همه کارگردانانی که در سینما مشغول نیستند
بسیاری از کارگردانان مطرح سینما هستند که یا مدت زیادی هست فیلم نساخته‌اند یا پروانه ساخت به آن‌ها داده نمی‌شود یا فیلم‌شان مدت‌ها است آماده نمایش شده ولی توقیف است! برخی نیز وسط فیلمبرداری فیلم‌شان توقیف است و برخی نیز قید نمایش فیلم‌هایشان در سینما را زده‌اند و به تلویزیون پناه آورده‌اند.

این بار قرار است به سال‌های دور برای مرور تعداد فیلم‌های اکران‌نشده سفر کرد. طبق همان گزارش‌هایی که بارها و بارها مطرح شده است200 فیلم هستند که بعد از انقلاب اسلامی نتوانستند امکان اکران بگیرند. بعد از روی کار آمدن دولت دوم محمود احمدی‌نژاد قرار بود دیگر فیلم توقیفی در کارنامه نباشد. تمام تلاش هم در این راستا بود چراکه از نظر مدیران این روند هم باعث شهرت آثار بی‌تاثیر این‌گونه می‌شد و هم سبب هزینه‌هایی برای ایران و دولت. این‌گونه بود که طی 1500 روزی که مسئول نظارت و ارزش‌یابی سینمای حرفه‌ای علیرضا سجادپور بود این کلمه بازتاب کمتری داشت به گونه‌ای که از همان ابتدا قرار نبود فیلم‌هایی این‌گونه ساخته شوند. نمونه‌اش ندادن مجوز فیلمنامه‌های کمال تبریزی و کیومرث پوراحمد و چند اسم دیگر است که در این گزارش به آن پرداخته‌ایم.


همان‌طور که در تحلیل‌های خبرآنلاین بر مبنای بیشترین فیلم‌های مجوزنگرفته مطرح شده است در سال‌های 84تا88 مدیر وقت توانست جلوی صدور مجوز برای 70 فیلم را بگیرد. این روند در این سه سال و نیم کاهش یافته است و تعدادی از فیلم‌ها به جای اکران روانه شبکه نمایش خانگی شده‌اند. تعدادی از فیلم‌ها نیز هم‌چون «گزارش یک جشن» ابراهیم حاتمی‌کیا و «زمهریر» علی قویتن و... توسط سازمان سینمایی خریداری شد.

«آینه شمعدون» بعد از «جدایی نادر از سیمین» و «خسته نباشید» سومین پروژه‌ای است که در مدیریت سینما در طول سال‌های 88تا 91 حین فیلمبرداری، متوقف می‌شود. هرچند کمی بعد با تغییر فیلمنامه قرار شد دوباره فیلمبرداری آغاز شود.

احمد میراعلایی مدیر بنیاد فارابی که به خاطر ارائه وام از سوی این بنیاد به فیلم‌های گشت ارشاد و خصوصی مورد انتقاد قرار گرفته بود این نظر را درباره توقیف دارد: «البته چارچوب‌هایی تعریف شده از جمله مسائل سیاسی، اجتماعی، حتی جهانی و... . برخی از فیلم‌ها ممکن است موقعیت مناسبی برای اکران آن‌ها وجود نداشته باشد و یک سیاست خاص در این خصوص وجود دارد. فیلم‌ها توقیف نیستند ممکن است در شرایط دیگر و شاید هم بهتر اکران شوند.»

به غیراز کارگردانان مطرحی که فیلم‌های خود را برای جشنواره فیلم فجر امسال آماده می‌کنند بسیاری از کارگردانان مطرح سینما هستند که یا مدت زیادی هست فیلم نساخته‌اند یا پروانه ساخت به آن‌ها داده نمی‌شود یا فیلم‌شان مدت‌ها است آماده نمایش شده ولی توقیف است! برخی نیز وسط فیلمبرداری فیلم‌شان توقیف است و برخی نیز قید نمایش فیلم‌هایشان در سینما را زده‌اند و به تلویزیون پناه آورده‌اند.

 

کارگردان پیش‌کسوت سال‌هایی دور از سینما

ناصر تقوایی: علاقه‌مندان سینمای ایران سال‌ها است که به فیلم نساختن ناصر تقوایی عادت کرده‌اند. اما او قرار است با عکس‌هایش در اکسپوی عکس تهران که در نیمه دوم دی ماه خانه هنرمندان برگزار می‌شود حضور داشته باشد. وقتی از ناصر تقوایی در حاشیه نمایش فیلم ناخدا خورشید درباره «چای تلخ» پرسیده شد، گفت: این فیلم هفت، هشت سال قبل تمام شده و از نظر او پرونده «چای تلخ» بسته شده است.

بهرام بیضایی: در روز تولد او بسیاری از سینماگران مطرح از این‌که او در ایران نیست به شدت گله کردند. عزت‌الله انتظامی در گفت‌وگو با سایت شبکه ایران گفت: متاسفانه تازمانی که بیضایی زنده است قدر او را نمی‌دانیم. برگزاری نمایشگاه عکس عزیز ساعتی باعث شد تا تولدی کوچک برای او گرفته شود و فرمان‌آرا و رخشان بنی‌اعتماد در سخنان خود از دوری بیضایی از ایران انتقاد کردند. اگر سال‌ها قبل دغدغه علاقه‌مندان سینما فیلم ساختن بیضایی بود حالا این دغدغه به برگشتن بیضایی به ایران تبدیل شده است.

خسرو سینایی: سینایی حدود چهار، پنج سال است که قرار است فیلم قطار زمستانی را تولید کند. او چند هفته قبل برای پیگیری ساخت این فیلم به لهستان سفر کرد و به تازگی به ایران برگشته است. عزت‌الله انتظامی قرار است در این فیلم بازی کند؛ فیلمی که انتظامی در گفت‌وگوهای خود گفته که از فیلمنامه زیبایی برخوردار است و ایده گفت‌وگوی تمدن‌ها در این فیلم به خوبی دیده می‌شود. سینایی چندی پیش در مصاحبه‌ای با ایسنا از نحوه نمایش فیلم «عبور از نمی‌دانم» از شبکه مستند انتقاد کرد. این کارگردان سینمای ایران پیش از این هم به نحوه پخش «عروس آتش» و «حاج منصور الملکی» اعتراض کرده بود.

بهمن فرمان‌آرا: بهمن فرمان‌آرا همان‌طور که گفته بود در چهار سال اخیر فیلمی نساخته است. البته آخرین فیلم او یعنی خاک آشنا هم با لجبازی مدیران سینمایی امکان نمایش در شبکه نمایش خانگی را نداشته و ندارد. فرمان‌آرا باید منتظر به پایان رسیدن دولت فعلی باشد تا هم مقدمات ساخت فیلم بعدی‌اش را فراهم کند و هم خاک آشنا امکان نمایش در شبکه نمایش خانگی را داشته باشد.

 

کارگردانانی با کلکسیونی از فیلم‌های اکران‌نشده

ابوالفضل جلیلی: داروگ آخرین ساخته جلیلی است که همانند همه ساخته‌هایش از نظر نمایشی بلاتکلیف است. جلیلی در چند مصاحبه‌ای که به تازگی انجام داده به شدت از مدیران سینمایی انتقاد کرده است.

بهروز افخمی: بهروز افخمی در این سال‌ها کلکسیونی از فیلم‌های اکران‌نشده دارد. از فیلم ته دنیا با بازی بهرام رادان که سال‌ها از ساخت آن می‌گذرد تا فیلم «فرزند صبح» که وضعیت نمایش آن با توجه به حواشی‌اش در جشنواره معلوم نیست. او همچنین فیلم صدای تیره را در کانادا ساخت که از وضعیت نمایش این فیلم هم خبری نیست.

 

سینماگران اجتماعی در اغما: رکورددار فیلم‌های توقیف‌شده

کمال تبریزی: در حالی که دو فیلم آخرش یعنی پاداش و خیابان‌های آرام پروانه نمایش نگرفته و عملا توقیف‌اند به فیلمنامه جدید او یعنی قبر دوطبقه نیز پروانه ساخت داده نشده. بااین حال تبریزی امیدهایش را از دست نداده و در حال نوشتن فیلمنامه جدیدی است.

کیانوش عیاری: آخرین ساخته کیانوش عیاری همچنان توقیف است؛ فیلمسازی که از جمله مهم‌ترین فیلمسازان سینمای اجتماعی سال‌های اخیر سینمای ایران محسوب می‌شود.

رخشان بنی‌اعتماد: «قصه‌ها» آخرین ساخته او پس از سال‌ها دوری از سینما است؛ فیلمی که عجیب و غریب‌ترین پروانه نمایش تاریخ سینما را به آن داده‌اند و نه حق نمایش در داخل و نه در خارج را دارد و فقط حق نمایش در محافل خصوصی را دارد.

ابوالحسن داوودی: فیلم زادبوم او همچنان پس از گذشت سال‌ها توقیف است. این فیلم که محصول مشترک مدیریت قبلی حوزه هنری و فارابی است بعید به نظر می‌رسد با وضعیت فعلی سینما و دیدگاه‌های مدیران فعلی حوزه هنری فعلا امکان اکران داشته باشد.

سامان مقدم: اگرچه او این روزها فیلم یک عاشقانه ساده را بر پرده سینماها دارد ولی فیلم «صد سال به این سال‌های او» مدت‌هاست که توقیف است.

 

مخالفت با پروانه ساخت

کیومرث پوراحمد: بعد از اتوبوس‌شب حدود شش سال است که فیلمی نساخته است. او قصد ساخت فیلمی با نام پرونده باز را داشت که با مخالفت قوه‌قضاییه روبه‌رو شد. او چندی پیش در گفت‌وگویی با هنر آنلاین گفت: فیلمنامه‌ای با عنوان «پرونده باز» نوشته‌ام که درباره زندگی پسر نوجوانی است که به علت ارتکاب قتلی به قصاص محکوم شده و تلاش برخی از بزرگان هنر نظیر استاد انتظامی برای گرفتن رضایت از اولیای دم بی‌نتیجه ماند و پسر نوجوان اعدام شد.

عزیزالله حمیدنژاد: پس از ساخت فیلم آناهیتا دیگر فیلمی نساخته. او قصد ساخت فیلمی براساس کتاب «نورالدین پسر ایران» با همکاری حوزه هنری داشت که از ساخت آن منصرف شد.

کامبوزیا پرتوی: از جمله فیلمسازانی است که به فیلم جدید او پروانه ساخت نداده‌اند. پرتوی سه، چهار سال مشغول نوشتن فیلمنامه فیلم حضرت محمد(ص) به کارگردانی مجیدی بوده و پس از آن مدتی مشاور کارگردان بود و از زمستان دیگر کارش با آن پروژه تمام شد.

محمدعلی سجادی: او دوسال قبل قصد ساخت فیلمی در ژانر وحشت و درباره یک دختر جن‌زده داشت ولی با جنجال حضور جن در فضای سیاسی در آن زمان با پروانه ساخت این فیلم مخالفت شد.

 

فیلمسازان سینمای اجتماعی دور از سینمای خودشان

رسول صدرعاملی: آخرین ساخته‌اش «در انتظار معجزه» در سینماها اکران نشد. صدرعاملی فیلمسازی است که مدت‌ها خبری از او نیست، هرچند به داوری در جشنواره‌های مختلف مشغول است. کارهای اجتماعی او مانند «زندگی با چشمان بسته» با سختی فراوان توانست اکران شود. او زمانی در کنار فیلمسازانی چون رخشان بنی‌اعتماد و پوراحمد به مسائل اجتماعی می‌پرداخت. ولی شرایط سخت این سال‌ها او را نیز از این نوع سینما دور کرده است.

منیژه حکمت: از ساخت آخرین فیلمش، سه زن، زمان بسیار زیادی می‌گذرد. فیلم لالایی‌های او وضعیت نامشخصی دارد و گویا او با توجه به وضعیت این روزهای سینما قید ساخت فیلم جدید و پیگیری فیلم لالایی‌ها را زده است. هرچند به تهیه‌کنندگی در سینما ادامه می‌دهد. نمونه‌اش فروش موفق فیلم «خوابم می‌آد» ساخته رضا عطاران است.

تهمینه میلانی: از زمان روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد همان‌طور که خودش بارها گفته از ساخت فیلم‌هایی با موضوعات دفاع از حقوق زنان انصراف داده و سراغ موضوعات دیگری رفته. او قرار است فیلمی با مضمون دفاع مقدس بسازد.

سیروس الوند: این کارگردان پیشکسوت سینما بعد از فیلم «پرتقال خونی» فیلم جدیدی را جلوی دوربین نبرده است. الوند مدت‌ها قبل و با حضور در برنامه هفت با نقل‌قولی از صابری فومنی گفته بود: گلزمانی در دیدار سینماگران و مسئولان خطاب به مسئولان می‌گفتند شمایید که رفتنی هستید و این سینماگران‌اند که همیشه هستند.

خسرو معصومی: فیلم خرس او همچنان در ایران توقیف است اگرچه امکان نمایش‌های بین‌المللی را دارد و موفقیت‌های بین‌المللی خوبی را کسب کرده است.

 

پناهنده شده به تلویزیون

حسن فتحی، مهدی کرم‌پور و علیرضا امینی از جمله فیلمسازانی بودند که با توجه به مشکلاتی که برای فیلم‌هایشان به وجود آمد ترجیح دادند به تلویزیون بروند. این روزها سه شبکه تلویزیون به پخش سریال‌های فتحی، کرم‌پور و علیرضا امینی می‌پردازند. کرم‌پور پس از اکران نشدن پل چوبی ترجیح داد سریال «یک تکه‌زمین» را بسازد. علیرضا امینی پس از حواشی فیلم انتهای خیابان هشتم در اکران سینما و شبکه نمایش خانگی با سریال ‌میلیاردر به شبکه یک رفت و حسن فتحی نیز پس از مشخص نشدن فیلم یک روز بعد با سریال زمانه این روزها میهمان شبکه سوم سیماست.

 

فیلمسازان جوان: هرروز ناامید‌تر از دیروز

پیمان معادی، مهرشاد کارخانی، شهرام مکری، بایرام فضلی، مصطفی آل‌احمد، امیرشهاب رضویان، کیوان علی‌محمدی و امید بنکدار، علی‌محمد قاسمی، مهدی نادری، مجید برزگر، بیژن میرباقری، محسن عبدالوهاب، حمید امجد، محمد احمدی و... از فیلمسازان مستعدی هستند که برای نمایش آثارشان با مشکلات فراوانی مواجه‌اند. اگر زمانی مدیری چون محمد آفریده در مرکز گسترش سینمای مستند حامی آن‌ها بود ولی این روز‌ها با مدیران فعلی مرکز سینمای مستند و تجربی دیگر کمتر کسی حامی آنان است.



گردآوری:گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع:caffecinema.com


مطالب پیشنهادی:
امضای کدام چهره معروف بیش از همه جعل شده است؟
آقای خواجه امیری تولدتون مبارک
مشکلات خط فارسی حل‌شدنی است؟
آقای شهریاری چرا می خواهید با "فیتیله ای ها" همراه شوید؟
منتخب داستانهای پلیسی هیچکاک را بخوانید