گفت و گو با لئون كهن، نقاش خودآموخته

نقاشی هایم گویای افكار من است
در نقاشی های من محدودیت وجود ندارد، آمیزش رنگ ها در كارهایم فراوان به چشم می‌خورد. هم از كنتراست رنگی استفاده می‌كنم و هم از هارمونی رنگ ها. این نوع كاربرد رنگ ها روی بوم زبان یك نقاش است. این زبان گویای من است، از نظر من زیباست چه ناظر طبیعت و دریاها بوده ام، چه كویر با بادهای رسوب زا، چه تاروپود و نقش های گل های وحشی و كوه و دره ها، فیگوراتیو، تراوش تصویر، همگی معیار كارهای من هستند. باید با ادراك دید و تصویر كرد. باید زبان گویای آنها را از دل خارج كرد. باید بدون محدودیت نگاه كرد، بدون قافیه، چون شاعران نوگرا
لئون كهن متولد 1303 خود را یك نقاش خودآموخته می‌داند. ایشان در منزل خود پذیرای من بودند و با وجود سن و سال شان هنوز روحیه یی جوان دارند. این نقاش هیچ گاه خود را حرفه یی نخوانده است. از جوانی شیفته نقاشی شد و در سال های بعدتر آرام آرام این كار را جدی تر ادامه داد تاكنون كه عضو افتخاری انجمن نقاشان ایران است و تقریبا تمام وقت نقاشی می‌كند. نقاشی آنچنان جذاب است كه هر كسی را شیفته خود می‌كند. گفت وگوی ایشان را در زیر می‌خوانید.
   
 آقای كهن چه شد كه به هنر نقاشی علاقه مند شدید و از چه زمانی كار نقاشی را شروع كردید؟
 در سال 1303 در خرمشهر متولد شدم. پدرم كارمند گمرك بود و در سال های كودكی ام به خاطر شغل پدرم زیاد سفر كردیم. بعدتر به تهران آمدیم و تحصیلاتم را در كالج البرز ادامه دادم. فوق دیپلمم را در رشته طبیعی گرفتم. خیلی در بند نقاشی نبودم تا اینكه یكی از همكلاسان ارمنی ام تابلوی آبرنگی كشیده بود و این تابلو من را به نقاشی علاقه مند كرد. در طول تحصیلات تا 18 سالگی نقاشی آبرنگ، سیاه قلم و رنگ و روغن را نزد زنده یاد علی اصغر پتگر كه از نقاشان بسیار معروف آن زمان بود ادامه دادم. ایشان در سه راه شاه سابق كارگاه نقاشی داشت. بعد از پایان تحصیلات به فرانسه سفر كردم تا در رشته هتلداری و صنایع غذایی تحصیل كنم. تحصیلاتم در این رشته را تا سطح كارشناسی ادامه دادم. پس از آن مدت هشت سال در كشتی های مسافری و باری استخدام شدم. دریا و بنادر در نقاشی های من اثر فراوان به جای گذاشت. به اصطلاح در این سفرهای دریایی سبكی در كارم به وجود آمد كه «هنر دریایی» خوانده می‌شود. به اروپا، فرانسه، انگلستان، هند و دانمارك، آلمان و لهستان سفر كردم ولی در طول تمام این سفرها در كابینم نقاشی می‌كردم. عشق به نقاشی با دیدن موزه لوور در وجودم رخنه كرد.در 35 سالگی، پس از 14 سال دوری، به ایران بازگشتم. در جای جای ایران نیز سفر كردم و مسافرت به اكناف ایران، به شمال و جنوب، شرق و غرب، باعث شد با زیبایی های كشورم آشنا شوم و میل به زیبایی در من شكل گرفت.
 تكنیك و سبك كارم از گونه ها و سبك های مختلف قرن 19 و 20 تاثیر گرفته است، از مبدا هنر مدرن تا اواخر آن. از موزه های فراوانی دیدن كردم و شیفته امپرسیونیسم مدرن، كلوریسم و كمپوزیسیون رنگی و تحرك خطوط شدم. از كارهای ون گوگ، سزان، پیزارو، مونه، گوگن و ماتیس بسیار خوشم می‌آید. به نظرم آثارشان گویاست و رنگ هایشان روی بوم برآمده است و حالت دوبعدی دارد. كارهایشان زیبا و جالب است و رنگ هایشان شاد و گیراست.

 ولی در نقاشی های من محدودیت وجود ندارد، آمیزش رنگ ها در كارهایم فراوان به چشم می‌خورد. هم از كنتراست رنگی استفاده می‌كنم و هم از هارمونی رنگ ها. این نوع كاربرد رنگ ها روی بوم زبان یك نقاش است. این زبان گویای من است، از نظر من زیباست چه ناظر طبیعت و دریاها بوده ام، چه كویر با بادهای رسوب زا، چه تاروپود و نقش های گل های وحشی و كوه و دره ها، فیگوراتیو، تراوش تصویر، همگی معیار كارهای من هستند. باید با ادراك دید و تصویر كرد. باید زبان گویای آنها را از دل خارج كرد. باید بدون محدودیت نگاه كرد، بدون قافیه، چون شاعران نوگرا.
    با خط، رنگ و قلم و كاردك، كمپوزیسیون رنگی كه شادی از آن می‌بارد لذت می‌برم. از عصر حجر تا به امروز، دامنه كوه ها و نمادهایی كه با حجاری ها و كنده كاری در ذهنم مانده باعث تلاش من شد و به افكارم شكل داد. الان در 86 سالگی به زندگی و زیبایی هایش مشغولم. كار و كار تا دقایق زندگی وجود دارد.
    
  آثارتان را در كدام گالری ها به نمایش گذاشته اید؟
 در گالری های تهران تاكنون در گالری های افرند، ابن سینا، نیكزاد، خانه هنرمندان، موزه بابل، و در اكسپوی هنری رودكی شركت كرده ام. در آخرین نمایشگاه، در اكسپوی هنری گالری صبا سه تابلو داشتم كه هر سه تا به فروش رسیدند. یكی از تابلوهایم، نقاشی «برگ ریزان- چه زیباست كردستان» از طرف اداره كل هنرهای تجسمی‌برای موزه انتخاب شد و توسط موزه خریداری شده است. در خارج هم در چند نمایشگاه شركت كردم. در شهرداری فرانسه نمایشگاه داشتم. الان هم عضو دائم انجمن نقاشان ایران هستم.
در سال های جوانی ام با معروف ترین و سرشناس ترین پیشكسوتان ایران كه شهرت جهانی دارند دوست بودم و در كنارشان كار كرده ام و از تك تك شان، از نقاشانی چون ناصر اویسی، احمد اسفندیاری، توانگر، مشیری، پرویز تناولی، سیراك ملكونیان، ایران درودی و منصوره حسینی آموخته ام و از دیگرانی كه فوت كرده اند و دیگر در قید حیات نیستند مثل مرحوم سهراب سپهری و پتگر عزیز كه راهنمای من و نخستین استاده بود.
    
 الان درباره نقاشی چگونه می‌اندیشید؟
 نقاشی های من با گذشت زمان در ذهنم چون خاطره مانده اند، سیر افكار درباره بودن است، از كجا شروع كردیم و به كجا می‌رویم. این خاطره ها با پستی و بلندی ها به عنوان یادبود مانده اند و به همان اندازه خلاقیت های ما را می‌سازند و این برداشت نشانه یی از زندگی ما است. زمان برای ما مطرح نیست. خودمان را ایزوله و بی تفاوت نمی‌كنیم.
    
آیا كار هنرمندان جوان در رشته نقاشی را دنبال می‌كنید؟ درباره حضور آنها در این عرصه چه نظری دارید؟
باید با جوان ها بجوشیم، چون حضورشان به ما روح می‌دهد و ما را بیش از پیش شادمان می‌كند، حضور در میان جوانان در ما حركت ایجاد می‌كند، با وجود آنها به زیبایی های طبیعت پی می‌بریم. به نظر من نقاشی زیباست و باید بر دیوار خانه های مردم باشد. خوشحالم كه تاكنون آثاری كه از من در گالری ها به نمایش درآمده اند همگی مورد توجه قرار گرفته اند و موفق بوده اند و كسانی كه این كارها را خریده اند از داشتن شان لذت می‌برند.
چه زیباست سرزمین ایران: با كوه ها و دشت ها، با دریاچه ها و تالاب ها، با كویرها و خلیج فارس و جزایر بندرعباس و گیلان و مازندران: همه جا به وجود خود پایدارند، چون گیلك ها یا ایلات شاهسون و قشقایی و تركمن ها كه همه جا در كارهای من خودنمایی می‌كنند، چون زیبا هستند و من را جذب خود می‌كنند. وقتی با رنگ ها كار می‌كنم هم به هارمونی رنگ ها توجه می‌كنم و هم به كنتراست آنها. در دوره یی از كارهایم به بعد علاقه مند شدم و مجموعه یی از نقاشی های با بعد را كار كردم. این مجموعه را از سال های جوانی ام آغاز كردم و هنوز هم به این شیوه كار می‌كنم. زیبایی های كشورم در وجودم نهفته و گرم مانده است. من چه بگویم، هر كجا كه باشم و هرجا كه بودم در جوار این زیبایی ها احساس كوچكی می‌كنم. حتی حالاكه خانه نشین شده ام در خاطراتم با آنها زندگی می‌كنم، این پیوند را از درون دلم با نقاشی بازگو می‌كنم: دستانم، انگشتانم، با كاردك و قلم و آمیزش زنگ ها عجین شده اند. هرچه باشد زرد، آبی، قرمز و قهوه یی خودآگاه و ناخودآگاه در آثارم پیش می‌روند. در واقع سكون در وجودم نیست: حركت در واقعیت غوغا می‌كند.
    
 در پایان اگر حرفی دارید بفرمایید.
باید یادبود تاریخچه ها در این بوم ایران زمین را از عهد چندین هزار ساله بازگویی كنم: یادی كه در وجود ما زنده است. با دید و بازدید آنها به زندگی رونق بخشیده می‌شود، اینها نشانه زندگی است، چه قبل و چه حالا. در وجود خاطره ها محو نمی‌شود. این معنای زندگی است. درددلم را بازگو كردم و نوشته هایی درآوردم و تا آنجا كه امكان دارد ادامه می‌دهم، روی بوم می‌برم، با دیدن نقاشی هایم روحم شاد می‌شود. هیچ گاه خودم را یك نقاش حرفه یی ندانسته ام و هیچ گاه هم یك نقاش حرفه یی نبوده ام. بلكه آنچه می‌بینید گویای افكار من است و تشنه بازبینی شما عزیزان هستم.