با توجه به دور جدید تحریم های آمریکا و غرب علیه کشورمان، بحث اقتصاد مقاومتی و جهادی از جمله مهمترین محورهای پیشنهادی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام برای دور زدن تحریم ها و تبدیل آن به یک فرصت تاریخی برای جمهوری اسلامی ایران است.
به گزارش «تابناک» در همین رابطه هفته نامه پنجره در شماره جدید خود گفتگوی مفصلی را با دکتر محسن رضایی انجام داده است که اهم نکات آن به شرح زیر است:
ـــ در یك دستهبندی كلی، ما از ابتدای انقلاب تاكنون با چهار گروه از تحریمها مواجه بودهایم. اولین تحریمها بلافاصله پس از پیروزی انقلاب شكل گرفت و برخی از اموال ملت ایران توسط دولت آمریكا بلوكه شد. بعضی از داراییهای ایران كه تا 12 میلیارد دلار هم ارزیابی میشود، توسط آمریكا مصادره و حتی مصرف شد. برخی تجهیزات نظامی هم بود كه پول آن پرداخته شده بود، نظیر هواپیمای اف 16 و حتی چندین ناو و برخی قطعات یدكی كه هیچگاه به ما داده نشد. حتی در دوران جنگ كه ما احتیاج مبرمی به آنها داشتیم.
ـــ متأسفانه در آن زمان دولت موقت و آقای بازرگان در دام آمریكاییها افتادند و در حالیكه ایران باید برای اجرایی شدن خیلی از قراردادها پافشاری میكرد، ما شاهد این بودیم كه در برخی اوقات، خود دولت موقت، یكطرفه این قراردادها را لغو و با این كار، آرزوهای آنها را برآورده میكرد. احتمالا دولت موقت تصور درستی از یك كشور انقلابی نداشت. چون داشتن یك نیروی نظامی قوی برای دفاع در مواقع لزوم، از بایستههای یك انقلاب تازه تأسیس است.
ـــ در دوران دفاع مقدس با گروه دوم تحریمها مواجه شدیم كه آمریكا، اروپا و ژاپن همراه با استرالیا و كانادا كه در حقیقت مجموعه كشورهای غربی و پیروان آنها بودند، ما را در تحریم اقتصادی قرار دادند. از سیم خاردار گرفته تا برخی تسلیحات و برخی قطعات یدكی. این تحریمها پا به پای جنگ تا هنگام پذیرش قطعنامه با ما بودند. برخورد ایران با این تحریمها در مجموع خوب بود. ما توانستیم از طریق برخی كشورها همانند سوریه، كره شمالی، لیبی و بعضا چین، برخی از سلاحها و مهمات مورد نیاز جنگ را تأمین كنیم. از راههای مختلفی هم توانستیم مواد غذایی و سوخت را فراهم آوریم. بنابراین مایحتاج نظامی و غیرنظامی كشور تأمین میشد.
ـــ موفقیتهایی كه امروز در زمینه خودكفایی تسلیحات نظامی به آن دست یافتهایم، از موشك گرفته تا دیگر انواع سلاحهای دفاعی، برخاسته از همان اعتماد به نفسی است كه از زمان جنگ آغاز شد. در اواخر جنگ، طوری شده بود كه قادر بودیم خیلی از مایحتاج نظامی خودمان را با دست خودمان بسازیم. در حالی كه در اوایل جنگ مجبور بودیم نیازهای خود را از ذخایر محدود قبل از انقلاب یا خرید از كشورهای دیگر تأمین كنیم. ماشین جنگی ایران، اواخر جنگ راه افتاد اما محصول نهایی خود را بعد از جنگ داد. بنابراین ما در زمینههای دفاعی از فرصت تحریم در دوران جنگ خوب استفاده كردیم.
ـــ بنده معتقدم در حوزه اقتصاد خوب عمل نشد. این روزها البته بعضیها مدعی هستند كه توانستهاند، اقتصاد جنگی را خوب اداره كنند. مثلا مایحتاج مردم را تهیه كردهاند تا دچار قحطی نشوند. هر چند این گام مثبتی بود، ولی برخلاف بخش نظامی كه ما توانستیم تولیدات خوبی داشته باشیم، این پیشرفت در بخش غیرنظامی مشاهده نشد. پشت جبههها بیشتر به توزیع عادلانه مصرف پرداخته شد، حتی به توزیع عادلانه فرصتها و تولید عادلانه پرداخته نشد. بیشتر به توزیع عادلانه درآمدهای نفتی و مصرف عادلانه اكتفا شد. لذا مدیران اقتصادی دوران دفاع مقدس نتوانستند از انگیزه فراوانی كه در مردم بعد از انقلاب فراهم آمده بود، از روحیه جهادی و انگیزه مبارزه با متجاوزین و اشغالگران، بهرهای در تولید و رونق اقتصادی ببرند و بهخوبی از آن استفاده كنند.
اگر هم مردم را شریك میكردند، میگفتند بیایید به جبههها كمك كنید و مردم همان داراییهای خود را با جبههها تقسیم میكردند. در حالی كه میتوانستند با این انگیزه قوی كه در مردم انقلابی آن زمان وجود داشت، یك جهاد اقتصادی در پشت جبههها بهوجود آورند. خود جنگ ایران با آن ابعادی كه داشت، میتوانست انگیزه بسیار خوبی برای سوق دادن مردم به سمت كار و تلاش و نوآوری و خلاقیت باشد تا توسط آن اقتصاد ایران یك جهش بسیار بلندی بكند؛ اما متأسفانه اینطور نشد. بنابراین ما این انتقاد را به دولتهای زمان جنگ داریم كه از انگیزه فراوان و عرق ملی مردم ایران كه در زمان جنگ تحریك شده بود، آنچنان كه در جنگ استفاده شد، در پشت جنگ و در عرصه اقتصاد استفاده نمیكردند.
ـــ همانطور كه ما توانستیم نیروهای عظیمی را به جبهه بفرستیم، میتوانستیم نیروهای عظیمتری را در عقب جبهه به عرصه اقتصاد و تولید و فنآوری و گسترش اقتصاد بكشانیم. اما متأسفانه آنها اقتصاد را دولتی كرده بودند و این اقتصاد دولتی، قدرت بسیج مردم در صحنه را نداشت. دولت باید سیاستهای اصل 44 را همان موقع پیش میگرفت. رونق اقتصادی و گسترش تولید را باید همان زمان بهوجود میآورد. مردم در كنار انگیزههای مادیگرایانهای نظیر سود اقتصادی، از انگیزههای قویتری نظیر دفاع از كشور و میهن برخوردار بودند. باید این انگیزه را كه مردم انقلابی در جبههها میآمدند و جان خود را برای انقلاب و میهن اسلامی میدادند، از صحنههای نبرد به عرصه اقتصاد میبردیم، اما مدیران ما نتوانستند. این انگیزه انقلابی در سطح نیروی كار مردم تحریك نشد و از آن برای پیشرفت كشور و توسعه اقتصاد استفاده نكردند.
ـــ دلیلش هم این بود که اولا مدیران و مسئولان كشور عقیدهای به بازار و بخش خصوصی و تولید ثروت نداشتند و آن را یك اقدام ضدارزشی میدانستند؛ ثانیا تجربه هم نداشتند.
ـــ مشكل همین بود كه این دوستان حضور در اقتصاد را فقط با انگیزه سود میدیدند وگرنه میشود سود را در كنار انگیزههای ملی مطرح كرد. مثلا تیمی كه همین امروز در تركیه بر سر كار است، از همین راهكار استفاده از انگیزههای میهنی در عرصه اقتصاد فعالیت میكند. مسئولین اقتصادی آنها همانطور با فعالان عرصه اقتصاد تركیه صحبت میكنند كه ما در زمان جنگ با نیروهای بسیجی خودمان صحبت میكردیم. اما نخبگان ما هنوز به این نتیجه نرسیدهاند كه بیرون كردن فقر و فساد و تبعیض و عقبماندگی از كشور كمتر از آزادسازی خرمشهر نیست. هنوز اقتصاد را از زاویه مادیگرایانه و سود میبینند. كارآفرینی را از زاویه ثروتمندی میبینند و ثروت را ضدارزش میدانند. در حالی كه كارآفرین میتواند یك سرباز میهن باشد.
ـــ یك فرمانده جهاد مقدس اقتصادی كه هدفش ارتقای توانمندی ایران در عرصه جهانی و توسعه و گسترش و ساختن یك تمدن بزرگ در ایران است. قبول كنیم كه اگر قرار است فرهنگ انقلاب اسلامی توسعه یابد، با حرف زدن صرف نمیشود الگو سازی كرد یا سایر كشورها را با خود همراه كرد. ما باید به صراحت اعلام كنیم كه به دنبال یك قدرت بزرگ علمی - اقتصادی مبتنی بر فضیلتهای انقلاب اسلامی هستیم. بنابراین برای آن كه در منطقه، حرفمان خریدار داشته باشد و بهعنوان كانونی تأثیرگذار شناخته شویم، در شرایط فعلی نیازمند یك اقتصاد مقاومتی و جهادی هستیم. البته من از ایستادگی منطقی مسئولان كشور بهویژه آقای رییسجمهوری در سازمان ملل تشكر میكنم و صحبتهای آقای اوباما را شتابزده و نسنجیده میدانم.
ـــ گروه سوم تحریمها پس از دوران دفاع مقدس باز هم از سوی آمریكا با هدف منع سرمایهگذاری انجام شد و تقریبا به مدت 15 سال و تا سال 84 به طول انجامید. این تحریمها در دوران بیل كلینتون به قانون داماتو معروف شد كه سرمایهگذاری بیش از 20 میلیون دلار در ایران را منع كرده بود و هیچ آمریكایی حق تجارت با ایران در مسائلی نظیر فنآوری را نداشت كه البته عمده كشورها در این زمینه با آمریكا همكاری نكردند. دیگرانی هم كه در ظاهر با آمریكاییها همكاری میكردند در عمل آنها را تنها میگذاشتند.
در این تحریم، آمریكاییها كمتر از دوران دفاع مقدس، توانستند همراهی سایر كشورها را جذب كنند. ایران هم روشهای جدیدی را پیش گرفت و با ایجاد رابطه با اروپا این تحریمها را كمرنگ كرد. امثال شركتهای فرانسوی در شكستن تحریمها ورود پیدا كردند. بقیه اروپاییها هم آمدند. به دنبال آنها برخی شركتهای آمریكایی هم آمدند و در نتیجه، تحریم ناكارآمد شد. اما امروز ما با دسته چهارم تحریمها مواجه هستیم كه در حقیقت شدیدترین تحریمهایی است كه كشور از ابتدای انقلاب تاكنون با آن روبهرو بوده است.
ـــ در این دور چین و روسیه برای اولین بار به این تحریمها پیوستند. از طرف دیگر، آمریكا و اروپا تحریمهای مضاعفی را علاوهبر تحریمهای شورای امنیت اعمال كردند. نكته سوم هم این كه برای اولین بار است كه ایران از سوی شورای امنیت تحریم میشود. این سه ویژگی همگی جدید هستند. بنابراین گروه چهارم تحریمها گستردهتر و شدیدتر از تحریمهای پیشین است. نكته دیگری كه در كالبدشكافی تحریمها باید به آن اشاره كرد، این است كه در تحریمهای پیشین، محور اصلی برخورد آمریكا با ایران، امنیتی و نظامی؛ از جمله حمایت از شورشهای داخلی، تهدید نظامی و ایجاد جنگ یا دیپلماسی بود. در حقیقت از تحریمها در كنار سایر راهكارها بهعنوان عنصر پشتیبان و تقویتكننده استفاده میشد.
ـــ اما در حال حاضر محور برخورد غرب با ایران، جنگ اقتصادی از طریق تحریمهای اقتصادی است و از ابزار دیگر نظیر دیپلماسی یا عملیات نظامی قرار است بهعنوان پشتیبانی از تحریمها استفاده شود. من هم به جنگ نرم معتقدم و حوادث سال گذشته را جنگ نرم استكبار علیه انقلاب میدانم، اما این جنگ نرم مقدمه رویارویی اصلی ما با آمریكا بود. رویارویی اصلی ما در جبهه اقتصاد است. این را قبلا پیشبینی كرده بودم؛ به همین خاطر هم بعد از جنگ رشته اقتصاد را برای ادامه تحصیل انتخاب كردم، چون پیشبینی میكردم كه جنگ بعدی ما در حوزه اقتصاد و فرهنگ خواهد بود.
ـــ سالهاست كه من منتظر این بودم كه یا از داخل با بحران اقتصادی و فرهنگی مواجه شویم یا از بیرون، بحرانی از این جنس به ما تحمیل شود. از داخل شروع كردند، موفق نشدند. امروز جنگ تحمیلی اقتصادی شروع شده است. جنگی كه حداقل پنج سال ادامه خواهد داشت و ممكن است به 10 سال هم برسد. البته همانطور كه ما جنگ 20 ساله را در هشت سال تمام كردیم، اینجا هم میتوانیم تحریمهای 10 ساله آمریكا را ظرف چند سال به اتمام برسانیم. شرط اصلی این كار، بسیج گسترده مردم و نخبگان است. این دیگر بستگی به مدیریت اجرایی كشور دارد كه آیا میتواند از توانایی ملی كشور برای از بین بردن تحریمها، به نحو مطلوب استفاده كند یا خیر.
ـــ شكی نیست كه آمریكاییها این بار آمدهاند تا یك جنگ اقتصادی را به ما تحمیل كنند و امید زیادی به آن بستهاند. ما هم باید پاسخی اقتصادی به آنها بدهیم. لازمه آن یك جهاد اقتصادی مقدس است. در این جهاد اقتصادی دیگر سود به تنهایی نمیتواند انگیزه اصلی باشد. انگیزههای بالاتری هم وجود دارد. اگر تأكید میكنیم كه در زمان جنگ، تزریق انگیزههای جهادی به صحنه اقتصاد راحتتر میتوانست صورت بگیرد، به این دلیل بود كه مردم در آن زمان شاهد بودند كه تمام دنیا درها را به روی ما بسته و حتی سیم خاردار به ما نمیدادند. متأسفانه دولتمردان ما در آن زمان به دلیل اشتباه نگاهی كه به اقتصاد داشتند، نقش مردم را كمرنگتر و نقش دولت را بیشتر كردند. یعنی برعكس عمل كردند. این بار دیگر نباید اشتباه بكنیم. باید تحریم را تبدیل به فرصتی برای به صحنه آوردن مردم كنیم.
ـــ حال كه باز دوباره درها به روی ما بسته شده، چرا اعلام جهاد مقدس اقتصادی ندهیم؟ چرا انرژی مردم را در اقتصاد، آزاد نكنیم؟ چرا همانطور كه مقام معظم رهبری فرمودند، دستیابی به اقتصاد مقاومتی را بهعنوان خط مشی اساسی كشور تعریف نكنیم؟ ایشان رهنمود میدهند، اما این دولت و مجلس است كه باید، برای این رهكردها قانون بنویسند و آن را اجرایی كنند. حتی خودشان دست بالا بزنند و كاری كنند كه مردم، جدیت آنها را برای ایجاد تحول اقتصادی ببینند. ما قرار است در این زمینه هم پوزه آمریكا را به خاك بمالیم، بنابراین برای ورود انگیزه جهادی به اقتصاد، بهترین فرصت را داریم. اقتصاد مقاومتی میتواند تبدیل به یك مانیفست و یك منشور كامل برای خروج اقتصاد از اقتصاد دولتی و بسیج بخش خصوصی و تعاونی بشود.
ـــ ما باید در محیط اقتصاد، فرهنگسازی كنیم. این در زمان جنگ تجربه شده. بعد از جنگ هم فرهنگ جهادی در تجربیات موفق ما وجود داشته است. مشكلی كه در دانشگاهیان و روحانیون امروز دیده میشود این است كه در زمینه فرهنگسازی ضعیف عمل كردهاند. سیاسیون همیشه در نزدیكی انتخابات برای رای جمع كردن، سراغ تحریك عواطف میروند. اما دولتمردان ما متأسفانه قادر نیستند كه از عواطف مردم برای جهادی كردن عرصه كار و فعالیت استفاده كنند.
ـــ این فرهنگسازی، فرمول و معادلاتی دارد كه در دوران جنگ استفاده شده است. به یاد بیاورید كه حضور مقام معظم رهبری در عرصه دفاع مقدس با لباس نظامی چه تحولی در روحیه رزمندگان ایجاد میكرد. این فرهنگسازی بود وگرنه ایشان برای زدن توپ و تانك كه نیامده بودند. یا حضور آقای هاشمی و مرحوم مشكینی؛ اما حضور ایشان در آن زمان از دهها توپ و تانك هم اثر بیشتری داشت. چون یك نوع بسیج عمومی در كشور ایجاد میكرد.
ـــ بنابراین باید از تغییر در فضا شروع كنیم. در این صورت، آدمهای پاك، پاكتر میشوند و آدمهای آلوده هم دیگر فضا را مساعد آلودگی نمیبینند. در این فضا، همه سبقت میگیرند برای سازندگی مناطق محروم، برای كمك به میهن، برای قویتر كردن كشور. اگر فضا متحول شود، خیلی از مشكلات حل میشود. مثل اول انقلاب كه خیلی از كسانی كه معتقد نبودند، به دلیل فضای انقلابی جامعه، خود را تطبیق داده بودند. بخش خصوصی مثل همان زمان جنگ هم آدمهای مخلص و علاقهمند به اسلام و میهن دارد و هم آدم دلال و به اصطلاح زالوصفت. مثل حوضی است كه در معرض جریان است و پیوسته آدمهای جدید میآیند و برخی دیگر میروند. ما اگر بتوانیم فضای اقتصاد كشور را جهادی كنیم، بسیاری از این افراد، خود را با آن تطبیق خواهند داد. در بخش خصوصی و كارآفرین كشور، صدها انسان شایسته وجود دارد.
ـــ ما اگر بتوانیم از این تحریمها، اولا كارآفرینان و نخبگان را در تولید و اشتغال بسیج كنیم و ثانیا یارانهها را هم بر همین اساس توزیع كنیم و فضای جامعه را برای جهادی كردن اقتصاد كشور تغییر دهیم، میتوانیم جنگ تحمیلی اقتصادی را به یك نعمت تبدیل كنیم. هم تحریمها را شكست دهیم و هم اقتصاد خود را پیشرفت دهیم. اما بیشترین نگرانی من از تحریمها، اثرات بلندمدت آن است. ما میتوانیم نیازهای كشور در دوران تحریم را تأمین كنیم. برخی میگویند ایران با كمبود مواد غذایی مواجه میشود یا سوخت، چنین و چنان میشود. معتقدم ما از اینها عبور خواهیم كرد به این دلیل نگرانی از این بابت نخواهیم داشت.
ـــ امیدوارم با كمك همه نیروهای انقلاب مثل دوران ابتدای انقلاب و دفاع مقدس، با همان انگیزهها، برای مقابله با جنگ تحمیلی اقتصادی، گرد هم آییم و از این بازیهای انتخاباتی هم دست برداریم. الان همه فكر میكنند اگر رییسجمهور شوند میتوانند معجزه كنند، در حالی كه هیچ فردی بهتنهایی هیچ كار اساسی نمیتواند بكند. ما به تیمی اصولگرا و ارزشی و معتقد به انقلاب احتیاج داریم. چنانچه كسی مدعی باشد كه اگر رییسجمهوری شود به تنهایی میتواند تحریمها را پشت سر بگذارد، اشتباه میكند. اگر میفهمد و این حرفها را میزند، كلاهبردار قهاری بیش نیست.
ـــ در قاموس ما بهعنوان افراد تكلیفمحور و انقلابی این كه انتقادات و اختلاف سلیقههای خود با دولت را بهانه كنیم و با دولت همكاری نكنیم، وجود ندارد. برای من این مهم است كه در زمان مشكل كشورمان مثل همین تحریمهای گسترده و تهدیدها، در كنار دولت كشورم بایستم و آنچه در توان دارم، در اختیار آنها قرار دهم. وقتی كه كشور وارد تحریم و تهدید میشود، دیگر هاشمی و احمدینژاد و خاتمی و رضایی ندارد، بحث ملت ایران و نظام مقدس جمهوری اسلامی است. اتقافا برخورد رییسجمهوری هم برخورد مثبتی بود و تحریمها را جدی میدانست و معتقد بود كه میشود این تحریمها را خنثی كرد. در این بخش من هم با او همعقیده بودم كه ما میتوانیم این تحریمها را كماثر بكنیم. در مجموع جلسات خوبی بود.
به گزارش «تابناک» در همین رابطه هفته نامه پنجره در شماره جدید خود گفتگوی مفصلی را با دکتر محسن رضایی انجام داده است که اهم نکات آن به شرح زیر است:
ـــ در یك دستهبندی كلی، ما از ابتدای انقلاب تاكنون با چهار گروه از تحریمها مواجه بودهایم. اولین تحریمها بلافاصله پس از پیروزی انقلاب شكل گرفت و برخی از اموال ملت ایران توسط دولت آمریكا بلوكه شد. بعضی از داراییهای ایران كه تا 12 میلیارد دلار هم ارزیابی میشود، توسط آمریكا مصادره و حتی مصرف شد. برخی تجهیزات نظامی هم بود كه پول آن پرداخته شده بود، نظیر هواپیمای اف 16 و حتی چندین ناو و برخی قطعات یدكی كه هیچگاه به ما داده نشد. حتی در دوران جنگ كه ما احتیاج مبرمی به آنها داشتیم.
ـــ متأسفانه در آن زمان دولت موقت و آقای بازرگان در دام آمریكاییها افتادند و در حالیكه ایران باید برای اجرایی شدن خیلی از قراردادها پافشاری میكرد، ما شاهد این بودیم كه در برخی اوقات، خود دولت موقت، یكطرفه این قراردادها را لغو و با این كار، آرزوهای آنها را برآورده میكرد. احتمالا دولت موقت تصور درستی از یك كشور انقلابی نداشت. چون داشتن یك نیروی نظامی قوی برای دفاع در مواقع لزوم، از بایستههای یك انقلاب تازه تأسیس است.
ـــ در دوران دفاع مقدس با گروه دوم تحریمها مواجه شدیم كه آمریكا، اروپا و ژاپن همراه با استرالیا و كانادا كه در حقیقت مجموعه كشورهای غربی و پیروان آنها بودند، ما را در تحریم اقتصادی قرار دادند. از سیم خاردار گرفته تا برخی تسلیحات و برخی قطعات یدكی. این تحریمها پا به پای جنگ تا هنگام پذیرش قطعنامه با ما بودند. برخورد ایران با این تحریمها در مجموع خوب بود. ما توانستیم از طریق برخی كشورها همانند سوریه، كره شمالی، لیبی و بعضا چین، برخی از سلاحها و مهمات مورد نیاز جنگ را تأمین كنیم. از راههای مختلفی هم توانستیم مواد غذایی و سوخت را فراهم آوریم. بنابراین مایحتاج نظامی و غیرنظامی كشور تأمین میشد.
ـــ موفقیتهایی كه امروز در زمینه خودكفایی تسلیحات نظامی به آن دست یافتهایم، از موشك گرفته تا دیگر انواع سلاحهای دفاعی، برخاسته از همان اعتماد به نفسی است كه از زمان جنگ آغاز شد. در اواخر جنگ، طوری شده بود كه قادر بودیم خیلی از مایحتاج نظامی خودمان را با دست خودمان بسازیم. در حالی كه در اوایل جنگ مجبور بودیم نیازهای خود را از ذخایر محدود قبل از انقلاب یا خرید از كشورهای دیگر تأمین كنیم. ماشین جنگی ایران، اواخر جنگ راه افتاد اما محصول نهایی خود را بعد از جنگ داد. بنابراین ما در زمینههای دفاعی از فرصت تحریم در دوران جنگ خوب استفاده كردیم.
ـــ بنده معتقدم در حوزه اقتصاد خوب عمل نشد. این روزها البته بعضیها مدعی هستند كه توانستهاند، اقتصاد جنگی را خوب اداره كنند. مثلا مایحتاج مردم را تهیه كردهاند تا دچار قحطی نشوند. هر چند این گام مثبتی بود، ولی برخلاف بخش نظامی كه ما توانستیم تولیدات خوبی داشته باشیم، این پیشرفت در بخش غیرنظامی مشاهده نشد. پشت جبههها بیشتر به توزیع عادلانه مصرف پرداخته شد، حتی به توزیع عادلانه فرصتها و تولید عادلانه پرداخته نشد. بیشتر به توزیع عادلانه درآمدهای نفتی و مصرف عادلانه اكتفا شد. لذا مدیران اقتصادی دوران دفاع مقدس نتوانستند از انگیزه فراوانی كه در مردم بعد از انقلاب فراهم آمده بود، از روحیه جهادی و انگیزه مبارزه با متجاوزین و اشغالگران، بهرهای در تولید و رونق اقتصادی ببرند و بهخوبی از آن استفاده كنند.
اگر هم مردم را شریك میكردند، میگفتند بیایید به جبههها كمك كنید و مردم همان داراییهای خود را با جبههها تقسیم میكردند. در حالی كه میتوانستند با این انگیزه قوی كه در مردم انقلابی آن زمان وجود داشت، یك جهاد اقتصادی در پشت جبههها بهوجود آورند. خود جنگ ایران با آن ابعادی كه داشت، میتوانست انگیزه بسیار خوبی برای سوق دادن مردم به سمت كار و تلاش و نوآوری و خلاقیت باشد تا توسط آن اقتصاد ایران یك جهش بسیار بلندی بكند؛ اما متأسفانه اینطور نشد. بنابراین ما این انتقاد را به دولتهای زمان جنگ داریم كه از انگیزه فراوان و عرق ملی مردم ایران كه در زمان جنگ تحریك شده بود، آنچنان كه در جنگ استفاده شد، در پشت جنگ و در عرصه اقتصاد استفاده نمیكردند.
ـــ همانطور كه ما توانستیم نیروهای عظیمی را به جبهه بفرستیم، میتوانستیم نیروهای عظیمتری را در عقب جبهه به عرصه اقتصاد و تولید و فنآوری و گسترش اقتصاد بكشانیم. اما متأسفانه آنها اقتصاد را دولتی كرده بودند و این اقتصاد دولتی، قدرت بسیج مردم در صحنه را نداشت. دولت باید سیاستهای اصل 44 را همان موقع پیش میگرفت. رونق اقتصادی و گسترش تولید را باید همان زمان بهوجود میآورد. مردم در كنار انگیزههای مادیگرایانهای نظیر سود اقتصادی، از انگیزههای قویتری نظیر دفاع از كشور و میهن برخوردار بودند. باید این انگیزه را كه مردم انقلابی در جبههها میآمدند و جان خود را برای انقلاب و میهن اسلامی میدادند، از صحنههای نبرد به عرصه اقتصاد میبردیم، اما مدیران ما نتوانستند. این انگیزه انقلابی در سطح نیروی كار مردم تحریك نشد و از آن برای پیشرفت كشور و توسعه اقتصاد استفاده نكردند.
ـــ دلیلش هم این بود که اولا مدیران و مسئولان كشور عقیدهای به بازار و بخش خصوصی و تولید ثروت نداشتند و آن را یك اقدام ضدارزشی میدانستند؛ ثانیا تجربه هم نداشتند.
ـــ مشكل همین بود كه این دوستان حضور در اقتصاد را فقط با انگیزه سود میدیدند وگرنه میشود سود را در كنار انگیزههای ملی مطرح كرد. مثلا تیمی كه همین امروز در تركیه بر سر كار است، از همین راهكار استفاده از انگیزههای میهنی در عرصه اقتصاد فعالیت میكند. مسئولین اقتصادی آنها همانطور با فعالان عرصه اقتصاد تركیه صحبت میكنند كه ما در زمان جنگ با نیروهای بسیجی خودمان صحبت میكردیم. اما نخبگان ما هنوز به این نتیجه نرسیدهاند كه بیرون كردن فقر و فساد و تبعیض و عقبماندگی از كشور كمتر از آزادسازی خرمشهر نیست. هنوز اقتصاد را از زاویه مادیگرایانه و سود میبینند. كارآفرینی را از زاویه ثروتمندی میبینند و ثروت را ضدارزش میدانند. در حالی كه كارآفرین میتواند یك سرباز میهن باشد.
ـــ یك فرمانده جهاد مقدس اقتصادی كه هدفش ارتقای توانمندی ایران در عرصه جهانی و توسعه و گسترش و ساختن یك تمدن بزرگ در ایران است. قبول كنیم كه اگر قرار است فرهنگ انقلاب اسلامی توسعه یابد، با حرف زدن صرف نمیشود الگو سازی كرد یا سایر كشورها را با خود همراه كرد. ما باید به صراحت اعلام كنیم كه به دنبال یك قدرت بزرگ علمی - اقتصادی مبتنی بر فضیلتهای انقلاب اسلامی هستیم. بنابراین برای آن كه در منطقه، حرفمان خریدار داشته باشد و بهعنوان كانونی تأثیرگذار شناخته شویم، در شرایط فعلی نیازمند یك اقتصاد مقاومتی و جهادی هستیم. البته من از ایستادگی منطقی مسئولان كشور بهویژه آقای رییسجمهوری در سازمان ملل تشكر میكنم و صحبتهای آقای اوباما را شتابزده و نسنجیده میدانم.
ـــ گروه سوم تحریمها پس از دوران دفاع مقدس باز هم از سوی آمریكا با هدف منع سرمایهگذاری انجام شد و تقریبا به مدت 15 سال و تا سال 84 به طول انجامید. این تحریمها در دوران بیل كلینتون به قانون داماتو معروف شد كه سرمایهگذاری بیش از 20 میلیون دلار در ایران را منع كرده بود و هیچ آمریكایی حق تجارت با ایران در مسائلی نظیر فنآوری را نداشت كه البته عمده كشورها در این زمینه با آمریكا همكاری نكردند. دیگرانی هم كه در ظاهر با آمریكاییها همكاری میكردند در عمل آنها را تنها میگذاشتند.
در این تحریم، آمریكاییها كمتر از دوران دفاع مقدس، توانستند همراهی سایر كشورها را جذب كنند. ایران هم روشهای جدیدی را پیش گرفت و با ایجاد رابطه با اروپا این تحریمها را كمرنگ كرد. امثال شركتهای فرانسوی در شكستن تحریمها ورود پیدا كردند. بقیه اروپاییها هم آمدند. به دنبال آنها برخی شركتهای آمریكایی هم آمدند و در نتیجه، تحریم ناكارآمد شد. اما امروز ما با دسته چهارم تحریمها مواجه هستیم كه در حقیقت شدیدترین تحریمهایی است كه كشور از ابتدای انقلاب تاكنون با آن روبهرو بوده است.
ـــ در این دور چین و روسیه برای اولین بار به این تحریمها پیوستند. از طرف دیگر، آمریكا و اروپا تحریمهای مضاعفی را علاوهبر تحریمهای شورای امنیت اعمال كردند. نكته سوم هم این كه برای اولین بار است كه ایران از سوی شورای امنیت تحریم میشود. این سه ویژگی همگی جدید هستند. بنابراین گروه چهارم تحریمها گستردهتر و شدیدتر از تحریمهای پیشین است. نكته دیگری كه در كالبدشكافی تحریمها باید به آن اشاره كرد، این است كه در تحریمهای پیشین، محور اصلی برخورد آمریكا با ایران، امنیتی و نظامی؛ از جمله حمایت از شورشهای داخلی، تهدید نظامی و ایجاد جنگ یا دیپلماسی بود. در حقیقت از تحریمها در كنار سایر راهكارها بهعنوان عنصر پشتیبان و تقویتكننده استفاده میشد.
ـــ اما در حال حاضر محور برخورد غرب با ایران، جنگ اقتصادی از طریق تحریمهای اقتصادی است و از ابزار دیگر نظیر دیپلماسی یا عملیات نظامی قرار است بهعنوان پشتیبانی از تحریمها استفاده شود. من هم به جنگ نرم معتقدم و حوادث سال گذشته را جنگ نرم استكبار علیه انقلاب میدانم، اما این جنگ نرم مقدمه رویارویی اصلی ما با آمریكا بود. رویارویی اصلی ما در جبهه اقتصاد است. این را قبلا پیشبینی كرده بودم؛ به همین خاطر هم بعد از جنگ رشته اقتصاد را برای ادامه تحصیل انتخاب كردم، چون پیشبینی میكردم كه جنگ بعدی ما در حوزه اقتصاد و فرهنگ خواهد بود.
ـــ سالهاست كه من منتظر این بودم كه یا از داخل با بحران اقتصادی و فرهنگی مواجه شویم یا از بیرون، بحرانی از این جنس به ما تحمیل شود. از داخل شروع كردند، موفق نشدند. امروز جنگ تحمیلی اقتصادی شروع شده است. جنگی كه حداقل پنج سال ادامه خواهد داشت و ممكن است به 10 سال هم برسد. البته همانطور كه ما جنگ 20 ساله را در هشت سال تمام كردیم، اینجا هم میتوانیم تحریمهای 10 ساله آمریكا را ظرف چند سال به اتمام برسانیم. شرط اصلی این كار، بسیج گسترده مردم و نخبگان است. این دیگر بستگی به مدیریت اجرایی كشور دارد كه آیا میتواند از توانایی ملی كشور برای از بین بردن تحریمها، به نحو مطلوب استفاده كند یا خیر.
ـــ شكی نیست كه آمریكاییها این بار آمدهاند تا یك جنگ اقتصادی را به ما تحمیل كنند و امید زیادی به آن بستهاند. ما هم باید پاسخی اقتصادی به آنها بدهیم. لازمه آن یك جهاد اقتصادی مقدس است. در این جهاد اقتصادی دیگر سود به تنهایی نمیتواند انگیزه اصلی باشد. انگیزههای بالاتری هم وجود دارد. اگر تأكید میكنیم كه در زمان جنگ، تزریق انگیزههای جهادی به صحنه اقتصاد راحتتر میتوانست صورت بگیرد، به این دلیل بود كه مردم در آن زمان شاهد بودند كه تمام دنیا درها را به روی ما بسته و حتی سیم خاردار به ما نمیدادند. متأسفانه دولتمردان ما در آن زمان به دلیل اشتباه نگاهی كه به اقتصاد داشتند، نقش مردم را كمرنگتر و نقش دولت را بیشتر كردند. یعنی برعكس عمل كردند. این بار دیگر نباید اشتباه بكنیم. باید تحریم را تبدیل به فرصتی برای به صحنه آوردن مردم كنیم.
ـــ حال كه باز دوباره درها به روی ما بسته شده، چرا اعلام جهاد مقدس اقتصادی ندهیم؟ چرا انرژی مردم را در اقتصاد، آزاد نكنیم؟ چرا همانطور كه مقام معظم رهبری فرمودند، دستیابی به اقتصاد مقاومتی را بهعنوان خط مشی اساسی كشور تعریف نكنیم؟ ایشان رهنمود میدهند، اما این دولت و مجلس است كه باید، برای این رهكردها قانون بنویسند و آن را اجرایی كنند. حتی خودشان دست بالا بزنند و كاری كنند كه مردم، جدیت آنها را برای ایجاد تحول اقتصادی ببینند. ما قرار است در این زمینه هم پوزه آمریكا را به خاك بمالیم، بنابراین برای ورود انگیزه جهادی به اقتصاد، بهترین فرصت را داریم. اقتصاد مقاومتی میتواند تبدیل به یك مانیفست و یك منشور كامل برای خروج اقتصاد از اقتصاد دولتی و بسیج بخش خصوصی و تعاونی بشود.
ـــ ما باید در محیط اقتصاد، فرهنگسازی كنیم. این در زمان جنگ تجربه شده. بعد از جنگ هم فرهنگ جهادی در تجربیات موفق ما وجود داشته است. مشكلی كه در دانشگاهیان و روحانیون امروز دیده میشود این است كه در زمینه فرهنگسازی ضعیف عمل كردهاند. سیاسیون همیشه در نزدیكی انتخابات برای رای جمع كردن، سراغ تحریك عواطف میروند. اما دولتمردان ما متأسفانه قادر نیستند كه از عواطف مردم برای جهادی كردن عرصه كار و فعالیت استفاده كنند.
ـــ این فرهنگسازی، فرمول و معادلاتی دارد كه در دوران جنگ استفاده شده است. به یاد بیاورید كه حضور مقام معظم رهبری در عرصه دفاع مقدس با لباس نظامی چه تحولی در روحیه رزمندگان ایجاد میكرد. این فرهنگسازی بود وگرنه ایشان برای زدن توپ و تانك كه نیامده بودند. یا حضور آقای هاشمی و مرحوم مشكینی؛ اما حضور ایشان در آن زمان از دهها توپ و تانك هم اثر بیشتری داشت. چون یك نوع بسیج عمومی در كشور ایجاد میكرد.
ـــ بنابراین باید از تغییر در فضا شروع كنیم. در این صورت، آدمهای پاك، پاكتر میشوند و آدمهای آلوده هم دیگر فضا را مساعد آلودگی نمیبینند. در این فضا، همه سبقت میگیرند برای سازندگی مناطق محروم، برای كمك به میهن، برای قویتر كردن كشور. اگر فضا متحول شود، خیلی از مشكلات حل میشود. مثل اول انقلاب كه خیلی از كسانی كه معتقد نبودند، به دلیل فضای انقلابی جامعه، خود را تطبیق داده بودند. بخش خصوصی مثل همان زمان جنگ هم آدمهای مخلص و علاقهمند به اسلام و میهن دارد و هم آدم دلال و به اصطلاح زالوصفت. مثل حوضی است كه در معرض جریان است و پیوسته آدمهای جدید میآیند و برخی دیگر میروند. ما اگر بتوانیم فضای اقتصاد كشور را جهادی كنیم، بسیاری از این افراد، خود را با آن تطبیق خواهند داد. در بخش خصوصی و كارآفرین كشور، صدها انسان شایسته وجود دارد.
ـــ ما اگر بتوانیم از این تحریمها، اولا كارآفرینان و نخبگان را در تولید و اشتغال بسیج كنیم و ثانیا یارانهها را هم بر همین اساس توزیع كنیم و فضای جامعه را برای جهادی كردن اقتصاد كشور تغییر دهیم، میتوانیم جنگ تحمیلی اقتصادی را به یك نعمت تبدیل كنیم. هم تحریمها را شكست دهیم و هم اقتصاد خود را پیشرفت دهیم. اما بیشترین نگرانی من از تحریمها، اثرات بلندمدت آن است. ما میتوانیم نیازهای كشور در دوران تحریم را تأمین كنیم. برخی میگویند ایران با كمبود مواد غذایی مواجه میشود یا سوخت، چنین و چنان میشود. معتقدم ما از اینها عبور خواهیم كرد به این دلیل نگرانی از این بابت نخواهیم داشت.
ـــ امیدوارم با كمك همه نیروهای انقلاب مثل دوران ابتدای انقلاب و دفاع مقدس، با همان انگیزهها، برای مقابله با جنگ تحمیلی اقتصادی، گرد هم آییم و از این بازیهای انتخاباتی هم دست برداریم. الان همه فكر میكنند اگر رییسجمهور شوند میتوانند معجزه كنند، در حالی كه هیچ فردی بهتنهایی هیچ كار اساسی نمیتواند بكند. ما به تیمی اصولگرا و ارزشی و معتقد به انقلاب احتیاج داریم. چنانچه كسی مدعی باشد كه اگر رییسجمهوری شود به تنهایی میتواند تحریمها را پشت سر بگذارد، اشتباه میكند. اگر میفهمد و این حرفها را میزند، كلاهبردار قهاری بیش نیست.
ـــ در قاموس ما بهعنوان افراد تكلیفمحور و انقلابی این كه انتقادات و اختلاف سلیقههای خود با دولت را بهانه كنیم و با دولت همكاری نكنیم، وجود ندارد. برای من این مهم است كه در زمان مشكل كشورمان مثل همین تحریمهای گسترده و تهدیدها، در كنار دولت كشورم بایستم و آنچه در توان دارم، در اختیار آنها قرار دهم. وقتی كه كشور وارد تحریم و تهدید میشود، دیگر هاشمی و احمدینژاد و خاتمی و رضایی ندارد، بحث ملت ایران و نظام مقدس جمهوری اسلامی است. اتقافا برخورد رییسجمهوری هم برخورد مثبتی بود و تحریمها را جدی میدانست و معتقد بود كه میشود این تحریمها را خنثی كرد. در این بخش من هم با او همعقیده بودم كه ما میتوانیم این تحریمها را كماثر بكنیم. در مجموع جلسات خوبی بود.
گردآوری: گروه خبر سیمرغ
www.seemorgh.com/news
www.seemorgh.com/news
منبع:tabnak.ir
