حادثه جمع آوری و خمیر شدن كتاب "بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی" اثر استاد شهید مطهری، در سال های نخست دهه 60 و "آنچه در حاشیه و توالی آن صورت پذیرفت"، از حوادث تلخ زندگی فرهنگی مردم ما پس از پیروزی انقلاب اسلامی است. چند ماه پس از شهادت استاد، برخی روزنامه های كثیرالانتشار، به تدریج شروع به انتشار دستنوشته های منتشر نشده اقتصادی از استاد شهید كردند. این در حالی بود كه نوار دروس سخنرانی ها و جلساتی با شركت استاد، كه به نحوی به موضوعات اقتصادی مربوط بود نیز در دسترس همگان قرار داشت. (نوارهایی كه هنوز هم مكتوب برخی از آنها كه در قالب جلسات بحث و گفتگو سامان یافته اند انتشار نیافته است).
در بین نیروهای هوادار نظام نیز همانقدر كه ایده های استاد با استقبال برخی مواجه شد (و در بیانیه برخی گروه های خط امامی نیز انعكاس یافت)، در میان برخی دیگر، به تدریج ، موجی از زمزمه های مخالف را برانگیخت. منتها شاید فضای سیاسی آن روز این امكان را فراهم نمی ساخت كه برخی محافل و شخصیت ها ،كه خود را مدافع امام و نظام می نمودند به صراحت از در مخالفت با مطهری در آیند . به هر تقدیر زمزمه های مخالف كم كم آغاز شد. زمزمه هایی از این دست كه "مطهری التقاطی است "یا" ماركسیسم زده است". اما باز هم به رغم این این زمزمه ها ، در همان ایام، برخی نهادهای انقلابی و دینی به انتشار گزیده هایی از یادداشت های اقتصادی استاد شهید همت گماردند.
یكی از موسسات انتشاراتی كه از سوی دو تن از شاگردان نزدیك استاد شهید اداره می شد و در انتشار كتب ایشان سابقه داشت، اقدام به انتشار كتابی كرد با عنوان «بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی»، تالیف متفكر شهید استاد مطهری (قده) در تیراژ صد هزار نسخه. در مقدمه ناشر بر كتاب مزبور آمده بود: «كتاب حاضر قسمتی از نوشته های اقتصادی متفكر شهید استاد مطهری قدس الله سره الشریف است .در ادامه مقدمه مزبور در مورد پاورقی های كتاب آمده بود: «در تنظیم كتاب، مطالبی به صورت پاورقی یا بعضاً در متن، از سوی ناشر اضافه گردیده است كه در همه جا داخل [كروشه] قرار گرفته است. اما انتشار كتاب ، داستانی دیگر داشت آنچنان كه موجی از مخالفت ها را بر انگیخت. مخالفت هایی كه این بار بسیار فراتر از زمزمه ها و طعنه های این جا و آن جا بود. این بار عزم ها جمع شد كه از انتشار چنان آرایی به جد جلوگیری شود و نهایتاً تمام نسخه های كتاب (غیر از تعدادی محدود كه به دست این و آن یا حتی برخی كتابخانه ها رسیده بود) جمع آوری و نهایتاً خمیر شد. در مورد اینكه جمع آوری كتاب با تلاش چه كسانی و تصمیم كدام مقام صورت پذیرفت،
روایت های مختلفی طرح شده است. یك روایت شایع آن است كه آقای محمدرضا مهدوی كنی دبیركل وقت جامعه روحانیت مبارز در ملاقاتی با امام اظهار داشتند كه مطالبی به نام آقای مطهری منتشر شده كه از دستنوشته های نظارت نشده از سوی شخص ایشان است و با مسلمات فقهی ما ناسازگار می باشد. امام نیز می فرمایند كه" .... به نام آقای مطهری نباید مطالبی انتشار یابد كه با مسلمات ناسازگار است" و لذا كتاب جمع آوری می شود. روایتی دیگر ،آن است پس از شكایت آقای مهدوی كنی و هم فكران ایشان در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ،امام موضوع را برای تصمیم گیری به سران سه قوه واگذار كردند. اما ظاهراً این روایت، روایت درستی نیست .
روایت دیگر كه البته ناسازگار با برخی عناصر از روایت های سابق الذكر نیست. حدود چهار سال بعد و در ضمن ماجرایی دیگر در روزنامه كیهان ابراز شد. به گزارش كیهان پس از انتشار كتاب بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی اثر استاد شهید مطهری «یادداشت ها را نزد امام می برند و (امام می فرمایند) من شخصاً نمی توانم بخوانم و به حضرت آیه الله مهدوی كنی ارجاع می كنند و آیه الله مهدوی نیز پس از بررسی، فقط شش صفحه از آن كتاب را دارای اشكال و غیرقابل چاپ می دانند». چهار سال بعد، در بهار 1366 بار دیگر آراء اقتصادی استاد شهید، مسئله انگیز شد. این بار ابتدا ،هفته نامه كیهان هوایی و سپس روزنامه كیهان اقدام به انتشار مجموعه ای از سخنرانی های استاد درباره «سرمایه داری و سوسیالیسم» كردند كه اتفاقاً مشابه همان مضمونی را دارا بود كه در دستنوشته ها آمده بود. با این وصف، دیگر بهانه «دست نوشته بودن» نمی توانست مطرح باشد. اما چنین نشد!
این بار آقای مهدوی كنی كه در جریان جمع آوری كتاب یاد شده فعال بودند، در این زمینه نیز سخنانی اظهار داشتند. به گزارش روزنامه رسالت، در سخنرانی آقای مهدوی كنی آمده بود: «ایشان (امام) قبلاً فرموده بودند كه نوشته های مرحوم مطهری، همه اش خوب است آن هم نوشته های ایشان و نفرمودند هر منبری، هر نواری» (رسالت 3/3/66). بلافاصله بعد از اظهارات آقای مهدوی كنی، آقای علی مطهری در پاسخ به اظهارات ایشان و" كل رخ دادهای صورت گرفته" اطلاعیه ای صادر كرد.
