اما در كنار این آمار نباید فراموش كنیم كه اصطلاح دیسك كمر (به درست یا غلط) و اعمال جراحی مربوط به آن یكی از كابوس‌های مردم در تمام دنیاست! اما ظاهرا همچنان كه پیشرفت‌های پزشكی هر روز امیدهای جدیدی به بیماران می‌دهند، درمان‌های جدید این بیماری هم از قافله عقب نمانده‌اند.
به‌طوری كه شاید بتوان دیگر این مژده را به بیماران مبتلا به جلوافتادگی دیسك و بیمارانی كه دچار تنگی كانال نخاع هستند داد كه روشهای قدیمی درمان بیماری آنها حالا جای خود را به روش‌هایی داده‌اند كه علاوه بر بهبودی تقریبا صد در صدی بیمار را هر چه زودتر به زندگی عادی بازمی‌گردانند.
یكی از این متدهای جدید هم روش جراحی بسته مفاصل (ماكس اسپاین) است. روشی كه پروفسور فرهاد فرید، جراح ارتوپد، فوق تخصص طب ورزشی و عضو هیات علمی دانشگاه بن آلمان در این گفت‌وگو در مورد آن بیشتر توضیح می‌دهد.
- روشهای معمول جراحی دیسك از چه زمانی جای خود را به روش جراحی بسته دادند؟
روش جراحی بسته مفاصل كه به آن آرتروسكوپی هم می‌گوییم، اولین بار سال 1918 انجام شد به‌طوری كه یك جراح عمومی با یك لاپاراسكوپ این عمل را انجام داد. حتی در آن موقع این جراح توانست با این روش از 21 پارگی دیسك، 18 تای آن را تشخیص دهد. پس این روش جدید نیست منتهی چون تا الان فناوری جدیدی برای این كار نداشتیم، مدت‌ها طول كشید تا آرتروسكوپی جدید با تلویزیون در سال 1978 انجام شود. الان هم 30 سال است كه در اروپا و آمریكا این روش را به استانداردی كه الان وجود دارد رسانده‌اند و طی 9 سال روی 800 بیمار انجام شده است.
-
خب اصلا چرا روش جراحی بسته مفاصل؟
البته زیاد درست نیست كه بگوییم جراحی بسته چون در این روش ستون فقرات 3 تا 4 سانت شكاف داده می‌شود. ولی جالب این است كه در این روش از ایمپلنت بین مهره‌ها استفاده می‌شود یعنی ایمپلنت بین دو مهره قرار داده می‌شود تا مهره‌ای كه روی مهره دیگر افتاده و به دیسك فشار وارد می‌كند، جا بیفتد و فشار روی عصب نیاورد.
جنس این ایمپلنت هم از تیتانیوم است. البته باید بگویم ایمپلنت اصلا ارزان نیست و 2 هزار و 20 یورو قیمت دارد ولی ما قرار گذاشتیم كه در ایران بین هزار و 400 یورو یعنی 2 میلیون و دویست هزارتومان برای بیمار تمام شود. در هر حال اگرچه این عمل گران است، ولی به‌علت اینكه به بیومكانیك ستون فقرات آسیب نمی‌رساند و مخارج اعمال جراحی معمولی از جمله هزینه بیمارستان را ندارد، بسیار با ارزش است.
-
آقای دكتر، این روش برای همه بیمارانی كه احتیاج به جراحی دیسك دارند، كارایی دارد؟
خیر، ماكس اسپاین برای بیمارانی كه مبتلا به جلو افتادگی دیسك هستند، تنگی كانال نخاع دارند، در 5 مهره پایین ستون فقرات، آرتروز كمر دارند و یا كسانی كه تا 100 یا 200 متر راه می‌روند دیگر نمی‌توانند ادامه دهند و باید بنشینند، به كار می‌رود.
-
خب كمی به شیوه عمل جراحی هم اشاره می‌كنید؟
اگر یك بیماری ساده مثل جلو افتادگی دیسك را در نظر بگیریم، روش كار از طریق این جراحی به این صورت است كه ایمپلنت مثل یك جك بین 2 تا مهره قرار می‌گیرد و بین 8 تا 14 میلی‌متر بسته به بیمار، منجر به ایجاد فاصله بین مهره‌ها می‌شود. در این حالت دیسك جلو افتاده سر جای خودش برمی‌گردد.
-
زمان این عمل جراحی چقدر است؟
این عمل 20 دقیقه طول می‌كشد و در واقع یك عمل سرپایی است. به‌طوری كه بعد از 2 هفته بیمار می‌تواند به زندگی عادی خود برگردد. البته باید بعد از 4 هفته ورزش‌های مخصوص‌اش را انجام دهد.
-
منظورتان از سرپایی بودن عمل این است كه بیهوشی كامل برای بیمار نداریم؟
نه اصلا، منظور این است كه بیمار یك صبح تا شب در بیمارستان می‌ماند همراه با بیهوشی كامل و بعد مرخص می‌شود.
-
با این شرایط برتری این تكنیك نسبت به جراحی‌های دیگری كه روی ستون فقرات انجام می‌شد، چیست؟
تكنیك‌های معمول مورد استفاده در درمان بیماری‌های ستون فقرات روش كارشان به این صورت است كه وارد نخاع می‌شوند. این كار برای بیمار 2خطر دارد؛ یكی اینكه امكان فلج شدن قسمتی از عصب پا وجود دارد و دیگر اینكه وقتی دیسك جلو افتاده را با پانچ‌های مختلف بر می‌دارند، 2 تا مهره روی هم ساییده می‌شوند. در این حالت مفاصل كوچك به هم گیر می‌كنند.
-
این یعنی وضعیت بیمار اصلا بهتر از قبل نمی‌شود؟
نه، در این شرایط اگرچه بیمار دیگر درد سیاتیك را ندارد ولی كمر درد را همیشه دارد. چون تمام مجموعه مفاصل و مهره‌ها در واقع واحد حركتی ستون فقرات هستند و طبیعی است وقتی كه دیسك را برداریم، این واحد برای همیشه آسیب دیده است. اما در روش جدید ما دیگر به نخاع كاری نداریم.
-
آقای دكتر در طول مدتی كه این عمل جراحی در دنیا انجام می‌شود، چقدر نتایج آن قابل‌قبول بوده است؟
با قطعیت می‌توانم بگویم تا به حال 87درصد نتیجه آن مورد قبول بوده است و آماری از فلج شدن بیماران تا الان گزارش نشده است در حالی‌كه در اعمال جراحی دیگر كه تا الان به‌طور روتین انجام می‌شوند، بین 2 تا 3 درصد امكان فلجی وجود دارد.
-
پس این عمل جراحی فقط مربوط به دیسك كمر و ستون فقرات است؟
بله الان هم در ایران روی هیچ بیماری انجام نشده و ما سعی داریم كه این روش را به ایران هم بیاوریم تا ترسی كه بیماران از عمل دیسك دارند، از بین برود.
-
با این حال می‌توانیم بگوییم احتمال برگشت دیسك هم در این روش به هیچ وجه وجود ندارد؟
امكان این اتفاق هست ولی خیلی كم. چون مهره‌ها از هم جدا نگه داشته می‌شود مگر اینكه انتخاب بیمار درست نباشد چون این روش برای بیمارانی كه پوكی استخوان دارند اصلا خوب نیست تا الان هم دو بیمار كه مبتلا به پوكی استخوان بودند و تحت این عمل قرار گرفتند، حین عمل دچار شكستگی استخوان شدند. پس یك سری از بیماران ازجمله مبتلایان به پوكی استخوان حتما باید با روشهای معمولی جراحی شوند.
-
در مورد نحوه انتخاب بیمار هم توضیح می‌دهید؟
ببینید، همانطور كه گفتم در مورد بیمارانی كه آرتروز كمر دارند و یا مبتلا به تنگی كانال نخاع هستند، آرتروز مفاصل كوچك دارند، بیمارانی كه درد كمر از مدت‌های زیاد و طی سال‌های طولانی دارند و از كورتون استفاده می‌كنند و یا ورزشكارانی كه مهر‌ه‌هایشان آسیب دیده و یا اسب‌سواران این روش مفید است.
-
و اگر این روش جا بیفتد، روشهای دیگر منسوخ می‌شوند؟
سؤال خوبی است، این روش برای جلو افتادگی دیسك است پس برای جلو افتادگی دیسك دیگر برداشتن كامل دیسك روش خوبی نیست. ولی زمانی هم هست كه پرده دیسك پاره شده و محتویات داخل آن روی كانال عصب افتاده و روی آن فشار می‌آورد. در این صورت فقط باید با روشهای معمولی بیمار را جراحی كرد.
-
و توصیه‌های بعد از عمل؟
این بیماران دیگر كمربند احتیاج ندارند ولی ما به خاطر احتیاط این كمربند را توصیه می‌كنیم. آب درمانی هم برای این بیماران مفید است.
استخوان هایی قوی خواهید داشت اگر...
