شناسنامهها
جدایی نادر از سیمین، آخرین ساخته اصغر فرهادی است كه در این ایام محور اصلی بسیاری از محافل سینمایی داخل بوده و استقبال مردم از این فیلم بسیار قابل توجه بوده است. منتقدان هم روی بسیار خوشی به اثر فرهادی نشان دادهاند و تاكنون نقدهای بسیاری برای جدایی نادر از سیمین نوشته شده است.
تیتراژ ابتدایی جدایی نادر از سیمین، به اثر قبلی فرهادی (درباره الی) شباهتهای زیادی دارد، تیتراژ هر دو فیلم بخشی از روایت داستان فیلم هستند؛ نه به مثابه یك مقدمه كه صرفا فضای فیلم را به مخاطبش منتقل كند. در درباره الی... تصویر انداختن پول در صندوق صدقات، تصویر ابتدایی فیلم است كه در ادامه متوجه میشویم كه این تصویر متعلق به شروع سفر شخصیتهای داستان است و از آن نمیتوان به فضای كلی فیلم دست یافت، چون اصولا قرار نیست چنین اتفاقی بیفتد! فضای فیلم را روایت داستانش به عهده دارد و مخاطب را با خودش همراه میكند و بارها در طول فیلمنامه او را بالا و پایین میبرد.
جدایی نادر از سیمین، آخرین ساخته اصغر فرهادی است كه در این ایام محور اصلی بسیاری از محافل سینمایی داخل بوده و استقبال مردم از این فیلم بسیار قابل توجه بوده است. منتقدان هم روی بسیار خوشی به اثر فرهادی نشان دادهاند و تاكنون نقدهای بسیاری برای جدایی نادر از سیمین نوشته شده است.
تیتراژ ابتدایی جدایی نادر از سیمین، به اثر قبلی فرهادی (درباره الی) شباهتهای زیادی دارد، تیتراژ هر دو فیلم بخشی از روایت داستان فیلم هستند؛ نه به مثابه یك مقدمه كه صرفا فضای فیلم را به مخاطبش منتقل كند. در درباره الی... تصویر انداختن پول در صندوق صدقات، تصویر ابتدایی فیلم است كه در ادامه متوجه میشویم كه این تصویر متعلق به شروع سفر شخصیتهای داستان است و از آن نمیتوان به فضای كلی فیلم دست یافت، چون اصولا قرار نیست چنین اتفاقی بیفتد! فضای فیلم را روایت داستانش به عهده دارد و مخاطب را با خودش همراه میكند و بارها در طول فیلمنامه او را بالا و پایین میبرد.
در جدایی نادر از سیمین هم همین اتفاق میافتد؛ تصویری از دستگاه كپی كه شناسنامههای پرسوناژهای داستان را كپی میگیرد. از طرفی میتوان آن را مانند درباره الی... بخشی از آغاز داستان دانست كه البته كاملا از نظر زمانی منطبق با تمام داستان نیست و در حقیقت از نظر خط زمانی داستان، در اواسط فیلم اتفاق میافتد.
همانطور كه به جز تیتراژ پایانی فیلم، در هیچ قسمت از آن از موسیقی استفاده نشده است، تیتراژ ابتدایی هم بدون موسیقی است و صدایی كه شنیده میشود صدای هیاهوی محیط دادسراست. همین مساله رئالیستی بودن فیلم را افزایش میدهد و جنبههای ملودرام اثر را كم میكند.
این مساله كه تیتراژ فیلم كاملا در راستای روایت داستان است، در مورد تیتراژ پایانی هم صادق است، تیتراژ پایانی محصول تعلیق و كشش در فیلمنامه است كه تا به انتها طی كرده است. به طوری كه مخاطب در برخورد با آن یك حس دوگانه دارد، از طرفی میخواهد تا پایان تیتراژ به تماشای آن بنشیند تا بلكه گره انتهایی فیلم گشوده شود و از طرفی فضای داستان این حس را برای او ایجاد كرده است كه قرار نیست این مساله حل شود، اما باز به تماشای آن مینشیند و تمام سنگینی و تلخی بخش انتهایی فیلم، با زمان این پلان، كه میتوان آن را سكانس ـ پلان خواند، به بار مینشیند و این اوج موفقیت یك فیلمساز است كه این مخاطبش را به دنبال خود بكشاند.
از طرفی دیگر مساله اصلی فیلم، حول درونیات پرسوناژها میگردد و سعی در واكاوی آنها در شرایط داستانی دارد، در حقیقت بیش از آن كه عكسالعملهای فیزیكی آنها مورد توجه باشد، تفكر آنها و تصمیمات ذهنیشان و درگیریهای وجدانی آنها مورد توجه است و به همین سبب است كه در ابتدا، هویت آنها نسخهبرداری میشود، و این مساله به زیبایی تمام با نمایش كپی گرفتن از شناسنامههای آنان به تصویر در آمده است.
در آخر، باید گفت همانطور كه در سینمای ایران، اثر فرهادی یك اتفاق بسیار مبارك تلقی میشود، تیتراژ آن هم از این صفت مستثنی نبوده و خلاقیت در اوج سادگی كارگردان را نشان میدهد. و برای امر ساخت تیتراژ یك خط مشی خاص و سبكی مستقل در سینمای ایران بهحساب میآید.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: jamejamonline.ir/ حمیدرضا رفعتنژاد
مطالب پیشنهادی:
نگاهی به بازیهای 4 بازیگر «جدایی نادر از سیمین»
چرا باید فیلم «جدایی نادر از سیمین» را به مخاطبان توصیه کرد؟
آیا فیلم فرهادی سیاهنمایی میکند؟!
ناگفتههای اصغر فرهادی از «جدایی نادر از سیمین»
جدایی نادر از سیمین؛ سنگدلانه و مفرح!
