جدالی است میان اخلاق و قدرت، میان وجدان و جاه طلبی و در این میان، مردی به نام «مکبث» سرگردان است .... و این «مکبث» همان است که هزاران بار روی صحنه‌های تئاتر زنده شده، جان گرفته اما تکراری نشده و هنوز بسیاری کارگردان‌ها آرزوی اجرایش را دارند و بسیاری بازیگران رویایش را در سر می‌پرورانند.
قطب‌الدین صادقی هم یکی از کارگردان‌هایی است که این آرزو را داشته و حال مقدمات اجرای این نمایش را فراهم کرده است. صادقی این روزها مشغول آخرین تمرین‌های نمایش «مکبث» است که بعد از 20 آبان ماه در تماشاخانه ایرانشهر به صحنه می‌رود.
آنچه پیش رو دارید گزارش خبرنگار بخش تئاتر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، از یک روز تمرین، این نمایش است:
همه می‌ترسند، فرقی نمی‌کند قاتل باشی یا بازمانده‌ی قربانی، در جدال میان اخلاق و قدرت، بین ارزش‌های انسانی و جاه طلبی، همه می‌ترسند همچنانکه نامطمئن بودن، حس مشترک همه اینهاست؛ «مکبث»، پسران «دانکن» و «بانکو» ....
****
«قدرت، لذت لذتهاست»، این جمله را قطب الدین صادقی از «برتراند راسل» نقل می‌کند. صادقی کارگردانی که پیش از این «هملت» شکسپیر را کار کرده، این بار دغدغه‌هایش را با اجرای «مکبث» به صحنه می‌آورد.
این کارگردان تئاتر درباره انتخاب جادوی جاودان این متن به ایسنا می‌گوید: «این متن دو فکر اساسی دارد، از یک سو «مکبث» یک آدم متفکر فیلسوف است و از سوی دیگر یک نظامی کودتاچی یعنی دو جنبه مثبت و منفی را همزمان در خود دارد مثل اینکه «هملت» و «کلادیوس» را در یک تن جمع کرد. این تناقض بسیار جذاب است، آدمی که گرایش به قدرت دارد ولی از درون، نیروهای بازدارنده اخلاقی هم دارد. یعنی مانند «کلادیوس» با وجدان راحت دست به جنایت نمی زند، او دغدغه‌ها و ارزش‌های اخلاقی خودش را دارد و همه اینها همراه با مشکلات و ضعف‌های روانی و جسمانی اوست، اینهاست که «مکبث» را جذاب می‌کند.
صادقی به دیگر قدرت شکسپیر در نگارش این اثر اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: «شکسپیر برای پدیده‌های بیرونی اجتماعی و خطوط درشت تاریخی، نوعی خطوط ریز درونی را به عنوان انگیزه مطرح می‌کند. در شخصیت «مکبث» هم جنگ اخلاق را می‌بینیم و وجدان پاک و هم اراده معطوف به قدرت.»
اما این تناقض‌ها تنها دلیل انتخاب نمایشنامه «مکبث» نیست، انگیزه دیگر قطب الدین صادقی در انتخاب این متن، سرزمین‌هایی است که بازیچه عده‌ای کودتاچی است.
او یادآور می‌شود: «هنوز هم در جهان کودتا وجود دارد مثلا در «پرو» در قرن بیستم، 117 بار کودتا شده است. بنابراین تراژدی «مکبث» برای ما تراژدی آخرین فردی است که دست به کودتا می‌زند.»
صادقی به شرایط کشور انگلیس در دوره شکسپیر اشاره می‌کند و می‌گوید: «شکسپیر بحران‌های اجتماعی قرن دهم جهان را مطرح می‌کند اما ما نمی‌خواهیم عین آن را اجرا کنیم. بنابراین سعی کردیم با تغییراتی در متن، انتخاب دکور و نوع بازی‌ها به جهان معاصر نزدیک شویم.»
این کارگردان با همین نگاه است که متن شکسپیر را بازنویسی کرده و پایان بندی آن را تغییر داده است. او در این باره می‌گوید: «در متن شکسپیر «مالکو» دوباره شاه می‌شود. چون برای شکسپیر تصویر شاه خیلی مهم است، مظهر ثبات و اقتدار جامعه است اما امروزه تفکر سلطنتی دیگر جواب نمی‌دهد چون پایان کودتا و عصر انقلاب‌های مردمی است. این یک شیوه تفکر مدرن جهان امروز است.»
*******
مردی که هیچ آرامشی ندارد، نمی‌تواند حتی با آرامش خوراکی بخورد و زنی که می‌کوشد شوهرش را آرام کند، زنی که همه شور است و مردی که فکر است و اندیشه و اینها وضعیت «مکبث» و «لیدی» «مکبث» است.
«مکبث»، این نمایش میکاییل شهرستانی است. همان بازیگری که تماشاگران تئاتر حضور درخشانش را در نمایش‌های «مویه جم» و «سحوری» حتی اگر ندیده باشند، حتما شنیده‌ند.
صادقی مطالب مورد نظرش را به آرامی به بازیگرانش منتقل می‌کند. در کنار شهرستانی بازیگران دیگری هم حضور دارند، آنهایی که جوان‌تر هستند و قطب‌الدین صادقی بیشتر باید برای آنها وقت بگذارد. او از بازیگرانش تکنیک می‌خواهد نه حس.
او سختگیر است، از یک میلی‌متر هم نمی‌گذرد، حتی اگر یک صحنه بارها و بارها تمرین شود. برای او ریتم، حرف اول را می‌زند. دیالوگ‌ها فشرده و پر سرعت، هیچ مکثی نباید باشد، این همان چیزی است که صادقی از پسران «دانکن» می‌خواهد، پسرانی که پدرشان قربانی «مکبث» شده و همان اندازه که «مکبث» از این جنایت در هراس است، آنها هم می‌هراسند.
ترس، ترس از کشته شدن آن هم به دست آشنایان ... همه چیز در خفا رخ می‌دهد، محرمانه و برادرانی که نمی‌توانند حتی برای پدرشان عزاداری کنند، باید بگذارند و بروند، حتی باید از هم جدا شوند، مرگ .... مرگ چیزی است که آنها را تهدید می‌کند.
********
قطب‌الدین صادقی هم مانند بیشتر کارگردان‌های تئاتر از وضعیت بازیگری در شرایط فعلی تئاتر گله‌مند است، از اینکه بازیگران ناچارند برای گذران زندگی بیشتر وقتشان را به بازی در تله تئاتر و سریال و ... بگذارنند، می‌گوید: «آن قدر شرایط مالی تئاتر با تلویزیون متفاوت است که دیگر جایی برای رقابت نمی‌ماند. در این وضعیت اگر یک گروه هم فکر نداشته باشیم نمی‌توانیم کار کنیم.»
اما از وضعیت فعلی گروه‌های تئاتری هم به همان اندازه متاسف است: «گروه‌ها ثبات ندارند، بودجه‌ای ندارند و با این وضعیت تئاتر به جایی نمی‌رسد. برای همین نمایش، تاکنون ریالی نگرفته‌ایم. نمی‌شود که یک هنرمند هم بنویسد، هم طراحی و کارگردانی کند و هم از جیبش پول بگذارد. این چگونه کار کردنی است؟!»
از وضعیت نامطمئن تئاتری‌ها گله‌مند است: «هیچ ثبات و آرامشی وجود ندارد. باز هم می‌گویم اگر خواهان یک جریان فرهنگی درست در تئاتر هستیم باید زمینه استقرار گروه‌ها را ایجاد کنیم، برای آنها ثبات و آرامش و برنامه‌ریزی مناسب فراهم کنیم، بودجه سالانه بدهیم با این شیوه است که تئاتری پویا خواهیم داشت.»
******
به گزارش ایسنا، در نمایش «مکبث» بازیگرانی چون میکاییل شهرستانی، کوروش سلیمانی، امیر بختیاری، کرامت رودساز، عباد نظری، ناصر عاشوری، محمدرضا میرحسینی، صنم صالحی، محمد مختاری، مانلی حسینی‌پور، امین وحیدی‌پور، پرویز حاجی زاده، حسین توکلی، پیام علوی، امین اکبری نسب، آنا زرنشین، ندا اصغری، پرنا بهره‌بر، ندا حاجی بابایی، حمید حبیبی‌فر و سودابه سلطان‌نژاد بازی می‌کنند.
طراحی لباس را الهام شعبانی بر عهده دارد و مسعود سخاوت‌دوست نیز آهنگساز این اثر نمایشی است. دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز این نمایش امیرحسن غفاری است.
این نمایش با طراحی و کارگردانی دکتر قطب‌الدین صادقی بعد از 20 آبان ماه در سالن استاد سمندریان تماشاخانه ایران شهر به صحنه می‌رود.
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
www.seemorgh.com/culture
منبع: isna.ir
منبع: isna.ir
مطالب پیشنهادی :
هنرپیشه های"راستش را بگو" نقششان را لو دادند
روایت جدید از معنی "بته جقه"
کارتون جدید دیزنی ، فیلم جدید راسل کرو و دنزل واشینگتن
رمزگشایی تاریخ در سریال "کلاه پهلوی"
با دستکش‌های سوراخش نفس می‌کشد
