گزارشی از كنسرت اركستر سمفونیك تهران به رهبری شهرداد روحانی

 

شهرداد روحانی «پدرخوانده» را به تهران آورد
بعد از مدت‌ها كشمكش بر سر داشتن رهبر مهمان یا رهبر ثابت برای اركستر سمفونیك كه طبعا روی اعضای گروه و كارشان هم تاثیر گذاشته بود، بار دیگر شهرداد روحانی به ایران آمد تا با برنامه‌ای متفاوت اركستر سمفونیك تهران را زنده كند. خاطره اجراهای اركستر سمفونیك با رهبری شهرداد روحانی آنقدر برای دوستداران موسیقی كلاسیك خوب بود كه این بار هم نه تنها سالن كه هر سه بالكن تالار وحدت مملو از جمعیت بود. استقبال مخاطبان از برنامه اركستر سمفونیك آنقدر زیاد بود كه تا آخر این هفته اجرای اركستر تمدید شد. شهرداد روحانی علاوه بر اینكه رهبر اركستر بزرگی است و تاكنون اركسترهای بزرگ دنیا مانند اركستر سمفونیک لندن، ارکستر رویال فیلارمونیک، اسلواک فیلارمونیک، کلرادو سمفونی، نیوجرسی سمفونی، مینه سوتا سمفونی و سن دیه گو سمفونی را رهبری كرده اما در عین حال هنوز روحیه ایرانی خودش را كاملا حفظ كرده است و با ذائقه و سلیقه مخاطب ایرانی كاملا آشناست. معمولا در بین قطعات كلاسیكی كه انتخاب می‌كند حتما یكی دو قطعه مشهور می‌گنجاند كه حتی برای گوش‌های ناآشنا به موسیقی كلاسیك هم جذاب و دلنشین باشد. این‌بار برنامه شهرداد روحانی كاملا متفاوت بود. برای اولین‌بار اركستر سمفونیك ایران در این برنامه به اجرای قطعاتی از موسیقی متن فیلم‌های مطرح تاریخ سینما پرداختند. البته روحانی در كنسرتی كه سال گذشته به همراه اركستر سمفونیك تهران برگزار كرده بود، قطعات موسیقی فیلم‌های «بن‌هور»، «روح» و «آرواره‌ها» را اجرا كرد اما در آن برنامه به جز موسیقی فیلم قطعات كلاسیكی چون «كارمن» بیزه و اثری از روسینی هم اجرا شده بود و برنامه صرفا به موسیقی فیلم نمی‌پرداخت.

جدا از اینكه اجرای چنین برنامه‌ای تجربه جدیدی هم برای مخاطبان و هم برای نوازندگان اركستر سمفونیك بود، انتخاب قطعات توسط شهرداد روحانی هم چالش جدیدی بود. موسیقی فیلم مقوله خاصی است كه با تصویر و داستان پیوند عمیقی دارد. اگر قرار است جداگانه اجرا شود باید قطعاتی انتخاب شود كه هم در فرم كلی خودشان یك قطعه موسیقی كامل باشند و هم احساسی را به مخاطب بدهند كه آهنگساز قصد انتقال آن را داشته است. از این منظر قطعات انتخابی شهرداد روحانی بهترین‌های ممكن بودند. آثاری از نینو روتا، لئونارد برنستاین،‌ هاوارد شور و ...كه در فرم و روح‌شان كم از یك قطعه موسیقی كلاسیك خالص ندارند و همان‌طور كه خود روحانی در ابتدای كنسرت عنوان كرد هرچند آهنگسازی مانند نینو روتا را اكثر مردم به عنوان آهنگساز «پدرخوانده» می‌شناسند اما او موسیقیدان بزرگی است كه در ساختن قطعات كلاسیكی چون اپرا و سمفونی هم استاد بوده.

 

اولین قطعه نواخته شده توسط اركستر سمفونیك «فانفار» ساخته آلفرد نیومن بود. شاید اسم قطعه برای همه آشنا نبود اما موقع نواخته شدنش همه به یاد آوردند كه این همان قطعه‌ای است كه در ابتدای فیلم‌های كلاسیك محصول كمپانی متروگلدوین‌مایر می‌آید. آلفرد نیومن آهنگساز مشهور آمریكایی بارها نامزد دریافت جایزه اسكار شده و 9 بار هم توانسته این جایزه را از آن خود كند. او آهنگساز فیلم‌های مشهوری چون «آواز برنادت» و «من و پادشاه» است. بعد از این قطعه كوتاه،‌ آهنگ فیلم «2001 ؛یك ادیسه فضایی» نواخته شد. این قطعه سمفونیك توسط ریچارد اشتراوس، آهنگساز آلمانی اواخر دوره رمانتیك ساخته شده و بعدها استنلی كوبریك برای موسیقی فیلم مشهورش «2001 یك ادیسه فضایی» از آن الهام گرفته است. روحانی پیش از اجرای قطعه «دور دنیا در 80 روز» توضیحاتی درباره آن ارائه داد از جمله اینكه ویكتور یانگ، ‌آهنگساز این قطعه برای آن برنده جایزه اسكار شد اما متاسفانه 8 ماه پیش از مراسم اسكار در اثر بیماری درگذشت. قطعه بعدی از آثار جری گلداسمیت بود كه برای ساخت موسیقی سریال‌ «پیشتازان فضا» و فیلم‌هایی چون «محله چینی‌ها» و «محرمانه لس‌آنجلس» مشهور است. قطعه «مولان» از انیمیشن «مولان» اثری بود كه از گلداسمیت نواخته شد. روحانی این قطعه را مجددا برای اجرا تنظیم كرده بود و تغییرات اندكی در آن داده بود. نواختن قطعه «گلادیاتور» اثر هانس زیمر با اجرای فوق‌العاده نوازندگان با استقبال شدید مخاطبان روبه‌رو شد. آهنگسازی كه برای ساخت موسیقی متن انیمیشن «شیر شاه» در سال 1994 جایزه اسكار دریافت كرد. شاید قطعه «خارج از آفریقا» ساخته جان باری كمتر از بقیه قطعات انتخابی برای حضار در سالن آشنا بود اما ملودی‌های زیبای جان باری كه یكی از 5 اسكارش را برای همین فیلم برده،‌ برای مخاطبان بسیار دوست‌داشتنی بود. آخرین قطعه پارت اول كنسرت اركستر سمفونیك،‌ قطعات فیلم موزیكال خاطره‌انگیز «داستان وست‌ساید» بود. پارت دوم با اجرای موسیقی فیلم «محمد رسول‌الله» ساخته جاودانه ژان میشل ژار آغاز شد. بعد از آن تم موسیقی «تارا» ساخته ماكس استاینر از فیلم «بربادرفته» نواخته شد. اثر این آهنگساز اطریشی یكی از رومانتیك‌ترین قطعات نواخته شده در برنامه اركستر سمفونیك بود كه اشك به چشم بسیاری از حضار آورد. قطعه بعدی یكی از آهنگ‌های انیمیشن «فانتزیا» به آهنگسازی پل دوكا به نام «دستیار جادوگر» بود. «فانتزیا» انیمیشنی محصول والت‌دیزنی و در ستایش موسیقی است و انتخاب قطعه‌ای از آن كار به‌جا و جالب توجهی بود. «دستیار جادوگر» قطعه دشواری است كه نوازندگان اركستر سمفونیك استادانه اجرایش كردند. «ارباب حلقه‌ها» قطعه حماسی ساخته هاوارد شور محبوبین زیادی دارد اما بخشی كه روحانی برای اجرا انتخاب كرده بود، بیشتر مربوط به تم احساسی این قطعه بود كه در فیلم با تصاویر سرزمین هابیت‌ها همراه می‌شود. آخرین قطعات نواخته شده توسط اركستر سمفونیك تهران آثار رمانتیك و به یاد ماندنی نینو روتا یعنی «پدرخوانده»، «رومئو و ژولیت» و «جاده» بود. شهرداد روحانی و نوازندگان اركستر كه با تشویق بسیار زیاد حضار روبه‌رو شده بودند،‌ پس از اتمام كنسرت،‌ بار دیگر روی سن بازگشتند و قطعه «بربادرفته» را نواختند.

شهرداد روحانی هر بار كه رهبری اركستر سمفونیك تهران را برعهده می‌گیرد، روح تازه‌ای به آن می‌دهد. دوستداران موسیقی كلاسیك در ایران كه در اجراهای متافوت اركستر سمفونیك شركت می‌كنند، كاملا به این موضوع واقفند. اركستر سمفونیك تهران سرمایه موسیقی ایران است و باید از حضور رهبران مشهوری چون روحانی در آن بیشتر استفاده كرد. رهبرانی كه كمك می‌كنند اركستر سمفونیك تهران جایگاه ویژه خودش را حفظ كند.