روایت یك اكشن كودكانه
انیمیشن دوبعدی «فرمانده كلارك» (Commander Clark) كه هماكنون از گروه كودك و نوجوان شبكه 2 سیما در حال پخش است، نمونهای از انیمیشنهای علمی است كه بار سرگرمی و تفریحی دارد. این انیمیشن داستان تعدادی حیوان را روایت میكند كه در سفینه فضایی در حال تحقیق و مطالعه روی كرات مختلف هستند و در این راه هربار با اتفاق تازهای روبهرو میشوند.
یكی از نقاط قوت این مجموعه، شخصیتهای آن است. مخاطب در نگاه نخست با تعدادی حیوان روبهروست كه به صورت اغراقآمیزی فانتزی شدهاند، بهطوری كه ابتدا شناخت آنها بسختی امكانپذیر است، اما به مرور و با آشنایی بیشتر با فضای اثر میتوان شخصیتهای مجموعه را درك و هضم كرد. اغراق در طراحی شخصیتها تا حدی است كه جثه و قد و قامت فیل مجموعه از سركار كیتی ـ كه گربهای زیرك و دوست داشتنی است و نقش مهم و محوری در اتفاقات پیش آمده در داستان دارد ـ كوچكتر است. این نوع نگاه به شخصیتها بیشباهت به نقاشیهای كودكانه نیست. كودكان عادت دارند در نقاشیهایشان اشخاص و اشیایی را كه در زندگیشان مهم و تأثیرگذار هستند بزرگتر و پررنگتر به تصویر بكشند. در واقع كودكان با این نوع نگاه و ارزشگذاری بر شخصیتهای حاضر در دنیایشان آنها را به دیگران معرفی میكنند. در انیمیشن فرمانده كلارك این نگاه روانشناسانه نسبت به شخصیتها وجود دارد. همانطور كه ذكر شد سركار كیتی شخصیت تأثیرگذاری در روند داستان است. از همینرو جثهای بزرگتر از سایر شخصیتها دارد. هر چند شخصیت اصلی، فرمانده كلارك است اما میبینیم سركار كیتی به علت هوش و استعدادش دوستداشتنیتر و محبوبتر است و به همین علت بزرگتر و جذابتر از دیگر كاراكترها طراحی شده است.
یكی از علل جذابیت این انیمیشن، نزدیك شدن به حال و هوای ذهنی مخاطب خود و درك صحیح روحیات اوست. فضای فانتزی اثر، رنگهای شاد و متنوع و شخصیتهای عجیب و غریب، قرابت خاصی با دنیای كودكان دارد. میتوان گفت انیمیشن فرمانده كلارك، انیمیشنی كودكانه است كه بزرگسالان هم میتوانند بهواسطه كودك درون خود با آن ارتباط برقرار كنند، چراكه درك و لذت بردن از روابط و اتفاقات داستان شخصیتها و رفتارشان و حتی فضای فانتزی اثر تنها به كمك ذهنی كودكانه امكانپذیر است. بعلاوه، مجموعه انیمیشن فرمانده كلارك، انیمیشنی با رویكردی آموزشی است. در هر قسمت مجموعه بنابر اتفاقات داستان، اطلاعات متنوعی به مخاطب عرضه میشود؛ مثلا در یكی از قسمتهای مجموعه به نام اسلحه حبابی، داستان به سمت و سویی میرود كه حیوانات برای نجات فرمانده خود باید در سیارهای فرود بیایند. پیشتر از این با تحقیقات دانشمند سفینه، گازهای لازم برای زندگی روی سیاره جدید معرفی شده است. معرفی این گازهای حیاتی به 2 منظور انجام میشود؛ یكی پیشبرد داستان و دیگری آموزش به مخاطب. در واقع موضوعات كاملا علمی در بطن داستانی كودكانه گنجانده شده و در همان فضای فانتزی و ساده به مخاطب ارائه میشود.
فانتزی، دنیایی متفاوت از جهان واقعی است و از آنجا كه گوهر فانتزی، تخیل است براحتی میتوان از مرزهای واقعیت فراتر رفت و آن را در جهت نیازها و خواستههای خود دگرگون كرد. فانتزی، محصول دنیایی است كه در آن باور به جادو و اسطوره در حال مرگ است و اندیشههای علمی جایگزین آن شده است. كودكان در دنیایی فانتزی سیر میكنند و دنیای واقعی برای آنها عجیب و گنگ به نظر میرسد، بنابراین میتوان با ارائه دنیایی خیالی به مخاطبان خردسال و گنجاندن موضوعات جدی و علمی كه زاده دنیای واقعی ماست در این عالم خیالی، پلی به این دو جهان متفاوت از هم زد و براحتی موضوعات مشكل و پیچیده علمی را با وارد شدن به دنیای كودكان و تبعیت از قوانین و مقرراتش به آنها انتقال داد.
كمتر كسی را میتوان یافت كه ادعا كند از دیدن صحنههای اكشن و جذاب فیلمها و انیمیشنها لذت نمیبرد و در واقع میانه خوبی با هیجان و لذت حاصل از این صحنهها ندارد. انیمیشن فرمانده كلارك از آن انیمیشنهایی است كه سازندگانش از این عنصر برای جذابیت مجموعه خود بهره بردهاند. با این توضیح كه هیجان و خشونت صحنهها بسیار تلطیف شده است؛ به حدی كه صحنههای نبرد در این مجموعه بدون هیچ خشونتی شبیه بازیهای ساده دزد و پلیس كودكانه شده است. اسلحههایی كه در دست شخصیتهای مثبت و منفی داستان وجود دارد همان تفنگهای آبپاش و شمشیرهای پلاستیكی یا نوری كودكان است كه با آنها جنگ و جدال میكنند. انیمیشن فرمانده كلارك مجموعهای است كه سازندگان آن با درك صحیح از مخاطب خود توانستهاند ارتباط عمیق و دقیقی میان شخصیتهای اثر با مخاطب ایجاد كنند بهطوری كه كودكان آمال و آرزوهای خود را در قالب این شخصیتها میبینند و براحتی با آنها همراه میشوند كه نتیجه این همراهی علاوه بر سرگرم شدن و لذت بردن، یادگیری موضوعات متنوعی است كه حس كنجكاوی و علمپژوهی او را تحریك میكند. گنجاندن همه این اهداف در یك مجموعه ساده و كوتاه شاید دلیل محكمی برای تحسین آن مجموعه باشد، هرچند نكات تكنیكی انیمیشن فرمانده كلارك هم آموختنی و قابل بحث است.
فرمانده كلارك، به صورت دوبعدی انیمه شده است. حركات كمیك شخصیتها در كنار رنگهایی با زمینه صورتی و بنفش، مخاطب را برای رویارویی با فضایی عجیب و متفاوت آماده میكند. شخصیتهای اصلی داستان در سفینهای زندگی میكنند و در مسیر حركت خود با سیارههایی عجیب و غریب روبهرو میشوند كه پوشیده از كاكتوسهایی غول پیكرند. قابلیتهایی كه رایانه برای انیمه كردن در اختیار انیماتور قرار میدهد بخوبی در این مجموعه مورد استفاده قرار گرفته است. گذشته از اینكه حركات كاراكترها تا حدودی اغراق شده است، جزئیات و تنوع بسیاری نیز در حركت آنها و همچنین حركت دوربین دیده میشود، بخصوص در صحنههای پرتحرك فیلم با حركات دینامیك و پرتنش دوربین مواجهیم كه نقش بسزایی در جذابیت مجموعه دارد.
همه ویژگیهای تكنیكی مجموعه در جهت ارائه درست مفهوم و مضمون آن به كار گرفته شده است، بخصوص اینكه مجموعه انیمیشن فرمانده كلارك در هر قسمت از فیلمنامه ای خوب و قوی با ساختاری منسجم و قابل دفاع بهره برده است و توانسته علاوه بر جلوههای بصری و محتوای آموزشی خوب، داستانی دراماتیك و در عین حال سرگرمكننده را برای مخاطب خود به تصویر درآورد. معمولا اینگونه است كه آثار خوب یا ارزش تكنیكی بالایی دارند یا به لحاظ محتوایی ارزشمند و ماندگار هستند. چه بسا از همین روست كه عموما تاریخ آثار هنری بر مبنای 2 گروه كلی آثار تجاری و سرگرمكننده و آثار معناگرا و آموزنده طبقهبندی شده است. اینكه اثری در عین برخورداری از محتوای مفید و موثر، ساختار تكنیكی گیرا و جذابی نیز داشته باشد در واقع شكل آرمانی خلق اثر به شمار میرود كه در آن، خالق اثر اعتنایی درخور به مخاطب خود داشته و اثر هنری را به مثابه وسیلهای ارتباطی سازنده با مخاطب مورد توجه داشته نه ابزاری برای كسب درآمد صرف یا از آن بدتر وسیلهای برای ارائه پیامهای اخلاقی مستقیم به بیننده بدون توجه به رضایت مخاطب و هدف تماشاگر از مواجهه با اثر.
یكی از نقاط قوت این مجموعه، شخصیتهای آن است. مخاطب در نگاه نخست با تعدادی حیوان روبهروست كه به صورت اغراقآمیزی فانتزی شدهاند، بهطوری كه ابتدا شناخت آنها بسختی امكانپذیر است، اما به مرور و با آشنایی بیشتر با فضای اثر میتوان شخصیتهای مجموعه را درك و هضم كرد. اغراق در طراحی شخصیتها تا حدی است كه جثه و قد و قامت فیل مجموعه از سركار كیتی ـ كه گربهای زیرك و دوست داشتنی است و نقش مهم و محوری در اتفاقات پیش آمده در داستان دارد ـ كوچكتر است. این نوع نگاه به شخصیتها بیشباهت به نقاشیهای كودكانه نیست. كودكان عادت دارند در نقاشیهایشان اشخاص و اشیایی را كه در زندگیشان مهم و تأثیرگذار هستند بزرگتر و پررنگتر به تصویر بكشند. در واقع كودكان با این نوع نگاه و ارزشگذاری بر شخصیتهای حاضر در دنیایشان آنها را به دیگران معرفی میكنند. در انیمیشن فرمانده كلارك این نگاه روانشناسانه نسبت به شخصیتها وجود دارد. همانطور كه ذكر شد سركار كیتی شخصیت تأثیرگذاری در روند داستان است. از همینرو جثهای بزرگتر از سایر شخصیتها دارد. هر چند شخصیت اصلی، فرمانده كلارك است اما میبینیم سركار كیتی به علت هوش و استعدادش دوستداشتنیتر و محبوبتر است و به همین علت بزرگتر و جذابتر از دیگر كاراكترها طراحی شده است.
یكی از علل جذابیت این انیمیشن، نزدیك شدن به حال و هوای ذهنی مخاطب خود و درك صحیح روحیات اوست. فضای فانتزی اثر، رنگهای شاد و متنوع و شخصیتهای عجیب و غریب، قرابت خاصی با دنیای كودكان دارد. میتوان گفت انیمیشن فرمانده كلارك، انیمیشنی كودكانه است كه بزرگسالان هم میتوانند بهواسطه كودك درون خود با آن ارتباط برقرار كنند، چراكه درك و لذت بردن از روابط و اتفاقات داستان شخصیتها و رفتارشان و حتی فضای فانتزی اثر تنها به كمك ذهنی كودكانه امكانپذیر است. بعلاوه، مجموعه انیمیشن فرمانده كلارك، انیمیشنی با رویكردی آموزشی است. در هر قسمت مجموعه بنابر اتفاقات داستان، اطلاعات متنوعی به مخاطب عرضه میشود؛ مثلا در یكی از قسمتهای مجموعه به نام اسلحه حبابی، داستان به سمت و سویی میرود كه حیوانات برای نجات فرمانده خود باید در سیارهای فرود بیایند. پیشتر از این با تحقیقات دانشمند سفینه، گازهای لازم برای زندگی روی سیاره جدید معرفی شده است. معرفی این گازهای حیاتی به 2 منظور انجام میشود؛ یكی پیشبرد داستان و دیگری آموزش به مخاطب. در واقع موضوعات كاملا علمی در بطن داستانی كودكانه گنجانده شده و در همان فضای فانتزی و ساده به مخاطب ارائه میشود.
فانتزی، دنیایی متفاوت از جهان واقعی است و از آنجا كه گوهر فانتزی، تخیل است براحتی میتوان از مرزهای واقعیت فراتر رفت و آن را در جهت نیازها و خواستههای خود دگرگون كرد. فانتزی، محصول دنیایی است كه در آن باور به جادو و اسطوره در حال مرگ است و اندیشههای علمی جایگزین آن شده است. كودكان در دنیایی فانتزی سیر میكنند و دنیای واقعی برای آنها عجیب و گنگ به نظر میرسد، بنابراین میتوان با ارائه دنیایی خیالی به مخاطبان خردسال و گنجاندن موضوعات جدی و علمی كه زاده دنیای واقعی ماست در این عالم خیالی، پلی به این دو جهان متفاوت از هم زد و براحتی موضوعات مشكل و پیچیده علمی را با وارد شدن به دنیای كودكان و تبعیت از قوانین و مقرراتش به آنها انتقال داد.
كمتر كسی را میتوان یافت كه ادعا كند از دیدن صحنههای اكشن و جذاب فیلمها و انیمیشنها لذت نمیبرد و در واقع میانه خوبی با هیجان و لذت حاصل از این صحنهها ندارد. انیمیشن فرمانده كلارك از آن انیمیشنهایی است كه سازندگانش از این عنصر برای جذابیت مجموعه خود بهره بردهاند. با این توضیح كه هیجان و خشونت صحنهها بسیار تلطیف شده است؛ به حدی كه صحنههای نبرد در این مجموعه بدون هیچ خشونتی شبیه بازیهای ساده دزد و پلیس كودكانه شده است. اسلحههایی كه در دست شخصیتهای مثبت و منفی داستان وجود دارد همان تفنگهای آبپاش و شمشیرهای پلاستیكی یا نوری كودكان است كه با آنها جنگ و جدال میكنند. انیمیشن فرمانده كلارك مجموعهای است كه سازندگان آن با درك صحیح از مخاطب خود توانستهاند ارتباط عمیق و دقیقی میان شخصیتهای اثر با مخاطب ایجاد كنند بهطوری كه كودكان آمال و آرزوهای خود را در قالب این شخصیتها میبینند و براحتی با آنها همراه میشوند كه نتیجه این همراهی علاوه بر سرگرم شدن و لذت بردن، یادگیری موضوعات متنوعی است كه حس كنجكاوی و علمپژوهی او را تحریك میكند. گنجاندن همه این اهداف در یك مجموعه ساده و كوتاه شاید دلیل محكمی برای تحسین آن مجموعه باشد، هرچند نكات تكنیكی انیمیشن فرمانده كلارك هم آموختنی و قابل بحث است.
فرمانده كلارك، به صورت دوبعدی انیمه شده است. حركات كمیك شخصیتها در كنار رنگهایی با زمینه صورتی و بنفش، مخاطب را برای رویارویی با فضایی عجیب و متفاوت آماده میكند. شخصیتهای اصلی داستان در سفینهای زندگی میكنند و در مسیر حركت خود با سیارههایی عجیب و غریب روبهرو میشوند كه پوشیده از كاكتوسهایی غول پیكرند. قابلیتهایی كه رایانه برای انیمه كردن در اختیار انیماتور قرار میدهد بخوبی در این مجموعه مورد استفاده قرار گرفته است. گذشته از اینكه حركات كاراكترها تا حدودی اغراق شده است، جزئیات و تنوع بسیاری نیز در حركت آنها و همچنین حركت دوربین دیده میشود، بخصوص در صحنههای پرتحرك فیلم با حركات دینامیك و پرتنش دوربین مواجهیم كه نقش بسزایی در جذابیت مجموعه دارد.
همه ویژگیهای تكنیكی مجموعه در جهت ارائه درست مفهوم و مضمون آن به كار گرفته شده است، بخصوص اینكه مجموعه انیمیشن فرمانده كلارك در هر قسمت از فیلمنامه ای خوب و قوی با ساختاری منسجم و قابل دفاع بهره برده است و توانسته علاوه بر جلوههای بصری و محتوای آموزشی خوب، داستانی دراماتیك و در عین حال سرگرمكننده را برای مخاطب خود به تصویر درآورد. معمولا اینگونه است كه آثار خوب یا ارزش تكنیكی بالایی دارند یا به لحاظ محتوایی ارزشمند و ماندگار هستند. چه بسا از همین روست كه عموما تاریخ آثار هنری بر مبنای 2 گروه كلی آثار تجاری و سرگرمكننده و آثار معناگرا و آموزنده طبقهبندی شده است. اینكه اثری در عین برخورداری از محتوای مفید و موثر، ساختار تكنیكی گیرا و جذابی نیز داشته باشد در واقع شكل آرمانی خلق اثر به شمار میرود كه در آن، خالق اثر اعتنایی درخور به مخاطب خود داشته و اثر هنری را به مثابه وسیلهای ارتباطی سازنده با مخاطب مورد توجه داشته نه ابزاری برای كسب درآمد صرف یا از آن بدتر وسیلهای برای ارائه پیامهای اخلاقی مستقیم به بیننده بدون توجه به رضایت مخاطب و هدف تماشاگر از مواجهه با اثر.
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir
مطالب پیشنهادی:
مطالب پیشنهادی:
