كدام فیلم ایرانی به اسكار 2012 می‌رود؟

 

روز 18 مرداد بهمن فرمان‌آرا طی یادداشتی در یك روزنامه صبح كه در فضای مجازی به سرعت تكثیر شد، عنوان كرد: «هر فیلمی جز «جدایی نادر از سیمین» كاندیدای كشور ایران برای معرفی به جایزه اسكار باشد به كلی اتلاف وقت است. چون این فیلم علاوه برموفقیت مالی و هنری، پخش‌كننده مهمی در آمریكا دارد و با پشتیبانی شركتی چون سونی كلاسیك حتماً شانس بیشتری خواهد داشت تا فیلمی چون «پایان‌نامه» كه خطر انتخاب آن به خاطر ارتباطات تهیه‌كننده و معاونت سینمایی بسیار زیاد است.» این شاید اولین مناقشه درباره حضور نماینده سینمای ایران در مراسم اسكار 2012 باشد كه باعث شد روح‌الله شمقدری در خصوص این اظهارات به خبرنگار فارس بگوید: به نظرم جنس این اظهارنظر از مدل اظهارنظراتی است كه صرفاً در رسانه منتشر شود. شمقدری افزود: تا آنجا كه بنده اطلاع دارم انتخاب هر فیلمی برای معرفی به جایزه اسكار مناسبات خاص خود را دارد، در حقیقت چنین ارتباطاتی هیچ تأثیری در این انتخاب ندارد، چه بسا ممكن است همین ارتباطات و نتیجه گیری‌‌هایی كه افراد از آن می‌كنند، شانس انتخاب فیلم را خیلی كم كند. تهیه كننه فیلم «پایان نامه» گفت: به طور كلی به نظر بنده، این اظهارنظر یك اظهارنظر ساده و عوامانه است كه حرف تخصصی در آن گفته نشده؛ بنده به شخصه تا این لحظه به شانس انتخاب «پایان‌نامه» برای این مراسم حتی فكر هم نكرده‌ام چون اطمینان دارم برای چنین گزینش‌هایی، افرادی كه باید بر اساس مناسبات تعریف شده، بررسی‌ها را انجام می‌دهند و بهترین فیلم به عنوان نماینده كشورمان انتخاب می‌شود. اینها همه در حالی است كه همه كشورها تا اوایل مهرماه فرصت دارند تا فیلم منتخب خود را به اسكار معرفی كنند و گویا در ایران به روال سال‌های قبل این موضوع همچنان تا آخرین لحظه در هاله‌ای از ابهام خواهد بودچنانچه سید احمد میرعلایی ،مدیر عامل بنیاد فارابی گفته یك كارگروه 9 نفره از سینماگران برای این منظور تشكیل شده و تا آخر شهریور ماه نماینده ایران در اسكار را معرفی خواهند كرد و مانند همیشه این افراد معرفی نشده اند. هر چند امسال به نظر می‌رسید با موفقیت‌های جهانی فیلم جدایی نادر از سیمین این فیلم شانس ورود به رقابت اسكار راداشته باشد اما مانند همیشه هیچ چیز قابل حدس نیست. سال گذشته نیز «بدرود بغداد» نماینده سینمای ایران به طرز عجیبی به اسكار معرفی شد و به طرز عجیب‌تری هیچ خبر جهانی در خصوص اكران و رایزنی با اعضای اسكار در مورد آن دیده نمی‌شد، در نهایت ـ مطابق انتظار ـ جایی در فهرست نهایی برای رقابت با برترین‌ فیلم‌های غیر انگلیسی زبان سال 2011 نیافت. اگر به تاریخچه حضور سینمای ایران به رقابت‌های اسكار نگاهی بیندازیم می‌بینیم سینمای ایران از سال 1356 توانست با معرفی فیلمی برای حضور در اسكار در حد و اندازه‌های جهانی و یك جشنواره بزرگ بین‌المللی قد علم كند. از آن روز 34 سال می‌گذرد. سینمای ایران برای اولین بار در سال 56 با معرفی فیلم «دایره مینا» به كارگردانی داریوش مهرجویی در مراسم اسكار حضور پیدا كرد و موفق‌ترین سال حضور ایران در اسكار به 1377 باز می‌گردد كه بچه‌های آسمان به كارگردانی مجیدی در نهایت در رقابت با زندگی زیباست به كارگردانی روبرتو بنینی دستش از اسكار باز ماند. تا كنون فیلم‌های دایره مینا، زیر درختان زیتون، بادكنك سفید، گبه، بچه‌های آسمان، رنگ خدا، زمانی برای مستی اسبها، باران، من ترانه 15 سال دارم، نفس عمیق، لاك پشت‌ها پرواز می‌كنند، خیلی دور خیلی نزدیك، كافه ترانزیت، میم مثل مادر، زمانی برای مستی اسب‌ها كافه ترانزیت، آواز گنجشك‌ها و درباره الی و بدرود بغداد از ایران راهی اسكار شدند كه مجید مجیدی بیشترین حضور را در این رقابت‌ها داشته است. به هر حال كشورهای مختلف جهان تا روز یکم اکتبر (9 مهر) سال جاری فرصت دارند تا آثار خود را برای حضور در بخش فیلم‌های غیر انگلیسی زبان هشتاد و سومین دوره مراسم آکادمی اسکار ارسال کنند. سال گذشته تنها 8 روز تا فرصت باقی‌مانده مهلت معرفی فیلم به اسكار از سوی معاونت سینمایی وزارت ارشاد، فیلم‌سینمایی‌ «بدرود بغداد» به كارگردانی مهدی نادری به اسكار معرفی شد. طبق آنچه در سایت آكادمی اسكار آمده است ؛«انتخاب فیلم‌ها در هر كشوری توسط یك سازمان یا یك هیات داوری متشكل از هنرمندان و اهالی صنعت سینما، انجام می‌شود كه فهرست اعضای این كمیته انتخاب باید تا تاریخ 13 آگوست (12 مرداد‌ماه) به آكادمی معرفی شده باشد.» و سپس تا اول اكتبر (9 مهرماه) باید فیلم به همراه پوستر و عكس‌ها به آكادمی ارسال شود. فقط فیلم‏هایی كه طی یك سال گذشته در قطع ‌35 یا 70 میلی‌متری و از طریق فروش بلیت در هر كشوری به نمایش عمومی درآمده باشند می‏توانند به آكادمی اسكار معرفی شوند.

 

هرساله كشورهای مختلف فیلم‌هایش را به اسكار معرفی می‌كنند و در نهایت 5 فیلم برای دریافت جایزه بهترین فیلم خارجی زبان، نامزد می‌شوند. سال گذشته «بدرود بغداد» در ایران اكران عمومی نشده بود و تا فرصت باقی‌مانده برای در چند روز در یكی از سینماهای گرگان فیلم اكران عمومی شد. در آخرین روز شهریور ماه و در فرصت چند روز باقی‌مانده برای معرفی فیلم به اسكار؛ روابط عمومی معاونت امور سینمایی وسمعی و بصری وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی در نمابری اعلام كرد: «در پی بررسی‌های انجام شده برای انتخاب فیلم ایرانی مراسم اسکار و مطرح شدن چند فیلم به عنوان نامزدهای انتخاب نهایی، به دلیل سفر معاونت سینمایی به همراه ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران به نیویورک و همچنین سفر مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی به خارج از کشور، طی نامه‌ای به تاریخ 23شهریور از سوی جواد شمقدری پیگیری این مورد به عهده سید علیرضا سجاد پور مدیر کل اداره ارزشیابی و نظارت حرفه‌ای گذاشته شد.علیرضا سجادپور طی تماسها و مشورت‌های متعدد با دست اندرکاران و اهالی سینما از بین گزینه‌های موجود سرانجام فیلم «بدرود بغداد» ساخته مهدی نادری و به تهیه‌کنندگی مرکز سینمای مستند و تجربی انتخاب شد. بخشی از دلایل انتخاب این فیلم مضمون ضد اشغال فیلم است که به حوادث اشغال عراق توسط نیروهای آمریکایی می‌پردازد وبا وجود شرایط فعلی مخالفت با حضور نظامیان آمریکایی در کشورعراق که در افکار عمومی جهان موجود است به نظر می‌رسد این انتخاب توجیه مناسبی دارد.»

این گزارش می‌افزاید: «این انتخاب بر مبنای مشورتهای گسترده با صنوف مختلف سینما صورت گرفته و گرچه گزینه‌های دیگری نیز موافقانی داشتند اما بدرود بغداد با فاصله بیشتری آرای مثبت را به خود اختصاص داد.»این در حالی است كه در آن نمابر نامی از سینماگر ان مورد مشورت قرار گرفته نیامده بودو هیاتی كارشناسی هم معرفی نشده بود. حالا باید نشست و دید در فرصت باقی مانده بالاخره نماینده سینمای ایران در اسكار در چه تاریخی مشخص خواهد شد و فیلم جدایی نادر از سیمین كه همه شرایط لازم برای معرفی به اسكار را دارد آیا مورد انتخاب هیات ایرانی اسكار هم خواهد بود یا نه؟ گفتنی است در آن سالی كه فیلم درباره الی به مراسم اسكار معرفی شد از همه گونه شانسی برای دریافت این جایزه بر خوردار بود و تنها ورشكستگی پخش كننده آمریكایی فیلم باعث شد این فیلم از این رقابت باز بماند.