تاثیر موسیقی بر حافظه

نغمه‌های زیبایی را که در روز‌های اولین زندگی خود از بزرگترین و اولین عشق خود شنیدید را به خاطر آورید. برخلاف اهمیت بالای موسیقی در زندگی‌ما، از تاثیر آن بر حافظه و احساسات ما که غالبا از شنیدن یک قطعه آهنگ از گذشته خود بروز می‌یابد چیز زیادی نمی‌دانیم. آیا موسیقی نیز مانند موارد دیگر نظیر تصاویر، کلمات وبوها برحافظه ما تاثیر قوی ‌دارد؟

گروهی به رهبری پیتر جاناتا از یو سی داویس اولین قدم مهم را در شناسایی تاثیر موسیقی برحافظه با بررسی محتوای خاطرات استخراج شده از زندگی افراد با استفاده از یک موسیقی محبوب مشهور انجام داده‌اند. این آزمایش‌ها هم به صورت آزمایشگاهی و هم به صورت آنلاین انجام شده است.

آقای جاناتا رابطه بین موسیقی، احساس و حافظه را با مطالعه روی خاطرات مربوط به موسیقی با استفاده از ابزاری نظیر ثبت سیگنالهای روانی - فیزیکی بدن، تصاویر مغزی تابعی، محاسبات رفتاری و مدلسازی کامپیوتری انجام میدهد.

جاناتا می‌گوید :”ناحیه جلویی مغز جایی است که ما فعالیتهای موسیقاییمان را در آنجا تصویر می‌کنیم. تحقیقات ما نشان می‌دهد که پیوند بسیار قوی بین موسیقی، احساس و مغز وجود دارد.”

این قسمت از مغز که برای پردازش موسیقی است در یادآوری خاطرات نیز فعال می‌باشد. حال با توجه به این دو کار کرد جای تعجب نیست اگر بگوییم که “موسیقی” و ” خاطره” به خوبی با هم هماهنگ و منطبق هستند.

این تیم تحقیقاتی بالغ بر 1500 کلیپ از 100 لیست آهنگهای محبوب از دهه‌های گذشته جمع آوری نموده اند. نکته مهم اینجا بود که آهنگهایی که دانشجویان در دوران رشد خود با احتمال زیاد شنیده بودند مورد نمونه برداری قرار گرفت. آنها 329 دانشجو را برای شنیدن کلیپها با کار گرفتند. هر دانشجو به طور تصادفی 30 آهنگ را از آهنگهای دوران سنی بین 7 تا 19 سال خود گوش می‌کرد.

هر آهنگ بر حسب آشنایی، علاقه و نفرت رتبه بندی می‌شد و سپس از دانشجو‌ها در مورد خاطراتی که این آهنگها موجب یاد آوری آنها می‌گردید. سوال می‌شد که این خاطرات با چه شخصی، مکانی، واقعه ای و کلماتی ارتباط دارد. در آخر هم چند سطر توضیح در مورد آنچه به یاد آورده اند می‌نوشتند.

نتیجه اینکه دانشجویان بیش از نیمی از آهنگها را می‌شناختند و هرچه میزان آشنایی بیشتر بود قدرت ارتباط بین خاطرات و آهنگها هم بیشتر می‌شد. آهنگهای آشناتر به طور محتمل ‌تری با خاطرات مرتبط بودند. و در نهایت هم حدود 30 درصد از آهنگها موجب استخراج خاطرات گردید.

نسبت یه یاد آوری خاطرات مرتبط با آهنگها در سنین مورد مطالعه ثابت بود - یعنی میزان به خار آوردن از یک آهنگ در سن 7 سالگی با 17 سالگی برابر است -.

آهنگهایی که با عنوان “خوشایند ” رتبه بندی شده بودند با احتمال بیشتری منجر به یادآوری خاطرات نسبت به آنهایی که “ناخوشایند” بودند، می‌شد. این عبارت منجر به این نظریه می‌شود که : آهنگهایی که دوست داریم به احتمال زیاد با خاطره‌ای مربوط است. اما این سوال مطرح می‌شود که : آیا آهنگهای خوشایند منجر به یادآوری خاطرات می‌شوند، یا ما آهنگها را دوست داریم چون آنها با خاطرات ما ارتباط دارند. چون این یک ارتباط است، این تحقیق نمی‌تواند پاسخ صحیحی به این سوالات بدهد.