رضاخان با «كلاه پهلوی» به تلویزیون می‌آید
«سیدضیاءالدین دری» را با فیلم‌های سینمایی «من و دبورا»، «عشق ممنوع»، «لژیون»، «باد و شقایق»، «سینما و سینماست» و «صاعقه» می‌شناسیم اما اكثر مردم وی را با ساخت فیلم‌های تاریخی در تلویزیون می‌شناسند، سریال‌هایی ماندگاری چون «كیف انگلیسی» كه توانست مخاطبان زیادی را جذب كند. دری در این سریال دوران پهلوی دوم را در مضمونی عاشقانه روایت كرده است. «كیف انگلیسی» سریالی تاریخی، دراماتیك و تاثیرگذاری بود كه به گفته خود ضیاءالدین دری از لابه‌لای خاطرات واقعی پدرش به صفحه تلویزیون آمد. با تمام شدن «كیف انگلیسی» زمزمه‌های تولید و پخش سریال تاریخی دیگر به گوش رسید و این بار «كلاه پهلوی»، نامی جذاب كه نشان می‌دهد این فیلم به دوران پهلوی باز می‌گردد. سریال «كلاه پهلوی» قرار بود خرداد ماه سال جاری به شبكه اول بیاید اما به دلیل تداخل با پخش سریال «مختارنامه» این كار میسر نشد. حال قرار است این سریال تاریخی و درجه «الف» كه پروسه نگارش و تولید آن 10 سال به طول انجامیده، بعد از ماه مبارك رمضان هر جمعه روی آنتن شبكه اول برود. در این گزارش نگاهی به چگونگی تولید و روند اجرایی این سریال خواهیم داشت.
پروسه تولید «كلاه پهلوی»
فیلمنامه این سریال از سال 80 كلید خورد، البته قرار بود فیلمنامه «كلاه پهلوی» در سه سال به نگارش درآید اما پروسه نگارش آن بیش از سه سال به طول انجامید. اگر چه ایده اولیه نگارش سریال به سال 1361 باز می‌گردد، در آن سال‌ها قرار بود این سریال به فیلم سینمایی و حتی تله‌تئاتر نیز تبدیل شود كه این امر محقق نشد. در آن سال‌ها طرح فیلمنامه را به سازمان صدا و سیما ارائه داد و مورد تصویب قرار گرفت. از سال 1383 تهیه‌كنندگی این كار به «محمدرضا تخت‌كشیان» رسید. البته قبل از آن نیز برخی از دكورها انتخاب شده و بخش كوچكی از بافت قدیم تهران نیز اجرا شد. در سال 1383 نیز با حضور تخت‌كشیان به عنوان تهیه‌كننده، گروه كم‌كم شكل نهایی خود را گرفت و البته «محمدرضا شریفی‌نیا» از ابتدا با ضیاءالدین دری همراه بود. ابتدا قرار بود تا بخش‌های خارج از كشور این سریال فیلمبرداری شود كه این امر محقق نشد، چرا كه سه قسمت ابتدایی سریال از كشور فرانسه آغاز شده و به گفته «مجتبی وحیدی»، مدیر تولید این سریال اگر قسمت‌های ابتدایی در فرانسه ضبط می‌شد،می‌توانست كمك زیادی به كارگردان كند اما در نهایت گروه كار خود را با ضبط بخش‌های ایران آغاز كرد و این سریال 15 تیر ماه سال 1385 كلید خورد.وی ادامه داد: گروه كار خود را با ضبط لوكیشنی از سفارت فرانسه (خانه سیسمون) آغاز كرد. بعد از اتمام كار گروه در سفارت فرانسه، در شهریور 85، فیلمبرداری خود را در شهرك سینمایی غزالی آغاز كرد و در اوایل كار نیز به صورت همزمان در لوكیشن خانه‌های قدیمی و انجمن حكمت و فلسفه فیلمبرداری‌ها صورت گرفت.
البته در این سریال از بناهای قدیمی مانند دبیرستان البرز برای ساخت دكور شهربانی و نظمیه نیز استفاده شده و برخی خانه‌های قدیمی و حیاط‌دار محله پاچنار هم به خانه اشخاصی مانند حاجی‌خان و صمصام تبدیل شده است و كارگردان حتی از برخی لوكیشن‌ها و دكورهای سریال «در چشم باد» هم استفاده كرده است.
با این حال دكور اصلی «كلاه پهلوی» در شهرك سینمایی بود و گروه در سال 1386 به صورت كامل در آنجا مستقر شد. این سریال درباره جوانی است که درس می‌خواند و فرماندار شهر زادگاهش می‌شود، درست زمانی که فرمان کشف حجاب از سوی رضاخان صادر شده و او موظف به اجرای این فرمان است. «مجتبی وحیدی» درباره داستان این سریال به تهران امروز گفت: این جوان تحصیل‌كرده قرار است كه در شهری كه زندگی می‌كند برخی از خانه‌ها را ویران و بافت قدیمی را به بافت جدید تبدیل كند و خانه‌هایی مانند خانه‌های فرانسوی بسازد كه در این فیلم این تغییر‌ها و تخریب بافت قدیمی تهران نشان داده شده است و این اتفاق نیز در شهرك سینمایی می‌افتد.
وی تصریح كرد: فیلمبرداری در این دكورها تا خرداد 89 ادامه داشت و حتی این اواخر نیز گروه با همان دكورها كار كرده است.
دو ماه فیلمبردای در فرانسه و 21 بازیگر فرانسوی
در بخش فیلمبردای خارج از كشور نیز، گروه در دو مرحله به فرانسه سفر كرد، یك بار در سال 1389 گروه به مدت دو‌ماه به فرانسه سفر كرده و در آنجا بخش‌هایی از این سریال فیلمبرداری شد اما با توجه به رسیدن فصل زمستان،گروه به ایران بازگشت و برای دومین بار اردیبهشت ماه سال 1390 گروه به مدت 10 روز به فرانسه سفر كرد و كارهای نهایی فیلمبرداری در خارج از كشور به پایان رسید. در این سریال به جز 21 بازیگر فرانسوی، مابقی ایرانی بودند و در ضبط خارج از كشور نیز 6 بازیگر اصلی فرانسوی و 21 بازیگر فرعی فرانسوی گروه را همراهی كردند. تنها بازیگر ایرانی كه تنها در فرانسه بازی داشت و در ایران هیچ بازی نداشته، «قطب‌الدین صادقی» است كه در این سریال نقش سفیر ایران در فرانسه را بازی كرده و در نقش «تقی‌زاده» ظاهر شده است.
حضور 210 بازیگر زن و مرد در كلاه پهلوی
در ایران اما سریال علاوه بر بازیگران خارجی، 150 بازیگر اصلی و فرعی مرد و 70 بازیگر اصلی و فرعی زن حضور داشتند.
هدایت بازیگران توسط دری
وحیدی درباره بازیگردان این سریال نیز اظهار داشت: در سریال «كلاه پهلوی» بازیگردان به معنای واقعی وجود ندارد و ضیاءالدین دری هدایت بازیگران را بر عهده دارد.
در این سریال اكثر بازیگران سینما، تلویزیون نیز حضور دارند كه برخی از این بازیگران در سریال «كیف انگلیسی» نیز حضور داشتند. داریوش فرهنگ، امین حیایی، داوود رشیدی، محمدرضا شریفی‌نیا، رضا کیانیان، شادروان عباس امیری، سیروس گرجستانی، حسام نواب صفوی، داریوش کاردان، شقایق‌فراهانی، گوهر خیراندیش، مریلا زارعی، ماه‌چهره خلیلی، نیلوفر خوش‌خلق، سید‌آناهیتا دری، امیرحسین آرمان از جمله بازیگران گروه پرجمعیت است كه می‌توان به آن اشاره كرد. اما نكته قابل توجه این سریال تصمیم كارگردان است كه نقش اصلی آن را به یك بازیگردان مبتدی داده است. «امیر علی دانایی» به طور حتم بعد از این سریال یك چهره شناخته شده، می‌شود و دری در این سریال وی را به مخاطبان معرفی خواهد كرد.
به دنبال سكوی تعزیه
«مجتبی وحیدی» درباره چگونگی روند كار اظهار داشت: در حال حاضر بخش اعظم كار تمام شده و تنها دو بخش از فیلمبرداری این سریال باقی مانده است. یك بخش فیلمبرداری مربوط به تهران قدیم و بخش دیگر تعزیه است كه باقی مانده و ما به دنبال لوكیشن تعزیه هستیم.در حال حاضر به تكیه‌ای نیازداریم كه در اطراف آن حجره‌هایی وجود داشته باشد و هنوز این سكوی تعزیه را پیدا نكرده‌ایم. وی در توضیح بیشتر ادامه داد: در بخش فیلمبرداری تهران قدیم نیز، بخش‌هایی از سریال را در خیابان لاله‌زار شهرك سینمایی فیلمبرداری كرده‌ایم و بخش دیگر آن را در برخی از مناطق تهران فیلمبرداری می‌كنیم. چون وقایع این فیلم نیز درباره دوران سقوط رضاخان و كشف حجاب است. در حال حاضر در شهر تهران به دنبال لوكشین تهران قدیم هستیم كه تغییر خاصی نكرده باشد. یكی از مناطق مورد نظرمان در ضبط این سریال خیابان امام خمینی (توپخانه سابق) است كه در این خیابان كه دروازه قدیم نیز واقع شده، كار فیلمبرداری را انجام دهیم. در تهران اكثر بافت‌های قدیمی از بین رفته و ما به دنبال بافت‌های قدیمی هستیم.
آماده‌سازی قسمت‌های اولیه برای پخش
البته گروه «كلاه پهلوی» این لوكیشن‌ها را برای قسمت‌های آخر سریال نیاز دارند. قرار است 20 تا 25 قسمت اول این سریال تاریخی به زودی به شكبه اول سیما داده شود به همین دلیل همزمان با كارهای دیگر، كار تدوین و صداگذاری و امور فنی و لابراتواری قسمت‌های اولیه به صورت همزمان آغاز شده و به صورت همزمان نیز كار موسیقی این سریال انجام می‌شود. بهمن حیدری كار میكس و صداگذاری سریال را انجام می‌دهد و سیامك مهمان‌دوست نیز كار تدوین را انجام می‌دهد.
انتخاب بازیگر این سریال «محمدرضا شریفی‌نیا» است كه در دیگر كارها با دری همكاری داشته، داریوش پیرو نیز طراحی صحنه و سارا خالدی طراحی لباس این سریال بلند تاریخی را بر عهده دارد. در حال حاضر نیز فریدون شهبازیان در حال ساخت موسیقی این سریال است. اما گویا هنوز تیتراژ سریال مشخص نیست.
«سیدضیاءالدین دری» را با فیلم‌های سینمایی «من و دبورا»، «عشق ممنوع»، «لژیون»، «باد و شقایق»، «سینما و سینماست» و «صاعقه» می‌شناسیم اما اكثر مردم وی را با ساخت فیلم‌های تاریخی در تلویزیون می‌شناسند، سریال‌هایی ماندگاری چون «كیف انگلیسی» كه توانست مخاطبان زیادی را جذب كند. دری در این سریال دوران پهلوی دوم را در مضمونی عاشقانه روایت كرده است. «كیف انگلیسی» سریالی تاریخی، دراماتیك و تاثیرگذاری بود كه به گفته خود ضیاءالدین دری از لابه‌لای خاطرات واقعی پدرش به صفحه تلویزیون آمد. با تمام شدن «كیف انگلیسی» زمزمه‌های تولید و پخش سریال تاریخی دیگر به گوش رسید و این بار «كلاه پهلوی»، نامی جذاب كه نشان می‌دهد این فیلم به دوران پهلوی باز می‌گردد. سریال «كلاه پهلوی» قرار بود خرداد ماه سال جاری به شبكه اول بیاید اما به دلیل تداخل با پخش سریال «مختارنامه» این كار میسر نشد. حال قرار است این سریال تاریخی و درجه «الف» كه پروسه نگارش و تولید آن 10 سال به طول انجامیده، بعد از ماه مبارك رمضان هر جمعه روی آنتن شبكه اول برود. در این گزارش نگاهی به چگونگی تولید و روند اجرایی این سریال خواهیم داشت.
پروسه تولید «كلاه پهلوی»
فیلمنامه این سریال از سال 80 كلید خورد، البته قرار بود فیلمنامه «كلاه پهلوی» در سه سال به نگارش درآید اما پروسه نگارش آن بیش از سه سال به طول انجامید. اگر چه ایده اولیه نگارش سریال به سال 1361 باز می‌گردد، در آن سال‌ها قرار بود این سریال به فیلم سینمایی و حتی تله‌تئاتر نیز تبدیل شود كه این امر محقق نشد. در آن سال‌ها طرح فیلمنامه را به سازمان صدا و سیما ارائه داد و مورد تصویب قرار گرفت. از سال 1383 تهیه‌كنندگی این كار به «محمدرضا تخت‌كشیان» رسید. البته قبل از آن نیز برخی از دكورها انتخاب شده و بخش كوچكی از بافت قدیم تهران نیز اجرا شد. در سال 1383 نیز با حضور تخت‌كشیان به عنوان تهیه‌كننده، گروه كم‌كم شكل نهایی خود را گرفت و البته «محمدرضا شریفی‌نیا» از ابتدا با ضیاءالدین دری همراه بود. ابتدا قرار بود تا بخش‌های خارج از كشور این سریال فیلمبرداری شود كه این امر محقق نشد، چرا كه سه قسمت ابتدایی سریال از كشور فرانسه آغاز شده و به گفته «مجتبی وحیدی»، مدیر تولید این سریال اگر قسمت‌های ابتدایی در فرانسه ضبط می‌شد،می‌توانست كمك زیادی به كارگردان كند اما در نهایت گروه كار خود را با ضبط بخش‌های ایران آغاز كرد و این سریال 15 تیر ماه سال 1385 كلید خورد.وی ادامه داد: گروه كار خود را با ضبط لوكیشنی از سفارت فرانسه (خانه سیسمون) آغاز كرد. بعد از اتمام كار گروه در سفارت فرانسه، در شهریور 85، فیلمبرداری خود را در شهرك سینمایی غزالی آغاز كرد و در اوایل كار نیز به صورت همزمان در لوكیشن خانه‌های قدیمی و انجمن حكمت و فلسفه فیلمبرداری‌ها صورت گرفت.
البته در این سریال از بناهای قدیمی مانند دبیرستان البرز برای ساخت دكور شهربانی و نظمیه نیز استفاده شده و برخی خانه‌های قدیمی و حیاط‌دار محله پاچنار هم به خانه اشخاصی مانند حاجی‌خان و صمصام تبدیل شده است و كارگردان حتی از برخی لوكیشن‌ها و دكورهای سریال «در چشم باد» هم استفاده كرده است.
با این حال دكور اصلی «كلاه پهلوی» در شهرك سینمایی بود و گروه در سال 1386 به صورت كامل در آنجا مستقر شد. این سریال درباره جوانی است که درس می‌خواند و فرماندار شهر زادگاهش می‌شود، درست زمانی که فرمان کشف حجاب از سوی رضاخان صادر شده و او موظف به اجرای این فرمان است. «مجتبی وحیدی» درباره داستان این سریال به تهران امروز گفت: این جوان تحصیل‌كرده قرار است كه در شهری كه زندگی می‌كند برخی از خانه‌ها را ویران و بافت قدیمی را به بافت جدید تبدیل كند و خانه‌هایی مانند خانه‌های فرانسوی بسازد كه در این فیلم این تغییر‌ها و تخریب بافت قدیمی تهران نشان داده شده است و این اتفاق نیز در شهرك سینمایی می‌افتد.
وی تصریح كرد: فیلمبرداری در این دكورها تا خرداد 89 ادامه داشت و حتی این اواخر نیز گروه با همان دكورها كار كرده است.
دو ماه فیلمبردای در فرانسه و 21 بازیگر فرانسوی
در بخش فیلمبردای خارج از كشور نیز، گروه در دو مرحله به فرانسه سفر كرد، یك بار در سال 1389 گروه به مدت دو‌ماه به فرانسه سفر كرده و در آنجا بخش‌هایی از این سریال فیلمبرداری شد اما با توجه به رسیدن فصل زمستان،گروه به ایران بازگشت و برای دومین بار اردیبهشت ماه سال 1390 گروه به مدت 10 روز به فرانسه سفر كرد و كارهای نهایی فیلمبرداری در خارج از كشور به پایان رسید. در این سریال به جز 21 بازیگر فرانسوی، مابقی ایرانی بودند و در ضبط خارج از كشور نیز 6 بازیگر اصلی فرانسوی و 21 بازیگر فرعی فرانسوی گروه را همراهی كردند. تنها بازیگر ایرانی كه تنها در فرانسه بازی داشت و در ایران هیچ بازی نداشته، «قطب‌الدین صادقی» است كه در این سریال نقش سفیر ایران در فرانسه را بازی كرده و در نقش «تقی‌زاده» ظاهر شده است.
حضور 210 بازیگر زن و مرد در كلاه پهلوی
در ایران اما سریال علاوه بر بازیگران خارجی، 150 بازیگر اصلی و فرعی مرد و 70 بازیگر اصلی و فرعی زن حضور داشتند.
هدایت بازیگران توسط دری
وحیدی درباره بازیگردان این سریال نیز اظهار داشت: در سریال «كلاه پهلوی» بازیگردان به معنای واقعی وجود ندارد و ضیاءالدین دری هدایت بازیگران را بر عهده دارد.
در این سریال اكثر بازیگران سینما، تلویزیون نیز حضور دارند كه برخی از این بازیگران در سریال «كیف انگلیسی» نیز حضور داشتند. داریوش فرهنگ، امین حیایی، داوود رشیدی، محمدرضا شریفی‌نیا، رضا کیانیان، شادروان عباس امیری، سیروس گرجستانی، حسام نواب صفوی، داریوش کاردان، شقایق‌فراهانی، گوهر خیراندیش، مریلا زارعی، ماه‌چهره خلیلی، نیلوفر خوش‌خلق، سید‌آناهیتا دری، امیرحسین آرمان از جمله بازیگران گروه پرجمعیت است كه می‌توان به آن اشاره كرد. اما نكته قابل توجه این سریال تصمیم كارگردان است كه نقش اصلی آن را به یك بازیگردان مبتدی داده است. «امیر علی دانایی» به طور حتم بعد از این سریال یك چهره شناخته شده، می‌شود و دری در این سریال وی را به مخاطبان معرفی خواهد كرد.
به دنبال سكوی تعزیه
«مجتبی وحیدی» درباره چگونگی روند كار اظهار داشت: در حال حاضر بخش اعظم كار تمام شده و تنها دو بخش از فیلمبرداری این سریال باقی مانده است. یك بخش فیلمبرداری مربوط به تهران قدیم و بخش دیگر تعزیه است كه باقی مانده و ما به دنبال لوكیشن تعزیه هستیم.در حال حاضر به تكیه‌ای نیازداریم كه در اطراف آن حجره‌هایی وجود داشته باشد و هنوز این سكوی تعزیه را پیدا نكرده‌ایم. وی در توضیح بیشتر ادامه داد: در بخش فیلمبرداری تهران قدیم نیز، بخش‌هایی از سریال را در خیابان لاله‌زار شهرك سینمایی فیلمبرداری كرده‌ایم و بخش دیگر آن را در برخی از مناطق تهران فیلمبرداری می‌كنیم. چون وقایع این فیلم نیز درباره دوران سقوط رضاخان و كشف حجاب است. در حال حاضر در شهر تهران به دنبال لوكشین تهران قدیم هستیم كه تغییر خاصی نكرده باشد. یكی از مناطق مورد نظرمان در ضبط این سریال خیابان امام خمینی (توپخانه سابق) است كه در این خیابان كه دروازه قدیم نیز واقع شده، كار فیلمبرداری را انجام دهیم. در تهران اكثر بافت‌های قدیمی از بین رفته و ما به دنبال بافت‌های قدیمی هستیم.
آماده‌سازی قسمت‌های اولیه برای پخش
البته گروه «كلاه پهلوی» این لوكیشن‌ها را برای قسمت‌های آخر سریال نیاز دارند. قرار است 20 تا 25 قسمت اول این سریال تاریخی به زودی به شكبه اول سیما داده شود به همین دلیل همزمان با كارهای دیگر، كار تدوین و صداگذاری و امور فنی و لابراتواری قسمت‌های اولیه به صورت همزمان آغاز شده و به صورت همزمان نیز كار موسیقی این سریال انجام می‌شود. بهمن حیدری كار میكس و صداگذاری سریال را انجام می‌دهد و سیامك مهمان‌دوست نیز كار تدوین را انجام می‌دهد.
انتخاب بازیگر این سریال «محمدرضا شریفی‌نیا» است كه در دیگر كارها با دری همكاری داشته، داریوش پیرو نیز طراحی صحنه و سارا خالدی طراحی لباس این سریال بلند تاریخی را بر عهده دارد. در حال حاضر نیز فریدون شهبازیان در حال ساخت موسیقی این سریال است. اما گویا هنوز تیتراژ سریال مشخص نیست.
www.seemorgh.com/culture
منبع: tehrooz.com
روایتی از پشت صحنه مجموعه «خاطرات مرد ناتمام»
خاطره آرامش بخش مجموعه «آینه»
نگاهی به سریال سهمی برای دوست
گزارش تصویری پشت صحنه مجموعه تلویزیونی «داوران»
گزارش پشت صحنه مجموعه تلویزیونی «تهران نو»
گزارش پشت صحنه مجموعه تلویزیونی «تهران نو»
