شطی از دشنام؛ این تنها معنایی است كه لبخندهای علی كفاشیان آن را به ذهن خسته مان متبادر می كند. این دشنام وقتی بیشتر آزارمان داد كه رئیس فدراسیون فوتبال خیره به افكار عمومی، با همان جملاتی كه انتهای آن زیاد معلوم نیست، از عدم كناره گیری اش خبر داد. خبری نبود؛ حتی از یك عذرخواهی ساده.فقط با تاكید گفت: "گفته بودم كه حتی اگر ببازیم هم استعفا نمی دهم. " این روزها شاید سهم ما همین است؛ حسرتی كه دوم بهمن ماه، زمستان فوتبالمان را كامل كرد و همین دشنامی كه از دل اظهارات طلبكارانه فدراسیون برمی آید. دل ما نه حسرت می خواست؛ نه دشنام. تجربه چند ناكامی بزرگ خسته مان كرده بود.
* اول، بی خوابی به سرمان نزد
سوت پایان بازی این بار فقط در حكم وداع ایران با جام نبود. انگار رویاهای شیرینمان بود كه رخت بربست و در غوغای شادی كره ای ها محو شد. میلیون ها ایرانی هوادار فوتبال بعد از دیدن گل كره ای ها، 15 دقیقه منتظر بودند تا ملی پوشان دوباره به بازی برگردند. 15 دقیقه ای كه چه زود گذشت تا ایرانی‌ها بعد از سوت روشن ایرماتوف تنها به نشانه افسوس سری تكان بدهند. میلیون ها دست زیر دندان های مضطرب، سرخ و كبود شد و حسرت؛ اینها تنها چیزهایی بود كه برایمان باقی ماند.
دیگر چه فرقی می كرد كه جواد نكونام در میانه میدان روی زمین افتاده است، نفس نفس بزند و به شادی پارك خیره شود. دیگر چه فرقی می كرد كه بازیكنان گریه كنند یا نای بلند شدن از زمین را هم نداشته باشند. دیگر فرقی نمی كرد كه افشین قطبی قرار است با چه ادبیاتی مقابل منتقدانش قرار بگیرد؛ با ادبیاتی كه در سال نخست مربیگری اش در ایران به همه نشان داد یا ادبیاتی كه رسانه ها را خیلی خونسرد پس می زد؛ حتی دیگر لبخندهای آزار دهنده علی كفاشیان هم مهم نبود. درست به همان اندازه كه غیبت نایب رئیس فدراسیون در قطر حساسیتی بر نمی انگیخت چون یك اتفاق مهم رخ داده بود. "دل همه ما شكست. "
دیگر فوتبال را بخشی از زندگی مان نمی دانستیم و از غصه حذف این تیم بی خوابی به سر هیچ كس نزد. با حسرت صفحه تلویزیون را نگاه كردیم. به نشانه افسوس سرمان را تكان دادیم و چشم ها سنگین شد. همین.
* دوم، سردرگمی
مسئولان فدراسیون آنقدر در عرصه مذاكره با مربیان خارجی ضعیف و پر اشتباه ظاهر شدند كه ماجرای عقد قرارداد با خاویر كلمنته تا مدت ها به سوژه طنز رسانه ها تبدیل شده بود. برخی اتفاقات نیز به خوبی حكایت از موضع ضعف فدراسیون در قبال مربیان خارجی داشت؛ آنجا كه در یك تصویر تلویزیونی، مقامات فدراسیون برای مشایعت كلمنته با یكدیگر رقابت می كردند. در نهایت، مربی پروازی به دنبال فشار سازمان ورزش نتوانست سرمربی شود. قطع همكاری با كلمنته آن هم در شرایطی كه برخی اعضای هیئت رئیسه قرارداد این مربی را نهایی شده قلمداد می كردند، یكی از نقاط تاریك عملكرد مدیران فدراسیون بود. فدراسیون در شرایط سختی قرار گرفته بود. دخالت سازمان ورزش، غلط یا درست، بالاخره تكلیف را روشن كرد. دایی سرمربی تیم ملی شد. فردی كه تنها چند روز قبل از انتخاب شدنش، در گفت و گو با عادل فردوسی پور، فدراسیون را به شدت مورد انتقاد قرار داد و تاكید كرد: "هر فردی لابی قوی تری داشته باشد، سرمربی تیم ملی خواهد شد. " چند روز بعد دایی در توجیه آن مصاحبه جنجالی گفت: "همیشه با خدا لابی كرده ام. " یك سوال ذهن هواداران تیم ملی را مدام آزار می داد؛ مسئولان فدراسیون چگونه فردی را كه با تندترین انتقادها به سراغ شان رفته را به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب كردند؟ پاسخ این سئوال روشن بود. آنها در جریان مذاكرات خود با مربیان خارجی، كفایت لازم را نشان نداده و همین موجبات دخالت مستقیم سازمان ورزش را در امور فدراسیون فراهم كرده بود.
وقتی دایی به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب شد، فدراسیونی كه خود را در قبال دستورات مسئولان وقت سازمان به شدت منفعل می دید، در حركتی رو به جلو ترجیحا پای افتخارات ریز و درشت شهریار را به میان كشید و تاكید كرد كه از علی دایی شدیدا حمایت خواهد كرد؛ حمایتی كه حالا به یكی از مدل های مهم مدیریتی در فدراسیون تبدیل شده است؛ "حمایت تا زمانی كه برنده باشی ".
ایران در دور مقدماتی جام جهانی 2010 بازی سرنوشت ساز را به عربستان باخت. دایی، روته مولر و دیگر نیمكت نشینان، بهت زده شادی عرب ها را نگاه می كردند. معلوم است كه یك روز بعد رسانه ها با چه تیترهایی به استقبال سرمربی و فدراسیون خواهند رفت؛ اما فدراسیون می خواست فرار كند.
انتخاب سرمربی تیم ملی وقت زیادی را صرف كرده بود؛ اما این بار تلف شدن زمان به ضرر فدراسیون بود. آنها علی دایی را به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب نكردند؛ اما این میل در آنها تشدید می شد كه رسانه ها لااقل موضوع بركناری دایی را تصمیم و اراده مستقل به حساب بیاورند. اینچنین نشد. مسئولان وقت سازمان ورزش در این بخش هم وارد عمل شدند و بركناری دایی را به فدراسیون دیكته كردند؛ اما این پایان تلاش فدراسیون نبود. آنها می خواستند ثابت كنند خودشان تصمیم می گیرند. موضوعی كه حداقل حالا بعد از ناكامی های چند سال اخیر (ناكامی در رسیدن به جام جهانی، ناكامی در بازی های غرب آسیا و ناكامی در جام ملت های آسیا و ...) هیچ اهمیتی ندارد.
* سوم، فرصتی كه مایلی كهن به قطبی داد
محمد مایلی كهن جانشین دایی شد. خبر همان اندازه كه شوكه كننده بود، بازتاب گسترده ای داشت. خیلی ها سعی داشتند انتخاب وی به عنوان سرمربی را به چالش بكشند.به خصوص اینكه خود مایلی كهن نیز شایعه كه غیر فوتبالی ها در جریان انتخاب شدنش نقش موثری داشته اند را تكذیب نكرد و به شیوه انتخاب مربیان قبلی تیم ملی استناد كرد.
او اما در فاصله كمتر از دو هفته خود را به تیتر نخست رسانه ها تبدیل كرد. واكنش هایش این را به ذهن متبادر كرد كه مایلی كهن می خواهد برای پاك سازی فوتبال از آنچه كه خودش آنها را آلودگی ها و زشتی ها می خواند، از فرصت تاریخی اش بهره ببرد. نزاع شدید او با امیر قلعه نویی و صادر شدن چند بیانیه پی در پی تا جایی به حاشیه ها دامن زد كه فدراسیون تصمیم گرفت وی را از سمت سرمربیگری كنار بگذارد. البته مایلی كهن در همان دوره كوتاهی كه عنوان سرمربی تیم ملی را یدك می كشید، با عذرخواهی از علی دایی در برنامه ورزش و مردم، ثابت كرد تا چه حد می تواند چهره ای غیر قابل پیش بینی باشد. او در حالی بركنار شد كه در آخرین بیانیه خود عطای فوتبالی كه حریفان در آن به جای رقابت، فحاشی را در دستور كارشان قرار می دهند، به لقایش بخشیده بود. مایلی كهن سكوت كرد و به همان توپ قلقلی سرخ و سفید و آبی نوه اش دل خوش كرد تا مسئولان فدراسیون این بار سراغ كسی بروند كه در سال نخست حضورش در فوتبال ایران توانسته بود پرسپولیس را به قهرمانی لیگ برساند.
مایلی كهن خواسته یا ناخواسته فرصت را در اختیار قطبی قرار داد تا افشین پیروزمندانه بر راس كادر فنی تیم ملی تكیه بزند. مردی كه قرار بود برای سومین بار به ایران بیاید و این بار سرمربیگری تیم ملی را بر عهده بگیرد. اوایل اردیبهشت ماه 88 او شعارهایش را در ذهن مرور می كرد.
* چهارم، رویای جام جهانی سوخت
"تیم ملی را با اقتدار به جام جهانی می برم. كره ای ها را مثل كف دستم می شناسم و آنها را شكست می دهیم. ملت ایران را خوشحال می كنم. برای رسیدن به افریقای جنوبی لحظه شماری می كنم. باید به این تیم ویتامین تزریق كنیم. باید دل شیر داشته باشیم و ... " اینها تنها بخشی از ادعاهایی بود كه افشین قطبی آنها را در شرایطی سرنوشت ساز مطرح كرد تا به دنبال او، مسئولان فدراسیون هم باخت مقابل عربستان و بركناری دایی را موضوعی بی اهمیت جلوه بدهند و از رسانه ها طلب حمایت كنند. ادعای دسته جمعی اهالی فدراسیون و سرمربی تیم ملی تنها یك نتیجه به همراه داشت، "نرسیدن به جام جهانی 2010 آفریقای جنوبی ".
این ناكامی مسئله ای نبود كه فدراسیون نشین ها بتوانند به سادگی از كنار آن عبور كنند. فدراسیون در ادامه ضعف ها و تصمیمات اشتباه خود، تنها برای اینكه حمایتش از نفر اول كادر فنی تیم ملی را به اثبات برساند، قرارداد قطبی را تمدید كرد. در این برهه حساس اتفاق مهمی رخ داده بود. فدراسیون آنجایی كه می بایست طبق نظر بسیاری، از علی دایی حمایت می كرد، وی را بركنار كرد و آنجایی كه می بایست برای فوتبال به بن بست رسیده ایران تدبیری اساسی می اندیشید، در اقدامی عجیب قرارداد افشین قطبی را تمدید كرد. گزینه ای كه خیلی ها موفقیتش در پرسپولیس را هم حاصل تلاش های حمید استیلی (تیم پرسپولیس را بست و مهیا كرد) و حبیب كاشانی (در شرایط بحرانی از قطبی حمایت كرد)، می دانند. قطبی در قامت یك مربی باشگاهی در حالی نخستین فصل حضورش در فوتبال ایران را با قهرمانی پشت سر گذاشت كه در فصل بعد در غیاب كاشانی و استیلی نتوانست برای دومین بار با سرخ ها به نتایج دلخواه برسد. به همین دلیل بدون اطلاع قبلی این تیم را ترك كرد و در گفت و گو با یكی از شبكه های خبری بیگانه مسئله "نداشتن امنیت " را دلیل اصلی جدایی اش خواند؛ اما مصاحبه دیگری هم از او پخش شد.اشك می ریخت و می گفت، متاسف است كه نمی تواند پرسپولیس را از بحران خارج كند. آری، ما تیم و سرنوشت فوتبال خود را بار دیگر به چنین شخصی سپردیم.
فدراسیون ترجیحا با همین چهره ای كه در دوره كوتاه مربیگری اش در ایران از جهات مختلف خبرساز شده بود، كار را ادامه داد. انتخابی كه خیلی ها آن را مورد انتقاد قرار دادند. منتقدان اعتقاد داشتند وقتی تیم ملی یك كشور به بن بستی بزرگ می رسد (به جام جهانی راه پیدا نمی كند)، مدیران می توانند با آسیب شناسی و توجه به زیر ساخت ها، شرایط فوتبال ملی را از حالت ركود و بحران خارج كنند و به سمت پیشرفت حركت كنند. در این بین استفاده از یك "مربی معمار " كه بتواند تیم ملی جدیدی را سازماندهی كند و قابلیت فنی بازیكنان را ارتقا دهد نیز نسخه برخی كارشناسان بود كه اتفاقا جلال چراغپور تاكید زیادی بر آن داشت.
تكروی فدراسیون و بی اعتنایی به این نظریه ها كه در صورت اجرا شدن می توانست فوتبال ملی را در مسیری كاملا متفاوت قرار بدهد و باعث شد تا همزمان دو اتفاق تلخ برایمان رخ دهد. اول، قطبی برخلاف روزهای پس از ناكامی بزرگ، این بار با لحنی طلبكارانه به سراغ منتقدانش رفت. دوم، توقف فوتبال ملی در یك سطح. به این مشكلات اراده تیم های متوسط آسیایی را نیز اضافه كنید كه به دنبال عدم راهیابی به جام جهانی 2010 سعی كردند فوتبال خود را با تغییراتی اساسی متحول كنند. پیشرفت تیم هایی مثل چین، قطر، اردن، سوریه و ازبكستان در جام پانزدهم شاهدی بر این ادعا است.
در بازی های غرب آسیا اما ناكامی دیگری رقم خورد. تیم امید با قبول شكست از كویت، از رسیدن به قهرمانی بازماند. این در حالی بود كه خیلی از كارشناسان تاكید كرده بودند بهتر است در این تیم از بازیكنان بزرگسال استفاده نكنیم. بیشتر تیم ها با بازیكنانی پا به بازی ها گذاشته بودند كه می توانند در سال های آینده نیز در تیم امید آن كشور بازی كنند؛ اما ایران درست طبق مدل غلط دوره های قبل، با تركیبی كه میانگین سنی بالایی داشت شركت كرد. ناكامی رقم خورد؛ اما به محض شروع بازی های گوانگجو، خیلی ها به سادگی از كنار این شكست عبور كردند.
* پنجم، رویاپردازی قطبی ادامه دارد
پس از ناكامی در رسیدن به جام جهانی و البته شكست تیم امید در غرب آسیا و درست در شرایطی كه قطبی و تیمش به نیاز به آرامش داشت، این فدراسیون بود كه اوضاع آشفته ای را رقم زد. علی فتح الله زاده در رسانه ای كردن تاكید رئیس سازمان ورزش پیش قدم شد و در گفت وگویی جنجالی اذعان داشت، فدراسیون به دنبال جانشین قطبی است.معنای این مصاحبه كاملا روشن بود. فدراسیون باز هم به دنبال تاكید سازمان ورزش رویه خود را تغییر داده بود.
قطبی بابت این اتفاق سخت دلخور شده بود. همزمان برخی مربیان لیگ در مصاحبه هایشان در مقام دفاع از سرمربی تیم ملی برآمدند. آنها اعتقاد داشتند اعلام این موضوع كه پس از جام ملت های آسیا قطبی سرمربی تیم ملی نخواهد بود، فضای روحی نامناسبی را در تیم ملی به وجود خواهد آورد.
با همه این حرف ها، قطبی كه امتیاز ویژه ای از گاف فدراسیون گرفته بود، همچنان در مصاحبه های آنچنانی خود از اراده ملی برای رسیدن به قهرمانی در جام ملت های آسیا سخن می گفت. ادعایی كه یك بار امیر حاج رضایی اینگونه نسبت به آن واكنش نشان داد: "دیگر او را باور ندارم. این حرف ها منطقی نیست. امید واهی دادن به یاس می انجامد. " منتقد درجه یك افشین قطبی یعنی خداداد عزیزی نیز قبل از شروع بازی ها بارها تاكید كرد: "قطبی عوام فریبی می كند. او هرگز نمی تواند تیم ملی را به قهرمانی برساند. او شعارهای دروغ می دهد تا در راس كادر فنی تیم ملی بماند. " سرمربی استقلال نیز در چند مقطع به انتقاد از قطبی پرداخت كه البته مورد لطف كمیته انضباطی فدراسیون قرار گرفت؛ كمیته ای كه در یك سال اخیر گوی سبقت را در برخوردهای قهری با اهالی فوتبال از خیلی های دیگر ربوده است.
در چنین فضایی قطبی تلاش های خود را در راستای فعالیت های موسسه دل شیر متمركز كرد. طبیعی به نظر می رسید. وقتی مسئولان فدراسیون در رسانه ای كردن موضوعی كه می توانست در شرایطی بهتر مطرح شود، تا آن حد آماتور نشان دادند، قطبی نیز تا حدود زیادی انگیزه هایش را از دست داد؛ به خصوص اینكه نزدیك ترین دوستانش در فدراسیون هم حالا مقابل او قرار گرفته بودند و در مصاحبه هایشان تاكید می كردند: "قطبی از همان اول هم به فكر رفتن بود. "
قهرمانی در جام ملت های آسیا؛ در حالی كه هیچ كس توقع شنیدن چنین ادعایی را نداشت، سرمربی تیم ملی باز هم دست به رویاپردازی زد. این بار هیچ كس حرف های او را باور نداشت. تیم ملی در سه دیدار نخست جام پانزدهم؛ اما امیدواری ها را زنده كرد. كارشناسان اعتقاد داشتند این تیم می تواند حتی به قهرمانی برسد؛ همان افرادی كه قبل از انجام سه دیدار نخست، هرگز امیدوارانه درباره تیم قطبی سخن نمی گفتند. ایران به دور حذفی راه پیدا كرد. قطبی در آستانه بازی با كره جنوبی تاكید كرد كه جام قهرمانی از آن ایران است و كره را خوب می شناسد؛ ادعایی كه برای رسانه ها تكراری بود. همه سكوت كردند و منتظر ماندند تا عملكرد وی و تیمش را در بازی سرنوشت ساز ببینند. تیم ملی در دیدار برابر كره جنوبی هرگز شایسته پیروزی نشان نداد و از جام پانزدهم خداحافظی كرد تا قطبی این جملات را زیر لب تكرار كند: "حیف شد؛ خیلی حیف شد. نزدیك بودیم. كاش انرژی بیشتری داشتیم. كاش بدشانس نبودیم "؛ اما همه این آشفتگی تنها دقایقی به طول انجامید. موهای آشفته اش را شانه زد و به رویایی تازه اندیشید؛ "قهرمانی شیمیزو " ادعایی كه به محض روبرو شدن با مسئولان این باشگاه ژاپنی از سوی قطبی مطرح شد تا حداقل ما كه طعم تلخ شكست در بازی های بزرگ را با او تجربه كرده ایم، اطمینان حاصل كنیم با افشین قطبی حتما بازنده ای. قهرمانی را و مهم تر از قهرمانی زمان را. احتمالا خسارت بزرگی است. نه؟
* ... و باز هم سر در گمی
محمدحسن انصاری فرد انگار علاقه خاصی دارد دلسوزانه درباره ناكامی اخیر سخن بگوید. مجتبی تقوی كه سعی دارد انتقادات تند خود از عملكرد قطبی را پشت كلماتی كه بار فنی دارند پنهان كند. مدیرعامل استقلال تاكید كرده با تخریب و توهین به یكدیگر كاری از پیش نمی رود و باید بازیكنان با آموزش صحیح روبرو شوند. وی بلافاصله گفته، قطبی دل گربه هم نداشت؛ چه برسد به دل شیر. سرمربی راه آهن بلافاصله پس از این ناكامی گفت: "هر مربی دیگری روی نیمكت ایران بود می‌توانست تیم ملی را قهرمان كند. " پرویز مظلومی تصریح كرده: "زمانی كه از تیم ملی انتقاد كردم، به جای توجه كردن به آنچه گفته بودم، مرا جریمه كردند. "
گویا فرصت مغتنمی است برای مقصر جلوه دادن افشین قطبی؛ مردی كه با رویاپردازی ها و شعارهای خود دلمان را شكست. مردی كه در توصیف فرهنگ فوتبال ایران گفت: "فراز و نشیب و پستی و بلندی و عشق و نفرت های زیادی در ایران تجربه كردم. همین. " اشك ریخت و گفت: "حلالم كنید. " برخی رسانه ها نیز با این موج همراه شده اند؛ اما نظرسنجی ها این موج را كنار می زنند. نظر سنجی های اخیر تاكید دارند اصلی ترین دلیل ناكامی، ساختار غلط فوتبال ایران و ضعف شدید مدیریتی در فدراسیون است. علی پروین هم در گفت و گو با فارس به همین موضوع توجه می كند. او می گوید: "هیچ وقت نمی‌گوییم و قبول نمی‌كنیم فوتبال ما از آسیا عقب‌تر است. هر زمانی كه قبول كردیم از آسیا عقب‌تریم می‌توانیم موفق و برنده شویم. اگر قبول نكردیم، باز هم شك نكنید به در بسته می‌خوریم. به جام جهانی نرفتیم و در جام ملت‌های آسیا در مرحله دوم ناموفق بودیم. "
با همه این حرف ها علی كفاشیان همچنان لبخند می زند. او می گوید، استعفا نمی كنم و به زودی به دنبال جذب یك سرمربی خارجی خواهیم بود. رئیس فدراسیون در فاصله كمتر از چند روز موضع خود را تغییر داده و گفته است، شاید هم مربی ایرانی انتخاب كنیم. از قرار معلوم بازی رئیس فدراسیون با افكار عمومی و رسانه ها همچنان ادامه دارد.سردرگمی در همه موضع گیری ها موج می زند.
مجید جلالی می گوید: "وقتی فوتبال ما ساختار غلطی دارد، وقتی در چند دهیه اخیر تنها دو مربی به نام های دهداری و مایلی كهن در اندیشه ساختن و پرداختن تیمی جوان و با انگیزه در تیم ملی بوده اند؛ چرا برخی دوستان اصرار دارند درباره تعویض های قطبی یا بازی ایران مقابل كره جنوبی حرف بزنند. هنوز اتاق فكر نداریم. نمی توانیم كارشناسانه آسیب ها را شناسایی كنیم و اصلی ترین مشكل فوتبال ایران (مالكیت توپ و میدان) را با راه اندازی تیم های منسجم رده های پایه حل كنیم. بحث هایی كه این روزها مطرح می شود به نظرم سطحی است. ریشه ها را فراموش كرده ایم و این دور باطل همچنان ادامه دارد. " امیر حاج رضایی می گوید: "اكنون دوباره درختی افتاده و تبرزن‌ها همه منتظر قلع و قمع هستند. به نظر من همه نگاه ها و انتقادها نباید معطوف به كادر فنی شود و باید نگاه كلان‌تری داشت. باید مدیریت فوتبال را نقد كنیم. یكی از دلایل ناكامی فوتبال ایران در مدیریت ناكارآمد ماست. از آینده هزینه كردن در فوتبال ایران مد شده است. هر ناكامی و جبران آن را به آینده موكول می كنیم. "
ما حذف شدیم؛ اما این همه تراژدی نیست. انگار فوتبال دیگر جزیی از زندگی مان نیست. آن شب كه دلمان شكست، سر تكان دادیم. افسوس خوردیم و چشم هایمان سنگین شد. كاش روز بعد آن "لبخندها " بیشتر آزارمان نمی داد. به دنبال آن، اتفاقی كه فوتبالمان را همچنان تهدید می كند؛ سردرگمی.
* راهكارهایی برای خروج از بحران
ژاپن با استیل فوتبال فرانسوی كه تروسیه آن را پایه ریزی كرد، كره جنوبی با استیل هلندی كه گاس هیدینگ آن را بنا نهاد، استرالیا كه ته مانده استیل انگلیس و ولز است و ازبكستان كه ته مانده استیل بلوك شرق است. اینها چهار تیمی بودند كه به نیمه نهایی رسیدند و بی استیل‌ها مانند ایران، عربستان و عراق حذف شدند چرا كه یك استیل كُند و شكننده داشتند. بنابراین، سرمربی آینده ایران باید بتواند برای فوتبال ایران سبك تعریف كند. جلال چراغپور به مربی معمار اشاره دارد. گزینه ای كه احتمالا با رویه ای كه فدراسیون در پیش گرفته، هرگز وارد فوتبال ایران نخواهد شد.
البته استخدام یك مربی معمار به تنهایی نمی تواند فوتبال كشورمان را از بحران خارج كند.دلیل آن نیز كاملا روشن است. همچنان در بخش مدیریت دچار ضعف هستیم. ضعف در برنامه ریزی. این فدراسیون نشان داده در عرصه مذاكره با مربیانی كه می توانند نسل جدیدی را تربیت كنند و استعدادهای جوان را در شرایط آموزش علمی به روز قرار دهند، شدیدا ضعف دارد. مجید جلالی در این بخش راهكار هایش را اینگونه شرح می دهد: "اگر می خواهیم دلایل ناكامی فوتبالمان را بدانیم، به آسیب شناسی قوی نیاز داریم. باید دید فوتبال چرا به چالش افتاده و هرچه این كار را زودتر انجام دهیم، به سودمان است. فوتبال ما پتانسیل فوق العاده ای دارد. یادم می آید در سمیناری در مالزی یك نفر از طرف فدراسیون اسپانیا آمده بود. وقتی داشت از فاكتورهایی كه باعث قهرمان شدن این تیم در جام جهانی شد، می گفت، به این فكر می كردم كه ما چه پتانسیل های بهتری داریم؛ اما به دلیل نداشتن برنامه خوب نمی توانیم به چنین جایگاهی دست پیدا كنیم. "
امروز افشین قطبی شدیدا مورد انتقاد تند برخی اهالی فوتبال قرار گرفته است. با این وجود، كمتر كسی به این واقعیت اعتراف می كند كه او محصول انتخاب فدراسیونی است كه در چند سال اخیر همواره در انتخاب گزینه های مربیگری تیم ملی دچار اشتباه شده و البته به محض ناكامی، برای فرار از فشار انتقادات رسانه ها و افكار عمومی از استخدام گزینه بزرگ خارجی خیر داده است. گزینه ای كه هیچ وقت آن را ندیدیم. با این حساب، مدیریت فوتبال ما عملا اعتقادی به جریان ارزشیابی ندارد. مجید جلالی می گوید: "شیوه ارزشیابی برای انتخاب تیم و مربی هم غلط بوده و هست. تنها خط كشی برای انتخاب مربی این است كه حتما مقام داشته باشد یا بتواند مقام بیاورد. به محتوا و كاری كه این مربی در سابقه خود دارد توجهی نداریم. یكسری ها در كار مربیگری فقط به خودشان خدمت می كنند؛ اما شماری علاوه بر خدمت به خود، به فوتبال هم خدمت می كنند. متاسفانه چنین مسائلی ارزشیابی نمی شود. من كه مربی هستم، می گویم چرا تلاش كنم كه با سختی نتیجه بگیرم؟ می روم یك اوت انداز می آورم تا به راحتی به گل برسم. مسئله دوم این است كه كلا شبكه آموزشی قوی نداریم. چرخه معیوبی داریم. اكنون برای تیم ملی نمی توانیم یك دفاع راست پیدا كنیم. نمی توانیم از 5 مربی داخلی به عنوان گزینه ها سرمربیگری تیم ملی نام ببریم. درحالی كه ژاپن در برنامه های چند سال آینده خود اعزام مربی به خارج از كشورش را دارد. "
ژاپن شنبه شب برای چهارمین بار در 20 سال گذشته جام قهرمانی را بالا برد. كشوری كه برای فوتبالش برنامه ریزی های 25 ساله طراحی كرده است؛ اما همچنان در دو بخش درگیریم؛ لبخندهایی كه به شطی از دشنام می ماند و اظهار نظرهایی كه دلسوزانه است، تند است و فوتبال ایران را از بحران نجات نخواهد داد. در زمستان فوتبال به سر می بریم. ما در این زمستان قهرمان نمی شویم. همین.
* اول، بی خوابی به سرمان نزد
سوت پایان بازی این بار فقط در حكم وداع ایران با جام نبود. انگار رویاهای شیرینمان بود كه رخت بربست و در غوغای شادی كره ای ها محو شد. میلیون ها ایرانی هوادار فوتبال بعد از دیدن گل كره ای ها، 15 دقیقه منتظر بودند تا ملی پوشان دوباره به بازی برگردند. 15 دقیقه ای كه چه زود گذشت تا ایرانی‌ها بعد از سوت روشن ایرماتوف تنها به نشانه افسوس سری تكان بدهند. میلیون ها دست زیر دندان های مضطرب، سرخ و كبود شد و حسرت؛ اینها تنها چیزهایی بود كه برایمان باقی ماند.
دیگر چه فرقی می كرد كه جواد نكونام در میانه میدان روی زمین افتاده است، نفس نفس بزند و به شادی پارك خیره شود. دیگر چه فرقی می كرد كه بازیكنان گریه كنند یا نای بلند شدن از زمین را هم نداشته باشند. دیگر فرقی نمی كرد كه افشین قطبی قرار است با چه ادبیاتی مقابل منتقدانش قرار بگیرد؛ با ادبیاتی كه در سال نخست مربیگری اش در ایران به همه نشان داد یا ادبیاتی كه رسانه ها را خیلی خونسرد پس می زد؛ حتی دیگر لبخندهای آزار دهنده علی كفاشیان هم مهم نبود. درست به همان اندازه كه غیبت نایب رئیس فدراسیون در قطر حساسیتی بر نمی انگیخت چون یك اتفاق مهم رخ داده بود. "دل همه ما شكست. "
دیگر فوتبال را بخشی از زندگی مان نمی دانستیم و از غصه حذف این تیم بی خوابی به سر هیچ كس نزد. با حسرت صفحه تلویزیون را نگاه كردیم. به نشانه افسوس سرمان را تكان دادیم و چشم ها سنگین شد. همین.
* دوم، سردرگمی
مسئولان فدراسیون آنقدر در عرصه مذاكره با مربیان خارجی ضعیف و پر اشتباه ظاهر شدند كه ماجرای عقد قرارداد با خاویر كلمنته تا مدت ها به سوژه طنز رسانه ها تبدیل شده بود. برخی اتفاقات نیز به خوبی حكایت از موضع ضعف فدراسیون در قبال مربیان خارجی داشت؛ آنجا كه در یك تصویر تلویزیونی، مقامات فدراسیون برای مشایعت كلمنته با یكدیگر رقابت می كردند. در نهایت، مربی پروازی به دنبال فشار سازمان ورزش نتوانست سرمربی شود. قطع همكاری با كلمنته آن هم در شرایطی كه برخی اعضای هیئت رئیسه قرارداد این مربی را نهایی شده قلمداد می كردند، یكی از نقاط تاریك عملكرد مدیران فدراسیون بود. فدراسیون در شرایط سختی قرار گرفته بود. دخالت سازمان ورزش، غلط یا درست، بالاخره تكلیف را روشن كرد. دایی سرمربی تیم ملی شد. فردی كه تنها چند روز قبل از انتخاب شدنش، در گفت و گو با عادل فردوسی پور، فدراسیون را به شدت مورد انتقاد قرار داد و تاكید كرد: "هر فردی لابی قوی تری داشته باشد، سرمربی تیم ملی خواهد شد. " چند روز بعد دایی در توجیه آن مصاحبه جنجالی گفت: "همیشه با خدا لابی كرده ام. " یك سوال ذهن هواداران تیم ملی را مدام آزار می داد؛ مسئولان فدراسیون چگونه فردی را كه با تندترین انتقادها به سراغ شان رفته را به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب كردند؟ پاسخ این سئوال روشن بود. آنها در جریان مذاكرات خود با مربیان خارجی، كفایت لازم را نشان نداده و همین موجبات دخالت مستقیم سازمان ورزش را در امور فدراسیون فراهم كرده بود.
وقتی دایی به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب شد، فدراسیونی كه خود را در قبال دستورات مسئولان وقت سازمان به شدت منفعل می دید، در حركتی رو به جلو ترجیحا پای افتخارات ریز و درشت شهریار را به میان كشید و تاكید كرد كه از علی دایی شدیدا حمایت خواهد كرد؛ حمایتی كه حالا به یكی از مدل های مهم مدیریتی در فدراسیون تبدیل شده است؛ "حمایت تا زمانی كه برنده باشی ".
ایران در دور مقدماتی جام جهانی 2010 بازی سرنوشت ساز را به عربستان باخت. دایی، روته مولر و دیگر نیمكت نشینان، بهت زده شادی عرب ها را نگاه می كردند. معلوم است كه یك روز بعد رسانه ها با چه تیترهایی به استقبال سرمربی و فدراسیون خواهند رفت؛ اما فدراسیون می خواست فرار كند.
انتخاب سرمربی تیم ملی وقت زیادی را صرف كرده بود؛ اما این بار تلف شدن زمان به ضرر فدراسیون بود. آنها علی دایی را به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب نكردند؛ اما این میل در آنها تشدید می شد كه رسانه ها لااقل موضوع بركناری دایی را تصمیم و اراده مستقل به حساب بیاورند. اینچنین نشد. مسئولان وقت سازمان ورزش در این بخش هم وارد عمل شدند و بركناری دایی را به فدراسیون دیكته كردند؛ اما این پایان تلاش فدراسیون نبود. آنها می خواستند ثابت كنند خودشان تصمیم می گیرند. موضوعی كه حداقل حالا بعد از ناكامی های چند سال اخیر (ناكامی در رسیدن به جام جهانی، ناكامی در بازی های غرب آسیا و ناكامی در جام ملت های آسیا و ...) هیچ اهمیتی ندارد.
* سوم، فرصتی كه مایلی كهن به قطبی داد
محمد مایلی كهن جانشین دایی شد. خبر همان اندازه كه شوكه كننده بود، بازتاب گسترده ای داشت. خیلی ها سعی داشتند انتخاب وی به عنوان سرمربی را به چالش بكشند.به خصوص اینكه خود مایلی كهن نیز شایعه كه غیر فوتبالی ها در جریان انتخاب شدنش نقش موثری داشته اند را تكذیب نكرد و به شیوه انتخاب مربیان قبلی تیم ملی استناد كرد.
او اما در فاصله كمتر از دو هفته خود را به تیتر نخست رسانه ها تبدیل كرد. واكنش هایش این را به ذهن متبادر كرد كه مایلی كهن می خواهد برای پاك سازی فوتبال از آنچه كه خودش آنها را آلودگی ها و زشتی ها می خواند، از فرصت تاریخی اش بهره ببرد. نزاع شدید او با امیر قلعه نویی و صادر شدن چند بیانیه پی در پی تا جایی به حاشیه ها دامن زد كه فدراسیون تصمیم گرفت وی را از سمت سرمربیگری كنار بگذارد. البته مایلی كهن در همان دوره كوتاهی كه عنوان سرمربی تیم ملی را یدك می كشید، با عذرخواهی از علی دایی در برنامه ورزش و مردم، ثابت كرد تا چه حد می تواند چهره ای غیر قابل پیش بینی باشد. او در حالی بركنار شد كه در آخرین بیانیه خود عطای فوتبالی كه حریفان در آن به جای رقابت، فحاشی را در دستور كارشان قرار می دهند، به لقایش بخشیده بود. مایلی كهن سكوت كرد و به همان توپ قلقلی سرخ و سفید و آبی نوه اش دل خوش كرد تا مسئولان فدراسیون این بار سراغ كسی بروند كه در سال نخست حضورش در فوتبال ایران توانسته بود پرسپولیس را به قهرمانی لیگ برساند.
مایلی كهن خواسته یا ناخواسته فرصت را در اختیار قطبی قرار داد تا افشین پیروزمندانه بر راس كادر فنی تیم ملی تكیه بزند. مردی كه قرار بود برای سومین بار به ایران بیاید و این بار سرمربیگری تیم ملی را بر عهده بگیرد. اوایل اردیبهشت ماه 88 او شعارهایش را در ذهن مرور می كرد.
* چهارم، رویای جام جهانی سوخت
"تیم ملی را با اقتدار به جام جهانی می برم. كره ای ها را مثل كف دستم می شناسم و آنها را شكست می دهیم. ملت ایران را خوشحال می كنم. برای رسیدن به افریقای جنوبی لحظه شماری می كنم. باید به این تیم ویتامین تزریق كنیم. باید دل شیر داشته باشیم و ... " اینها تنها بخشی از ادعاهایی بود كه افشین قطبی آنها را در شرایطی سرنوشت ساز مطرح كرد تا به دنبال او، مسئولان فدراسیون هم باخت مقابل عربستان و بركناری دایی را موضوعی بی اهمیت جلوه بدهند و از رسانه ها طلب حمایت كنند. ادعای دسته جمعی اهالی فدراسیون و سرمربی تیم ملی تنها یك نتیجه به همراه داشت، "نرسیدن به جام جهانی 2010 آفریقای جنوبی ".
این ناكامی مسئله ای نبود كه فدراسیون نشین ها بتوانند به سادگی از كنار آن عبور كنند. فدراسیون در ادامه ضعف ها و تصمیمات اشتباه خود، تنها برای اینكه حمایتش از نفر اول كادر فنی تیم ملی را به اثبات برساند، قرارداد قطبی را تمدید كرد. در این برهه حساس اتفاق مهمی رخ داده بود. فدراسیون آنجایی كه می بایست طبق نظر بسیاری، از علی دایی حمایت می كرد، وی را بركنار كرد و آنجایی كه می بایست برای فوتبال به بن بست رسیده ایران تدبیری اساسی می اندیشید، در اقدامی عجیب قرارداد افشین قطبی را تمدید كرد. گزینه ای كه خیلی ها موفقیتش در پرسپولیس را هم حاصل تلاش های حمید استیلی (تیم پرسپولیس را بست و مهیا كرد) و حبیب كاشانی (در شرایط بحرانی از قطبی حمایت كرد)، می دانند. قطبی در قامت یك مربی باشگاهی در حالی نخستین فصل حضورش در فوتبال ایران را با قهرمانی پشت سر گذاشت كه در فصل بعد در غیاب كاشانی و استیلی نتوانست برای دومین بار با سرخ ها به نتایج دلخواه برسد. به همین دلیل بدون اطلاع قبلی این تیم را ترك كرد و در گفت و گو با یكی از شبكه های خبری بیگانه مسئله "نداشتن امنیت " را دلیل اصلی جدایی اش خواند؛ اما مصاحبه دیگری هم از او پخش شد.اشك می ریخت و می گفت، متاسف است كه نمی تواند پرسپولیس را از بحران خارج كند. آری، ما تیم و سرنوشت فوتبال خود را بار دیگر به چنین شخصی سپردیم.
فدراسیون ترجیحا با همین چهره ای كه در دوره كوتاه مربیگری اش در ایران از جهات مختلف خبرساز شده بود، كار را ادامه داد. انتخابی كه خیلی ها آن را مورد انتقاد قرار دادند. منتقدان اعتقاد داشتند وقتی تیم ملی یك كشور به بن بستی بزرگ می رسد (به جام جهانی راه پیدا نمی كند)، مدیران می توانند با آسیب شناسی و توجه به زیر ساخت ها، شرایط فوتبال ملی را از حالت ركود و بحران خارج كنند و به سمت پیشرفت حركت كنند. در این بین استفاده از یك "مربی معمار " كه بتواند تیم ملی جدیدی را سازماندهی كند و قابلیت فنی بازیكنان را ارتقا دهد نیز نسخه برخی كارشناسان بود كه اتفاقا جلال چراغپور تاكید زیادی بر آن داشت.
تكروی فدراسیون و بی اعتنایی به این نظریه ها كه در صورت اجرا شدن می توانست فوتبال ملی را در مسیری كاملا متفاوت قرار بدهد و باعث شد تا همزمان دو اتفاق تلخ برایمان رخ دهد. اول، قطبی برخلاف روزهای پس از ناكامی بزرگ، این بار با لحنی طلبكارانه به سراغ منتقدانش رفت. دوم، توقف فوتبال ملی در یك سطح. به این مشكلات اراده تیم های متوسط آسیایی را نیز اضافه كنید كه به دنبال عدم راهیابی به جام جهانی 2010 سعی كردند فوتبال خود را با تغییراتی اساسی متحول كنند. پیشرفت تیم هایی مثل چین، قطر، اردن، سوریه و ازبكستان در جام پانزدهم شاهدی بر این ادعا است.
در بازی های غرب آسیا اما ناكامی دیگری رقم خورد. تیم امید با قبول شكست از كویت، از رسیدن به قهرمانی بازماند. این در حالی بود كه خیلی از كارشناسان تاكید كرده بودند بهتر است در این تیم از بازیكنان بزرگسال استفاده نكنیم. بیشتر تیم ها با بازیكنانی پا به بازی ها گذاشته بودند كه می توانند در سال های آینده نیز در تیم امید آن كشور بازی كنند؛ اما ایران درست طبق مدل غلط دوره های قبل، با تركیبی كه میانگین سنی بالایی داشت شركت كرد. ناكامی رقم خورد؛ اما به محض شروع بازی های گوانگجو، خیلی ها به سادگی از كنار این شكست عبور كردند.
* پنجم، رویاپردازی قطبی ادامه دارد
پس از ناكامی در رسیدن به جام جهانی و البته شكست تیم امید در غرب آسیا و درست در شرایطی كه قطبی و تیمش به نیاز به آرامش داشت، این فدراسیون بود كه اوضاع آشفته ای را رقم زد. علی فتح الله زاده در رسانه ای كردن تاكید رئیس سازمان ورزش پیش قدم شد و در گفت وگویی جنجالی اذعان داشت، فدراسیون به دنبال جانشین قطبی است.معنای این مصاحبه كاملا روشن بود. فدراسیون باز هم به دنبال تاكید سازمان ورزش رویه خود را تغییر داده بود.
قطبی بابت این اتفاق سخت دلخور شده بود. همزمان برخی مربیان لیگ در مصاحبه هایشان در مقام دفاع از سرمربی تیم ملی برآمدند. آنها اعتقاد داشتند اعلام این موضوع كه پس از جام ملت های آسیا قطبی سرمربی تیم ملی نخواهد بود، فضای روحی نامناسبی را در تیم ملی به وجود خواهد آورد.
با همه این حرف ها، قطبی كه امتیاز ویژه ای از گاف فدراسیون گرفته بود، همچنان در مصاحبه های آنچنانی خود از اراده ملی برای رسیدن به قهرمانی در جام ملت های آسیا سخن می گفت. ادعایی كه یك بار امیر حاج رضایی اینگونه نسبت به آن واكنش نشان داد: "دیگر او را باور ندارم. این حرف ها منطقی نیست. امید واهی دادن به یاس می انجامد. " منتقد درجه یك افشین قطبی یعنی خداداد عزیزی نیز قبل از شروع بازی ها بارها تاكید كرد: "قطبی عوام فریبی می كند. او هرگز نمی تواند تیم ملی را به قهرمانی برساند. او شعارهای دروغ می دهد تا در راس كادر فنی تیم ملی بماند. " سرمربی استقلال نیز در چند مقطع به انتقاد از قطبی پرداخت كه البته مورد لطف كمیته انضباطی فدراسیون قرار گرفت؛ كمیته ای كه در یك سال اخیر گوی سبقت را در برخوردهای قهری با اهالی فوتبال از خیلی های دیگر ربوده است.
در چنین فضایی قطبی تلاش های خود را در راستای فعالیت های موسسه دل شیر متمركز كرد. طبیعی به نظر می رسید. وقتی مسئولان فدراسیون در رسانه ای كردن موضوعی كه می توانست در شرایطی بهتر مطرح شود، تا آن حد آماتور نشان دادند، قطبی نیز تا حدود زیادی انگیزه هایش را از دست داد؛ به خصوص اینكه نزدیك ترین دوستانش در فدراسیون هم حالا مقابل او قرار گرفته بودند و در مصاحبه هایشان تاكید می كردند: "قطبی از همان اول هم به فكر رفتن بود. "
قهرمانی در جام ملت های آسیا؛ در حالی كه هیچ كس توقع شنیدن چنین ادعایی را نداشت، سرمربی تیم ملی باز هم دست به رویاپردازی زد. این بار هیچ كس حرف های او را باور نداشت. تیم ملی در سه دیدار نخست جام پانزدهم؛ اما امیدواری ها را زنده كرد. كارشناسان اعتقاد داشتند این تیم می تواند حتی به قهرمانی برسد؛ همان افرادی كه قبل از انجام سه دیدار نخست، هرگز امیدوارانه درباره تیم قطبی سخن نمی گفتند. ایران به دور حذفی راه پیدا كرد. قطبی در آستانه بازی با كره جنوبی تاكید كرد كه جام قهرمانی از آن ایران است و كره را خوب می شناسد؛ ادعایی كه برای رسانه ها تكراری بود. همه سكوت كردند و منتظر ماندند تا عملكرد وی و تیمش را در بازی سرنوشت ساز ببینند. تیم ملی در دیدار برابر كره جنوبی هرگز شایسته پیروزی نشان نداد و از جام پانزدهم خداحافظی كرد تا قطبی این جملات را زیر لب تكرار كند: "حیف شد؛ خیلی حیف شد. نزدیك بودیم. كاش انرژی بیشتری داشتیم. كاش بدشانس نبودیم "؛ اما همه این آشفتگی تنها دقایقی به طول انجامید. موهای آشفته اش را شانه زد و به رویایی تازه اندیشید؛ "قهرمانی شیمیزو " ادعایی كه به محض روبرو شدن با مسئولان این باشگاه ژاپنی از سوی قطبی مطرح شد تا حداقل ما كه طعم تلخ شكست در بازی های بزرگ را با او تجربه كرده ایم، اطمینان حاصل كنیم با افشین قطبی حتما بازنده ای. قهرمانی را و مهم تر از قهرمانی زمان را. احتمالا خسارت بزرگی است. نه؟
* ... و باز هم سر در گمی
محمدحسن انصاری فرد انگار علاقه خاصی دارد دلسوزانه درباره ناكامی اخیر سخن بگوید. مجتبی تقوی كه سعی دارد انتقادات تند خود از عملكرد قطبی را پشت كلماتی كه بار فنی دارند پنهان كند. مدیرعامل استقلال تاكید كرده با تخریب و توهین به یكدیگر كاری از پیش نمی رود و باید بازیكنان با آموزش صحیح روبرو شوند. وی بلافاصله گفته، قطبی دل گربه هم نداشت؛ چه برسد به دل شیر. سرمربی راه آهن بلافاصله پس از این ناكامی گفت: "هر مربی دیگری روی نیمكت ایران بود می‌توانست تیم ملی را قهرمان كند. " پرویز مظلومی تصریح كرده: "زمانی كه از تیم ملی انتقاد كردم، به جای توجه كردن به آنچه گفته بودم، مرا جریمه كردند. "
گویا فرصت مغتنمی است برای مقصر جلوه دادن افشین قطبی؛ مردی كه با رویاپردازی ها و شعارهای خود دلمان را شكست. مردی كه در توصیف فرهنگ فوتبال ایران گفت: "فراز و نشیب و پستی و بلندی و عشق و نفرت های زیادی در ایران تجربه كردم. همین. " اشك ریخت و گفت: "حلالم كنید. " برخی رسانه ها نیز با این موج همراه شده اند؛ اما نظرسنجی ها این موج را كنار می زنند. نظر سنجی های اخیر تاكید دارند اصلی ترین دلیل ناكامی، ساختار غلط فوتبال ایران و ضعف شدید مدیریتی در فدراسیون است. علی پروین هم در گفت و گو با فارس به همین موضوع توجه می كند. او می گوید: "هیچ وقت نمی‌گوییم و قبول نمی‌كنیم فوتبال ما از آسیا عقب‌تر است. هر زمانی كه قبول كردیم از آسیا عقب‌تریم می‌توانیم موفق و برنده شویم. اگر قبول نكردیم، باز هم شك نكنید به در بسته می‌خوریم. به جام جهانی نرفتیم و در جام ملت‌های آسیا در مرحله دوم ناموفق بودیم. "
با همه این حرف ها علی كفاشیان همچنان لبخند می زند. او می گوید، استعفا نمی كنم و به زودی به دنبال جذب یك سرمربی خارجی خواهیم بود. رئیس فدراسیون در فاصله كمتر از چند روز موضع خود را تغییر داده و گفته است، شاید هم مربی ایرانی انتخاب كنیم. از قرار معلوم بازی رئیس فدراسیون با افكار عمومی و رسانه ها همچنان ادامه دارد.سردرگمی در همه موضع گیری ها موج می زند.
مجید جلالی می گوید: "وقتی فوتبال ما ساختار غلطی دارد، وقتی در چند دهیه اخیر تنها دو مربی به نام های دهداری و مایلی كهن در اندیشه ساختن و پرداختن تیمی جوان و با انگیزه در تیم ملی بوده اند؛ چرا برخی دوستان اصرار دارند درباره تعویض های قطبی یا بازی ایران مقابل كره جنوبی حرف بزنند. هنوز اتاق فكر نداریم. نمی توانیم كارشناسانه آسیب ها را شناسایی كنیم و اصلی ترین مشكل فوتبال ایران (مالكیت توپ و میدان) را با راه اندازی تیم های منسجم رده های پایه حل كنیم. بحث هایی كه این روزها مطرح می شود به نظرم سطحی است. ریشه ها را فراموش كرده ایم و این دور باطل همچنان ادامه دارد. " امیر حاج رضایی می گوید: "اكنون دوباره درختی افتاده و تبرزن‌ها همه منتظر قلع و قمع هستند. به نظر من همه نگاه ها و انتقادها نباید معطوف به كادر فنی شود و باید نگاه كلان‌تری داشت. باید مدیریت فوتبال را نقد كنیم. یكی از دلایل ناكامی فوتبال ایران در مدیریت ناكارآمد ماست. از آینده هزینه كردن در فوتبال ایران مد شده است. هر ناكامی و جبران آن را به آینده موكول می كنیم. "
ما حذف شدیم؛ اما این همه تراژدی نیست. انگار فوتبال دیگر جزیی از زندگی مان نیست. آن شب كه دلمان شكست، سر تكان دادیم. افسوس خوردیم و چشم هایمان سنگین شد. كاش روز بعد آن "لبخندها " بیشتر آزارمان نمی داد. به دنبال آن، اتفاقی كه فوتبالمان را همچنان تهدید می كند؛ سردرگمی.
* راهكارهایی برای خروج از بحران
ژاپن با استیل فوتبال فرانسوی كه تروسیه آن را پایه ریزی كرد، كره جنوبی با استیل هلندی كه گاس هیدینگ آن را بنا نهاد، استرالیا كه ته مانده استیل انگلیس و ولز است و ازبكستان كه ته مانده استیل بلوك شرق است. اینها چهار تیمی بودند كه به نیمه نهایی رسیدند و بی استیل‌ها مانند ایران، عربستان و عراق حذف شدند چرا كه یك استیل كُند و شكننده داشتند. بنابراین، سرمربی آینده ایران باید بتواند برای فوتبال ایران سبك تعریف كند. جلال چراغپور به مربی معمار اشاره دارد. گزینه ای كه احتمالا با رویه ای كه فدراسیون در پیش گرفته، هرگز وارد فوتبال ایران نخواهد شد.
البته استخدام یك مربی معمار به تنهایی نمی تواند فوتبال كشورمان را از بحران خارج كند.دلیل آن نیز كاملا روشن است. همچنان در بخش مدیریت دچار ضعف هستیم. ضعف در برنامه ریزی. این فدراسیون نشان داده در عرصه مذاكره با مربیانی كه می توانند نسل جدیدی را تربیت كنند و استعدادهای جوان را در شرایط آموزش علمی به روز قرار دهند، شدیدا ضعف دارد. مجید جلالی در این بخش راهكار هایش را اینگونه شرح می دهد: "اگر می خواهیم دلایل ناكامی فوتبالمان را بدانیم، به آسیب شناسی قوی نیاز داریم. باید دید فوتبال چرا به چالش افتاده و هرچه این كار را زودتر انجام دهیم، به سودمان است. فوتبال ما پتانسیل فوق العاده ای دارد. یادم می آید در سمیناری در مالزی یك نفر از طرف فدراسیون اسپانیا آمده بود. وقتی داشت از فاكتورهایی كه باعث قهرمان شدن این تیم در جام جهانی شد، می گفت، به این فكر می كردم كه ما چه پتانسیل های بهتری داریم؛ اما به دلیل نداشتن برنامه خوب نمی توانیم به چنین جایگاهی دست پیدا كنیم. "
امروز افشین قطبی شدیدا مورد انتقاد تند برخی اهالی فوتبال قرار گرفته است. با این وجود، كمتر كسی به این واقعیت اعتراف می كند كه او محصول انتخاب فدراسیونی است كه در چند سال اخیر همواره در انتخاب گزینه های مربیگری تیم ملی دچار اشتباه شده و البته به محض ناكامی، برای فرار از فشار انتقادات رسانه ها و افكار عمومی از استخدام گزینه بزرگ خارجی خیر داده است. گزینه ای كه هیچ وقت آن را ندیدیم. با این حساب، مدیریت فوتبال ما عملا اعتقادی به جریان ارزشیابی ندارد. مجید جلالی می گوید: "شیوه ارزشیابی برای انتخاب تیم و مربی هم غلط بوده و هست. تنها خط كشی برای انتخاب مربی این است كه حتما مقام داشته باشد یا بتواند مقام بیاورد. به محتوا و كاری كه این مربی در سابقه خود دارد توجهی نداریم. یكسری ها در كار مربیگری فقط به خودشان خدمت می كنند؛ اما شماری علاوه بر خدمت به خود، به فوتبال هم خدمت می كنند. متاسفانه چنین مسائلی ارزشیابی نمی شود. من كه مربی هستم، می گویم چرا تلاش كنم كه با سختی نتیجه بگیرم؟ می روم یك اوت انداز می آورم تا به راحتی به گل برسم. مسئله دوم این است كه كلا شبكه آموزشی قوی نداریم. چرخه معیوبی داریم. اكنون برای تیم ملی نمی توانیم یك دفاع راست پیدا كنیم. نمی توانیم از 5 مربی داخلی به عنوان گزینه ها سرمربیگری تیم ملی نام ببریم. درحالی كه ژاپن در برنامه های چند سال آینده خود اعزام مربی به خارج از كشورش را دارد. "
ژاپن شنبه شب برای چهارمین بار در 20 سال گذشته جام قهرمانی را بالا برد. كشوری كه برای فوتبالش برنامه ریزی های 25 ساله طراحی كرده است؛ اما همچنان در دو بخش درگیریم؛ لبخندهایی كه به شطی از دشنام می ماند و اظهار نظرهایی كه دلسوزانه است، تند است و فوتبال ایران را از بحران نجات نخواهد داد. در زمستان فوتبال به سر می بریم. ما در این زمستان قهرمان نمی شویم. همین.
گردآوری : گروه ورزش سیمرغ
www.seemorgh.com/sport
منبع: farsnews.com
