با لهجه شمالی صحبت میكند و این روزها در گوشهای از میدان ماهان، بساط چادری برپا كرده و لوازم زندگیش را در گوشه و كنار خیابان چیده است. خانهاش را چراغ آسمان روشن میكند و فرش زیرپایش، خاك نرم حاشیه میدان است. با خانم دریایی، تیرماه 5 سال پیش آشنا شدیم. دبیر فعلی همشهری محله، وی و 2 فرزندش را در ساختمان مخروبه موتورآب یكی از باغهای شهرك بخارایی پیدا كردند كه در وضعیت اسفباری روزگار میگذراندند.
صاحبخانه، لوازم زندگی آنها را بیرون ریخته بود و آنها غرق در مشكلات ریز و درشت زندگی بودند. به گفته آنان، صاحبخانه هم حق داشت و به كرایه خانهاش نیازمند بود. همسر دریایی، سال قبل فوت كرده و او را به همراه فرزندانش تنها گذاشته بود. فرزند بزرگش حسن، ناراحتی كلیه داشت و دیگری به علت شكستگی دست و ناراحتی روحی، توان كار كردن نداشت.
پیرزن در چنین وضعیتی ناچار به گذران زندگی خود و فرزندانش بود و انتقال لوازم زندگی از كنار خیابان به آن ساختمان متروكه، باعث كم شدن بخشی از مشكلاتش در تهیه اجارهخانه گشته بود. با این حال، افراد ولگرد و معتاد آزارشان داده و چندی از وسایل آنها را سرقت كرده بودند.
شبها و روزها از گرمای هوا درامان نبوده و بدون آب، برق و گاز زندگی میكردند. بهداشت این محل بسیار ضعیف بوده و آنها خواسته و ناخواسته، محل افراد معتاد را به تسخیر درآورده بودند. این خانواده 3 نفره، تا مدتها در همین ساختمان زندگی كرده و نگارش وضعیت زندگی آنان در همشهری محله باعث پناه دادن آنها در خانهای قدیمی از سوی یكی از اهالی محل شد.
گویی، مشكلات و بدبیاریها با آنان همراه بود زیرا مدتی از سكونت پیرزن و فرزندانش در آن خانه نگذشته بود كه یك شب، كف اتاق نشست كرده و دیوارهای ساختمان و بخشی از حیاط به جا ماند. خوشبختانه، هیچ صدمهای به آنها نرسید زیرا به دلیل گرمای هوا در حیاط خانه خوابیده بودند.
باز هم اعضای تحریریه دست به كار شده و این بار به دلیل مصادف شدن آن روزها با ماه مبارك رمضان، از دستاندركاران برنامه تلویزیونی «جشن رمضان» برای یاری رساندن به آنها كمك گرفتند. حراج عشق برای كمك به محرومان پخش صحنههایی از زندگی مشقتبار خانم دریایی و فرزندانش از تلویزیون باعث شد تا تعدادی از افراد حاضر در محل ضبط برنامه، كمكهای نقدی و غیرنقدی خود را به این خانواده محروم و نیازمند ارائه دهند.
این اقدام خداپسندانه در سال 1384 انجام شد و مدتی بعد خانم دریایی با كمك خبرنگار همشهری محله، 700 هزار تومان كمك نقدی مردم را از كمیته امداد امام¨ره© دریافت كرد. كمك نقدی یكی از خیرین هم باعث شد تا خانهای كوچك با یك میلیون تومان پول پیش ¨ودیعه و 30 هزار تومان اجاره برای سكونت آنان تهیه شود.
البته، كمكهای نقدی خیریه به حساب كمیته امداد منطقه 19 واریز شده و مسئول این نهاد هم با نیت خالصانهای پیش قدم شده و صاحبخانه را به دریافت این مبلغ اندك راضی كرد. خانواده 3 نفره سر و سامان گرفتند پس از جابجایی لوازم زندگی خانم دریایی از ساختمان در حال تخریب به خانهای كوچك در محله نعمتآباد، آرامش به میان اعضای خانواده و اعضای تحریریه همشهری محله بازگشت.
شكستگی دست ایمان، فرزند كوچكتر پیرزن، التیام یافته و در یك كارگاه مشغول به كار شد. فرزند بزرگ او هم با كمك كمیته امداد منطقه تحت درمان قرار گرفت و به كار و فعالیت ادامه داد. خانم دریایی هم تحت پوشش كمیته امداد قرار گرفت و همه روزه به انتظار بازگشت فرزندان خود از محل كار مینشست تا غذایی هر چند مختصر در كنار هم میل كنند. این روند تا 5 ماه پیش ادامه داشت و آنها پس از اتمام وقت خود، از خانهای به خانهای دیگر نقل مكان میكردند.
ودیعه خانه هم از طرف صاحبخانه به كمیته امداد برگردانده شده و سپس در اختیار صاحبخانه دیگری قرار میگرفت. در همین مدت، فرزند بزرگ پیرزن ازدواج كرده و صاحب فرزندی شد. ملاقات در كنار خیابان عرق سردی بر پیشانیمان نشست. پیرزن هم متوجه حالات ما شد و با لبخندی سرد، سعی در پنهان كردن موضوع داشت ولی لوازم زندگی او در كنار میدان ماهان، باعث غمگین شدن همه ما شد.
به دنبال مقصر نبودیم و بیشتر، زندگی پیرزن در چنین اوضاعی ما را عصبی و ناراحت میكرد. در گوشهای از میدان ماهان، چادر مسافرتی به پا كرده و لوازم كهنهاش را در اطرافش چیده است. با گره زدن چند چادر، حریم خانهاش را مشخص و با آنها سقفی مهیا كرده است. چهاردیوار سست او، این بار هم در كنار خیابان بنا شده و چشم عابران را به خود خیره میكند.
وارد میشویم و در گوشهای مینشینیم. پیرزن و فرزند كوچكش در آن زندگی میكنند و خبری از پسر بزرگ خانه نیست. جویای حال او میشویم و میفهمیم كه آنها را رها كرده است. ایمان آهی كشیده و میگوید: «روزگار خوبی داشتیم و به زندگی خود ادامه میدادیم. بیماری برادر بزرگم باعث شد تا درآمد خود را صرف خرید داروهای او كنیم و به دلیل پرداخت نكردن كرایه خانه و پس از اتمام ودیعه آن، آواره كوچه و خیابانها شدیم.»
پیرزن، با لهجه شمالی خود در ادامه سخنان فرزندش میگوید: «به خدا توان پرداخت اجارهها را نداریم و نمیدانیم چه كار كنیم. فرزند بزرگم ازدواج كرده و مدتی با زن و فرزندش در كنار ما زندگی میكرد. صاحبخانه، از چنین وضعیتی ناراحت بود و اجازه زندگی كردن 5 نفر در خانهاش را نمیداد.
از طرفی، اتاق كوچكی در دست داشتیم و زندگی او و همسر و فرزندش در كنار ما برخلاف شرع و اخلاق بود. همین مسائل باعث شد تا از ما جدا شده و در جای دیگری زندگی كند و ما هم به حال خود رها شویم.» از آنها درباره اقدامات كمیته امداد منطقه میپرسیم و خانم دریایی میگوید: «خدا، پدر و مادر آنها را بیامرزد، با اینكه ودیعه خانه در نزد صاحبخانه به امانت سپرده شده بود و این مبلغ به كمیته امداد بازگردانده نشد، اما رئیس این كمیته باز هم قصدكمك به ما را دارد.» علت زندگی دوباره آنها را در خیابان جویا میشویم و این بار، ایمان در پاسخ ما میگوید:
«كمیته امداد منطقه قصد پرداخت 2 میلیون تومان ودیعه برای اجاره یك خانه دارد و اگر خانهای با این مشخصات پیدا كنیم، سر و سامان میگیریم. با چنین مبلغی نمیتوان خانهای اجاره كرد و اگر هم پیدا شود، اجارهبهای سنگینی دارد كه پرداخت آن از توان ما خارج است.» گرمای هوا باعث ریزش عرق از سر و صورتمان شده است.
انگار به چنین وضعیتی عادت كردهاند اما پیرزن هم در حالی كه عرق صورتش را پاك میكند، میگوید: «از شدت گرما نمیتوانیم استراحت كنیم. آب هم برای مصرف كردن نداریم و ایمان از خانهها و مغازههای اطراف برایم آب خوردن میآورد. بیچاره، از آب تانكری كه در نزدیكی اینجا برای ساخت یك مجموعه گذاشته شده، برای شستن سر و بدنش استفاده میكند و نبود برق هم باعث شده تا یخچال خانه را در گوشهای از خیابان قرار دهیم.»
