بازیگری تمام زندگی من است
هلن میرن، بازیگر انگلیسی‌تبار سینما هم مثل مریل استریپ با هر فیلم سینمایی خود بازی ای را ارائه می‌دهد كه به قول منتقدان سینمایی مستحق دریافت جایزه اسكار است.
او كه چند سال قبل برای درام تاریخی «ملكه» اسكار بهترین بازیگر زن را گرفت، امسال با بازی در نقش‌هایی متفاوت در فیلم‌هایی مثل «سرخ»، «بدهی»، «آخرین ایستگاه» و «افسانه‌های نگهبانان» (یك فیلم زنده و انیمیشن) بخش تازه‌ای از استعداد هنری خود را به نمایش گذاشت.
این فیلم‌ها شباهتی به كارهای موفق تاریخی یا درام‌های پرتنش تحسین‌‌‌شده قبلی میرن نداشته‌اند. كار جدید او «توفان» اقتباسی تازه از یكی از نمایش‌های مطرح كلاسیك ویلیام شكسپیر است. با آن كه شخصیت اصلی قصه شكسپیر یك مرد است، در نسخه جدید سینمایی این قصه این شخصیت تبدیل به یك جنگاور زن شده است.
منتقدان سینمایی جسارت كارگردان فیلم برای این تغییر را ستوده‌اند و بازی میرن را نیز یك بازی اسكاری ارزیابی كرده‌اند. شخصیت اصلی قصه فیلم زنی به نام پروسپرا است كه به قرن شانزدهم میلادی برمی‌گردد تا در دنیای پر رمز و راز جادوگران و ساحره‌ها به هنرهای جدید دست پیدا كند.
هلن میرن در یك گفت‌وگوی اینترنتی درباره این فیلم، نوع نزدیكی به نقش‌های سینمایی و بازی در یك فیلم اكشن مثل سرخ صحبت و تجربیات كاری خود را با علاقه‌مندان سینما و بازی‌های غیرمتعارف تقسیم می‌كند.
هلن میرن، بازیگر انگلیسی‌تبار سینما هم مثل مریل استریپ با هر فیلم سینمایی خود بازی ای را ارائه می‌دهد كه به قول منتقدان سینمایی مستحق دریافت جایزه اسكار است.
او كه چند سال قبل برای درام تاریخی «ملكه» اسكار بهترین بازیگر زن را گرفت، امسال با بازی در نقش‌هایی متفاوت در فیلم‌هایی مثل «سرخ»، «بدهی»، «آخرین ایستگاه» و «افسانه‌های نگهبانان» (یك فیلم زنده و انیمیشن) بخش تازه‌ای از استعداد هنری خود را به نمایش گذاشت.
این فیلم‌ها شباهتی به كارهای موفق تاریخی یا درام‌های پرتنش تحسین‌‌‌شده قبلی میرن نداشته‌اند. كار جدید او «توفان» اقتباسی تازه از یكی از نمایش‌های مطرح كلاسیك ویلیام شكسپیر است. با آن كه شخصیت اصلی قصه شكسپیر یك مرد است، در نسخه جدید سینمایی این قصه این شخصیت تبدیل به یك جنگاور زن شده است.
منتقدان سینمایی جسارت كارگردان فیلم برای این تغییر را ستوده‌اند و بازی میرن را نیز یك بازی اسكاری ارزیابی كرده‌اند. شخصیت اصلی قصه فیلم زنی به نام پروسپرا است كه به قرن شانزدهم میلادی برمی‌گردد تا در دنیای پر رمز و راز جادوگران و ساحره‌ها به هنرهای جدید دست پیدا كند.
هلن میرن در یك گفت‌وگوی اینترنتی درباره این فیلم، نوع نزدیكی به نقش‌های سینمایی و بازی در یك فیلم اكشن مثل سرخ صحبت و تجربیات كاری خود را با علاقه‌مندان سینما و بازی‌های غیرمتعارف تقسیم می‌كند.
بازی در فیلمی تاریخی كه قصه‌اش برگرفته از نمایشنامه‌ای صحنه‌ای از ویلیام شكسپیر است چگونه بود؟
خیلی خوب و هیجان‌انگیز. شكسپیر از نویسندگان مورد علاقه‌ام است و همیشه دوست داشته‌ام روی صحنه تئاتر یا در جلوی دوربین تلویزیون، نقش‌هایی را بازی كنم كه او خلق كرده است. جولی تیمور، كارگردان فیلم لطف بسیار زیادی به من داشت كه شخصیت محوری نمایش شكسپیر را كه یك مرد بود به یك زن تغییر داد و ایفای نقش او را به من سپرد. تمام تلاشم سر صحنه فیلمبرداری این بود كه به گونه‌ای نقشم را بازی كنم كه تیمور از كاری كه كرده پشیمان نشود. بازی در این نقش چندان هم ساده نبود. در نوشته‌های شكسپیر، شخصیت‌های مختلف قصه‌های آن پیچیدگی‌های خاص و ویژه‌ای دارند و لایه‌های درونی آنها از جنبه‌های مختلف و متفاوتی برخوردار است. در حقیقت، بازی در این‌گونه نقش‌ها مثل یك چالش سخت، اما دلپذیر است و رابطه بین نقش و بازیگر سرصحنه فیلمبرداری، وضعیت جذابی خلق می‌كند.
همكاری با یك فیلمساز زن چگونه بود؟
البته این خیلی خوب است كه فیلمسازان زن در سطح وسیعی در حال فعالیت هستند و ما شاهد حضور تعدادی فیلمساز مطرح زن در دنیای سینما هستیم. ولی وقتی بازی در فیلمی را قبول می‌كنم، مهم‌ترین عامل برای پذیرش آن فیلمنامه و نقشی است كه قرار است در آن بازی كنم. اگر فیلمنامه و نقش جذابیت‌های لازم را برای من به عنوان بازیگر داشته باشد، دیگر برایم اهمیتی ندارد كه آن را یك خانم فیلمساز كارگردانی می‌كند یا یك هنرمند جوان. علت اصلی هم در این است كه پس از قبول بازی در یك فیلم خودم را غرق آن شخصیت مورد نظر می‌كنم و همه سعی و كوششم این است كه با فرو رفتن در جلد آن شخصیت، نقشی متناسب با آن شخصیت ارائه دهم. در این حالت، سرصحنه فیلمبرداری دیگر من نیستم كه حضور دارم، بلكه این كاراكتر مورد نظر است كه دارد خودش را نشان می‌دهد. با این حال، همیشه سر صحنه فیلمبرداری رابطه‌ای دو طرفه بین فیلمساز و بازیگر وجود دارد و برای من به عنوان یك بازیگر زن و كاركردن با یك فیلمساز زن می‌تواند راحت‌تر باشد.
البته این خیلی خوب است كه فیلمسازان زن در سطح وسیعی در حال فعالیت هستند و ما شاهد حضور تعدادی فیلمساز مطرح زن در دنیای سینما هستیم. ولی وقتی بازی در فیلمی را قبول می‌كنم، مهم‌ترین عامل برای پذیرش آن فیلمنامه و نقشی است كه قرار است در آن بازی كنم. اگر فیلمنامه و نقش جذابیت‌های لازم را برای من به عنوان بازیگر داشته باشد، دیگر برایم اهمیتی ندارد كه آن را یك خانم فیلمساز كارگردانی می‌كند یا یك هنرمند جوان. علت اصلی هم در این است كه پس از قبول بازی در یك فیلم خودم را غرق آن شخصیت مورد نظر می‌كنم و همه سعی و كوششم این است كه با فرو رفتن در جلد آن شخصیت، نقشی متناسب با آن شخصیت ارائه دهم. در این حالت، سرصحنه فیلمبرداری دیگر من نیستم كه حضور دارم، بلكه این كاراكتر مورد نظر است كه دارد خودش را نشان می‌دهد. با این حال، همیشه سر صحنه فیلمبرداری رابطه‌ای دو طرفه بین فیلمساز و بازیگر وجود دارد و برای من به عنوان یك بازیگر زن و كاركردن با یك فیلمساز زن می‌تواند راحت‌تر باشد.
برای نقش‌هایی كه بازی می‌كنید، تحقیق زیادی می‌كنید؟
بستگی به نوع نقش و خود فیلمنامه دارد. بعضی از نقش‌ها می‌طلبد كه تحقیق مفصلی درباره‌شان كنید و با پی‌بردن به جنبه‌های ناپیدای روحی و روانی‌شان، سعی كنید آنها را بهتر بازی كنید. این نقش‌ها الزاما نقش‌های تاریخی نیستند. خیلی وقت‌ها ممكن است شخصیتی كه دارید بازی می‌كنید آدمی امروزی و معاصر باشد، ولی از آن چنان پیچیدگی‌هایی برخوردار باشد كه مجبور شوید برای كشف آنها دست به یك سری تحقیق مفصل بزنید. بعضی وقت‌ها شما نیازمند تحقیقات كمتری هستید، زیرا توضیحات لازم و ضروری به صورت یك سری نكته كلیدی در خود فیلمنامه آمده است. این نكات كلیدی یك سری رمز و راز هستند كه در اختیار شما به عنوان یك بازیگر گذاشته میشوند و كارتان را راحت‌تر می‌كنند. زمانی كه یك فیلمساز دقیقا می‌داند شخصیت‌هایی كه خلق كرده كه هستند و چه می‌خواهند، كار شما راحت‌تر است و نیاز به سختی‌های تحقیق كمتر احساس می‌شود.
بسیاری از منتقدان سینمایی بر این عقیده‌اند كه در دوره عالی و فوق‌العاده‌ای از كارنامه هنری خود قرار دارید. این‌طور به نظر می‌رسد كه هر چه سن‌تان بالاتر می‌رود، نقش‌های قدرتمندتری را برای بازی قبول می‌كنید. احساس خود شما چیست؟ این نقش‌های پرقدرت و دریافت جایزه‌ای مثل اسكار، شگفت زده‌تان می‌كند؟
خب، دریافت جایزه اسكار خیلی شگفت‌زده‌ام نمی‌كند، ولی پیشنهاد نقش‌های متفاوت و پرقدرت خوشحال و شگفت‌زده‌ام می‌كند. من از سر تفریح و سرگرمی فیلم بازی نمی‌كنم. اگرچه بازیگری لذت خاصی به من می‌دهد و سرگرمم می‌كند، ولی سینما و تئاتر برایم یك سرگرمی نیست. بازیگری تمام زندگی من است و من كارنامه‌ام را فقط محدود به سینما نمی‌دانم. من یك بازیگر باسابقه تئاتر هم هستم. حضورم در تئاتر یك تصمیم آگاهانه بوده است و حضور پی‌درپی من در فیلم‌های سینمایی، این طور نبوده كه بخواهم در هر فیلمی كه پیشنهاد می‌شود بازی كنم.
خب، دریافت جایزه اسكار خیلی شگفت‌زده‌ام نمی‌كند، ولی پیشنهاد نقش‌های متفاوت و پرقدرت خوشحال و شگفت‌زده‌ام می‌كند. من از سر تفریح و سرگرمی فیلم بازی نمی‌كنم. اگرچه بازیگری لذت خاصی به من می‌دهد و سرگرمم می‌كند، ولی سینما و تئاتر برایم یك سرگرمی نیست. بازیگری تمام زندگی من است و من كارنامه‌ام را فقط محدود به سینما نمی‌دانم. من یك بازیگر باسابقه تئاتر هم هستم. حضورم در تئاتر یك تصمیم آگاهانه بوده است و حضور پی‌درپی من در فیلم‌های سینمایی، این طور نبوده كه بخواهم در هر فیلمی كه پیشنهاد می‌شود بازی كنم.
نقش‌های خود را چگونه انتخاب می‌كنید؟
راستش را بخواهید من نقش‌هایم را انتخاب نمی‌كنم. آنها هستند كه به اشكال مختلف مرا پیدا و انتخاب می‌كنند. در پایان روز واقعیت امر این است كه فقط می‌توانید كاری را انجام دهید كه از شما خواسته شده است. البته تمام نقش‌های بزرگ و مهیج با یك تضاد روبه‌رو هستند و بدون این كه نیاز به بحث زیادی درباره‌شان باشد، آنها توانایی‌ها و قدرت یك بازیگر را به چالش می‌طلبند. تضادهایی كه یك بازیگر در طول كار خود با آنها روبه‌روست، هم درونی و هم بیرونی هستند. خب، من در طول سال‌های فعالیت هنری خود نقش‌های زیادی را بازی كرده‌ام كه تفاوت‌های بسیاری با یكدیگر داشته‌اند. بازی در این نقش‌های مختلف و متفاوت روحیه ویژه‌ای به من می‌بخشد. همیشه سعی می‌كنم نقش كاراكترهایی را بازی كنم كه در آخرین لحظه و آخرین صحنه ظاهر میشوند! (می‌خندد)
بازی در نقش شخصیت‌ها و آدم‌های متفاوت سخت است؟
این تجربه‌ای است كه با بازی در هر فیلمی آن را تجربه می‌كنم. اگر هم بازی در این نقش‌های متفاوت سخت باشد، باز برایم لذتبخش است و به آن عمل می‌كنم. تا آنجا كه یادم می‌آید هیچ وقت هیچ نقشی را 2 بار بازی نكرده‌ام. هر بار كه فیلمنامه‌ای را می‌خوانم به خودم می‌گویم باید این نقش را هم همان طور بازی كنم كه نقش‌های قبلی‌ام را بازی كرده‌ام. هر بار كه جلوی دوربین ظاهر می‌شوم می‌خواهم بهتر از دفعه قبل باشم. بار مسوولیتی را روی دوش خودم حس می‌كنم كه باید مراقب آن باشم. با گذشت زمان شما تازه متوجه یك نكته جدید می‌شوید و آن این كه مسوولیت شما با گذشت زمان بیشتر و بیشتر می‌شود. این مساله وادارتان می‌كند كه كمی جدی‌تر به موضوع نگاه كنید و كارتان را با دقت بیشتری انجام دهید.
تماشاگران سینما شما را به عنوان یك بازیگر كلاسیك می‌شناسند كه در كارهای درام و غیرمتعارف بازی می‌كنید و ناگهان شما را در یك فیلم اكشن ماجراجویانه مثل «سرخ» در كنار بروس ویلیس قهرمان سابق اكشن می‌بینند. چه چیزی شما را جذب بازی در چنین فیلمی كرد؟
یك بازیگر باید در انواع و اقسام نقش‌ها و ژانرها بازی كرده و خودش را محدود به یك قالب خاص نكند. یكی از دلایل اصلی‌ام برای بازی در سرخ این بود كه می‌خواستم بازی در یك نقش و ژانر كاملا متفاوت را تجربه كنم. در عین حال، می‌خواستم ببینم آیا توانایی حضور در چنین كارهایی را نیز دارم یا خیر. بازی در سرخ برایم مثل یك امتحان بود و می‌خواستم توانایی‌هایم را محك بزنم. البته درست است كه سرخ یك كار اكشن است، ولی یك كار اصیل است كه از خیلی نظرها قابل دفاع است. می‌دانید كه منتقدان سینمایی هم آن را پسندیدند.
یك بازیگر باید در انواع و اقسام نقش‌ها و ژانرها بازی كرده و خودش را محدود به یك قالب خاص نكند. یكی از دلایل اصلی‌ام برای بازی در سرخ این بود كه می‌خواستم بازی در یك نقش و ژانر كاملا متفاوت را تجربه كنم. در عین حال، می‌خواستم ببینم آیا توانایی حضور در چنین كارهایی را نیز دارم یا خیر. بازی در سرخ برایم مثل یك امتحان بود و می‌خواستم توانایی‌هایم را محك بزنم. البته درست است كه سرخ یك كار اكشن است، ولی یك كار اصیل است كه از خیلی نظرها قابل دفاع است. می‌دانید كه منتقدان سینمایی هم آن را پسندیدند.
كمی درباره رابرت شووینكه، كارگردان آلمانی فیلم و تلفیق اكشن با شوخ‌‌طبعی و تنش در قصه فیلمنامه صحبت می‌كنید؟
كار من سر صحنه فیلمبرداری چندان هم سخت نبود. شووینكه یك آلمانی تمام‌عیار است و این را می‌توانید از میزان خونسردی و صبوری‌اش متوجه شوید. او می‌دانست كه چه می‌خواهد و دید روشن و مشخصی نسبت به كارش داشت. این مساله باعث می‌شد تا سر صحنه فیلمبرداری همه ما راحت باشیم و كارها خوب پیش برود. سرخ در مقایسه با بقیه فیلم‌هایی كه بازی كرده‌ام كار متفاوتی بود و سبك دیگری داشت. شووینكه كمك زیادی به من كرد تا بتوانم در كار در این سبك متفاوت، راحت باشم.
فكر می‌كنید كاراكترهای كمیك استریپی (از آن نوعی كه شما در سرخ نمونه‌اش را بازی كردید) می‌توانند پایه‌ای خلاق برای تولید فیلم‌های سینمایی و مجموعه‌های تلویزیونی باشند؟
شاید تا چند سال قبل نسبت به این مساله یك سری حساسیت داشتم، ولی این روزها سعی می‌كنم دید بازتری نسبت به این موضوع داشته باشم. حالا درباره قصه و كاراكترهای كمیك استریپی مثبت‌تر فكر می‌كنم. این روزها باورم این است كه نوول‌های گرافیكی می‌توانند عمیق و پیچیده باشند و به بررسی روحیات و حالات روحی و روانی كاراكترهای خود بپردازند. از همین‌رو، فكر می‌كنم خیلی هیجان‌انگیز خواهد بود كه این قصه‌های كمیك‌استریپی روی پرده سینما حضور پیدا كنند و خودشان را به عنوان یك شكل و فرم خاص هنری مطرح كنند. خیلی دوست دارم ببینم 20 سال دیگر این قصه‌های كمیك‌استریپی روی پرده سینما چه شكل و وضعیتی پیدا خواهند كرد.
شاید تا چند سال قبل نسبت به این مساله یك سری حساسیت داشتم، ولی این روزها سعی می‌كنم دید بازتری نسبت به این موضوع داشته باشم. حالا درباره قصه و كاراكترهای كمیك استریپی مثبت‌تر فكر می‌كنم. این روزها باورم این است كه نوول‌های گرافیكی می‌توانند عمیق و پیچیده باشند و به بررسی روحیات و حالات روحی و روانی كاراكترهای خود بپردازند. از همین‌رو، فكر می‌كنم خیلی هیجان‌انگیز خواهد بود كه این قصه‌های كمیك‌استریپی روی پرده سینما حضور پیدا كنند و خودشان را به عنوان یك شكل و فرم خاص هنری مطرح كنند. خیلی دوست دارم ببینم 20 سال دیگر این قصه‌های كمیك‌استریپی روی پرده سینما چه شكل و وضعیتی پیدا خواهند كرد.
كاراكترهای اصلی سرخ قهرمانانی بالای 50 سال هستند. برای یك فیلم اكشن، چنین سن و سالی می‌تواند خوب باشد؟
بازی بازیگری در سن و سال من در یك فیلم اكشن، می‌تواند انرژی متفاوتی به آن فیلم بدهد. این می‌تواند انرژی عقل و انرژی تجربه باشد. به اعتقاد من، تمام بازیگران این فیلم همراه خودشان تجربیات خوب و عمیقی را آوردند و این باعث شد تا سرخ تبدیل به فیلم متفاوتی بشود.
در این سن و سال و با این تجربه غنی‌كاری، هنوز هم چیزی وجود دارد كه شما را بترساند؟
در همه حال نوعی ترس و وحشت مرا همراهی می‌كند و احساسم این است كه كل زندگی‌ام یك ترس كامل است. اما اگر بخواهم مشخص‌تر صحبت كنم، باید بگویم اولین شب‌های اجرای هریك از نمایش‌های تئاتری‌ام، همیشه ترسناك بوده‌اند. احساس می‌كنم این ترس باید وجود داشته باشند تا باعث شود همیشه نسبت به كارم حساسیت داشته باشم و تلاش كنم درجا نزنم و به سمت جلو حركت كنم.
در همه حال نوعی ترس و وحشت مرا همراهی می‌كند و احساسم این است كه كل زندگی‌ام یك ترس كامل است. اما اگر بخواهم مشخص‌تر صحبت كنم، باید بگویم اولین شب‌های اجرای هریك از نمایش‌های تئاتری‌ام، همیشه ترسناك بوده‌اند. احساس می‌كنم این ترس باید وجود داشته باشند تا باعث شود همیشه نسبت به كارم حساسیت داشته باشم و تلاش كنم درجا نزنم و به سمت جلو حركت كنم.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir/ مترجم: كیكاووس زیاری
مطالب پیشنهادی:
چرا سینمای دیوید فینچر تا این حد جذاب است؟!
مروری بر فیلم «آمریكایی»
فیلمسازی در 70 سالگی
نگاهی به فیلم «وال‌استریت: پول هرگز نمی‌خوابد»
گفت‌وگو با بازیگری كه به دلیل هیكل تنومندش وارد سینما شد!
