزه كنیم و این فرآیند نمایشی با محدودیت‌ها و الزامات حرفه‌ای همراه است و به هر حال از خیال‌پردازی و تصویرسازی كارگردان و نویسنده هم تاثیر می‌پذیرد. یا به دلیل محدودیت‌ها و كمبودهایی كه در تولید داشتیم نتوانستم فرازهایی از زندگی این شهید را به تصویر بكشیم.