تله‌مدیسین از نگاه فناوری اطلاعات به معنی فراهم‌سازی‌ سرویس‌های پزشكی از یك مسافت دور و از طریق شبكه‌هایی است كه...
 
تصور كنید تیم یا پزشكی بتواند با سرعت هرچه بیشتر و بدون مراجعه بیمار به مطب وضعیت او را بررسی كرده نتایج آزمایشگاهی او را دریافت كند و تجویز مورد نیاز را انجام دهد.

همه اینها نمونه‌هایی از فناوری جدیدی است كه به عنوان تله‌مدیسین و یا پزشكی مسافت دور شناخته می‌شود. تله‌مدیسین از نگاه فناوری اطلاعات به معنی فراهم‌سازی‌ سرویس‌های پزشكی از یك مسافت دور و از طریق شبكه‌هایی است كه انتقال صدا، ویدئو و داده‌های رایانه‌ای را پشتیبانی می‌كنند. از نظر تاریخچه پزشكی از راه دور و كاربردهای آن می‌توان گفت سال 1920 را آغاز چنین تحولی در پزشكی می‌دانند یعنی زمانی كه سازمان فضایی آمریكا توانست با كمك فناوری تله‌مدیسین وضعیت سلامت فضانوردان خود را در موقعیت‌های مختلف كنترل كند.

تله‌مدیسین با استفاده از ابزارهای چند رسانه‌ای و با كمك ارسال تصاویر و صدای زنده و همچنین با ارسال پرونده بیمار و پارامترهای حیاتی او، می‌تواند بهترین خدمات خود را در مناطق دورافتاده و محروم ارائه كند.

در حقیقت ساده‌ترین كاربرد تله‌مدیسین ارائه مشاوره از راه دور است، این امر در درمان بیماری‌های روحی و مشاوره‌های طولانی مدت به‌دلیل صرفه‌جویی در هزینه درمان و زمان مراجعات، كاربردهای زیادی دارد. در سطح بالاتر هم تله‌مدیسین قادر خواهد بود تا با كمك ربات‌ها  به انجام جراحی از راه دور بپردازد.

البته همراه با واژه تله‌مدیسین ایجاد پرونده الكترونیك و ســلامت الكترونیك نیز مطرح شده است به این ترتیب كه با كمك سوابق بیمار در بانك‌های اطلاعاتی ایجاد شده توسط مراكز درمانی، پزشك می‌تواند به اطلاعات مورد نظر در هر شرایطی دسترسی یابد.

همچنین تیم‌های پزشكی می‌توانند به بررسی گروهی و همزمان پرونده بیمار بپردازند. از طرف دیگر با ایجاد پرونده الكترونیك، پزشك یا تیم پزشكی به راحتی می‌تواند روند بهبود بیماری، تداخلات دارویی، حساسیت‌ها و نتایج آزمایشگاهی را به راحتی بررسی كند.

هنوز عقبیم!
اما اینكه وضعیت این سیستم در كشور ما تا چه حد قابل پیشرفت بوده و اینكه ما تا چه میزان توانستیم از این نظر خود را با استانداردهای جهانی تطبیق دهیم، امری است كه مهندس مقبل، رئیس مركز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت در رابطه با آن این طور توضیح می‌دهد: امروزه در بسیاری از كشورهای جهان توجه ویژه‌ای به مقوله سلامت الكترونیكی می‌شود و از آن به‌عنوان راهكار بسیار مؤثری در بهبود كیفیت خدمات سلامت و همچنین ارتقای سطح عدالت اجتماعی در حوزه سلامت استفاده می‌شود.

وی با اشاره به اینكه نظام سنتی سلامت دارای مشكلات فراوانی است كه مدیریت و نظارت در این حوزه را دچار مشكلات فراوانی كرده است، در ادامه می‌افزاید: تبادلات كاغذی اطلاعات سلامت و عدم‌ثبت الكترونیكی آنها موجب از دست رفتن این اطلاعات ارزشمند و عدم‌دسترسی سریع به آنها در مواقع لزوم شده است.

حتی در مواقعی كه این اطلاعات به‌طور الكترونیكی ثبت می‌شوند، به‌دلیل عدم ‌یكپارچگی و وجود استانداردهای لازم، در اكثر موارد برای تصمیم‌گیری‌های كلان، قابل استفاده نیستند.
 
مهندس مقبل در ادامه با بیان اینكه در كشور ما نیز از سال‌های گذشته تلاش‌های گسترده‌ای در این حوزه صورت گرفته است، خاطرنشان می‌كند: اما همواره این حوزه دچار ناهماهنگی قابل توجهی بوده است.

اما علت اصلی این ناهماهنگی‌ها چیست؟ مهندس مقبل این علت را كه متأسفانه موجب شكست پروژه‌های متعدد و موازی كاری و عدم ‌پرداختن به حوزه استانداردسازی (و كلا فعالیت‌هایی كه نیاز به مدیریت متمركز دارند) در گذشته شده است را به عدم ‌وجود مركزی كه متولی، هماهنگ‌كننده و مرجع پدیده سلامت الكترونیكی در كشور باشد، نسبت می‌دهد.

«خوشبختانه در دولت نهم به این نیاز به‌طور جدی پرداخته شد و در حوزه وزارت بهداشت در گام اول، مركز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت تاسیس شد و با شروع فعالیت این مركز، حركتی بنیادین در هر دو حوزه آمار و فناوری اطلاعات نظام سلامت كشور آغاز شد.»

به تحول امیدواریم
اما رئیس مركز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت ضمن پرداختن به كاستی‌های نظام سلامت ما در زمینه پزشكی از راه دور، به این عبارات نیز اشاره كرده و می‌گوید: هم‌اكنون طرح‌های متنوعی توسط این مركز به جریان افتاده است كه از مهم‌ترین آنها می‌توان از طرح پرونده الكترونیكی سلامت نام برد.

این در حالی است كه طرح پرونده الكترونیكی سلامت یك طرح زیربنایی و درازمدت است كه طیف وسیعی از خدمات سلامت الكترونیكی را شامل می‌شود.

به عقیده مهندس مقبل هدف از این طرح، ذخیره‌سازی الكترونیكی تمامی اطلاعات سلامت شهروندان در طول زمان و در دسترس قرار دادن آنها برای افراد مجاز (مثلاً پزشكان معالج) است.

«علاوه بر این، امكان بهره‌گیری ساكنان مناطق دورافتاده و محروم از خدمات مشاوره متخصصان توسط سیستم‌های دورا پزشكی فراهم می‌شود و بسیاری از خدمات نوینی كه می‌تواند كیفیت خدمات سلامت كشور را متحول سازد، اجرا خواهد شد.»

شنیدن این عبارات از زبان مهندس مقبل در حالی است كه هم‌اكنون اجزای مختلف این طرح به‌طور جدی در حال انجام است و پروژه تولید مرحله اول نرم افزار پرونده الكترونیكی سلامت و همچنین پروژه‌های تولید استانداردها و الگوهای اطلاعاتی مورد نیاز برای آنها شروع شده است.

اما از دیگر اقدامات مهم مركز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت، شروع ساماندهی نظام آماری سلامت كشور است كه خود شامل طرح‌های متنوعی است.

رئیس مركز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت با بیان اینكه در آینده با به ثمر نشستن این طرح‌ها شاهد فراهم‌سازی آماری دقیق و به موقع برای مدیران و برنامه‌ریزان نظام سلامت خواهیم بود، در ادامه توضیح می‌دهد: ایجاد پورتال سازمانی برای اطلاع‌رسانی سریع و صحیح به شهروندان و توسعه و ارتقای زیرساخت شبكه ارتباطی به‌منظور راه‌اندازی اتوماسیون مكاتبات اداری و همچنین ایجاد مركز تماس به‌منظور تكریم و كاهش مراجعات حضوری ارباب رجوع از اقدامات دیگری است كه در نهایت موجب تسریع و افزایش كیفیت خدمات رسانی به شهروندان خواهد شد.

مهندس مقبل در پایان خاطرنشان می‌كند: همچنین از دیگر برنامه‌های این مركز می‌توان به ایجاد نظامی برای تدوین استانداردهای سیستم‌های اطلاعاتی حوزه سلامت، فرهنگ‌سازی و آموزش عمومی و تخصصی حوزه سلامت الكترونیكی، ایجاد رشته دانشگاهی انفورماتیك پزشكی برای تربیت نیروی انسانی متخصص در این حوزه، و ایجاد پایگاه‌های داده سلامت اشاره كرد.

مزایای جراحی از راه دور (Telesurgery)
جراحی از راه دور مبتنی بر حضور دورادور است. در سیستم جراحی از راه دور پیشرفت‌های مخابراتی با تكنولوژی رباتیك تركیب شده است.

جراحی از راه دور در قالب پزشكی از راه دور قابل مطرح شدن است. این سیستم جراحی این امكان را فراهم می‌كند كه جراحان مجرب در هر جای جهان عمل جراحی لازم را انجام بدهند. با استفاده از این ایده برای یك عمل جراحی خاص می‌توان یك تیم از جراحان برجسته را كه در اقصی نقاط جهان ساكن هستند گرد هم آورد بدون اینكه نیازی به خارج شدن آنها از محل اقامتشان باشد، یا در آموزش جراحی به دانشجویان در هر نقطه از جهان می‌توان از این سیستم بهره برد.

یك استاد مجرب در یك دانشگاه معتبر بدون خروج از دفتر كار خود می‌تواند آخرین تجربیات خود را در مورد یك عمل جراحی خاص به دانشجویان جراحی در نقاط مختلف جهان آموزش دهد یا اینكه با استفاده از سیستم جراحی از راه دور می‌توان جراحی‌های تخصصی را در نقاط دور افتاده انجام داد.

 
گردآوری: گروه سلامت سیمرغ
www.seemorgh.com/health
منبع: hamshahrionline.ir
 
مطالب پیشنهادی:
معالجه از راه دور (درمان با اینترنت)
بازسازی انسان

رنگ درمانی‌
رایحه درمانی (1)
سنگ درمانی